Literaturo 2

109 views
Skip to first unread message

Peeter

unread,
Feb 6, 2008, 12:58:10 PM2/6/08
to Estonio
daŭrigo de la temo Literaturo
http://groups.google.com/group/estonio/browse_thread/thread/6e510c2fe16034c1#

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Por rekomenci la temon jen la novelo "Miragxo" de Friedebert Tuglas
tradukita de Henrik Seppik:
Aperis origine en la revuo "Literatura Mondo" januaro 1923
http://www.tekstoj.nl/lm/lm23-1/miragho.html
La dua traduko estas en "Kvin noveloj" aperinta 1985 (Eesti Raamat,
Tallinn)
http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Noveloj/miragxo.html

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

"MIRAĜO"

FRIEDEBERT TUGLAS

I

Tiu ĉi parto de l' arĥipelago estis kvieta. La maro estis plena de
rifoj, la markoloj inter la insuloj malprofundaj. Grandaj ŝipoj
malofte erarvenis ĉi tien.

La loĝantaro vivis trankvilan kaj laboreman vivon. La viroj fiŝkaptis,
paŝtis la brutarojn kaj kulturis la vinberkampojn. La virinoj sidis
malantaŭ la ŝpiniloj aŭ klakigis la teksilojn.

Aŭtune alvenadis komercistoj kaj alportis feron, ornamaĵojn kaj
novaĵojn el la vasta mondo. En la korto de l' insulestro oni tiam
foiris dum pluraj tagoj. La fremduloj ŝanĝis la komercaĵojn kontraŭ
vinbareletoj kaj retsakoj kun lano kaj revelis al la kontinento.

Dum la maturiĝo de l' unuaj vinberoj la insulanoj festis ĉiujare
rikoltfeston.

Tage la gejunuloj vizitis domon post domo, portante vinberarojn kaj
glorkantante al la ĝojiganto de ĉiuj. Vespere la viroj sidis longan
tempon antaŭ la pordegoj, parolante pri la tempoj pasintaj, dum el la
olivboskoj aŭdiĝis danco kaj muziko kiel dum la tagoj de Daphnis kaj
Chloë.

Ĉar la loĝantoj de l' insulo estis ankoraŭ konservintaj multajn
idolanajn morojn. La estanteco de ili estis interplektita kun la
pasinteco.

Jam iliaj prapatroj trovis en la valo marmoran statuon, kiu prezentis
dormantan viron kaj virinon kun torĉo, kliniĝantan super li. De tiam
ili kultis la verkon kiel dipatrinon, kiu funebras la filon.

Tio estis popolo tro vivĝoja, por eĉ la morton vidi malĝoja.

Ili estis bonvolemaj kaj humilaj. Kiam la insulestro prenis la plej
bonajn fiŝakvojn al si aŭ ne donis kalkulraporton pri la preĝeja kaso,
tiam ili konsentis pri tio. Iuj paŝtistoj aŭ salajruloj grumblis al si
mem, sed ĝis vortoj la afero ne venis.

Ĝi estis ja popolo kutimiĝinta al la ĉirkaŭanta vivo kaj ne povanta eĉ
imagi pli bonan.

Tiun jaron estis tre severa vintro. Dum tutaj semajnoj malvarma pluvo
frapadis al la rokoj, la maro plaŭdegis minace kaj kruela vento balais
la insulon.

La insulanoj sidadis en la kabanoj apud la fajroj kaj manlaboris. La
tutan jaron neniu fremdulo venis al iliaj bordoj kaj el ili ankaŭ
neniu sukcesis preterveturi la ekstremajn rifojn. Eĉ najbaro malofte
vizitis najbaron.

Sed fine alvenis la printempaj tagoj. La sunlumo estis blindige hela.
La kretbordoj de l' ekstremaj insuloj helblankiĝis en la daŭro de
kelke da tagoj. Sukriĉa herbo kreskis okulvideble.

Milda vento karesis la branĉojn de l' arĝentsaliko kiel harojn de
knabino. Ĝi venis el oriento, venis el okcidento, sin turnis al
sudokcidento, ĉesis por tagoj. La ĉielarkaĵo ardis blusilke super la
helanta maro.

Kiam la paŝtisto Nikias levis sur la paŝtejo la vizaĝon, li vidis unu
ĉielon etendiĝantan post alia. En la juna koro plene de malgajo li
rigardis la vastaĵojn, kiuj kreskis unu el la alia kiel florburĝonoj
el florburĝonoj.

Ha, ĝi estis tiel profunda, tiel malproksima, tiel senlima! Kaj Nikias
sentis sin tiel sola kaj forlasita.

Sed turninte la okulojn malsupren, li vidis la teron kaj maron en la
helo de la senmova suno. Li vidis la vilaĝon en la valo, vidis la
grandan korton de l' insulestro kaj la filinon de l' insulestro
paŝantan tra la korto. La manojn sur la randoj de l' korbo tenata sur
la kapo, la bruston alte, la krurojn nudaj, tiel ŝi iris al la
marbordo kiel reĝidinoj dum tempoj antikvaj.

Ha, nun Nikias sciis, kial li estis tiel malĝoja!

Tie iris kaj rekantis al la maro lia amatino. Kun malpezaj vualoj
flirtantaj en la silkmola vento kiel flugiloj: tiel tiu iris, kiun li
sopiris, sed neniam esperis atingi.

Ĉar kio estis li, paŝtisto Nikias, por ke li povu eĉ rigardon turni al
ŝi. La bastono kaj ŝalmo kaj vila hundo, kiu dancis ĉirkaŭ li
persekutante sian voston, estis lia havaĵo.

Kiam dum la vesperoj li iris kun la brutaro tra la vilaĝo, haltis
antaŭ la korto de l' insulestro kaj ĵetis rigardon trans la
ŝtonbarilon, la insulestra filino fiere sin deturnis. Kaj kiam li
faris tion duafoje, la insulestro venis mem kaj kriis kontraŭ li,
ronde svingante sian tuberan bastonon.

Ha, nun Nikias sciis, kial li estis tiel malĝoja! Kaj li deturnis la
vizaĝon de la vilaĝo kaj rigardis la landojn, kiuj sin etendis
malsupre.

La vinberejoj nigris ankoraŭ kiel ŝtuparoj sur la montdeklivoj. Junaj
branĉoj eligis idojn, idoj foliojn, — vinberoj leviĝis de l' tero al
la suno.

La montdeklivon supreniris kvin homoj. Sur iliaj ŝultroj estis grandaj
plektitaj korboj kun nigra humo, kiun ili portis al la vinberejo de l'
insulestro.

Tio estis la malfeliĉa Koras kun siaj edzino kaj gefiloj. Iliaj dorsoj
estis kurbaj, la manoj plenaj de kaloj kaj la piedoj sangaj. Apenaŭ
moviĝetis pensero en la griza senhara kapo de Koras, kiam li tiel iris
antaŭ sia familio.

"Ĝi estis mia kampo, de kie mi venas", li meditis. "Ĝi estis mia
kampo, kien mi iras", li remeditis; "ĝi estas mia humo, kiun mi
portas."

"Nun mi havas nenion", li meditis post kelka tempo. Kaj li rememoris
la tagojn de l' junaĝo kiam li estis edziĝinta, kiam la familio estis
pligrandiĝinta, kiam ilin estis trafintaj malsanoj kaj akcidentoj.
Tiam li estis farinta ŝuldojn, ĝis la insulestro forprenis ĉion.

Li devis doni siajn kampojn kaj forlasi la domon. Kiel taglaboristo li
devis labori sur siaj antaŭaj kampoj. En fremdula ĉambrangulo eduki la
idojn — je sklavoj kiel li mem.

Kaj Koras ekĝemis.

"Tio ŝajnis esti tiel aranĝita", li meditis. "La mondo ne povis resti
alie ol tiel. Tio estis ordo kaj justeco sub la lazura ĉielo. Ne estas
donita feliĉo al ĉiu!", li ĝemis, levetante la korbon sur la maljunaj
ŝultroj.

Ĉar eĉ tiuj ne ricevis pli bonan vivon, kiuj estis serĉintaj ĝin en
aliaj landoj, post la insuloj kaj maroj. Estas riĉeco kaj malriĉeco
ĉie, kien povas iri la mallongaj piedoj de l' homo.

Kaj Koras vidis, kiel malsupre, en la insulestra boathaveno, Kleon,
maristo kaj migrulo, riparis boaton. Liaj rezinkovritaj vestoj brilis
kiel felo de lutro, lia hakilo leviĝadis kaj malleviĝadis dehakante
splitojn.

Tiu ĉi viro estis ja vidinta la mondon, sed ĉi tien li ĉiam revenadis.

Nun li sidis rajde sur la renversita boato, enbuŝigis tabakon,
rigardis jen al la maro, jen al tero kaj kraĉis larĝarke.

— Agrabla estus la vivo, — li diris al la helpanto — se ne ekzistus
riĉuloj. La mondo estas bona, sed ne por ni. Ni kuras post pano,
aliajn pano postkuras. Por la ceteraj estas oro, por ni tero. Tiel,
tiel, junuleto!

Kaj li kraĉis ree.

Tiam li ekrakontis pri la landoj, kiujn li estis vizitanta kaj pri
kiuj aŭdinta. La mondo estis stranga! Sed en unu rilato ĝi estis
egala: malriĉulo laboris kaj riĉulo rigardis senokupe. Rikoltis tiu,
kiu ne semis, kaj en lankusenoj dormis tiu, kiu ne estis tondinta la
ŝafojn.

Per la kurba dikfingro li faris rondon direkte al la tero kaj maro.

— Al kiu apartenas la kampoj? — li demandis. — Ĉu al tiu, kiu portas
la humon kaj plantas la vinberujojn? Al kiu apartenas la fiŝoj en la
maro? Ja al tiu, kiu akiras ilin per la fiŝreto? Sed ĝi ne estas tiel
— li respondis. — Ankaŭ ni vidas la maron kaj teron, sed ne havas ni
vinberĝardenojn kaj fiŝkaptejojn. Ni ruladas aliulajn barelojn, ni
riparas fremdajn boatojn: jen nia tasko. Tiel, tiel, junuleto!

Kaj liaj okuloj, plenaj de ironio, trafis preterpase Korason,
kliniĝinte suprenirantan la montdeklivon, kaj haltis sur la monto, kie
staris Nikias en la ĉiela heleco, sin apogante al la bastono, dum la
hundo dancis ĉirkaŭ li persekutante sian voston.



II

Estis posttagmeza tempo kaj la suno proksima al subiro. La aero estis
senmova kaj plena kvazaŭ de ora polvo.

Tiam okazis antaŭ la okuloj de Nikias, Koras kaj Kleon io
eksterordinara en la ĉielo.

La vastaĵo super la maro estis nerimarkite plumbegriziĝinta. Ia peza
kupolo estis pendiĝinta super la akvaro. Kaj en tiu ĉi grizaĵo estiĝis
vertikale kaj oblikve teruraj strioj.

Nikias, Koras kaj Kleon sentis, kvazaŭ de tie, el la senlima
malproksimo, ondo de malvarmo venus balanciĝante al ili.

Ĉiam pli kaj pli da oblikva lumo aperis en la ĉielo. Ĝi moviĝis kiel
teksaĵfadenoj sur la teksilo, supren kaj malsupren, dekstren kaj
maldekstren. Tiam ekblovis kvazaŭ vento, kaj ĉio malaperis.

Antaŭ la admirantaj rigardantoj leviĝis vicoj da grandegaj domoj kun
neĝkovritaj tegmentoj apud neĝplenaj stratoj. Neĝeris malrapide, poste
la neĝado ĉesis. La plumbokolora ĉielo apenaŭ plilumiĝis pro la neĝo.

Dume jam unuj kaj aliaj en la vilaĝo estis venintaj sur la straton,
levintaj la okulojn al la ĉielo, poste ektimiĝinte vokintaj kaj
svingintaj la manojn. Pro la kriado elkuradis novaj kaj novaj grupoj.

Subite aperis granda urbo kun senlimaj strataroj, palacoj, temploj,
pontoj kaj turoj.

Ĝi leviĝis, terura kaj granda, kaŝante la ĉielon kaj maron, — la turoj
estis kiel surfalontaj al la vilaĝo!

Nikias, Koras kaj Kleon ekkuris, la unua kun bastono en la mano, la
dua kun renversita korbo sur la kapo, la tria kun hakilo sur la
ŝultro. Kleon kuregis kiel lutro sur la splitplena bordo, la hundo
saltadis bojante ĉirkaŭ Nikias. Poste ĝi subite interpiedigis la
voston kaj komencis bojĝemi.

La kurantoj miksiĝis en la popolamason sur la vilaĝa strato. Tie ĉi
sin trovis viroj, virinoj kaj infanoj.

La vizaĝo de potisto estis ŝmirita per argilo, la manoj de bakisto per
pasto kaj la forĝisto tenis ankoraŭ ruĝan feron per la prenilo. En la
pordo de la barbiro staris viro, kun duone senharigita kapo, trans
lian ŝultron rigardis la majstro, ankoraŭ instinkte klakante per la
tondilo.

La virinoj kunmetis la manplatojn, tenante suĉinfanojn sur la brakoj.
Blindaj maljunulinoj movadis la sendentajn buŝojn, kun stultaj vizaĝoj
turnitaj al la ĉielo. Infanoj kuradis tien kaj reen, kiel en foiro.

Sed ĉiam pli stranga kaj pli terura fariĝis la ĉielo. La vidaĵo
disvolviĝis kiel teksaĵo.

Videbliĝis stratego kun senmezura perspektivo. Eksvarmis homoj,
komence kiel apenaŭ distingebla fajlaĵo, ĝis fine la konturoj
klariĝis: ruliĝis veturiloj, galopis rajdantoj, rapidis zigzage
piedirantoj.

La ponton transveturis kaleŝoj kvazaŭ tutaj domoj kun brilantaj
vitromuroj. La kirasoj de l' kavalerianoj brilegis, la kasktufoj el
ĉevalharoj svingiĝis super la kapoj. Kaj la figuroj de unuopaj homoj
fariĝis pli kaj pli klaraj, — ili kvazaŭ dancis trans la vitrecan
vastaĵon.

Kio ĝi estis? Kaj kie ĝi estis?

Ĉiam pli tumulta fariĝis la sceno. Kvazaŭ blovego de vento estus
balainta la amasojn. Homogrupoj kunfandiĝis, kaleŝoj veturegis amase,
— sed tiam ĉio reklariĝis.

Subite unuopa nigra viro kuris tra la popolamaso, svingante la
maldikajn manojn, kun buŝo malfermita. Fariĝis malordo, la homoj
ekiris pli rapide.

Tiam la popolamasoj ekposteniĝis, kaj sur la konveksa ponto
proksimiĝis areto da homoj. Tio estis plejparte ĉifonvestitaj virinoj,
kun terkoloraj vilaĝoj, ekstreme malgrasaj, portantaj sur la brakoj aŭ
trenantaj tiajn samaspektajn infanojn.

Ili paŝis malrapide kaj peze. Multaj el ili postrestis kaj novaj
aliĝadis. La ponto ŝajnis fleksiĝi sub la malfortaj piedoj de tiu ĉi
malalta kaj kurbiĝinta grupo.

La lasta homo en la vilaĝo estis kurinta al la strato. Ili silentis,
retenante la spiradon, kun buŝoj malfermitaj kaj manoj tremantaj kiel
en febro. Ilin estis ekreginta nekomprenebla teruro.

Subite antaŭeniĝis, tra la popolo, plenigante la straton, aro da
kavalerianoj kun levitaj lancoj. Ili galopis en la proksimiĝantan
virinaron, subpiedigante ĝin, pikante per la lancoj kaj hakante per la
glavoj.

Tio influis tiel neatendite la insulanojn, ke la virinoj komencis
kriegi, ekkaptis per la manoj la kapojn kaj kuris en la domojn, por
reaperi post momento en la pordoj.

Tiu ĉi tumulto daŭris nur minuton, tiam ĉiuj disiris, sed sur la neĝo
nigris tie ĉi kaj tie sangmakuloj kaj kuŝis iu infano, malforte
movanta la membrojn kiel vundita cikado. Unuopa virino kuris tordante
la manojn de unu infankadavro al alia, ne trovante la sian.

Subite leviĝis malantaŭ la ponto sennombraj popolamasoj, rapide
proksimiĝante. Super iliaj kapoj baraktis en la malforta vento
standardoj, la vizaĝoj kunfandiĝis je unusola nigra makulo, la manoj
leviĝis kiel arbobranĉoj.

Denove la kavalerianoj galopis antaŭen, ilia flugilo entranĉis la
popolamason, sed post momento ĝi estis dispecigita kiel papera birdo.
Ĉevaloj sen rajdantoj kuris trans la ponton, kavalerianoj sen ĉevaloj
falis trans la balustradon kiel nigraj ŝtipoj.

Tiam ĉio intermiksiĝis en unu kapturna tumulto: tabulbariloj rompiĝis
kvazaŭ kartonaj, veturiloj renversiĝis kiel ludiloj, homoj faladis
kvazaŭ kuloj. Sed ili alvenis senĉese, senĉese sur la senlimaj
stratoj!

Tiam penetris aro da infanterianoj kun bajonetoj antaŭen, pafiloj
alvangiĝis, malgrandaj fumstrioj leviĝis supren, — la popolamaso
diskuris kiel forbalaita, dum agonie ĵetiĝantaj korpoj solaj restis
sur la neĝo.

La insulanoj levis la manojn kaj ekkriis pro terurego. Ili diskuris
kiel ŝafaro, sed baldaŭ retrovis sin kune observantaj la ĉielbordon.

Nun disvolviĝis antaŭ ili bildoj, unu pli terura ol la alia.

La tumulto havis jam nenian formon, nek limon. Ne distingiĝis plu
unuopaj partoj el homo, nek unuopa homo el la amaso. Ĉio moviĝis kiel
nigraj kaj grizaj makuloj, kiujn de tempo al tempo kaŝis nuboj de fumo
kaj neĝo.

La popolamaso ĵetiĝis kiel ĉifono de unu stratflanko al la alia, tien
kaj reen. Tio estis kvazaŭ senĉesa ondado de nigraŝaŭma maro. Kaj
super ĉio mortsilento!

Tiam leviĝis depost la domoj karbenigraj nuboj. Densa fumo penetris
sur la straton, disfluis super la tero, mortvundito movis la manojn
kaj piedojn en la nuboj de haladzo.

La observantoj kvazaŭ sufokiĝis antaŭ tiu ĉi bildo, metinte la manojn
al la kapoj kaj mallaŭte ĝemante. Kaj ili vere ĝojis, kiam super la
konstruaĵoj vidiĝis ondantaj flamoj, koloritaj kaj malvarmaj.

Sed ĉiam pli kaj pli terura iĝis la tumulto. Tio estis tutaj armeoj,
kiuj nun pafadis reciproke. Homgrupo dispeciĝis kiel inter feraj
rulegoj. Ia giganto disrompis per feraj manoj la domojn, homojn kaj
arbojn.

La neĝo nigris pro la sango, kadavroj kuŝis senorde sur la bazaro,
vunditaj ĉevaloj baraktis, la piedojn supre, — ĝis la nevidebla forto
forbalais la renversitajn veturilojn kaj kadavrojn kaj sur la bildo
disvastiĝis malhela ombro.

Sed baldaŭ ekvidiĝis malantaŭ ĝi sennombraj popolamasoj, marŝantaj
rekte kaj fiere, dum centoj da standardoj ondadis super la kapoj. La
fabela procesio larĝiĝis kaj longiĝis ĝis senfineco.

La stratoj leviĝis kiel bretoj unu super la alian, la procesio
zigzagis kiel serpento, la standardoj disvastiĝis kiel nuboj, — en la
tuta ĉielo ondis la kreskantaj vicoj de homoj, marŝantaj peze kiel
bronzaj gigantoj kaj malpeze kiel nebulaj vizioj.

Tiam ĉio komencis malaperi, vualo sterniĝis antaŭ la vastaĵo,
malrapide neĝeris, ankoraŭ, sed tiam la nuboj fariĝis palgrizaj kiel
fumo, ĝis ree ekvidiĝis la stankolora ĉielo super la maro kaj insuloj.

La suno estis malaltiĝinta.

Tra la cindrokolora nubo penetris ruĝa brilo, disvastiĝanta sur la
akvosupraĵo kiel sanga glavo. Tio estis malvarme-hela lumo, kiu vibris
nigre kaj sangokolore, miksiĝante en la akvon kaj teron, fandante en
si ĉion.



III

La homoj staris kiel ebriaj. Tiam komenciĝis murmurado, kiu
plilaŭtiĝis ĝis kriado. Poste ĝi silentis momenton, por denove fariĝi
same laŭta.

Nikias staris senmove, rigardante per larĝe malfermitaj okuloj al la
ĉielo. Li vidis tie ankoraŭ kavalerianojn galopantajn kaj standardojn
flirtantajn. Tiam li viŝis per la maniko la frunton, sed la vizio
ardis ĉirkaŭ kaj en li.

Koras frotis la okulojn, volante vekiĝi, sed li vidis la aliajn ĉirkaŭ
si same skuitaj kaj li ne komprenis, kio estis efektive okazinta. Ĉiam
ankoraŭ li vidis la senkarnajn manojn kaj la kliniĝe rapidantajn
mizerajn virinojn.

Nur Kleon ridetis ironie. Li batadis per la manoj kun elstarantaj
vejnoj al la leda antaŭtuko kaj kraĉis kvazaŭ konfirmante la malofte
diritajn vortojn.

— Se ne fleksiĝas, do rompiĝas — li murmuris al si mem. — Kiu ne
submetiĝas, tiu surleviĝas — li ripetis. — Oni batu pli forte, por ke
venu deziro kontraŭbati. Pli forte, pli forte! — li kriis al la
popolo.

Subite la vetero fariĝis ventega. La maro ŝaŭmis ruĝe kaj la suno
falis en la nordokcidento kiel pokalo da sango. Vento ŝiradis la
mizerajn tegmentojn kaj la malelegantajn ĉifonojn de la homoj. La
vizaĝoj de la virinoj estis bluaj kaj la viroj staris kolere, kun
pugnoj en la poŝoj.

— Al ĉiuj ne sufiĉas eĉ propra morto, diris Kleon — tiom pli malmulte
la vivo. La ĉielo ne apartenas al ĉiuj, — li murmuris sed ankoraŭ pli
malmulte la tero. Kaj kiel povus tiu leviĝi en la lasta tago, — li
remokis — kiu en la antaŭlastaj tagoj neniam estis leviĝinta.

Tion dirinte li surŝultrigis la hakilon kaj ekiris fajfante. Li
direktis sin al la boathaveno de l' insulestro.

La viroj postrigardis lin. Ili ekvidis la belan domon, la bonajn
fiŝakvojn kaj la nigrajn kampojn de l' insulestro. Kaj tiam ili
ekvidis la insulestron mem starantan en la pordego kaj kolere
rigardantan la virojn.

Koras tiris rapide la korbon pli profunden sur la kapo kaj rapide
ekiris.

Sed iom malproksimiĝinte, li diris al siaj malgrasa edzino kaj
malsanemaj gefiloj: "Estas maljuste, ke ni kulturu nian kampon por
fremdulo..."

Pli multe li ne pensis tiufoje.

Nikias staris ankoraŭ momenton, sed tiam li iris rapide persekuti la
diskurintajn brutojn, kun humoro ankoraŭ pli distrita. Subite ĉio
antaŭa ekŝajnis al li malproksima, persona zorgo ne plu ekzistis, nur
la grandajn standardojn li vidis ankoraŭ flirtantaj.

La venta mallumo venis baldaŭ, sed neniu en la vilaĝo volis dormi.

La viroj turnadis sin sendorme de unu flanko al la alia, tiam ili
leviĝis kaj iris al Kleon. Tiu sidis en la fiŝejo de l' insulestro en
lanterna lumo, gratetis la hundon de Nikias kaj parolis sen levo de l'
kapo:

— Tiel, tiel, amiko, plenaj de favoj ni estas ĉiuj kaj hundoj ni estas
ĉiuj. Nur ni grumblas pli malmulte kaj mordas ankoraŭ malpli multe.
Homo estas hundo interne, hundo de pli malbona speco. Tiel, tiel,
amiko, ci ne komprenas min, sed ĉu ci opinias, ke mi komprenas la
homojn?

Tiam li levis subite la kapon kaj demandis abrupte:

— Ĉu vi volas teron? Ĉu vi volas liberon? Ĉu vi malŝatas la servuton?

Kaj la viroj respondis kiel per unu buŝo: "Jes!"

Tiun nokton oni maldormis longan tempon kune, parolis flustre. Koras
eksopiris balancante la kapon, Nikias svingadis la manojn, kun vangoj
febraj, sed Koras ekscitis ĉiujn per sarkasmo. Hejmen oni iris ŝtele,
kaŝante la lanternojn sub la baskoj, kiujn la uragano ŝiradis kaj
tiradis.

Matene kolektiĝis grupoj unu post la alia en la korto de l'
insulestro.

— Kiu estas lin elektinta insulestro? — oni ekdemandis. Neniu sciis.
Lia patro estis tiu estinta, same la avo. Tiam ĉio malaperis en la
krepusko de l' tempoj. Sed kion li estis farinta, en tio troviĝis jam
nenia krepusko.

Ili postulis vidi la insulestron, kaj tiu venis, maĉante ankoraŭ panon
kaj kun miro sur la vizaĝo. "Kion ili volas?" li pridemandis
malsevere.

— Li donu kalkulraporton pri la preĝeja havaĵo — oni diris al li. — Li
fordonu la monon de l' vidvinoj kaj georfoj. Li ne ekspluatu la
kampojn de l' komunumo.

— Ni malsatas — diris Kleon malantaŭ la aliaj.

— Ni volas liberecon! — vokis Nikias antaŭ ĉiuj.

— Liberecon vi povas ricevi tiom kiom vi volas, — la insulestro diris
glatigante la barbon — sed ĉiujn rajtojn mi estas heredinta de miaj
patro kaj avo.

— Ni konas nek vian patron nek avon — oni kriis al li. — Ni volas
ricevi, kio apartenas al ĉiuj!

Sed jam la insulestro estis malaperinta, kaj en ĉiuj pordoj kaj
fenestroj ekaperis pafiltuboj.

La estro estis jam delonge preta por ĉio! La domo estis plena de
armitaj dekestroj kaj servistoj!

— Hundo! — kriis Kleon, elkurante. — Mi volas ankaŭ vin grateti!

Sed en tiu momento ektondris la pafiloj, kaj la kadavro de Kleon
ruliĝis malsupren de la ŝtuparo. Kaj sammomente iu kriis: "brulas!
brulas!" kaj ĉiuj ekvidis ĉe la rando de l' vilaĝo fumkolonon.

Ili kuris tiel rapide kiel ili povis tien kaj trovis brulanta la
kabanon de iu farmulo. Sed estis plej mirinde: ili trafis la serviston
de l' insulestro kun torĉo, ekbruligantan ankaŭ la najbaran
farmobienon kaj ili tuj mortigis lin.

Tiam la armita popolamaso rekuris al la domo de l' insulestro. Ŝtonoj
flugis nube kontraŭ la pordojn kaj fenestrojn, ĉion dispecigante. Sed
tuj retondris la pafiloj, kovrante la teron per sango.

Tiel komenciĝis la sanga tumulto, kiu pereigis la insulon.

Tio estis sanga ekstazo, kiu plenigis la spiritojn. Tio estis
kolerego, postulanta agojn. La viroj enbataliĝis kun hakiloj kaj
harpunoj, kaj la virinoj portadis ŝtonojn en la antaŭtuko kiel
suĉinfanojn. La vunditojn oni portis flanken sur ŝtupetaroj,
senvunduloj kuris tra la mortintoj al batalo.

Kaj en tiu ĉi tumulto neniu rimarkis, kiam unuopa boato remveturis al
la maro. La insulestro rifuĝis. Li aŭdis la malproksimiĝantan
batalkriadon kaj vidis rerigardante fajrokolonon leviĝantan super sia
domo.

Kiam la batalo ĉesis, neniu el ĝiaj iniciatintoj estis sendifekta.
Estis malvivaj Nikias, Koras kaj Kleon. La vilaĝo estis plena de
kadavroj kaj ruinoj. La virinoj ploris multon da tagoj kiel super unuj
tiel super la aliaj.

Kaj neniu komprenis, el kio ĉio ĉi estis ricevinta la komencon. Ĉu tio
estis sorĉo, ĉu vizio, ĉu terura sonĝo? La restintoj frotis la
okulojn, pridemandis unu la alian, sed ne trovis respondon.

Sed la suno leviĝadis kaj subiradis. La vivado, daŭris kiel antaŭe.
Kaj ankaŭ la homoj devis vivi.

Tiu estis malfacila somero. La kampoj estis dezertigitaj, la domoj
bruligitaj, mankis laboristoj. La malmola tero ne kreskigis grenon kaj
la ventema maro ne eldonis facile fiŝojn.

Kaj aŭtune strangmaniere neniu fremdulo venis al la insulo. La
insulanoj ne sciiĝis, kio estis okazinta en la cetera mondo. La
sekvintan aŭtunon la venantoj havis jam freŝajn novaĵojn kaj la
malnovaj estis forgesitaj. Kaj tiel ĉio restis por la insulanoj
nesciata.

Unu fruan printempon la estro boatveturis akompanate de kelke da viroj
ree al la insulo. En la komenco li evitis ceterulojn, sed intertempe
ĉio ŝajnis esti forgesita. Li dungis geservistojn, rekonstruis la
domon, rekomencis preni depagojn, kaj la antaŭa vivo daŭriĝis. Nur lia
kaprobarbo tremis pli multe ol antaŭe.

Kiam li estis travivinta sian tempon, lia filo fariĝis insulestro.

Tiu ĉi parto de l' arĥipelago estis kvieta kaj ankaŭ restis tia. La
loĝantaro vivis trankvilan, malriĉan kaj laboreman vivon. Estis
kreskinta nova generacio, malĝojeta kaj flegmatika. Ĝi estis diskreta,
kvazaŭ rememoriganta ion.

Sed dum la maturiĝo de l' unuaj vinberoj la insulanoj festis ankaŭ nun
ĉiujare rikoltfeston.

Tage la gejunuloj vizitis domon post domo, portante vinberarojn kaj
kantante antikvajn kantojn. Vespere la viroj sidis longan tempon antaŭ
la pordegoj, parolante pri la tempoj pasintaj, dum el la olivbosko
aŭdiĝis mallaŭta muziko kaj danco.

La parolado de la viroj interrompiĝis kelkfoje per longaj silentoj.
Ili levis la vizaĝojn al la malkare lumetanta ĉielo. Ia rememoro
turmentis iliajn pensojn, sed ju pli ili disvolvis ĝin, des pli nebula
kaj nekredebla ĝi fariĝis.

Kaj ili demandis sin mem:

— Ĉu iam estis okazinta io simila? Ĉu la vivo ne estis ĉiam tia kiel
nun? Ĉu tio ne estas sonĝo kaj vizio, terura legendo, kiun niaj patroj
rakontis, kiam ni estis ankoraŭ malgrandaj infanoj kaj ludis sur la
helkolora marborda sablo?

El la estona: HENRIKO SEPPIK

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

NOTO PRI LA AŬTORO. Friedebert Tuglas (naskiĝis en la jaro 1886) estas
konsiderata la plej granda estona moderna verkisto. En nia
literaturhistorio ne troviĝas egalulo al li. Lia plej bona kaj plej
sukcesinta libro el arta vidpunkto estas novelkolekto "Saatus" 1917
("La sorto"). La jena novelo estas tradukita el la kolekto "Raskuse
vaim ", eldonita en la jaro 1920 de la eldonejo "Jun-Estonujo".

Tuglas estas novromantikulo kaj simbolisto. — Tre karakteriza trajto
de li estas stilkulto, — kio devus esti ekstreme grava ankaŭ por la
Esperantaj verkistoj. "En formo elmontriĝas la konsekvenca, logika
progreso de l' arto... La materio estas nur fera skeleto... Nur la
artformo faras la ŝtalfadenojn de l' abstraktaj ideoj elastaj lianoj",
li mem skribas.

Lastatempe Tuglas elmontris grandan intereson ankaŭ por Esperanto. En
sia "Literatura taglibro" li skribis sur unu paĝo pri ĝi. Li kredas je
la estonteco de Esperanto.

La tradukinto

Peeter

unread,
Feb 6, 2008, 1:12:30 PM2/6/08
to Estonio
En fino de la estonlingva intervjuo de M.Linnamägi aperigita ĉi tie
28.01.2008 mi trovis interesan kaj ĝojigan informon pri tio ke la
libro "La strato de Zamenhof" de Roman Dobrzynski estas tradukita en
la estonan (fare de Mall Pärn) kaj aperas 2008.
Gratulon!

Roman Dobrzyński*. Zamenhofi tänav**
* Rikkalikult fotosid.
Poola kirjaniku ja teleajakirjaniku Roman Dobrzyński usutlus esperanto
keele
looja L. L. Zamenhofi lapselapse L. C. Zaleski-Zamenhofiga on
huvitav,
ajaloolise väärtusega kirjapanek, mis tutvustab kahe suure isiksuse,
Doktoro
Esperanto ja tema Prantsusmaale elama asunud ehitusinsenerist
pojapoja
kaasaega, elu ja saatust. See on sisukas kolmekõne võrdsete
partnerite
vahel, mille ulatuslik teemade ring hõlmab muu hulgas rahvaste ja
riikide
ajalugu, keeleteadust ja tehissaarte ehitamist.


PK Lehekülgi: 256 ISBN: 978-9985-65-642-6 Mõõtmed: 145 x 210
Ilmumisaasta:
2008 Tõlkija: Mall Pärn Teema: Tõlke ilukirjandus Üksikväljaanded
Hind:
173.00


Peeter Aitai

unread,
Feb 9, 2008, 9:34:23 AM2/9/08
to Estonio

PRI LITERATURO KAJ LIBROJ
 
Hodiauŭ mi kelkvorte esprimas miajn rimarkojn pri tiu temo.
Dum soveta regado en Estonio, libroj estis malmultekostaj sed aĉeti eblis pleje nur sovetajn kaj iom de aliaj socialismaj landoj. Dum du jardekoj mi sukcesis akiri al mi 300 esperantajn librojn kaj la granda riĉaĵo de internacia esperantlingva literaturo restis grandparte neatingebla. El tiu epoko notindas grandaj eldonkvantoj de estonaj libroj po dek mil aŭ eĉ pli da ekzempleroj ("Okupacio" de E.Krusten 12000 ekz.) kiuj ĉiuj estis venditaj dum nur malmultaj jaroj. Reliberiĝo de Orienta Eŭropo kaj transiro al internacie konverteblaj monoj faris alilandajn librojn aĉeteblaj sed tiam tromultekostaj. Nun oni klarigas abruptan malkreskon de E-libraj vendokvantoj per kolapso de E-movado.
Sed ni ne tro rapidu kun la konkludoj. Por komparo mi rakontu iom pri miaj spertoj pri revendado de libroj.
Mi havis en Pärnu vendejon KomKa (Riia str.3) kaj kiam post dujara laborego mia stato boniĝis mi luprenis en sama domo ejojn por librovendejo. Sur 50 m2 mi havis ĉ. 10 000 librojn (plejparto uzitaj; 70 % aĉetitaj de mi kaj 30 % por vendado komisiite).
La sperto estis neĝojiga. Krom malmultaj (unuopaj) junuloj la vendejon vizitis pleje maljunaj personoj. Evidentiĝis ke junularo (granda parto de ĝi) ne emas legi librojn (ili ŝatas komputil-ludojn, interreton k.t.p.). Parolante kun maljunuloj evidentiĝis ke ankaŭ emerituloj plu ne havas tempon por legado (granda parto de emeritaj oldulinoj rigarada tutan tagon en TV diversajn sapaĵojn). Do malgraŭ tio ke estonoj estas konsiderataj tre libroamikaj kaj ke mi havis por oferto tre malmultekostajn librojn, mi havis dum du jaroj (tiom mi havis la librovendejon) de ĝi nur malprofiton. Malfermante la librovendejon mi ne esperis pri profito (tio estas pli vivstilo ol komerco) sed evidente gajnis monon nur por la ejo kaj vendistan salajron devis pagi el la propra poŝo (ricevitan per la alia vendejo).
Nun en Britio mi ofte vizitas vendejojn de uzitaj libroj kaj parolas kun posedantoj/vendistoj. Evidentiĝis ke dum la lastaj 5 jaroj la kvanto de tiaj vendejoj malkreskis 30 %.
Tio montras klare ĝeneralan ŝanĝiĝon kaj ni ne panikumu pro falo de vendonpmbroj en E-libroservoj. 
Cetere ankoraŭ kelkvorte pri miaj libroj. Likvidinte la vendejon restis al mi 6000 nevenditaj libroj kiujn mi aldonis al jamaj 4000 en mia hejmo. En tia kvanto de provizore amasigitaj libroj estis jam malfacile retrovi bezonatan libron kaj kelkfoje estis pli facile iri en bibliotekon...
Estante en Britio okazis ke la domo kie estis mia havaĵo ekbrulis kaj estingante tion fajroestingistoj malsekigis ĉion kion mi havis. Mil libroj finis sian vojon en rubujo. bedaŭrinde pereis ankaŭ pluraj raraj malnovaj E-libroj. Pro sia "bona" papero kungluiĝis kelkdek jarkolektoj de "Heroldo de Esperanto" kaj por savi "Esperanto en Perspektivo"-n (sur simila papero) mi devis ĝin sekigi tutan semajnon ĉiutage foliumante plurfoje...
Se mi reiros en Estonion kaj loĝos en mia domo (portante tion ankau 1000 librojn kiujn mi estas aĉetinta en Anglujo dum tri jaroj) do espereble sufiĉos por mia vivo...
Kaj esperantistoj estas ĉiam bonvenaj gastoj-legantoj.
 
Peeter Aitai 


 
mia KomKa Libroj.jpg
Libromerkato.jpg
Mia domo en Estonio.jpg

Peeter Aitai

unread,
Feb 16, 2008, 9:17:55 AM2/16/08
to Estonio
La hejmpaĝo de

Miskolc urba "Király Lajos" Esperanto Amika Rondo

"Nordhungaria Informilo" en PDF

 


Tie vi trovas ankaŭ literaturaĵojn.
 
Peeter

 

Peeter

unread,
Feb 16, 2008, 9:46:54 AM2/16/08
to Estonio

Sur la hejmpaĝo de CLAUDE PIRON

http://claudepiron.free.fr/

vi trovas multajn literaturaĵojn.

(C.Piron mortis antaŭ monato kaj pri tio legeblas en
http://www.liberafolio.org/2008/forpasis-claude-piron )

P.A.

Peeter Aitai

unread,
Feb 20, 2008, 7:43:07 AM2/20/08
to Estonio
PER-ESPERANTAJ INFANLIBROJ
 
En Libera Folio mi trovis jenan informon:
 

EU financos peresperantan tradukprojekton de infanlibroj

by RedakcioLaste modifita: 2008-02-16 14:20

La Eŭropa Komisiono aprobis tradukprojekton de infanlibroj, en kiu Esperanto rolas kiel pontolingvo. EU financos per 64 000 eŭroj la projekton, en kiu infanlibroj pere de Esperanto estos tradukitaj inter la bengala, itala, slovena kaj kroata lingvoj, kaj poste distribuitaj en elementaj lernejoj.

La eldonprojekto, kiun ellaboris por Kroata Esperanto-Ligo Zlatko Tišljar, kaj en kiu partoprenos kiel partneroj Edistudio el Pisa (Italio), Inter-kulturo el Maribor (Slovenio) kaj la barata eldonasocio Samatat Prakashan - Samatat Sanstha (Kalkato) estis aprobita de kultura agentejo de Eŭropa Komisiono (EACEA – Culture).

EU financos la projekton per 64.000 eŭroj. La projekto antaŭvidas ke ĉiuj partneroj (itala, slovena, kroata kaj barata) tradukos el siaj lingvoj unu infanlibron de sia literaturo al Esperanto. Poste la barata partnero plutradukos la tri eŭropajn librojn el Esperanto en la bengalan, kaj la tri eŭropaj partneroj tradukos la baratan libron ĉiu al sia nacia lingvo.

Post kiam ĉiuj eldonos la librojn, oni distribuos ilin en elementaj lernejoj de siaj urboj kaj organizos legokonkurson inter la infanoj. La plej bonaj verkoj de la infanoj pri libro legita kaj apartenanta al alikontinenta kulturo estos premiitaj. Pri la tuto la eldonistoj daŭre informados la gazetaron, radion kaj televidon.

La barata partnero kunlaboras kun la prezidanto de UEA, Probal Dasgupta. La projekto estos efektivigata inter majo 2008 kaj majo 2010. Tiu estas la unua tiaspeca interkultura projekto uzanta Esperanton, kiun finance subtenas Eŭropa Komisiono.

Raportis Zlatko Tišljar

http://www.liberafolio.org/2008/eubaratalibro

 

Tiu estas tre bona ideo sed bedaŭrinde malmulte uzata.

 

Iam mi provis mem funkciigi projekton de dulingvaj infanlibroj (en kiuj teksto estas malmulta) en esperanto kaj eble eĉ ĝis 100 naciaj lingvoj de Eŭropo. Mian ideon subtenis Kulturministerio de Estonio kaj mi penis ricevi financan helpon de Eŭropa Konsilio. Tiufoje la afero ne sukcesis kaj ĉar mi mem ne estis poste kapabla antaŭenigi la projekton, la ideo restis atendi pli bonan tempon estonte.

Sube vi vidas anglalingvan leteron de la kulturministerio lige kun la peto al Eŭropa Konsilio.

Peeter Aitai

Letero al Europa Konsilio.jpg

Peeter

unread,
Mar 3, 2008, 11:57:37 AM3/3/08
to Estonio

Lydia Koidula

PLEJ KARA DONACO


Tempo-rad' turniĝas
susurante,
tago tagon sekvas
tumultante.
Je ĉiu turniĝo
de l' rado tuj
mi aŭdas la vorton ;
La patruj'.

Donacoj de Dio
estas multegaj;
el ili emanas
ĝojoj bonegaj;
plej bona donaco
estas por mi
mia kara hejmo,
dank' al Di'.

(traduko de Francisco Valdomiro Lorenz)

Peeter Aitai

unread,
Mar 8, 2008, 8:49:48 AM3/8/08
to Estonio
 
Okaze de printempo kaj internacia Virina Tago mi publikigas ĉi tie unu versaĵon en kiu junulino esprimas siajn aŭtunajn sentojn. Estu sentoj ĉiam printempaj!
 
La versaĵo aperinta en kolekto de plej bonaj verkoj de poezia konkurso de poeta asocio.
 
 
DIANA AITAI
 
 * * * 
 
katusel külm sabistab vihm
kauguses märatseb tuul
taevale laskunud tumehall pilv
lehed on langemas puult
 
rõskusest küllastund õhtune õhk
hingeski järgi ei muud
madalast madalam sfääride rõhk
säitab kalender oktoobrikuud
 
öö hakul silmade väsinud vees
kangastub lootuse tiib
põhjast üks musta rüütatud mees
tuleb ja kaasa ta viib
 
----------------------------------------------------------------
 
 * * * 
 
sur tegmento malvarma susuras pluv'
malproksimece frenezas vent'
ĉielsubeniĝis malhela nub'
folioj falantas de arb'
 
aero vespera - plenhumidec'
anime ja restis nur sam'
subsuba estas sfer-prem-kondiĉ'
oktobron nomas kalendar'
 
noktokomence en okula lac'
akve bildiĝas esper'
sed nigrevestita profundul'
forportas ĝin per kaper'
 
(traduko de P.Aitai)
 
-------------------------------------
(Bedaŭrinde mia traduko estas pala kompare kun la originalo, do oni konsideru ĝin nur kiel rerakonto de la enhavo al tiuj kiuj ne scipovas la estonan. P.A.) 



 
la autoro.jpg
Diana Aitai.jpg
Diana en haveno.jpg
poetino.jpg

Peeter Aitai

unread,
Oct 19, 2008, 7:53:03 AM10/19/08
to Estonio
e-libroj
___________________________
 
En "Libera Folio" sub la temo pri e-libroj aperis komente kelkaj utilaj retadresoj:
 
Afiŝita de Bjørn A. Bojesen je 2008-09-15 10:23
Por maldiligentuloj:

La E-Librejo de Zhang Xueson nun ankaŭ troviĝas je
http://is.gd/2Ear  

La fabelara sekcio je
http://is.gd/2Eb6

450 e-libroj elŝuteblas!

Afiŝita de Zhang Xuesong je 2008-09-25 14:52
Nun la tutaj e-libroj(?) eldonita de INKO jam elŝuteblas en mia ipernity-spaco ( http://deodaro.ipernity.com ),jen la ligoj:

http://www.ipernity.com/doc/deodaro/album/81041
http://www.ipernity.com/doc/deodaro/album/84486  

Krome estas ankaŭ aliaj e-libro en formatoj PDF kaj CHM:
http://www.ipernity.com/doc/deodaro/album/85640  
http://www.ipernity.com/doc/deodaro/album/86016  

Ĝis hodiaŭ estas ĉirkaŭ pli ol 450 liborj elŝuteblas, sed por elŝuti la librojn oni devas registri ĉe la retejo
 
P.A.

Peeter

unread,
Oct 20, 2008, 12:18:31 PM10/20/08
to Estonio
Ne plu ekzistas EVA kaj multaj literaturistoj au verkistoj ne bone
scias kion kaj kiel sercxi en la reto. Jen kelkaj adresoj:

http://www.akademio-de-esperanto.org/ Akademio de Esperanto
http://www.everk.it/ Akademio Literatura de Esperanto
http://esperanto.net/literaturo/index.html Bona kolekto de informoj
kaj tekstoj pri la esperantlingva literaturo
http://radioarkivo.org/ Por aŭdi, kaj ne nur legi, esperanton -
sonregistroj
http://www.bertilow.com/pmeg/index.html Detalaj informoj pri la
esperanta gramatiko
http://members.aon.at/aldone/konvertilo.html Por konverti tekstojn de
la x-konvencio al Unikodo
http://mihxil.komputilo.org/bibliografio/8/verloren.html Granda
bibliografio pri la nacilingvaj tradukoj de la esperanta literaturo
http://www.vanoostendorp.nl/interlinguistiek/kalocsay.kaj.waringhien/
La projekto pri reta kritika eldono de la leteroj inter Kalocsay kaj
Waringhien
http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen.htm La kolekto pri
planlingvoj de la Internacia Esperanto-Muzeo en Vieno.

Peeter Aitai

unread,
Oct 25, 2008, 7:06:07 AM10/25/08
to Estonio
Literaruro, verkistoj kaj problemoj
---------------------------------------------------------------
 
Dum la EVA / ALE -kunveno dum UK en Rotterdamo okazis neklaraj aferoj:
1. Oni malfondis EVA-n (Esperantista Verkista Asocio) kaj per tio mankas al verkemuloj eblo aliĝi al fakgrupo kia estis EVA.
2. Oni fondis ALE kio estas bona afero!!!
Tamen neklaras kial oni ne fondis la akademion sen malfondo de EVA???
Mi konjektas ke:
1) malfondo de EVA restigis ebla al ĉiuj EVA-membroj fariĝi akademianoj de ALE (almenaŭ tiuj 33 kiuj estis pagintaj EVA-kotizon por la lasta jaro sed eble ankaŭ iuj aliaj eks-EVA-anoj. Limigiteco de ALE-membroj al 45 personoj (kiuj estas membroj dumvivaj) signifas porĉiaman konserviĝon de nuna aglinio kaj eble ankaŭ garantias (dumvivan)posicion en la organizo al iuj personoj...
2) Enigo de EVA-membroj al ALE donis eblon akademiigi tiujn EVA-membrojn kies kvalito neniom konkordas kun ĝeneralaj postuloj pri kvalitoj de akademianoj de la similaj akademioj.
3) mian sugeston pri bezono de organizo ankaŭ por simplaj verkemuloj oni konsideris neserioze kaj eĉ aludis ke eblas ja krei koncernan fakon/sekcion ĉe la ĵurnalista asocio!?! (bone ke ne ĉe la vegetarana aŭ feminista...). Mi ne kredas ke oni deziris detrui organizaĵon (EVA) por ke ĉe UEA plu ne ekzistu membro-asocio tiufaka. Ne tre kredeblas ankaŭ ambicioj de iuj personoj tiumaniere komenci konkuri kun AdE. Pli verŝajna estas ke sen akademiigo de eks-EVA-anoj versajne nur unuopaj personoj povus membriĝi al ALE kaj ĝi havus nesufiĉan aŭtoriteton por io ajn...
4) oni multe parolis ne nur pri "literaturo" sed pri "filologio". Strange ke oni ne vidis eblon fondi por tio Literaturan Sekcion/Fakon ĉe Akademio de Esperanto. 
Dum UK-tempa kunveno estis tie ankaŭ EVA-membroj el kiuj unu deklaris ke li komprenas nenion kaj alia eĉ rifuzis fariĝi akademiano.
Cetere la lasta poste diris al mi ke Silfer kaj Nervi estas similaj...
Dum la kunveno mi diris ke malfondo de EVA restigas al estontaj verketemaj personoj dezirantaj aparteni al samideana grupo nuran eblon aliĝi al PEN-klubo...
Komparu la subajn frontpaĝojn de tiuj ĉi subaj hejmpaĝoj:
 
Akademio Literatura de Esperanto
Esperanta PEN-Centro
 
SIMILAJ !?!
 
Mi persone neniam estis membro de EVA, sed eble iam aliĝos al io tia se iu tia organizaĵo kreiĝos.
Mi nenion scias pri PEN-centro esperanta sed ĝiaj presidantoj estis Istvan Nemere (internacie tre konata verkisto kies librojn ankaŭ mi iam legis kun ŝato) kaj William Auld (nomo kiu estas konata al ĉiuj esperantistoj), personoj fidindaj.
 
Kiu klarigos al mi la aferon?
 
Peeter Aitai

Peeter

unread,
Nov 21, 2008, 11:31:43 AM11/21/08
to Estonio

"Beletra Almanako" estas nun en la reto:

http://www.beletraalmanako.com/

Peeter Aitai

unread,
Nov 21, 2008, 12:15:34 PM11/21/08
to Estonio
 
Komence mi rememorigu 2 gravajn retadresojn al esperanta literaturo:
 
 
 

Hodiaŭ mi deziras konatigi al vi tre interesan retpaĝon de mia malnova amiko Jan Stanislaw Skorupski:
 
 
klaku sur la svisan flagon (?) kaj vi trafos al:
 
 
Antaŭen elekteblas aŭ "Portalo de plezuro" per kio vin atendas arkiva listo en tri lingvoj aŭ "Sonetado" (klakante sur la foton). Al Sonetado eblas iri ankaŭ elektante ĝin en la arkivo.
 
"Sonetado"
estas unikeca libro kie sur maldekstra paĝo vi povas legi soneton kaj en multaj okazoj trovante sur dekstra paĝo laŭtparolilan desegnon vi povas alklakinte aŭskulti/aŭdi...!
 
En la listo arkiva vi trovas multon interesan, ekzemple klakante sur KAPITANA BALO vin atendas kantolisto
kun la kantoj Kapitana Balo, Adiaŭo k.a.
 
Ĉefe mi aprezus tamen "Sonetadon"
(majstroveko literatura kaj interreta)!
 
Peeter Aitai
 
 
 

Peeter

unread,
Dec 26, 2008, 6:53:40 AM12/26/08
to Estonio

La 21-an de novembro mi skribis:

> "Beletra Almanako" estas nun en la reto:
> http://www.beletraalmanako.com/

Bedaurinde la rapide donita gxojiga informo evidentigxis ne plene
gxojiga!...
Sur tiu retadreso vi povas vidi nur komercan reklamon de "Beltra
Almanako" (ecx tio ja estas bona afero), sed ne klara restas por mi
kial UEA aperigas verkojn de sia konkurso nur en tiu nemalmultekosta
almanako kaj ne enretigas cxion krome por libera legado en interreto.

Pri literaturo diskuteblas en Google-grupo ELIRO
http://groups.google.com/group/eliro

Kaj La Karavelo
http://groups.google.com/group/lakaravelo

Cxiujn numerojn de La Karavelo eblas por legado senpage ricevi lau la
adresoj:
http://www.esperantopt.com au
http://www.gazetejo.org/eo/lakaravelo

Peeter Aitai

Peeter

unread,
Dec 30, 2008, 12:03:35 PM12/30/08
to Estonio

Por plifaciligi al literaturamikoj trovadon de Hilda Dresen en nia
grupo estu ligoj ankau cxi tie.

Hilda Dresen
http://groups.google.com/group/estonio/browse_thread/thread/7940cb2689526cab#
Hilda Dresen 2
http://groups.google.com/group/estonio/browse_thread/thread/92dee142c07190cc#
.

Peeter

unread,
Dec 30, 2008, 12:13:37 PM12/30/08
to Estonio


On Dec 30, 5:03 pm, Peeter <Peeter.Ai...@googlemail.com> wrote:
> Por plifaciligi al literaturamikoj trovadon de Hilda Dresen en nia
> grupo estu ligoj ankau cxi tie.
>
> Hilda Dresenhttp://groups.google.com/group/estonio/browse_thread/thread/7940cb268...
> Hilda Dresen 2http://groups.google.com/group/estonio/browse_thread/thread/92dee142c...
> .

PARDONPETO!
Trafis pagxoj Aliaj Temoj kaj Aliaj Temoj 2.
Nun Gxustaj

Hilda Dresen
http://groups.google.com/group/estonio/browse_thread/thread/1649dd3f65647582#
Hilda Dresen 2
http://groups.google.com/group/estonio/browse_thread/thread/e7f7dae9ef548469#
.

Peeter

unread,
Jan 1, 2009, 9:51:20 AM1/1/09
to Estonio

Pri bibliotekoj mi skribis en antaua parto de la temo (ligo al
"Literaturo" estas supre cxi tie en "Literaturo 2") kaj ligojn vi
trovas ankau en pli fresxaj mesagxoj.
Eble por esploremuloj pri literaturo unu aldona retadreso kie vi
trovas utilajn ligojn:
http://www.math.chalmers.se/~martinw/esperanto/bibl/
.

Peeter Aitai

unread,
Feb 20, 2009, 5:52:49 PM2/20/09
to Estonio
 
2 retadresoj por legado tie
 
(ligoj al la artikoloj estas en supro de la pagxoj).
 
P.A.

Peeter Aitai

unread,
Feb 21, 2009, 12:17:23 PM2/21/09
to Estonio

Peeter Aitai

unread,
Mar 13, 2009, 1:39:18 PM3/13/09
to Estonio
 
Lilli Promet
====================
 
Multaj el ni ŝatas ŝiajn verkojn en la libro "Kuŝanta tigro"
(vidu foton sube)
 
estu ŝiaj verkoj nun ankaŭ ĉi tie.
 
Traduko de Alma Lekko.
 
"OLIVIER":
 
Libro de Lilli Promet.jpg
Pri Lilli Promet.jpg
Olivier1.jpg
Olivier2.jpg
Olivier3.jpg
Olivier4.jpg
Olivier5.jpg
Olivier6.jpg
Olivier7.jpg
Olivier8.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 16, 2009, 1:32:13 PM3/16/09
to Estonio
Lilli Promet
 
16 februaro 1922 - 16 februaro 2007
(mortis dum sia 85-a naskiĝdatreveno).
 
Ŝi estas konata estona verkistino de la sekvaj ĉefverkoj (libroj) kaj ankaŭ film-scenarioj.
Libroj:
 
"Lamav tiiger" 1964 ("Kuŝanta tigro")
"Kes levitab anekdoote?" 1967 ("Kiu disvastigas anekdotojn?")
"Taputilgake" 1968 ("Murdoguteto")
"Tüdrukud taevast" 1979 ("Knabinoj el ĉielo")
"Primavera" 1987 ("Primavera")
"Isabel: romaan" 1992 ("Isabel: romano")
"Aheldatud muusa" 1997 (Katenigita muzo")
 
Nun daŭrige la dua rakonto el "Kuŝanta tigro"
 
"AGLO":
 
Lilli Promet.jpg
Aglo1.jpg
Aglo2.jpg
Aglo3.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 16, 2009, 1:34:33 PM3/16/09
to Estonio
Lilli Promet
 
LA MALKOVRO DE JUSSI
 
La malkovro de Jussi1.jpg
La malkovro de Jussi2.jpg
La malkovro de Jussi3.jpg
La malkovro de Jussi4.jpg

Tuomo Grundström

unread,
Mar 16, 2009, 3:01:05 PM3/16/09
to est...@googlegroups.com
Lilli Promet, la observanta akraokule (sed bonvoleme!) kiel tigro... Kiam mi antauxlonge legis la novelaron, mi ridis tutan tagon pri Jussi - konas la ulon...

Salutojn,   Tomas'



2009/3/16 Peeter Aitai <peeter...@googlemail.com>

Peeter Aitai

unread,
Mar 19, 2009, 12:45:44 PM3/19/09
to Estonio
Lilli Promet
 
FORVETURO DE PATRINO
 
 
L_Promet.jpg
Forveturo de patrino1.jpg
Forveturo de patrino2.jpg
Forveturo de patrino3.jpg
Forveturo de patrino4.jpg
Forveturo de patrino5.jpg
Forveturo de patrino6.jpg
Forveturo de patrino7.jpg
Forveturo de patrino8.jpg
Forveturo de patrino9.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 19, 2009, 2:20:50 PM3/19/09
to Estonio
 
Lilli Promet
 
"Kuŝanta tigro" estas eldonita 1971 kaj la eldonkvanto estis 8000 ekz.
(Kiam mi aliĝis al E-movado 6 jarojn pli poste, la libro plu ne aĉeteblis en Estonio (tiom multaj estis esperantistoj ke multmilekzempleraj libroj elĉerpiĝis rapide) kaj mi ricevis por mi ekzempleron nur post multaj jaroj...).
 
Nun la libro aĉeteblas en Estonio en sistemo de uzitaj libroj:
La verko estas ankaŭ en la listo de openlibrary.org kaj espereble legeblos ankau tie
 
L.Promet
 
KARLA
 
 
 
Karla 1.jpg
Karla 2.jpg
Karla 3.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 20, 2009, 12:13:37 PM3/20/09
to Estonio
 
Lilli Promet
 
AMO
 
Amo 1.jpg
Amo 2.jpg
Amo 3.jpg
Amo 4.jpg
Lilli Promet.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 20, 2009, 12:41:41 PM3/20/09
to Estonio
 
Lilli Promet
 
VERSFARANTO
 
 
Versfaranto 1.jpg
Versfaranto 2.jpg
Versfaranto 3.jpg
Versfaranto 4.jpg
Pegasus.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 20, 2009, 12:52:37 PM3/20/09
to Estonio
 
Lilli Promet
 
PRATEMPA CXASHISTORIO
 
 
Pratempa cxashistorio 1.jpg
Pratempa cxashistorio 2.jpg
Pratempa cxashistorio 3.jpg
Pratempa cxashistorio 4.jpg
Pratempa cxashistorio 5.jpg
cxasisto.jpg
cervo.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 20, 2009, 12:53:39 PM3/20/09
to Estonio
 
Lilli Promet
 
MALJUNULINO KAJ MARO
 
Maljunulino kaj maro 1.jpg
Maljunulino kaj maro 2.jpg
Maljunulino kaj maro 3.jpg
Maljunulino kaj maro.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 20, 2009, 12:54:34 PM3/20/09
to Estonio
 
Lilli Promet
 
NEGXULO
 
Negxulo 1.jpg
Negxulo 2.jpg
Negxulo 3.jpg
negxulo.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 21, 2009, 10:55:54 AM3/21/09
to Estonio
"Kuŝanta tigro" de Lilli Promet
 
 
KUŜANTA TIGRO
 
Eduard Viiralt TIIGER KASSIGA 1950.jpg
Lamav tiiger.jpg
Kusxanta tigro 1.jpg
Kusxanta tigro 2.jpg
Kusxanta tigro 3.jpg
Kusxanta tigro 4.jpg
Kusxanta tigro 5.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 21, 2009, 10:56:22 AM3/21/09
to Estonio
 
Lilli Promet
 
GUERNICA
 
Picasso GUERNICA.jpg
Guernica 1.jpg
Guernica 2.jpg
Guernica 3.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 21, 2009, 10:56:36 AM3/21/09
to Estonio
 
Lilli Promet 
 
 
"Kuŝanta tigro" estas kolekto de mallongaj noveloj, do ĝi tre taŭgas por legado al komencantoj kiuj devas uzi helpon de vortaro kaj legas malrapide.
Por komencantoj indas lernocele uzi helpe nacilingvajn tradukojn (por estonoj estonlingvajn originalojn).
Ŝiajn verkojn vi trovas multloke, ekzemple:
estone
en Amazon
--------------------------------------------
 
 
VANDALOJ
 
Vandaloj 1.jpg
Vandaloj 2.jpg
Vandaloj 3.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 21, 2009, 10:56:54 AM3/21/09
to Estonio
Tradukis tiun ĉi novelkolekton s-ino Alma Lekko.
Mankas pri ŝi artikolo en Wikipedia, do estus bone se Tallinn-anoj verkus pri ŝi iun artikoleton por "Estonio".
 
Lilli Promet
 
GERMANO
 
Kusxanta tigro.jpg
Ralf Parve kaj Lilli Promet (geverkistoj-geedzoj).jpg
Germano 1.jpg
Germano 2.jpg
Germano 3.jpg
Germano 4.jpg
Germano 5.jpg
Germano 6.jpg
Germano 7.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 21, 2009, 4:20:15 PM3/21/09
to Estonio
 
Erni Krusten
 
"OKUPACIO"
(Eldonejo "Eesti Raamat" Tallinn 1972)
eldonkvanto: 12000 ekzempleroj!!!
 
Erni Krusten, merita verkisto de la Estona SSR, estas unu el la plej elstaraj majstroj de la estona prozo. Li naskighis la 30-an de aprilo 1900 apud Tallinn en ghardenista familio kaj ankau mem laboris kiel ghardenisto. En 1920 li komencis provi literaturan verkadon. Lia unua libro aperis en 1927. De tiam li verkis multe kaj estas ankorau nun, en respektinda agho, produktiva majstro de la vorto, okupighante chefe pri mallongaj prozajhoj.

E. Krusten aperigis jenajn kolektojn de miniaturoj, rakontoj kaj noveloj: "Eriko" (1927), "Blinda amo" (1941), "Turnpunktoj" (1946), "En la nonio de la paco" (1951), "Enterigo de la vipo" (1957), "Malfelicha amo" (1957), "Serchante printempon" (1960), "Maljuna fripono" (1966), "Tre malbona takso" (1967), "Kvin historietoj" (1968), kaj la rakonton "Okupacio" (1969).

Aperonta estas nova libro, "Soifanto de ghojo". Krom la nomitaj aperis kolekto de prozaj miniaturoj kaj poeziajhoj "Manihoto" (1963) kaj pluraj romanoj: "Serchante la pasintecon" (1928), "La amo de Org Magedi" (1939), "Libro pri Peks'oj" (1946), "La koroj de gejunuloj" I—II (1954—1956) kaj "Kiel guteto en maro" (1962). Li verkis ankau la teatrajhojn "Mi vivas" (1956) kaj "La amerikanoj venis" (1959) kaj librojn por infanoj.

La verkoj de Krusten estas trasorbitaj de humanismo. Lin karakterizas bonhumoro, ofte ech inklinigho al satiro. Li estas konsiderata kiel kulturanto de mallongaj prozajhoj, miniaturoj kaj fragmentajhoj en la estona soveta literaturo. Pro liaj lirikismo kaj rakontmaniero oni iam kaj tiam komparas lian talenton kurt tiu de I. Turgenev.

La romaneto "Okupacio", kiu ricevis jaran premion de la Estona SSR por 1969, apartenas al liaj plej bonaj lastatempaj verkoj. Ghia agado okazas dum la germana okupacio de Estonio en 1941—1944. Sub lia majstra plumo vivighas la pezeco de l' okupacio, ghia senlima nehumaneco, la subpremado de vere homaj sentoj kaj idealoj, pereigo de homeco. La autoro konvinkas, ke ech en tiaj cirkonstancoj ne malaperas homaj sentoj kaj pensado, ke precipe en peze premanta atmosfero manifestighas la virtoj kaj malvirtoj de la homo eksterordinare klare.

Multaj verkoj de Erni Krusten estas tradukitaj en la rusan lingvon kaj aliajn lingvojn de Sovet-Unio, same en la finnan, hungaran, bulgaran k. a. lingvojn.

OKUPACIO:

http://miresperanto.narod.ru/biblioteko/okupacio.htm 

.

Okupacio.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 21, 2009, 4:49:32 PM3/21/09
to Estonio
 
"Okupacio" de Erni Krusten en Libroservo de UEA
 
Tradukis s-ro Hillar Saha (1899–1981)
 
E_Krusten.jpg
Erni Krusten.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 21, 2009, 5:05:16 PM3/21/09
to Estonio
Vladimir Beekman
"LUMO DE ORIENTA EUROPO"

ELDONEJO "EESTI RAAMAT"
TALLINN 1978

El la estona lingvo tradukis:
Hilda Dresen, Jaan Ojalo, Hillar Saha
Redaktis Henrik Seppik

----------------------------------------------------------------------------------------------------------
ENKONDUKO

La poemo "Lumo de Orienta Europo" naskighis el la percepto de la
komuna sorto, kiu unuigas la popolojn de la orienta parto de nia
kontinento, kiom ajn malsamaj ili estas lau siaj deveno, lingvo,
temperamento kaj kutimoj. La historio plurfoje donis al ni dolorajn
lecionojn, kiam ni penis vivi chiu aparte, fermante la okulojn por la
zorgoj de la najbaro. Jam venis tempo por cherpi saghon el tiuj
lecionoj. Chu ne chi tiu rekono gvidis la popolojn de Orienta Europo
che la elekto favore al la nova, socialisma evoluvojo post la
rulighado de la du sangaj militoj de nia jarcento tra iliaj hejmlokoj
?

Povas okazi, ke leganto de chi tiu libro, ne tre bone konanta la
historion de la orient-europaj popoloj en la lastaj jardekoj, havas
malfacilajhojn por kompreni iujn detalojn, char krom la ghenerale
konataj historiaj eventoj en la poemo respegulighas ankau kelkaj
suflche konkretaj cirkonstancoj. Mi volonte uzas la eblecon por
proponi mian helpon al malproksima leganto, kiun mia verko pere de
Esperanto nun atingas. Al mi shajnas, ke antau chio tio estas necesa
pri la lokoj koncernantaj la estonajn cirkonstancojn, kiujn multaj
legantoj de la poemo ne povas sufiche bone koni — pri mia malgranda
popolo kaj ghia farto oni scias en la mondo malmulte.

En la chapitro "Krucho kun papavofloroj" temas pri la servisto de
Saarde Mart, la polo Jan, kaj pri novbienuloj. La afero estas tia, ke
en Estonio de la tridekaj jaroj, la tiutempa malgranda burgha
respubliko, kie senlaboreco estis ordinara afero, same ordinaraj estis
ankau kamplaboristoj, venintaj por serchi laboron el Pollando, kie
senlaboreco estis ech pli granda. Tio estis la plej malmultekosta
laborforto, kiun bonhavaj terposedantoj volonte uzis, per tio
malaltigante ankau la salajrojn de la lokaj estonaj kamplaboristoj.

Post la revolucio en junio 1940, kiam Estonio farighis socialisma
respubliko, en la estona vilagho okazis agrara reformo, per kiu oni
donis teron al multaj miloj da etbienuloj kaj senteruloj, kiuj ghis
tiam devis farmi teron au serchi laboron che grandbienuloj. Oni
eknomis ilin "novbienuloj", kiu vorto naskighis en la estona lingvo
kune kun la agrara reformo.

Tragika farighis la sorto de multaj novbienuloj. Post malpli ol unu
jaro komencighis agreso de la hitlera Germanio kontrau Sovet-Unio kaj
Estonio estis okupata de fashista armeo. Uzante la militan situacion
kaj reghimshanghon la eksproprigitaj terposedantoj komencis sangan
venghadon, formis armitajn bandojn kaj senjughe venghis al la
novbienuloj; lau la logiko de la historio ili farighis fidelaj lakeoj
de la okupantoj. El tiuj tagoj en la estonaj arbaroj kaj pashtejoj
restis miloj da sennomaj tomboj. Post la frakaso de la fashista
militmashino tiuj kunlaborintoj de la okupantoj fughis kun siaj
mastroj, por savi sin de justa rekompenco, el Orienta Europo
malproksimen, en okcidenton.

La ideo de la poemo "Lumo de Orienta Europo" konsistas en senkondicha
rekono de la neceso pri internacia interkomprenado kaj kunlaboro. Pro
tio ne estas hazarda la turnigho al Esperanto-motivo kaj L. L.
Zamenhof en la poemo. Mi estas tute certa, ke la ideo krei lingvon por
universala interkomunikado devis naskighi ghuste en Orienta Europo.
Kial — tion argumentas jam la poemo mem.

Al mi kiel al la autoro estas speciale agrable konstati, ke ghuste chi
tiu mia verko trovas en tiu chi eldono la vojon en la Esperantan
mondon, kie mankas baroj kaj limbarieroj sur la interkomunikada vojo
de la homoj el malsamaj popoloj kaj rasoj.

Vladimir Beekman
------------------------------------------------------------------------------------

Dum traduko-eldonado s-ro Vladimir Beekman estis prezidanto de
Verkista Asocio de Estonio kaj tio estas la cxaefkialo kial
esperantistoj elektis la verkon (poemon) por traduko. Cetere en la
teksto estas foje ankau io pri Esperanto sed tio estas malgrava
epizodo...


LUMO DE ORIENTA EUROPO:

http://miresperanto.narod.ru/biblioteko/lumo.htm

"Lumo de orienta Europo" de Vladimir Beekman en Libroservo de UEA
http://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=1740

Vladimir Beekman.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 21, 2009, 5:23:59 PM3/21/09
to Estonio
Estonaj esperantistoj estas preskaŭ ĉiuj jam tiom maljunaj ke havas
longan SOVETAN historion en sia biografio. Tio signifas ke la tekstoj
kia estias Enkonduko de Lumo de Orienta Europo estas al ili
komprenataj kiel ĉiuj tekstoj de tiu tempo (ne laŭvorte, aŭ ofte
entute akceptataj kiel senenhava deviga akompana kantoteksto...) Povas
esti nun iuj foraj legantoj erare akceptas la tekston laŭvorte. La
lingvo de tiu epoko estis tiom alia ke eble necesus nomi ĝin alia
lingvo (malgraŭ tio ke vortoj estas ja samaj)...
Lumo_de_Orienta_Europo.jpg
V_Beekman.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 21, 2009, 5:41:50 PM3/21/09
to Estonio
De Vladimir Beekman
estas esperante ankaŭ alia libro

"Noktaj aviadistoj"

1989
Traduko de s-ro Jaan Ojalo

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Enkonduko

La romano "Noktaj aviadistoj" aperis unuafoje en la estona lingvo en
la jaro 1975 kaj dum kelkaj sekvintaj jaroj ghi estis tradukita en
kelkajn lingvojn de Europo. Nun la preskvanto de "Noktaj aviadistoj"
proksimighas jam al tri kvaronoj de miliono, kio ne estas malmulte por
libro verkita en la lingvo de iu malgranda popolo.

Kio kauzas tion? Fare de mi estus ekstreme aplombe, se mi skribus tiun
interesighon de la legantaro al la konto de arta kvalito de la romano.
Oni verkas multajn bonajn librojn en chiuj lingvoj de la mondo, sed
tute ne chiuj kapablas en la densighanta inundo de informoj trovi sian
leganton. Por kapti atenton la libro devas diri al la nuntempa
leganto, saturita de konoj kaj sensaciaj famoj, ion tre novecan au tre
gravan. Nur tiam, kiam tio sukcesas, oni povas esperi, ke la leganto
bonvolas profundighi en la verkon kaj ghui ties estetikan shargon.

Mi ne opinias, ke che "Noktaj aviadistoj" la leganton katenus chefe
ghia neordinara intrigo, kvankam che la unua konatigho kun la romano
ghuste tio povus lin interesigi. Sed en nia tempo en la literaturo
certe trovighas ankau multaj autoroj pli ingheniaj ol mi. Krome,
interesa enhavo estas unuavice alte taksata che mensostrecha
literaturo, al kiu speco chi tiu verko ne apartenas. Evidente gravas
tamen io alia.

Lastajn jardekojn ni vivis en nia daure malvastighanta mondo en la
kondichoj, kie super la kapo pendas militodanghero, senchesa
apokalipsa minaco. Fojfoje ni penas forgesi ghin pro la chiutagaj
zorgoj, fojfoje chi tiu subpremita timo ekaperas kiel profunda streso.
Sed de tiu chi sento de danghero ni liberighos definitive neniam,
simple ni kutimigis nin daurigi la vivon kun ghi. "Noktaj aviadistoj"
donas al nia tiu chi komuna timo certan formon, helpas konsciigi ghin.

Che tio gravas noti, ke la mensopremega militodanghero devenas ne nur
de la senrespondecaj politikistoj au potenculoj. La politikistoj kaj
potenculoj oftfoje intershanghighis, sed la apokalipsa minaco en la
formo de nuklea milito daure pendas super niaj kapoj. Ties radikoj
estas pli profunde, ili plektighis en la homa karaktero tiel, ke ofte
ni mem havas malfacilajhojn por ghin rekoni. Eble tiu chi fakto estas
ech la chefa, kion povas diri al ni la nekutima sorto de kapitano Berg
kaj liaj kunuloj — la sorto de noktaj aviadistoj. Ili estas homoj,
kiuj — tiritaj en la militon — restas en la milito ghis sia lasta
horo. Au, rigardataj de alia flanko, la milito pluvivas en ili ankau
post la milito.

Mi volis en mia romano paroli ankorau pri unu afero — pri nia granda
indiferenteco. Zorgadi pri io, respondeci pri io shajnas al ni ofte
shargho superanta nian forton. Chu ni ne preferas ofte fermi la
okulojn antau realo por ne esti ghenataj, por devigi nin al decidoj
kaj agado? Ankau tiam, kiam en nian chambron, ne sciate de kie, kvazau
el sennuba chielo falis bombo. Se ghi ne konsideras nin persone, ni
pretas rapide meti plastron sur la truon kaj daurigi la vivon kun
mieno, kvazau nenio okazis. Ech momenton ne pensante, kien tia
agadmaniero kondukos nin morgau. Chu vere ni alkutimighis vivi jam en
la ombro de pereo, tion ne rimarkante ?

Skrupulaj legantoj kelkfoje demandis min, chu io simila al la
priskribito en la romano ankau okazis en Europo? Chu tio entute estas
imagebla? Volonte mi restus shulda respondon. Tion respondu fantazio
de la leganto. Mi ja ne indikas geografiajn koordinatojn de tiu izola
insulo, de kie startas kapitano Berg kun sia viraro kaj la lasta bombo
en la aviadilo. Mi ech ne diras, chu la insulo lokighas en oriento au
okcidento de la meridiano de Nordo. Sed la arktaj maroj estas
senlimaj, en iliaj vastajhoj troveblas multaj surprizoj.

"Noktaj aviadistoj" estis jam verkita, kiam sur Filipinoj el ghangalo
elvenis unu el la lastaj vastekonataj japanaj fanatikaj posttempaj
militistoj de la Dua mondmilito, leutenanto Onoda. Ankau li daurigis
tridek jarojn sian personan militon, ne kapablinta tion fini. Necesis
tuta vivo por tio, ke li finfine fordonu, kiel signon de kapitulaco,
sian en la trivita ledkovrita ingo glavon. Chu post tio ne estas
sensencajho demandi, kio estas, rilate la homon, imagebla kaj kio ne?

Mi estas kontentega pri tio, ke la romano aperas nun ankau en
Esperanto. Kiam mi ghin verkis mi havis la deziron, ke la libro estu
samtiel universala, samtiel komprenebla chie en la mondo, kiel estas
Esperanto. Tiucele ghi devas esti legebla por laueble multaj homoj —
kaj chi tiu traduko estas ankorau unu vojo al la dezirita celo.

Vladimir Beekman
------------------------------------------------------------------------------------------------------

La verko estis elektita lau prefero de Jaan Ojalo
(La verko ne havas gravecon en estona literaturo)

-------------------------------------------------------------------------------------------------------

NOKTAJ AVIADISTOJ

http://miresperanto.narod.ru/biblioteko/aviadistoj.htm

.

Noktaj_aviadistoj.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 21, 2009, 6:00:33 PM3/21/09
to Estonio
Paul Kuusberg

"Somermeze"

Tallinn 1981

Traduko de s-ino Alma Lekko

SOMERMEZE

http://miresperanto.narod.ru/biblioteko/somermeze.htm

"Somermeze" en Libroservo de UEA
http://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=2430
.

Somermeze.jpg
Paul Kuusberg.jpg
P_Kuusberg.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 21, 2009, 6:24:46 PM3/21/09
to Estonio
Mats Traat

"Danco ĉirkaŭ lokomobilo"

Tallinn 1984
Tradukis H.Saha, H.Seppik

-----------------------------------------------------------------------------------------

Mats Traat, naskighinta en 1936 en Sud-Estonio en familio de
kamp-laboristo, estas unu el la plej fekundaj autoroj en la nuntempa
estona literaturo, agnoskita kaj kiel poeto kaj kiel prozisto. Fininte
lernejon de ghenerala klerigo li lernis mekanizadon de terkulturado
kaj liaj unuaj laborlokoj estis ligitaj kun tiu fako. Intereso al
literaturo, kiu jam pli frue aperis en li, konstante plibonighadis
(pres-debuto en 1958), kondukis lin en 1959 al Moskvo en la
Literaturan Gorki-Instituton, kiun li finis en 1964. Li laboris en la
Tallinna kinostudio kaj lernis dum la jaroj 1968-1969 en supera kurso
de scenaristoj en Moskvo. Post tio li farighis liberprofesia verkisto.
Li estas aperiginta sociale delikatsentajn, etikajn problemojn
pritraktantajn poeziajhojn, kiuj disvolvighadis de konkretaj realajhoj
de la kampara vivo al pli vasta kompreno de la homa vivo. Poemaroj:
"Malgraciaj kantoj" (1962), "Pesejo" (1966), "Lanternoj en nebulo"
(1968), "Etudoj por ekbruligo" (1971), "Vivhistorioj de Harala"
(1976), "La tempo de ebenajhoj" (1977), "Septembra fugo" (1980) ktp.

La temo de liaj prozaj verkoj estas chefe la kampara vivo, en ili
estas pritraktataj antau chio la rilatoj inter la tero kaj homo kaj la
influo de la shanghighantaj sociaj cirkonstancoj je tiuj rilatoj kaj
en historia plano kaj en la nuna tempo. Romanoj: "Danco chirkau
lokomobilo" (1971), "Pejzagho kun pomarbo kaj fumtubo de laktejo"
(1973), "La ghardeno de Pommer" (1974), "Arboj estis, arboj estis
teneraj fratoj" (1979) ktp.

Lia verkaro ricevis plurajn literaturajn premiojn de la Estona
Respubliko, parto de lia poezio kaj prozo estis tradukita en la rusan,
germanan, finnan, bulgaran, latvan, litovan kaj aliajn lingvojn.

-----------------------------------------------------------------------------

la verko leginda

"DANCO ĈIRKAŬ LOKOMOBILO"

http://miresperanto.narod.ru/biblioteko/lokomobilo.htm


"Danco cxirkau lokomobilo" en Libroservo de UEA
http://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=2124
.

Danco_cxirkau_lokomobilo.jpg
M_Traat.jpg
Traat.jpg
Mats Traat.jpg
geedzoj Traat.gif

Peeter Aitai

unread,
Mar 21, 2009, 6:35:38 PM3/21/09
to Estonio
En rusa esperantista interreta biblioteko vi trovas estonajn librojn
kaj ankau aliajn
http://miresperanto.narod.ru/biblioteko.htm
.
Somermeze.jpg
Lumo_de_Orienta_Europo.jpg
Okupacio.jpg
Noktaj_aviadistoj.jpg
Danco_cxirkau_lokomobilo.jpg

Peeter Aitai

unread,
Mar 28, 2009, 12:20:48 PM3/28/09
to Estonio
Istvan NEMERE
"Serpentoj en la puto"
nun rete akirebla en Ondo de Esperanto
http://esperanto.org/Ondo/Beletro/Nemere1.htm
.
UEA-Libroserva Katalogo enhavas 22 titoliojn de la sama autoro
http://katalogo.uea.org/
Nemere.jpg

Peeter Aitai

unread,
Apr 19, 2009, 6:58:34 PM4/19/09