Definition of time ! (kAlah)

[santosh More]

Namaste Scholars !

 

I have been thinking about this for a while. Revered Swami Chinmayananda, in his eloquent discourses would define, 'Time' as an interval between two thougths. Does any upanishad or prakarana granthas or any text discuss or define "Time" . If one can give that defintion along with few references, that would be highly appreciated.

 

Aum Swasti,

Santosh

[Hnbhat B.R.]

Here is a link the various measurement of time are listed from different sources, discussed long ago:

https://groups.google.com/d/topic/bvparishat/Yu5HMNNUrXg/discussion

Please check. In phylosophical context,  कालः  - and different concepts are presented in different schools of philosophy.

""कालो ह्ययं निरवधिर्विपुला च पृथ्वी" is the poet's view.

-- 

--
Dr. Hari Narayana Bhat B.R. M.A., Ph.D.,
Research Scholar,

Ecole française d'Extrême-OrientCentre de Pondichéry

16 & 19, Rue Dumas

Pondichéry - 605 001

[sadasivamurty rani]

There is a detailed paper of mine published long ago on the topic "The Concept of Time".  I could not trace it out in my collection. But its gist is here in the attached pdf. Pl..find.

 

Dr. Rani Sadasiva Murty

---

From: santosh More <choicele...@gmail.com>
To: bvpar...@googlegroups.com
Sent: Monday, 17 September 2012 9:56 PM
Subject: {भारतीयविद्वत्परिषत्} Definition of time ! (kAlah)

--
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः।। (भ.गी.)
to subscribe go to the link below and put a request
https://groups.google.com/group/bvparishat/subscribe
To unsubscribe from this group, send email to
bvparishat+...@googlegroups.com

[Dr. P. Ramanujan]

Hi!

The Late Mahamhopadhyaya Panditaratnam Lakshmipuram Srinivasacharya, in
his excellent work called "Mana-meya-rahasya-sloka-varttikam" running to
over 6000 Sanskrit verses has covered exhaustively and comprehensively all
concepts from all systems of philosophy and in that, section 22 deals with
the concept 'time' as per all earlier thinkers, collated and critically
presented in his inimitable style in 86 verses.

You may access the same at my website:
http://www.parankusa.org/MMRSVBrowse.aspx

Ramanujan

> --
> निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः।। (भ.गी.)
> to subscribe go to the link below and put a request
> https://groups.google.com/group/bvparishat/subscribe
> To unsubscribe from this group, send email to
> bvparishat+...@googlegroups.com
>
>
>

> Email secured by Check Point
>
>
>
>

--
Dr. P. Ramanujan
AD-IHLC,
C-DAC, Bangalore (KP)
ra...@cdac.in
080-25246350, 66116444 (Off.-Dir.)



-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

This e-mail is for the sole use of the intended recipient(s) and may
contain confidential and privileged information. If you are not the
intended recipient, please contact the sender by reply e-mail and destroy
all copies and the original message. Any unauthorized review, use,
disclosure, dissemination, forwarding, printing or copying of this email
is strictly prohibited and appropriate legal action will be taken.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

[V Subrahmanian]

Sir,

In the Advaita shAstra 'time' is defined as: अविद्या-चित् संयोगः कालः.  The sUtasamhita 2.2.10 says: कालो मायात्मसंबन्धात् सर्वसाधारणात्मकः । 

Chit, Pure Consciousness, is One and has no pravRtti as it has nothing to achieve.  We know that any event has to take place in time alone.  The activity of sRShTi etc. can take place only when the 'other' shakti called avidyA/mAyA is admitted to work along with Chit.  मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् (भगवद्गीता).  So, the concept of time is thus engendered only when this shakti is associated with Chit, Brahman. This 'association' samyogaH, itself is thus kAla since everything in sRShTi has to go on only in time.   

One can get more references to kAlaH at the sUtasamhitaa 1.8.23 to 26 verses.
http://archive.org/details/SutaSamhita-volume1

There is a very elaborate discussion on the concept of Time in the book 'SridakShiNAmUrtistotram' Vol.I English authored by Br. Sri D.S.Subbaramaiya and published by the Sringeri Peetham.  Here on pages 327 to 342 there is an excellent exposition of the subject under a number of headings and numerous quotations from Sanskrit works:

1. kAla
2. 'Flow' of Time
3. 'Time' in various schools
4. Vedantic view of Time
5. Time revealed by sAkShI
6. Time as an effect of AvidyA
7. Time as AvidyA
8. Time as relation between AvidyA and Brahman
9. Time as KriyAshakti of Ishwara
10. Time as taTasthalakShaNa of Brahman the Timeless Entity
11. The 'Now' experience, fleeting image of Eternal 'Now'
12. 'Objects' situated in Space and Time

These are the topics under which 'Time' has been discussed.  If you happen to see the book in any library you may read the same. 

Regards
subrahmanian.v  

On Mon, Sep 17, 2012 at 9:56 PM, santosh More <choicele...@gmail.com> wrote:

--

[Meera H R]

Namaste.

A detailed treatment of the concept of Time and its ramifications can be found in pp. 88-103 of 

The Theoretical Foundations of Ayurveda (Ayurvediya Padartha Vijnanam) by Dr.K.S.Kannan

ISBN: 978-81-908965-9-7

Published: 2011, 

by Institute of Ayurveda and Integrative Medicine, Foundation for Revitalisation of Local Health Traditions, Bangalore - 64

Material and citations from these texts have been presented there: 

Tarkasangraha, Dipika on Tarkasangraha, Bhashapariccheda, Mahabhashya, Pradipa on Mahabhashya, Vakyapadiya, Vaisheshikasutra, Upaskara on Vaisheshikasutra, Sushrutasamhita, Charakasamhita, Chakrapani on Charakasamhita, Ashtangahrdaya, Bhavaprakasha, Shatapathabrahmana and Nirukta.

Regards,

Meera

[subrahmanyam korada]

नमो विद्वद्भ्यः

कालदर्शनम् --

श्रुतिः

वेदाङ्गानि -  व्याकरणम् - ज्योतिषम् - निरुक्तम् - शिक्षा - कल्पः

दर्शनानि - वैशेषिकम् - सांख्यम् - वेदान्तः (pre-Samkara) ,बौद्धम्

उपवेदः - आयुर्वेदः

इतिहासः - भारतम्

कलयति भूतानि इति कालः (कलनम् = सृष्टिः) - कल = गतौ सङ्ख्याने च (चुरादि) - ण्यन्तात् पचाद्यच्  (Sudha on Amara says - कल्यते / कालयति - it is not in line with Vakyapadiyam) .

कालः पचति भूतानि कालः संहरति प्रजाः -- भारतम् ।

Nairuktas (1-28,29) accept six भावविकाराः - जायते अस्ति विपरिणमते वर्धते अपक्षीयते विनश्यति । 

All these are considered as different forms of ब्रह्मन् / सत्ता  emerged due to the कालशक्ति of ब्रह्मन् -

सैव भावविकारेषु षडवस्थाः प्रपद्यते ।

क्रमेण शक्तिभिः स्वाभिः एवं प्रत्यवभासते ॥

आत्मभूतः क्रमो’प्यस्या यत्रेदं कालदर्शनम् ।

पौर्वापर्यादिरूपेण प्रविभक्तमिव स्थितम् ॥ ( वाक्यपदी-पद-जाति 36,37)

अध्याहितकलां यस्य कालशक्तिमुपाश्रिताः।

जन्मादयो विकाराः षड् भावभेदस्य योनयः॥(वाक्य ब्रह्म ३)

सैव - सत्तैव ; भावः = ब्रह्मन् (निरुपपदस्य भावशब्दस्य ब्रह्मणि रूढत्वात्); 

विकारः = विवर्तः ; आत्मभूतः = आत्मरूपमेव ; प्रविभक्तम् इव = न तु प्रविभक्तम् (it looks like that in six forms due to कालशक्ति but स्त्ता is सत्ता ) ; अध्याहितकलाम् = आरोपितभेदाम् ।

कलिः सर्वार्थवाचकः - कृष्णं कलय  सखि स्ंदरम् ।

Hari in Padakanda of Vakyapadiyam earmarked one chapter , कालसमुद्देशः to explain काल from the point of view of श्रुति and all दर्शनानि , also आयुर्वेद , ज्योतिषम् and so on --

What is the problem ? 

Under समास , Panini compiled a सूत्रम् - कालाः परिमाणिना (2-2-5) - मासः जातस्य मासजातः ।

Here there is a problem - मासः means त्रिंशद्रात्रसमुदायः । it has got nothing to do with the child - the द्रव्यम् which is अपरिमाणी ।

 But Panini says - कालस्य येन समासः सः परिमाणी ।

Here are the Vartikam and Bhasyam --

वा - कालस्य येन समासः तस्य अपरिमाणित्वात् अनिर्देशः

भा - कालस्य येन समासः सो’परिमाणी । तस्य अपरिमाणित्वात् अनिर्देशः 

- अगमको निर्देशः अनिर्देशः ।

न हि जातस्य मासः परिमाणम् । कस्य तर्हि ? त्रिंशद्रात्रस्य ।

 तद्यथा ’ द्रोणो बदराणां देवदत्तस्य’ इति न देवदत्तस्य द्रोणः परिमाणम् । कस्य तर्हि ? बदराणाम् । ......

कं पुनर्भवान् कालं मत्वा आह - कालस्य येन समासः तस्य अपरिमाणित्वाद् अनिर्देश इति ?

 येन मूर्तीनाम् उपचयाश्च अपचयाश्च लक्ष्यन्ते तं कालमित्याहुः । त्स्यैव कयाचित्क्रियया युक्तस्य अहरिति च भवति रात्रिरिति च । 

कया क्रियया ? आदित्यगत्या ।

तस्यैव असकृदावृत्तस्य मास इति भवति संवत्सर इति च भवति ।

Similarly , Panini rules - भूते (3-2-84) -  but does not say - कस्मिन् भूते ? --

Here is Patanjali --

भूत इत्युच्यते । कस्मिन् भूते ? काले । न वै कालाधिकारो’स्ति । एवं तर्हि धातोः इति वर्तते । धातौ भूते ।

धातुर्वै श्ब्दः । न च श्ब्दस्य भूतभविष्यद्वर्तमानतायाः संभवो’स्ति ! 

शब्दे असंभवात् अर्थे कार्यं विज्ञास्यते ।

कः पुनर्धात्वर्थः ? क्रिया । क्रियायां भूतायाम् ।

Hari discusses  at length --

There are many opinions / definitions of काल । Hari believes in the first one , शक्तिपक्षः -

शक्त्यात्मदेवतापक्षैः भिन्नं कालस्य दर्शनम्।

प्रथमं  तदविद्यायां यद्विद्यायां न विद्यते ॥ (कालसमुद्देशः 62)

Hari thinks काल is an independent शक्ति of ब्रह्मन् ।

कालदर्शनम् is there in अविद्या but not in विद्या ।

Some scholars felt - it is not ब्रह्मशक्ति but कारणशक्ति ।

Others said - काल is आत्मा = जीवः।

Still some others opined - काल is a powerful देवता ।

कलाभिः प्रविभक्ताभिः प्रविभक्तं स्वभावतः।

केचिद्बुद्ध्यनुसंहारलक्षणं तं प्रचक्षते ॥(57)

Bauddhas argue that many kriyas are taken as a group by Buddhi and as such it is बौद्धः and not बाह्यः

वैशेषिकाः --

व्यापारव्यतिरेकेण कालमेके प्रचक्षते ।

नित्यमेकं विभुं द्रव्यं परिमाणं क्रियावताम् ॥ (1)

-- काल is different from क्रिया । it is a measurement - परिच्छेदकः , imperishable , सर्वव्यापी (विभुः) , द्रव्यम् ...

काल is परिच्छेदक of क्रिया --

दिष्टि-प्रस्थ-सुवर्णादि मूर्तिभेदाय कल्पते ।

क्रियाभेदाय कालस्तु , संख्या सर्वस्य भेदिका ॥(2)

दिष्टि is for measuring cloth etc. प्रस्थ is for rice etc.सुवर्ण is for gold etc, - these प्रमाण - परिमाण - उन्मान are for measuring things in concrete form . काल is for measuring non-concrete thing - क्रिया। संख्या  can measure all the above things and itself .

तमस्य लोकतन्त्रस्य सूत्रधारं प्रचक्षते ।

प्रतिबन्धाभ्यनुज्ञाभ्यां तेन विश्वं विभज्यते ॥(4)

प्रतिबन्धः = उत्पत्त्यादेः निरोधः । अभ्यनुज्ञा = उत्पत्त्यादेः अनुज्ञा ।

(आविर्भाव and तिरोभाव of सांख्यम्)

तस्यात्मा बहुधा भिन्नो भेदैर्धर्मान्तराश्रितैः ।

न हि भिन्नमभिन्नं वा वस्तु किंचन विद्यते ॥ (6)

due to different dharmas , although it is one , काल looks like many . For that matter no single thing can be stamped as भिन्नम् or अभिन्नम्।

In Devadatta is there difference or not - yes , because there is difference in his body etc. -- no because the same person is here - सो’यं देवदत्तः (प्रत्यभिज्ञाप्रत्यक्षम्,)

कालः = व्यापारः --

प्रत्यवस्थं तु कालस्य व्यापारो’त्र व्यवस्थितः ।

काल एव हि विश्वात्मा व्यापार इति कथ्यते ॥(12)

 उत्पत्ति - स्थिति - विनाश - at every stage there is काल and so it is विश्वात्मा।

जलयन्त्रभ्रमावेशसदृशीभिः प्रवृत्तिभिः ।

स कलाः कलयन् सर्वाः कालाख्यां लभते विभुः ॥(14)

कलाः = पदार्थाः , कलयन् = विसर्जयन्

What is जरा described in आयुर्वेद --

जराख्या कालशक्तिर्या शक्त्यन्तरविरोधिनी ।

सा शक्तिं प्रतिबध्नाति जायन्ते च विरोधिनः ॥(24)

काल has got a शक्ति called जरा (वयोहानौ) and the same would obstruct the other शक्ति - यौवनम् , which is opposite and as a result there will be कार्यकरणासामर्थ्यम् , प्रज्ञामान्द्यम् , शुष्कत्वम् etc.

Why there is साम्य and वैषम्य in काल in terms of  सत्कर्मानुष्ठानम् ordained in कल्प --

कर्तृभेदात्तदर्थेषु प्रकर्षापचयौ गतः ।

समत्वं विषमत्वं वा स एकः प्रतिपद्यते ॥(31)

When the people , who perform the karmas there will be difference - some may do good karmas and some may do bad karmas - so depending on the कर्तारः the काल is styled - कृतयुग - कलियुग etc. .काल is one .

Panini says भूत , भविष्यत् , वर्तमान  etc --

भूतः पंचविधस्तत्र भविष्यंश्च चतुर्विधः।

वर्तमानो द्विधाख्यातः इत्येकादशकल्पना॥(38)

These eleven are the kinds of काल ।

शिक्षा says ह्रस्वदीर्घप्लुत , Vaisesika says चिरम् , क्षिप्रम् etc ? --

अभेदे यदि कालस्य ह्रस्वदीर्घप्लुतादिषु ।

दृश्यते भेदनिर्भासः स चिरक्षिप्रबुद्धिवत् ॥

It is due to बुद्धिभेद  but काल is one .

What about ज्योतिषम् ? --

उदयास्तमयावृत्त्या ज्योतिषां लोकसिद्धया ।

कालस्याव्यतिपाते’पि ताद्धर्म्यमिव लभ्यते ॥

आदित्यग्रहनक्षत्रपरिस्पन्दमथापरे ।

भिन्नमावृत्तिभेदेन कालं कालविदो विदुः ॥

क्रियान्तरपरिच्छेदप्रवृत्ता या क्रियां प्रति ।

निर्ज्ञातपरिमाणा सा काल इत्यभिधीयते॥ (75,76,77)

Whether you like it or not - one cannot ignore / cross the three Kalas - भूतभविषद्वर्तमान - which happen due to क्रियोपाधि --

तस्याभिन्नकालस्य व्यवहारे क्रियाकृताः ।

भेदा इव त्रयः सिद्धाः यान् लोको नातिवर्तते ॥(48)

Therefore there is any thing called कालः , it is अविद्या / माया but as in the case of दिक् and देश , we have to live with काल , mostly for Economic and Political purposes .

धन्यो’स्मि

On Mon, Sep 17, 2012 at 11:55 PM, V Subrahmanian <v.subra...@gmail.com> wrote:

--
Prof.Korada Subrahmanyam
Professor of Sanskrit,
CALTS,
University of Hyderabad 500046
Ph:09866110741(R),91-40-23010741,040-23133660(O)

[subrahmanyam korada]

नमो विद्वद्भ्यः

in the end of my posting it should be- Therefore, there is no anything like काल ...।

धन्यो’स्मि

2012/9/19 subrahmanyam korada <kora...@gmail.com>