Các cuộc chiến tranh và thảm sát đẫm máu từ chế độ Thần quyền thời Trung cổ - Google Groups

[Mikali Nguyễn]

Các cuộc chiến tranh và thảm sát đẫm máu từ chế độ Thần quyền thời Trung cổ

* Đây là 1 bài tách ra từ Tập 4 của bài dưới đây và sẽ có nghiên cứu sâu hơn

Chúa Giêsu sáng lập ra học thuyết tách biệt Tôn giáo - Nhà nước (Secularism)?

https://groups.google.com/g/giaitrikienthuc/c/SdnF0yfqMGM

Trong lịch sử, Giáo hội Công giáo và các thế lực chính trị ủng hộ Công giáo đã tham gia vào nhiều cuộc xung đột vũ trang và các sự kiện bạo lực nhân danh đức tin hoặc để bảo vệ quyền lực tôn giáo. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các cuộc chiến này thường là sự đan xen phức tạp giữa đức tin, chính trị, lãnh thổ và quyền lực kinh tế.  

Sau đây là các cuộc chiến tranh và thảm sát tôn giáo tiêu biểu nhất có nguồn gốc trực tiếp từ tư duy thần quyền. Khi tôn giáo không còn là một hệ thống niềm tin cá nhân mà trở thành hệ tư tưởng của nhà nước, bạo lực trở thành công cụ để bảo vệ hệ tư tưởng đó.  

1. Các cuộc Thập tự chinh Thánh địa (Crusades, 1096–1291)

Đây là chuỗi các chiến dịch quân sự được các Giáo hoàng kêu gọi nhằm giành lại Thánh địa Jerusalem từ tay người Hồi giáo với mục tiêu ban đầu là bảo vệ người hành hương và giải phóng các vùng đất thánh.
Tuy nhiên bạo lực và thảm sát đã xuất hiện. Trong cuộc Thập tự chinh lần thứ nhất (1099), khi chiếm được Jerusalem, quân Thập tự đã tiến hành một cuộc thảm sát đẫm máu. Hầu như tất cả cư dân trong thành, bao gồm người Hồi giáo (Saracens) và người Do Thái, không phân biệt đàn ông, phụ nữ hay trẻ em, đều bị giết hại.  

* Có thể là nói hơi quá, nhưng những người có mặt chứng kiến đã mô tả: 
- Raymond d'Aguilers (một giáo sĩ và là người tận mắt chứng kiến) đã viết trong cuốn Historia Francorum qui ceperunt Iherusalem: "Trong Đền thờ và hành lang của Solomon, người ta phải cưỡi ngựa đi trong máu ngập đến đầu gối và đến tận dây cương ngựa."

- Fulcher xứ Chartres (một giáo sĩ khác đi cùng quân Thập tự) cũng mô tả cảnh tượng tương tự, nói rằng nếu bạn có mặt ở đó, bạn sẽ thấy chân của những người lính nhuộm đỏ đến tận mắt cá bởi máu của những người bị giết.
* Một sự kiện đối lập đáng nhớ: Gần 90 năm sau (1187), khi tướng Hồi giáo Saladin chiếm lại Jerusalem, ông đã ra lệnh cho quân đội của mình không được trả thù và cho phép những người Kitô hữu rời đi trong hòa bình sau khi nộp một khoản tiền chuộc nhỏ. Sự khoan dung này của Saladin thường được đưa ra để đối chiếu với sự tàn bạo của quân Thập tự năm 1099.

2. Thập tự chinh chống người Cathars (Albigensian Crusade, 1209–1229)

Đây là cuộc Thập tự chinh đầu tiên và lớn nhất do Giáo hội phát động để chống lại những người Kitô hữu bị coi là "lạc giáo" ngay tại châu Âu (miền Nam nước Pháp) với mục tiêu là nhằm tiêu diệt giáo phái Cathars (những người bác bỏ quyền lực của Giáo hoàng và có lối sống khắc kỷ).
Cuộc thảm sát Béziers là sự kiện kinh hoàng nhất với câu nói nổi tiếng của đặc sứ Giáo hoàng. Sử gia ghi lại rằng, khi được hỏi "Làm sao phân biệt được ai là người Công giáo trung thành và ai là người Cathars lạc giáo bên trong thành phố?", vị đại diện Giáo hoàng là Arnaud Amaury đã trả lời: "Caedite eos. Novit enim Dominus qui sunt eius." (Hãy giết sạch chúng đi. Vì Chúa sẽ biết ai là người của Ngài.). Kết quả là toàn bộ dân cư thành phố (khoảng 20.000 người) đã bị tàn sát không phân biệt già trẻ, lớn bé, dù họ theo giáo phái nào.
Hậu quả của cuộc Albigensian Crusade này là xóa sổ hoàn toàn một nền văn hóa và giáo phái tại Languedoc, đồng thời đặt nền móng cho sự ra đời của Tòa án Dị giáo.

3. Tòa án Dị giáo (Inquisition, từ thế kỷ 12)

Không phải một cuộc chiến tranh, nhưng là một hệ thống tư pháp tôn giáo dùng bạo lực để duy trì sự thống nhất đức tin. Tòa án Dị giáo Tây Ban Nha (1478–1834) nổi tiếng nhất vì sự khắc nghiệt dưới sự bảo trợ của triều đình. Tòa án này đã sử dụng các biện pháp tra tấn dã man để cưỡng ép thú tội. Những người bị kết tội lạc giáo hoặc không chịu cải đạo (đặc biệt là người Do Thái và Hồi giáo) sẽ bị xử tử bằng hình thức thiêu sống công khai (Auto-da-fé).

Tòa án Dị giáo (Inquisition) trong suốt nhiều thế kỷ đã nhắm vào rất nhiều đối tượng, từ những nhà khoa học có tư tưởng tiến bộ đến các nhà thần học muốn cải cách, hay thậm chí là những người dân bình thường bị nghi ngờ thực hành tà thuật. Sau đây là các nạn nhân nổi bật:  

3.1. Giordano Bruno (1548–1600) - Nhà khoa học bị thiêu sống
Ông là nạn nhân nổi tiếng nhất minh chứng cho sự xung đột giữa khoa học và giáo lý thời bấy giờ. Ông ta bị kết án với tội danh "Tin rằng vũ trụ là vô tận và có vô số thế giới khác có sự sống, đồng thời bác bỏ 1 số giáo thuyết về Chúa Ba Ngôi".
Kết cục: Sau 7 năm bị giam cầm và tra tấn, ông vẫn không từ bỏ quan điểm của mình. Năm 1600, ông bị Tòa án Dị giáo La Mã kết án và thiêu sống tại quảng trường Campo de' Fiori (Rome).

3.2. Galileo Galilei (1564–1642) - Người bị quản thúc tại gia
Khác với Bruno, Galileo không bị xử tử, nhưng ông là nạn nhân tiêu biểu cho việc kiểm duyệt tri thức với tội danh "Ủng hộ Thuyết Nhật tâm của Copernicus (cho rằng Trái đất quay quanh Mặt trời), điều này bị coi là đi ngược lại Kinh Thánh".
Kết cục: Năm 1633, ông bị buộc phải quỳ trước Tòa án Dị giáo và tuyên bố từ bỏ lý thuyết của mình để tránh bị thiêu sống. Ông bị kết án quản thúc tại gia suốt phần đời còn lại.
3.3. Joan of Arc (Thánh Gioan Arca, 1412–1431) - Nữ anh hùng bị kết tội phù thủy

Mặc dù ngày nay bà là một vị Thánh của Công giáo, nhưng chính Tòa án Dị giáo (thời bấy giờ dưới ảnh hưởng của quân Anh) đã kết án bà với tội danh "Lạc giáo, mặc quần áo nam giới và tuyên bố nhận được mặc khải trực tiếp từ các Thánh".
Kết cục: Bà bị thiêu sống tại Rouen ở tuổi 19.

3.4. Jan Hus (1369–1415) - Nhà cải cách tôn giáo
Ông là người đi trước Martin Luther trong việc thách thức sự tham nhũng của Giáo hội. Ông ta bị kết án với tội danh "Lạc giáo vì đã chỉ trích việc bán ấn xá tội và yêu cầu Kinh Thánh phải được dịch ra ngôn ngữ dân tộc để mọi người đều có thể đọc".
Kết cục: Bất chấp việc được hứa bảo đảm an toàn, ông bị bắt tại Công đồng Constance và bị thiêu sống. Cái chết của ông đã dẫn đến cuộc chiến tranh Hussite đẫm máu ở Bohemia.
3.5. Những nạn nhân của Tòa án Dị giáo Tây Ban Nha (Marranos và Moriscos)

Đây là nhóm nạn nhân đông đảo nhất, không phải cá nhân kiệt xuất mà là cả một cộng đồng.
- Marranos: Người Do Thái buộc phải cải đạo sang Công giáo nhưng bị nghi ngờ vẫn bí mật thực hành Do Thái giáo.
- Moriscos: Người Hồi giáo cải đạo bị nghi ngờ chưa từ bỏ đức tin cũ.
Hậu quả: Hàng ngàn người đã bị tra tấn để lấy lời thú tội và bị xử tử công khai trong các buổi lễ Auto-da-fé (Nghi thức đức tin).

* Các ĐGH có liên quan đến Tòa án dị giáo?
Tòa án Dị giáo (Inquisition) có mối liên hệ trực tiếp và sâu sắc với các ĐGH, vì đây là một định chế tư pháp do chính các Ngài thiết lập, quản lý và sử dụng để bảo vệ sự thống nhất đức tin cũng như quyền lực của Giáo hội.
- Giáo hoàng Lucius III: Năm 1184, ban hành sắc lệnh Ad abolendam, yêu cầu các Giám mục phải truy tìm và xét xử những kẻ lạc giáo. Đây được coi là viên gạch đầu tiên của Tòa án Dị giáo cấp giáo phận.
- Giáo hoàng Gregory IX: Năm 1231, chính thức thiết lập Tòa án Dị giáo Giáo hoàng (Papal Inquisition), giao quyền điều tra cho các tu sĩ dòng Đa Minh và dòng Phanxicô, thay vì các Giám mục địa phương.
- Giáo hoàng Innocent IV: Năm 1252, ban hành sắc lệnh Ad extirpanda, chính thức cho phép các thẩm phán dị giáo sử dụng các biện pháp tra tấn để lấy lời thú tội từ những người bị nghi ngờ là lạc giáo.

- Giáo hoàng Sixtus IV: Năm 1478, theo yêu cầu của các vị vua Công giáo Tây Ban Nha, đã ban hành sắc lệnh thành lập Tòa án Dị giáo Tây Ban Nha. Mặc dù sau đó các vị vua Tây Ban Nha nắm quyền kiểm soát thực tế, nhưng về mặt danh nghĩa và giáo luật, nó vẫn vận hành dựa trên sự ủy quyền của Đức Giáo hoàng.  

4. Thảm sát ngày lễ Thánh Barthélemy (1572)

Một cuộc thảm sát chớp nhoáng và tàn khốc nhắm vào những người Tin Lành (Huguenots) tại Pháp trong thời kỳ Chiến tranh Tôn giáo.
Diễn biến: Bắt đầu tại Paris vào đêm 23/8/1572 và lan rộng ra khắp cả nước. Đám đông người Công giáo dưới sự thúc ép của các yếu tố chính trị và tôn giáo đã tấn công những người láng giềng Tin Lành của mình.
Hậu quả: Ước tính từ 5.000 đến 30.000 người thiệt mạng. Sự kiện này làm tê liệt phong trào Tin Lành tại Pháp trong một thời gian dài.
* Sử liệu ghi lại rằng: Những kẻ cuồng tín xông vào từng ngôi nhà có đánh dấu thập đỏ (dấu hiệu nhà người Tin Lành). Phụ nữ mang thai bị mổ bụng, trẻ sơ sinh bị đập đầu vào tường hoặc quăng xuống sông Seine cùng cha mẹ chúng. Nước sông Seine chuyển sang màu đỏ rực trong nhiều ngày. Xác người trôi nổi nhiều đến mức làm nghẽn cả dòng chảy tại các khúc quanh và gầm cầu phía hạ lưu, gây nên một mùi tử khí kinh khiếp bao trùm thành phố.  

Điều đáng chú ý là: Khi nghe tin tức về cuộc thảm sát đến Rome. Giáo hoàng Gregory XIII đã cho bắn đại bác ăn mừng, tổ chức một buổi lễ tạ ơn (Te Deum) và thậm chí cho đúc một đồng huy chương kỷ niệm sự kiện này với dòng chữ "Ugonottorum strages" (Sự tàn sát người Huguenots). Không dừng lại ở huy chương, Giáo hoàng còn ra lệnh cho họa sĩ Giorgio Vasari vẽ 3 bức bích họa lớn tại sảnh Sala Regia trong Cung điện Tông tòa (Vatican) mô tả lại cảnh tượng cuộc thảm sát và cái chết của Đô đốc Coligny. Những bức tranh này vẫn còn tồn tại trong Vatican cho đến ngày nay như một phần của lịch sử.

 

 

5. Cuộc chiến tranh 30 năm (1618–1648)

Đây là là một trong những cuộc xung đột tôn giáo tàn khốc và phức tạp nhất trong lịch sử châu Âu, bắt đầu từ xung đột giữa các bang Công giáo và Tin Lành trong Đế chế La Mã Thần thánh, lôi kéo hầu hết các cường quốc châu Âu vào cuộc. Ban đầu đây là cuộc chiến vì đức tin, nhưng sau đó biến thành cuộc tranh giành quyền lực địa chính trị. Các vùng đất thuộc nước Đức ngày nay đã bị tàn phá nặng nề, ước tính khoảng 20% đến 40% dân số đã thiệt mạng.

Đây không chỉ là một cuộc chiến tôn giáo mà còn là cuộc đối đầu sinh tử để định hình lại trật tự chính trị thế giới, đánh dấu sự suy yếu của chế độ thần quyền và sự khai sinh của hệ thống quốc gia hiện đại.  
Hậu quả: Khoảng 8 triệu người chết (do chiến tranh, dịch bệnh và đói kém). Kết thúc bằng Hòa ước Westphalia, đặt nền móng cho việc tách biệt tôn giáo khỏi các vấn đề ngoại giao giữa các quốc gia.

* Biểu tượng đen tối nhất của cuộc chiến là khi quân đội Công giáo của Đế chế chiếm được thành phố Tin Lành Magdeburg: hơn 20.000 dân thường đã bị tàn sát chỉ trong một ngày. Phần lớn thành phố bị thiêu rụi hoàn toàn. Tiếng gào thét của phụ nữ và trẻ em bị kẹt trong các ngôi nhà cháy rực đã trở thành nỗi ám ảnh của lịch sử. Thuật ngữ "Magdeburgization" từ đó ra đời để chỉ sự hủy diệt tận gốc một thành phố.

* Nếu nhìn qua các tranh khắc đương thời (đặc biệt của Jacques Callot – “Les Misères et les Malheurs de la Guerre”), ta thường thấy:

Thân thể treo lủng lẳng trên cây
Xác người nằm ngổn ngang bên đường
Nhà cháy, khói đen che kín bầu trời
Người mẹ ôm xác con
Lính cười đùa giữa cảnh tàn sát

 

Bảng tóm tắt các sự kiện

Sự kiện	Thời gian	Địa điểm	Tính chất chính
Thập tự chinh Thánh địa	1096–1291	Trung Đông	Chiến tranh tôn giáo xuyên lục địa.
Albigensian Crusade	1209–1229	Nam Pháp	Tiêu diệt nội bộ người "lạc giáo".
Tòa án Dị giáo	Thế kỷ 12–19	Châu Âu	Thanh trừng bằng hệ thống tư pháp.
Thảm sát St. Bartholomew	1572	Pháp	Thảm sát dân sự trong thành phố.
Chiến tranh 30 năm	1618–1648	Trung Âu	Chiến tranh tổng lực giữa các thế lực tôn giáo.

Giáo hội Công giáo đã thay đổi quan điểm của mình nhiều năm sau đó. Có nhiều ĐGH đưa ra lời xin lỗi và sám hối,  thừa nhận rằng việc sử dụng bạo lực nhân danh tôn giáo là một sai lầm khủng khiếp. Nhưng rất tiếc, máu của vô số nạn nhân vô tội đã đổ ra do chế độ Thần quyền (Theocracy) kéo dài trong cả thiên niên kỹ (756 - 1870)

Thiên niên kỷ Thần quyền là một bài học đắt giá cho nhân loại về việc tuyệt đối không bao giờ được trộn lẫn quyền lực chính trị với niềm tin tôn giáo.  

MS

[Mikali Nguyễn]

Tập 2. Ngày Sám hối & Những lời Xin lỗi/Sám hối của các ĐGH

Ở Tập 1 ta đã liệt kê những cuộc chiến tranh và thảm sát nổi bật vì lý do tôn giáo ở chế độ thần quyền thời Trung cổ. Các hành động trên không đơn thuần là bạo lực tự phát mà được vận hành dựa trên cấu trúc quyền lực chặt chẽ với  sự chỉ đạo từ Vatican, gồm các hành vi: 

1/ Luật hóa bạo lực (Hành vi Pháp lý): Vatican không chỉ ra lệnh bằng lời nói mà bằng văn bản pháp luật có giá trị vĩnh viễn, ban hành các Papal Bulls (Sắc lệnh).
2/ Thần thánh hóa chiến tranh (Hành vi Tư tưởng): Vatican sử dụng quyền lực tâm linh để biến các cuộc tàn sát thành nghĩa vụ tôn giáo, ban hành "Ân xá" (Indulgences).

3/ Hệ thống hóa việc kiểm soát (Hành vi Tổ chức): Vatican xây dựng Toà án dị giáo thành 1 mạng lưới kiểm soát xuyên biên giới, vượt lên trên quyền lực của các vị vua. Đây là một cơ quan điều tra chuyên nghiệp với các đặc phái viên (thường là tu sĩ dòng Đa Minh) do Rome trực tiếp bổ nhiệm. Họ có quyền bắt giữ, xét xử và tịch thu tài sản của bất kỳ ai, ở bất kỳ quốc gia nào, tạo ra một sự sợ hãi mang tính hệ thống trên toàn châu Âu.

Sau đây là những hành động Xin lỗi/Sám hối (The Church's Apology) của các ĐGH đối với các sự kiện tội lỗi trên.

1. Ngày Sám hối 12/3/2000

Ngày Sám hối" (Day of Pardon, tiếng Ý: Giornata del Perdono) là một sự kiện lịch sử vô tiền khoáng hậu trong lịch sử Giáo hội Công giáo, diễn ra vào ngày 12/3/2000. Sự kiện được thực hiện bởi Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô (Vatican). Đây là một phần của đại lễ Năm Thánh 2000. Lần đầu tiên trong 2.000 năm, một vị Giáo hoàng công khai quỳ gối xin lỗi cho những sai lầm của Giáo hội trong quá khứ. 

Hình ảnh này đã gây chấn động dư luận thế giới thời điểm đó, vì nó đánh dấu việc Vatican chính thức thừa nhận những trang sử đen tối nhất của mình trước mặt Chúa và nhân loại.

Giáo hoàng cùng với 7 vị hồng y đã dâng lời cầu nguyện xin tha thứ cho 7 nhóm tội danh chính, trong đó có 2 nhóm tội xảy ra từ thời Trung cố nói trên.

1.1 Nhóm tội lỗi trong việc "Phục vụ Chân lý" (Sins committed in the service of Truth)
Liên quan đến Tòa án Dị giáo (Inquisition) và Thập tự chinh (Crusades).
Nội dung: Xin lỗi vì đã sử dụng "các phương pháp không khoan dung", tra tấn và bạo lực để áp đặt chân lý tôn giáo lên người khác.

1.2. Nhóm tội lỗi gây ra sự chia rẽ trong Kitô giáo (Sins against Christian unity)
Liên quan đến Chiến tranh 30 năm, Thảm sát St. Barthélemy và các cuộc xung đột Công giáo - Tin Lành.
Nội dung: Sám hối vì đã sử dụng vũ lực và những lời nguyền rủa lẫn nhau thay vì đối thoại, dẫn đến sự chia cắt đau đớn trong Giáo hội.

Tại Vương Cung Thánh đường này đã diễn ra Nghi thức "Mea Culpa" (Lỗi tại tôi) rất trang trọng: Giáo hoàng mặc áo tím (màu của sự sám hối). Ngài tiến đến và ôm hôn cây Thập giá như một biểu tượng của sự hối lỗi.

Một văn bản mang tên "Memory and Reconciliation" (Ký ức và Hòa giải) đã được Vatican công bố cùng thời điểm để giải thích các sai lầm về mặt lịch sử.

2. Các lời Xin lỗi/Sám hối cụ thể trong từng sự kiện lịch sử

Dưới đây là chi tiết các hành động và ngôn từ mà các Đức Giáo hoàng đã sử dụng:

1. Cuộc Thập tự chinh (Crusades)

Hành động sám hối này mang tính biểu tượng rất cao vì nó diễn ra tại nơi bạo lực bắt đầu là tại Jerusalem.
Năm 2000 trong chuyến công du đến Jerusalem, ĐGH Gioan Phaolô II đã đặt một bản văn sám hối vào khe hở của Bức tường Than khóc. Nội dung: Ngài xin lỗi về "sự hung bạo" của các chiến binh Thập tự và bày tỏ sự đau buồn sâu sắc vì những Kitô hữu đã gây đau khổ cho những người con của Abraham (người Do Thái và Hồi giáo). Ngài khẳng định: "Chúng tôi vô cùng hối tiếc về hành vi của những người trong suốt lịch sử đã khiến những người con của Chúa phải đau khổ".

2. Thập tự chinh Albigensian (Diệt giáo phái Cathars)
Đây là lời xin lỗi mang tính "địa phương hóa" để xoa dịu vết thương lịch sử tại miền Nam nước Pháp.
Năm 2016, nhân kỷ niệm 800 năm thành lập dòng Đa Minh (dòng tu trực tiếp điều hành Tòa án Dị giáo thời đó), một buổi lễ sám hối đã được tổ chức tại Toulouse.
Đức TGM Jean-Marc Aveline, đại diện cho ĐGH Phanxicô, đã quỳ xuống cầu xin sự tha thứ của Chúa và của những người Cathars về cuộc thảm sát tại Béziers năm 1209. Đây là lần đầu tiên Giáo hội thừa nhận bạo lực nhắm vào nhóm này là "trái với lương tâm Kitô giáo".

3. Tòa án Dị giáo (Inquisition)
Đây là vụ việc được Giáo hội chuẩn bị kỹ lưỡng nhất bằng cách mở kho lưu trữ bí mật để nghiên cứu trước khi xin lỗi.
Ngày 12/3/2000, trong "Ngày Sám hối" nói trên, ĐGH Gioan Phaolô II đã thực hiện nghi thức Mea Culpa (Lỗi tại tôi) trước toàn thế giới. Ngài xin tha thứ cho việc "sử dụng các phương pháp cưỡng bách" để phục vụ chân lý. Vatican thừa nhận rằng các thẩm phán dị giáo đã đi quá xa khi sử dụng tra tấn và án tử hình, đồng thời thú nhận rằng đó là sự "tha hóa" của thông điệp yêu thương trong Tin Mừng.

4. Thảm sát lễ Thánh Barthélemy
Lời xin lỗi này đặc biệt vì nó nhắm trực tiếp vào mối quan hệ giữa các nhánh Kitô giáo.
Năm 1997 tại Paris, trước hàng ngàn thanh niên trong Đại hội Giới trẻ Thế giới, ĐGH Gioan Phaolô II đã  gọi đây là một "vết đen" trong lịch sử Pháp và Giáo hội. Ngài nói: "Kitô hữu đã làm những điều mà Tin Mừng lên án". Ngài kêu gọi sự tha thứ từ phía người Tin Lành để cùng hướng tới tương lai.

5. Chiến tranh 30 năm
Đây không phải là lời xin lỗi một chiều mà là sự "sám hối chung" để chấm dứt thù hận giáo phái
Năm 2016, khi ĐGH Phanxicô đến Lund (Thụy Điển) để gặp gỡ các lãnh đạo Liên đoàn Thế giới Lutheran, Ngài thừa nhận rằng cả hai bên (Công giáo và Tin Lành) đã gây ra những tội ác kinh khủng cho nhau. Ngài nói: "Chúng ta không thể xóa bỏ quá khứ, nhưng chúng ta không muốn để sức nặng của những sai lầm quá khứ tiếp tục làm vẩn đục các mối quan hệ của chúng ta".

Tóm tắt ngôn từ sám hối và xin lỗi của các Đức Giáo hoàng

Sự kiện	ĐGH thực hiện	Từ khóa & Ngôn từ chính	Bối cảnh / Hành động cụ thể
Các cuộc Thập tự chinh (1096–1291)	Gioan Phaolô II	"Sự hung bạo", "Không khoan dung tôn giáo", "Vô cùng hối tiếc".	Năm 2000: Đặt bản văn sám hối vào Bức tường Than khóc tại Jerusalem.
Thập tự chinh Albigensian (1209–1229)	Phanxicô (qua đại diện)	"Cầu xin sự tha thứ cho bạo lực", "Trái với lương tâm Kitô giáo".	Năm 2016: Buổi lễ sám hối tại Toulouse (Pháp) dành riêng cho hậu duệ người Cathars.

Tòa án Dị giáo (Inquisition)

Gioan Phaolô II	"Phương pháp cưỡng bách", "Sử dụng bạo lực phục vụ chân lý".	Năm 2000: Nghi thức Mea Culpa (Lỗi tại tôi) tại Vatican trong Ngày Sám hối.
Thảm sát lễ Thánh Barthélemy (1572)	Gioan Phaolô II	"Vết đen lịch sử", "Làm điều mà Tin Mừng lên án".	Năm 1997: Phát biểu tại Paris trong Đại hội Giới trẻ Thế giới.
Chiến tranh 30 năm (1618–1648)	Phanxicô	"Sai lầm từ cả hai phía", "Sự chia rẽ đau thương".	Năm 2016: Chuyến thăm Thụy Điển, đối thoại đại kết với Liên đoàn Lutheran.

* Một số lưu ý quan trọng về cách dùng từ:
- Sự chuyển đổi ngôi kể: Trong các văn bản này, các ĐGH thường dùng cụm từ "Con cái Giáo hội" (Children of the Church) để nhận lỗi. Giáo hội lập luận rằng họ xin lỗi cho sai lầm của "con cái Giáo hội" (con người cụ thể) chứ không phải lỗi của chính "Giáo hội" (vốn được coi là thánh thiêng). Điều này giúp họ xin lỗi về mặt đạo đức mà không làm sụp đổ học thuyết về tính "Thánh thiện" của định chế Giáo hội.

- Tính chất "Thanh tẩy ký ức": ĐGH Gioan Phaolô II thường sử dụng thuật ngữ "Purification of Memory" (Thanh tẩy ký ức) để nhấn mạnh rằng việc xin lỗi không phải là để bới móc quá khứ mà là để chữa lành vết thương cho tương lai.

Kết luận về Sự Chuyển mình từ Quyền lực Thần quyền sang Sứ điệp Hòa bình
Lịch sử của Giáo hội Công giáo từ thế kỷ 8 đến thế kỷ 19 là minh chứng cho sự vận hành của một Chế độ Thần quyền (Theocracy) toàn diện. Ở đó, bạo lực không phải là những sự cố ngẫu nhiên mà là kết quả của một cấu trúc quyền lực chặt chẽ, được luật hóa bằng các Papal Bulls (Sắc lệnh), được thúc đẩy bằng niềm tin tâm linh tuyệt đối và được thực thi bởi một bộ máy hành chính xuyên quốc gia. Những cuộc Thập tự chinh hay Tòa án Dị giáo là công cụ để Vatican duy trì trật tự và sự thống trị tư tưởng trong suốt thời kỳ Trung cổ. 

Vatican thời kỳ này vận hành như một Siêu chính phủ Thần quyền. Các cuộc thảm sát là kết quả tất yếu của một bộ máy chính trị - tôn giáo khổng lồ, nơi bạo lực được tính toán, phê chuẩn và thực thi theo một quy trình hành chính chặt chẽ từ trung tâm Rome.  

Tuy nhiên, thông qua các hành động tại "Ngày xin lỗi và Sám hối" (12/3/2000) và các chuyến tông du của các Đức Giáo hoàng gần đây, Vatican đã thực hiện một bước ngoặt lịch sử:
Thừa nhận trách nhiệm: Giáo hội đã dũng cảm đối diện với "bóng tối" của chính mình, thừa nhận rằng các phương pháp cưỡng bách và bạo lực trong quá khứ là sự phản bội lại giá trị của Tin Mừng.
Chuyển đổi bản chất quyền lực: Từ một định chế nắm quyền sinh sát trên cả đạo lẫn đời (kết thúc năm 1870), Giáo hội đã chuyển sang vai trò một tiếng nói đạo đức và hòa giải toàn cầu.
Hòa giải lịch sử: Các lời xin lỗi không chỉ để xoa dịu nạn nhân mà còn nhằm "Thanh tẩy ký ức", tháo gỡ những xiềng xích của hận thù giáo phái và tôn giáo đã tồn tại hàng nghìn năm.

Mặc dù các nhà sử học vẫn còn những tranh luận về tính "đầy đủ" của các lời xin lỗi liên quan đến các văn bản pháp lý cổ, nhưng không thể phủ nhận rằng đây là một nỗ lực tự phê bình chưa từng có tiền lệ. Nó đánh dấu sự cáo chung hoàn toàn của tư tưởng thần quyền bạo lực để mở đường cho một kỷ nguyên đối thoại và tôn trọng quyền con người.

MS