Definition of Nitya- and Naimittika-karmas
201 views
Skip to first unread message
Damodara Dasa
Nov 25, 2021, 11:05:35 AM11/25/21
to bvparishat
Hare Krishna.
Respected Vidvaj-janas,
Pranams.
Nitya-karmas are often identified by saying that not following them
there is pratyavaya. Another idea is that nitya karmas are performed
not for any reward but only as a duty. Another idea is that
nitya-karmas are daily activities.
Naimittika karmas are those karmas that are to be performed when
certain nimitta is produced. Another idea is that naimittika-karmas
are those works that are not performed daily but occasionally; like
every week, or every 15 days, or once in a lifetime, or not regularly.
I wanted to get some wholesome idea of definitions of nitya and
naimittika karmas that covers all these and any other considerations.
Is there any Sanskrit work that specifically discusses this matter in
detail (not in bits)?
Can duties that are not daily duties be nitya-karmas just because
there is pratyavaya mentioned for not performing them? For instance,
is Ekadasi nitya karma or naimittika karma? Are samskaras (according
to one's varna) nitya- or naimittika-karmas?
Thank you,
Hari Guru Vaisnava das,
damodara das
Respected Vidvaj-janas,
Pranams.
Nitya-karmas are often identified by saying that not following them
there is pratyavaya. Another idea is that nitya karmas are performed
not for any reward but only as a duty. Another idea is that
nitya-karmas are daily activities.
Naimittika karmas are those karmas that are to be performed when
certain nimitta is produced. Another idea is that naimittika-karmas
are those works that are not performed daily but occasionally; like
every week, or every 15 days, or once in a lifetime, or not regularly.
I wanted to get some wholesome idea of definitions of nitya and
naimittika karmas that covers all these and any other considerations.
Is there any Sanskrit work that specifically discusses this matter in
detail (not in bits)?
Can duties that are not daily duties be nitya-karmas just because
there is pratyavaya mentioned for not performing them? For instance,
is Ekadasi nitya karma or naimittika karma? Are samskaras (according
to one's varna) nitya- or naimittika-karmas?
Thank you,
Hari Guru Vaisnava das,
damodara das
Gudsoorkar A G
Nov 25, 2021, 4:15:39 PM11/25/21
to bvpar...@googlegroups.com
Please refer to “वेदान्तसार:” by Sadanand Yogi, (translation by Sw. Nikhilanand), published by Ramakrishna Math.
Sent from my iPhone
> On 25-Nov-2021, at 16:05, Damodara Dasa <damoda...@gmail.com> wrote:
>
> Hare Krishna.
> --
> You received this message because you are subscribed to the Google Groups "भारतीयविद्वत्परिषत्" group.
> To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to bvparishat+...@googlegroups.com.
> To view this discussion on the web visit https://groups.google.com/d/msgid/bvparishat/CABr-jZB2Hjo__WFBJKUStBQuGATGvEU3WcsasuXnAwst%3DOccQw%40mail.gmail.com.
Sent from my iPhone
> On 25-Nov-2021, at 16:05, Damodara Dasa <damoda...@gmail.com> wrote:
>
> Hare Krishna.
> You received this message because you are subscribed to the Google Groups "भारतीयविद्वत्परिषत्" group.
> To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to bvparishat+...@googlegroups.com.
> To view this discussion on the web visit https://groups.google.com/d/msgid/bvparishat/CABr-jZB2Hjo__WFBJKUStBQuGATGvEU3WcsasuXnAwst%3DOccQw%40mail.gmail.com.
Subrahmanyam Korada
Dec 12, 2021, 12:40:10 PM12/12/21
to bvpar...@googlegroups.com
नमो विद्वद्भ्यः
wanted to get some wholesome idea of definitions of nitya and
naimittika karmas that covers all these and any other considerations. ---- Vid Damodara Dasa
Five kinds of कर्मs are mentioned in वेद ---
1.नित्यकर्म 2. नैमित्तिककर्म 3. काम्यकर्म 4.प्रतिषिद्धकर्म 5. प्रायश्चित्तकर्म
नित्यकर्म --
नित्यः -- ’ त्यब् नेः ध्रुवे ’ (वार्तिकम् , ’ अव्ययात् त्यप् ’ पा 4-2-103 -- नित्यः = ध्रुवः = भूतभविषद्वर्तमानरूपत्रिकालाबाध्यः - immutable .- that does not undergo any change due to the impact of time .
( another term frequently employed in the same sense is सनातनम् (ब्रह्म) -- सना इति अव्ययम् (सना नित्ये - अमरः ) - ’ सायंचिरंप्राह्णेप्रगे’व्ययेभ्यःट्युट्युलौ तुट् च ’ 4-3-23 इति ट्युप्रत्ययः तुडागमश्च - सनातनः --
’ स ह्येवास्ति सनातनः ’ - तैत्तिरीयारण्यकम् (1) , अरुणप्रपाठकः , 118 -- ’ एष धर्मः सनातनः ’ - मनुस्मृतिः ) .
Here , in नित्यकर्म , नित्य means - ' regular ' - one has to perform these कर्मs on a regular basis .
सन्ध्यां मनसा ध्यायेत् (ऐतरेयब्राह्मणम् , 3-8-1) - ' अहरहः सन्ध्याम् उपासीत ’ - बौधायनस्मृतिः ।
सन्ध्याहीनो’शुचिर्नित्यम् अनर्हः सर्वकर्मसु ।
यत्किञ्चित् कुरुते कर्म न तस्य फलभाक् भवेत् ॥ दक्षस्मृतिः , गौतमधर्मसूत्रम्
सन्ध्यां नोपासते विप्राः कथं ते ब्राह्मणाः स्मृताः ॥ बोधायनस्मृतिः 2-4-19
पञ्च वा एते महायज्ञाः सतति प्रतायन्ते सतति सन्तिष्ठन्ते देवयज्ञः पितृयज्ञो भूतयज्ञो मनुष्ययज्ञो ब्रह्माज्ञ इति -- तैत्तिरीयारण्यकम् (2) , स्वाध्यायब्राह्मणम् , 14 ( पत्युर्नो यज्ञसंयोगे पा सू 4-1-33 -- पत्नी )
स्वाध्यायो’ध्येतव्यः -- तै आ , 2-15 (.... यं यं क्रतुमधीते तेन तेनास्येष्टं भवति अग्नेर्वायोरदित्यस्य सायुज्यं गच्छति तदेषाभ्युक्ता ।
It is clearly stated in पूर्वमीमांसा (6-3-1) that the नित्यकर्म can be performed as per one's capacity -- यथाशक्ति ---
नित्ये यथाशक्त्यङ्गानुष्ठानाधिकरणम् -- सू 1 -- सर्वशक्तौ प्रवृत्तिः स्यात् तथाभूतोपदेशात् । 5-6 -- विध्यपराधे च दर्शनात् समाप्तेः । प्रायश्चित्तविधानाच्च ।
If one cannot perfprm complete सन्ध्यावन्दनम् , he can just do अर्घ्यप्रदानम् ।
नैमित्तिककर्म--
निमित्तं वेद नैमित्तिकः ’ उञ्छादिषु (6-1-160) वसन्तादिषु ( 4-2-63 ) वा निमित्तशब्दः द्रष्टव्यः (पदमञ्जरी , 1-4-39) नैमित्तिकम् । ग्रहणसमये पितृश्राद्धम् , तर्पणम् -- मृतानां मासिकम् , सांवत्सरिकम् , आब्दिकम् -- नूतनगृहप्रवेशः ।
कम्यकर्म --
कामो’स्ति यत्र - ’ यप् प्रकरणे अन्येभ्यो’पि दृश्यते ’ वार्तिकम् ’ , ’ रूपादाहतप्रशम्सयोर्यप् ’ पा 5-2-120 -- ’ कमु कान्तौ ’ काम्यते इति ’ अचो यत् ’ पा 3-1-97 - काम्यम् ।
ज्योतिष्टोमेन स्वर्गकामो यजेत , पुत्रकामेष्टिः ।
प्रतिषिद्धकर्म --
तस्मात् ब्राह्मणः सुरां न पिबति पाप्मना नेत्संसृज्या इति -- काठकसंहिता , 12-12 . नाप्सु मूत्रपुरीषं कुर्यात् न निष्ठीवेत् न विवसनः स्नायात् -- तैत्तिरीयारण्यकम् , 1-112 (अरुणप्रपाठकः ) ।
नित्यकर्म and नैमित्तिककर्म are useful for दुरितक्षय - चित्तशुद्धि - पुण्यम् ।
Except परमहंस , all other three kinds of संन्यासीs have to perform नित्यनैमित्तिकs .
मस्करमस्करिणौ वेणुपरिव्राजकयोः पा सू 6-1-154 -- ' मा कृत कर्माणि मा कृत कर्माणि शान्तिर्वः श्रेयसी इत्याह , अतो मस्करी परिव्राजकः ’ -- महाभाष्यम् ।
कैयटः - ’ अयं मा कृत - अयं मा कृत ’ इति उपक्रम्य उपशान्तितः काम्यकर्मपरिहानिः युष्माकं श्रेयसी इत्युपदेष्टा मस्करी इत्युच्यते ।
नागेशः - भाष्ये कर्मशब्देन काम्यकर्माण्युच्यन्ते । नित्यनैमित्तिकानि तु मुमुक्षोरपि कर्तव्यान्येव । अत एव - काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः - इति गीतायामुक्तम् इति भावः ।
काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः -- भगवद्गीता , 18-2 .
वेदशास्त्रविहितकर्माचरणात् पुण्यम् - निषिद्धकर्माचरणात् पापम् इति सिद्धान्तः ।
Patanjali under ऋलृक् rules -- आशिष्टाप्रतिषिद्धं नैव तदोषाय स्यात् नाभ्युदयाय -- यथा हिक्कितहसितकण्डूयितानि । There are certain कर्मs like hiccups - laughter - scratching , which do not cause either पुण्यम् or पापम् ।
प्रायश्चित्तकर्म --
प्रायो नाम तपः प्रोक्तं चित्तं निश्चय उच्यते ।
तपोनिश्चयसंयोगात् प्रायश्चित्तमितीर्यते ॥ आङ्गिरसस्मृतिः , 4-1
प्रायश्चित्तं प्रशमनं चिकित्सा शान्तिकर्म च ।
पर्यायास्तस्य निर्देशात् चिकित्सास्थनमुच्यते ॥ सुश्रुतसंहिता , 3-26
अकुर्वन् विहितं कर्म निन्दितं च समाचरन् ।
प्रसक्तश्चेन्द्रियार्थेषु प्रायश्चित्तीयते नरः ॥ मनुस्मृतिः , 11-44
प्रायस्य चित्तिचित्तयोः सुडस्कारो वा -- प्रायश्चित्तिः , प्रायश्चित्तम् -- महाभाष्यम् , पारस्करप्रभृतीनि च संज्ञायाम् पा सू 6-1-157
Can duties that are not daily duties be nitya-karmas just because
there is pratyavaya mentioned for not performing them? For instance,
is Ekadasi nitya karma or naimittika karma?
there is pratyavaya mentioned for not performing them? For instance,
is Ekadasi nitya karma or naimittika karma?
एकादशीव्रतम् can be put under काम्यकर्म -- it is meant for चित्तशुद्धि and no प्रत्यवाय if not followed .
गौतमस्मृति , while listing आत्मगुणाः , includes अनायास , which means such व्रतs , although prescribed by वेद / शास्त्र , should be performed if and only if one is prepared mentally , fisically and financially .
Also ' आख्यातशब्दानाम् अर्थं ब्रुवतां शक्तिः सहकारिणी ’ ( शाबरभाष्यम् 1-4-29) - -- ’ ज्योतिष्टोमेन स्वर्गकामो यजेत ’ -- the one who is mentally , physically and financially fit only should do the याग ।
I tried a number of times but failed to do उपवास and जागरणम् on शिवरात्रि (शिवरात्रौ जागृयात् ) ।
Are samskaras (according to one's varna) nitya- or naimittika-karmas?
उपनयनम् is नैमित्तिककर्म । सीमन्त ( 4/6 month ) is for गर्भशुद्धि -- पुंसवनम् is for male child -- so both are काम्यकर्मs . विवाह is generally considered as काम्यकर्म - but विविदिषा (a desire to know ब्रह्मन् )
is also a प्रयोजनम् । अन्त्यकर्म is नैमित्तिक ।
A detailed discussion about नित्यनैमित्तिककर्मs is found in शांकरभाष्यम् on different verses related to कर्म in भगवद्गीता ।
धन्यो’स्मि
Dr.Korada Subrahmanyam
Professor of Sanskrit (Retd)
Professor of Sanskrit (Retd)
299 Doyen , Serilingampally, Hyderabad 500 019
Ph:09866110741
Ph:09866110741
Skype Id: Subrahmanyam Korada
To view this discussion on the web visit https://groups.google.com/d/msgid/bvparishat/3612119D-8687-408F-AF60-274DBE3E59F0%40googlemail.com.
Krishna Kashyap
Dec 13, 2021, 2:13:18 AM12/13/21
to bvpar...@googlegroups.com
Thanks a lot Dr. Subrahmanyam Ji.
I was looking for a concise document on this. In fact, I have stored this information in a separate word file.
namaste
Best Regards,
Krishna Kashyap
To view this discussion on the web visit https://groups.google.com/d/msgid/bvparishat/CAKj2ELTrgsjrK2ukDfvnNf92kW1natotjtcFaU8kyu2c6bNpNg%40mail.gmail.com.
Damodara Dasa
Dec 14, 2021, 11:46:14 PM12/14/21
to bvparishat
Hare Krishna.
Respected Subrahmanian ji and other vidvaj-janas,
Thank you for your answers.
Vishwas ji has elaborately replied to many of your points but somehow, it seems that he has forgotten to involve bvparishat in the replies. I request if he can share those replies on this list also.
Regarding Ekadasi’s being kamya or nitya, he has shared some insights from P V Kane. Over and above that I would like to share conclusions of its Nityata as discussed by ancient scholars on the subject matter of dharma. For this email, I will limit myself to evidence from Hari Bhakti Vilasa (by Sanatana Gosvami).
In the Hari Bhakti Vilasa, Vilasa (chapter) 12, Ekadasi has been thoroughly established as nitya-karma for all people at all times. Many of the opposing arguments are discussed and answered with pramanas. Please read this link:
https://archive.org/details/hbv_vol2/page/n147/mode/2up
Hope this helps to clarify some conceptions about the Ekadasi’s being nitya or kamya-karma
Thank you,
Hari Guru Vaisnava das,
damodara das
On Sun, Dec 12, 2021 at 11:10 PM Subrahmanyam Korada <kora...@gmail.com> wrote:
To view this discussion on the web visit https://groups.google.com/d/msgid/bvparishat/CAKj2ELTrgsjrK2ukDfvnNf92kW1natotjtcFaU8kyu2c6bNpNg%40mail.gmail.com.
Damodara Dasa
Dec 14, 2021, 11:58:25 PM12/14/21
to bvparishat
Hare Krishna.
Also, just a reminder not to distract our attention from the
discussion on the definition of nitya, naimittika, and kamya karmas.
Ekadasi was given just as an example of a nitya duty which is not a
daily duty.
Regarding Ekadasi is nitya or not we can discuss in another thread
meant for that purpose.
In this thread, what we can learn from the quotations supplied is that
the consideration of Ekadasi being nitya is primarily based on its
being compulsory and having pratyavaya, not on its frequency of
appearance.
One of the quotations from Dharma-sindhu that Vishwas ji provided (he
got it from a vidvan named Venkatesvaran) gives a decent definition of
nitya, naimittika, and kamya karmas:
नित्यं नैमित्तिकं काम्यं चेति ।
नियतनिमित्ते विहितं नित्यं यथा दर्शादि।
अनियतनिमित्ते विहितं नैमित्तिकं यथा पुत्रजन्मादिषु ।
फलकामनोपाधिकं काम्यं यथा स्वर्गादिकामनायां कृत्तिकादिनक्षत्रे च ।
However, although this looks good, it still needs to pass through the
test of what the sistas used to follow; thus we need to also discuss
how different samskaras have been followed by sistas as nitya,
naimittika, or kamya and see if the practice of sistas fit this
definition.
Also, just a reminder not to distract our attention from the
discussion on the definition of nitya, naimittika, and kamya karmas.
Ekadasi was given just as an example of a nitya duty which is not a
daily duty.
Regarding Ekadasi is nitya or not we can discuss in another thread
meant for that purpose.
In this thread, what we can learn from the quotations supplied is that
the consideration of Ekadasi being nitya is primarily based on its
being compulsory and having pratyavaya, not on its frequency of
appearance.
One of the quotations from Dharma-sindhu that Vishwas ji provided (he
got it from a vidvan named Venkatesvaran) gives a decent definition of
nitya, naimittika, and kamya karmas:
नित्यं नैमित्तिकं काम्यं चेति ।
नियतनिमित्ते विहितं नित्यं यथा दर्शादि।
अनियतनिमित्ते विहितं नैमित्तिकं यथा पुत्रजन्मादिषु ।
फलकामनोपाधिकं काम्यं यथा स्वर्गादिकामनायां कृत्तिकादिनक्षत्रे च ।
However, although this looks good, it still needs to pass through the
test of what the sistas used to follow; thus we need to also discuss
how different samskaras have been followed by sistas as nitya,
naimittika, or kamya and see if the practice of sistas fit this
definition.
Dr. Yadu Moharir
Dec 15, 2021, 9:45:15 AM12/15/21
to bvparishat, damoda...@gmail.com
Namste
As I recall and understand, एकादशी has been classified under " काम्य as well as नित्य "
सत्यं सर्वाणि पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । सन्त्येवौदमनमाश्रित्य श्रीकृष्णव्रतवासरे ॥ ब्र.वै.पु.कृष्णजन्मखंड २६.२३ ॥
About काम्य एकादशी, कात्यायन states :
संसारसागरोत्तारमिच्छन् विष्णुपरायणः ऐश्वर्य संततिं स्वर्ग मुक्तिं व यद्यदिच्छति । एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोरपि ॥
Anticipated benefits regarding fasting are discussed in आदिखण्ड of पद्मपुराण
अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च । एकादश्युपवासस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥
स्वर्गमोक्षप्रदा ह्येषा शरीरारोग्यदायिनी । सुकलत्रत्रप्रदा ह्येषा जिवत्पुत्रप्रदायिनी ।
न गङ्गा न गया भूप न काशी न च पुष्करम् । न चापि वैष्णवं क्षेत्र तुल्यं हरिदिनेन च ॥
यमुना चंद्रभागा न तुल्या हरिदिनेन तु । अनायसेन येनात्र प्राप्यते वैष्णवं पदम् ॥
स्वर्गमोक्षप्रदा ह्येषा शरीरारोग्यदायिनी । सुकलत्रत्रप्रदा ह्येषा जिवत्पुत्रप्रदायिनी ।
न गङ्गा न गया भूप न काशी न च पुष्करम् । न चापि वैष्णवं क्षेत्र तुल्यं हरिदिनेन च ॥
यमुना चंद्रभागा न तुल्या हरिदिनेन तु । अनायसेन येनात्र प्राप्यते वैष्णवं पदम् ॥
Rgds
Dr Yadu
This message is eligible for Automatic Cleanup! (Hare Krishna.
Respected Subrahmanian ji and other vidvaj-janas,
Thank you for your answers.
Vishwas ji has elaborately replied to many of your points but somehow, it seems that he has forgotten to involve bvparishat in the replies. I request if he can share those replies on this list also.
Regarding Ekadasi’s being kamya or nitya, he has shared some insights from P V Kane. Over and above that I would like to share conclusions of its Nityata as discussed by ancient scholars on the subject matter of dharma. For this email, I will limit myself to evidence from Hari Bhakti Vilasa (by Sanatana Gosvami).
In the Hari Bhakti Vilasa, Vilasa (chapter) 12, Ekadasi has been thoroughly established as nitya-karma for all people at all times. Many of the opposing arguments are discussed and answered with pramanas. Please read this link:
https://archive.org/details/hbv_vol2/page/n147/mode/2up
Hope this helps to clarify some conceptions about the Ekadasi’s being nitya or kamya-karma
Thank you,
Hari Guru Vaisnava das,
damodara das
On Sun, Dec 12, 2021 at 11:10 PM Subrahmanyam Korada <kora...@gmail.com> wrote:
To view this discussion on the web visit https://groups.google.com/d/msgid/bvparishat/CAKj2ELTrgsjrK2ukDfvnNf92kW1natotjtcFaU8kyu2c6bNpNg%40mail.gmail.com.
--
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "भारतीयविद्वत्परिषत्" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to bvparishat+...@googlegroups.com.
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "भारतीयविद्वत्परिषत्" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to bvparishat+...@googlegroups.com.
To view this discussion on the web visit https://groups.google.com/d/msgid/bvparishat/CABr-jZAZw8Hz%3D6SxfYcyknDL5GZMf_JB-dRTYcapkRd5_z2V4w%40mail.gmail.com.
Subrahmanyam Korada
Dec 15, 2021, 11:03:42 AM12/15/21
to bvpar...@googlegroups.com
नमो विद्वद्भ्यः
Examples for प्रायश्चित्तकर्म --
वेदे --
1. कूष्नाण्डैर्जुहुयात् यो’पूत इव मन्येत यथा स्तेनो यथा भ्रूणहैवमेष भवति ... | --- तैत्तिरीयारण्यकम् (2) स्वाध्यायब्राह्मणम् --8-- my father , 60 years ago , used to suggest this कूष्माण्डहोम as प्रयश्चित्त to some people ( the white pumpkin ) and this is the final प्रायश्चित्त ।
2. त्रिषुपर्णमयाचितम् ब्राह्मणाय दद्यात् । ब्रह्महत्यां वा एते घ्नन्ति । ये ब्राह्मणास्त्रिसुपर्णं पठन्ति । ......य इमं त्रिसुपर्णमयाचितम् ब्राह्मणाय दद्यात् । भ्रूणहत्यां वा एते घ्नन्ति । ये ब्राह्मणास्त्रिसुपर्णं पठन्ति । -- तैत्तिरीयोपनिषत् , 4-56,57
भ्रूणहा -- भ्रूणं हतवान् -- भूते सर्वलोपी क्विप्प्रत्ययः -- ’ ब्रह्मभ्रूणवृत्रेषु क्विप् ’ पा 3-2-87 -- गर्भो भ्रूण इमौ समौ - अमरः । ’कृत्तद्धितसमासाश्च ’ पा 1-2-46 इति प्रातिपदिकत्वम् । निरुपपदहत्याशब्दः असाधुः ।
लोके --
1.कक्षे कवाटे पाषाणे आर्द्रवस्त्रं न निक्षिपेत् ।
निक्षिपेद्यदि मूढात्मा सचेलं स्नानमाचरेत् ॥
2.खराजिनं बहिर्लोम परिधाय दारव्यतिक्रमिणे भिक्षामिति सप्तागाराणि चरेत् । सा वृत्तिः षण्मासान् --- आपस्तंबधर्मसूत्रम् , 1-10-28
A person who abandons his wife , for no fault , should wrap the skin of a donkey, hair upwards, and beg at seven houses for six months by saying ' give alms to me who ignored wife ' .
षण्मासान् -- ’कालाध्वनोः अत्यन्तसंयोगे द्वितीया ’ पा 2-3-5
To view this discussion on the web visit https://groups.google.com/d/msgid/bvparishat/CANkLSMk45J1hCUtkp63XgVKA4vn4kFd9zbgEV%2B4x1JFsOx6ukw%40mail.gmail.com.
Dr. Yadu Moharir
Dec 15, 2021, 9:16:19 PM12/15/21
to bvpar...@googlegroups.com, Subrahmanyam Korada
Namste Prof. Korada
As I recall and understand -
चत्वारः खलु विनायका भवन्ति । मित्तश्च शालकटङ्कटश्च कूष्माण्डोराजपुत्रश्चति ॥ याज्ञवल्क्यस्मृति १.२७५ ॥
गदेऽशनिस्पर्शनविस्फुलिङ्गे निष्पिण्ढि निष्पिण्ढ्यजितप्रियासि । कूष्माण्डवैनायकक्षरक्षो भूतग्रहांश्चूर्णय चूर्णयारिन् ॥ भगवत पुराण ६.८.२४॥
डाकिन्यो यतुधानश्च कूष्माण्डा येऽर्भकग्रहः । भूतप्रेतपिशाचाश्च यक्षरक्षोविनायकाः । कोटरा रेवति ज्येष्ठा पूतना मतृकादायः । उन्मादा ये ह्यपस्मारा देहप्राणेन्द्रियद्रुहः ॥ स्वप्नदृष्टा महोत्पाता वृद्धा बालग्रहश्च ये । सर्वे नश्यन्तु ते विष्णोर्नामग्रहणभीरवः ॥ भगवत पुराण ६.८.२७-२९ ॥
मित; सन्मित, शाल; कटंकट; कूष्मांड; राजपुत्र ॥ याज्ञवल्क्यस्मृति १.२७१ ॥
डाकिन्यो यतुधानश्च कूष्माण्डा येऽर्भकग्रहः । भूतप्रेतपिशाचाश्च यक्षरक्षोविनायकाः । कोटरा रेवति ज्येष्ठा पूतना मतृकादायः । उन्मादा ये ह्यपस्मारा देहप्राणेन्द्रियद्रुहः ॥ स्वप्नदृष्टा महोत्पाता वृद्धा बालग्रहश्च ये । सर्वे नश्यन्तु ते विष्णोर्नामग्रहणभीरवः ॥ भगवत पुराण ६.८.२७-२९ ॥
Thus, would it be correct to say that this needs to be classified as a काम्य activity, as it relates to destruction of विनायका (कूष्मांड) that has inherently destructive elements associated with it ? I am unable to understand the relation with प्रयश्चित्त per say.
प्रयश्चित्त is always associated with realization one's own पाप.
I look forward to hearing from your thoughts and clarification if I am missing something !?
Best Rgds,
Dr Yadu
This message is eligible for Automatic Cleanup! (नमो विद्वद्भ्यः
Examples for प्रायश्चित्तकर्म --
वेदे --
1. कूष्नाण्डैर्जुहुयात् यो’पूत इव मन्येत यथा स्तेनो यथा भ्रूणहैवमेष भवति ... | --- तैत्तिरीयारण्यकम् (2) स्वाध्यायब्राह्मणम् --8-- my father , 60 years ago , used to suggest this कूष्माण्डहोम as प्रयश्चित्त to some people ( the white pumpkin ) and this is the final प्रायश्चित्त ।
2. त्रिषुपर्णमयाचितम् ब्राह्मणाय दद्यात् । ब्रह्महत्यां वा एते घ्नन्ति । ये ब्राह्मणास्त्रिसुपर्णं पठन्ति । ......य इमं त्रिसुपर्णमयाचितम् ब्राह्मणाय दद्यात् । भ्रूणहत्यां वा एते घ्नन्ति । ये ब्राह्मणास्त्रिसुपर्णं पठन्ति । -- तैत्तिरीयोपनिषत् , 4-56,57
भ्रूणहा -- भ्रूणं हतवान् -- भूते सर्वलोपी क्विप्प्रत्ययः -- ’ ब्रह्मभ्रूणवृत्रेषु क्विप् ’ पा 3-2-87 -- गर्भो भ्रूण इमौ समौ - अमरः । ’कृत्तद्धितसमासाश्च ’ पा 1-2-46 इति प्रातिपदिकत्वम् । निरुपपदहत्याशब्दः असाधुः ।
लोके --
1.कक्षे कवाटे पाषाणे आर्द्रवस्त्रं न निक्षिपेत् ।
निक्षिपेद्यदि मूढात्मा सचेलं स्नानमाचरेत् ॥
2.खराजिनं बहिर्लोम परिधाय दारव्यतिक्रमिणे भिक्षामिति सप्तागाराणि चरेत् । सा वृत्तिः षण्मासान् --- आपस्तंबधर्मसूत्रम् , 1-10-28
A person who abandons his wife , for no fault , should wrap the skin of a donkey, hair upwards, and beg at seven houses for six months by saying ' give alms to me who ignored wife ' .
षण्मासान् -- ’कालाध्वनोः अत्यन्तसंयोगे द्वितीया ’ पा 2-3-5
धन्यो’स्मि
Dr.Korada Subrahmanyam
Professor of Sanskrit (Retd)
Professor of Sanskrit (Retd)
299 Doyen , Serilingampally, Hyderabad 500 019
Ph:09866110741
Ph:09866110741
Skype Id: Subrahmanyam Korada
On Mon, Dec 13, 2021 at 12:43 PM Krishna Kashyap <kkashy...@gmail.com> wrote:
To view this discussion on the web visit https://groups.google.com/d/msgid/bvparishat/CANkLSMk45J1hCUtkp63XgVKA4vn4kFd9zbgEV%2B4x1JFsOx6ukw%40mail.gmail.com.
--
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "भारतीयविद्वत्परिषत्" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to bvparishat+...@googlegroups.com.
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "भारतीयविद्वत्परिषत्" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to bvparishat+...@googlegroups.com.
To view this discussion on the web visit https://groups.google.com/d/msgid/bvparishat/CAKj2ELT%3DFECPqwTyQPrHU%3D3jubbaaNpntDSZUWzodwCVRSHXbA%40mail.gmail.com.
Subrahmanyam Korada
Dec 17, 2021, 1:43:41 AM12/17/21
to bvpar...@googlegroups.com
Dr.Korada Subrahmanyam
Professor of Sanskrit (Retd)
Professor of Sanskrit (Retd)
299 Doyen , Serilingampally, Hyderabad 500 019
Ph:09866110741
Ph:09866110741
Skype Id: Subrahmanyam Korada
---------- Forwarded message ---------
From: Subrahmanyam Korada <kora...@gmail.com>
Date: Thu, Dec 16, 2021 at 9:42 PM
Subject: Re: {भारतीयविद्वत्परिषत्} Definition of Nitya- and Naimittika-karmas
To: Dr. Yadu Moharir <ymoh...@yahoo.com>
From: Subrahmanyam Korada <kora...@gmail.com>
Date: Thu, Dec 16, 2021 at 9:42 PM
Subject: Re: {भारतीयविद्वत्परिषत्} Definition of Nitya- and Naimittika-karmas
To: Dr. Yadu Moharir <ymoh...@yahoo.com>
नमो विद्वद्भ्यः
Vid Damodara Dasa --
1.Subrahmanian -- It is Subrahmanyam -- सुब्रह्मण्यम् इति साधुशब्दः --- सुब्रह्मणि साधुः - ’ तत्र साधुः ’ पा 4-4-98 यत्प्रत्ययः -- साधुः इह प्रवीणः योग्यो वा गृह्यते ।
वेदे (तैत्तिरीयारण्यकम्-1 अरुणप्रपाठकः -58 -- सुब्रह्मण्योग्ं सुब्रह्मण्य़ोग्ं सुब्रह्मण्योम् । इन्द्रागच्छ हरिव आगच्छ मेधातिथेः ।
व्याकरणे / लोके -- ’ न सुब्रह्मण्यायां स्वरितस्य तूदात्तः ’ पा 1-2-37
2.Regarding Ekadasi’s being kamya or nitya,...
As I have already explained in भाष्यs and व्याख्यानs the categorization goes like that .
If any scholar says एकादशीव्रतम् is नित्यकर्म then take it in गौणार्थ -- नित्यकर्म इव नित्यकर्म -- एकादशी is akin to नित्यकर्म (सन्ध्यावन्दनम् etc ) | We have to follow गौणीवृति because एकादशी
is not seen regularly (daily) .
' गुणवादस्तु ’ पू मी सू 1-2-1-10 .
' एवमपि तुषजकस्य पत्नी न सिद्ध्यति । उपमानात् सिद्धम् - पत्नीव पत्नी इति । -- महाभाष्यम् , पत्युर्नो यज्ञसंयोगे पा 4-1-33 .
The problem is that - even सन्ध्यावन्दनम् is done for चित्तशुद्धि , so why can't it be a काम्यकर्म -- one may argue .
There are many व्रतs - अष्टाङ्गयोग etc -- all are meant for चित्तशुद्धि -- चित्तशुद्धि does not give मोक्ष -- rather it paves the way to attain ज्ञानम् -- ज्ञानादेव तु कैवल्यम् ।
ग्रहजपs are for आरोग्यम् - relief from आधि and व्याधि -- also अनिष्टनिवृत्ति and इष्टावाप्ति (जप-तर्पण-होम-शान्तिभोजनम् ) ।
3 >.नित्यं नैमित्तिकं काम्यं चेति ।
नियतनिमित्ते विहितं नित्यं यथा दर्शादि।
अनियतनिमित्ते विहितं नैमित्तिकं यथा पुत्रजन्मादिषु ।
फलकामनोपाधिकं काम्यं यथा स्वर्गादिकामनायां कृत्तिकादिनक्षत्रे च ।
अनियतनिमित्ते विहितं नैमित्तिकं यथा पुत्रजन्मादिषु ।
फलकामनोपाधिकं काम्यं यथा स्वर्गादिकामनायां कृत्तिकादिनक्षत्रे च ।
However, although this looks good .......<
Yes it looks good -- but ' दर्शपूर्णमासाभ्यां स्वर्गकामो यजेत ।
’ नियतनिमित्ते / अनियतनिमित्ते ’ - are borrowed from तैत्तिरीयसंहिताभाष्यभूमिका of सायणाचार्य । Elsewhere these terms are not seen .
वेदस्तावत् काण्डद्वयात्मकः । तत्र पूर्वस्मिन् काण्डे नित्यनैमित्तिककाम्यनिषिद्धरूपं चतुर्विधं कर्म प्रतिपाद्यम् । यावज्जीवमग्निहोत्रं जुहोति - इत्यादिकं नित्यम् , तस्य नियतनिमित्तत्वात् । यस्य गृहान् दहत्यग्नये क्षामवते पुरोडाशमष्टाकपालं निर्वपेत् -
इत्यादिकं नैमित्तिकं तस्य अनियतनिमित्तत्वात् ..... । --- तैत्तिरीयसंहिताभाष्यभूमिका P5 .
*****************************************************************************************************************************************************************************
Vid Dr Yadu Moharir --
>Thus, would it be correct to say that this needs to be classified as a काम्य activity, as it relates to destruction of विनायका (कूष्मांड) that has inherently destructive elements associated with it ? I am unable to understand the relation with प्रयश्चित्त per say.
प्रयश्चित्त is always associated with realization one's own पाप.<
अकुर्वन् विहितं कर्म निन्दितं च समाचरन् ।
प्रसक्तश्चेन्द्रियार्थेषु प्रायश्चित्तीयते नरः ॥ मनुस्मृतिः , 11-44
प्रायस्य चित्तिचित्तयोः सुडस्कारो वा -- प्रायश्चित्तिः , प्रायश्चित्तम् -- महाभाष्यम् , पारस्करप्रभृतीनि च संज्ञायाम् पा सू 6-1-157
महाभाष्यम् (पस्पशाह्निकम्) --
याज्ञिकाः पठन्ति - ’आहिताग्निः अपशब्दं प्रयुज्य प्रायश्चित्तीयां सारस्वतीम् इष्टिं निर्वपेत् ’ इति । प्रायश्चित्तीया मा भूम इत्यध्येयं व्याकरणम् ।
कैयटः - प्रायश्चित्तीया इति । प्रायश्चित्ताय पापशोधनाय श्रुतिस्मृतिविहिताय कर्मणे हिताः तन्निमित्तोत्पादका मा भूम इत्यर्थः ।
प्रायश्चित्तम् = अन्तःकरणशुद्धिः ।
When someone committed a पाप , he has to perform some rite prescribed by श्रुति / स्मृति and through that he can cleanse his mind , This is for चित्तशुद्धि , which in turn helps in attaining ज्ञानम् -
ज्ञानादेव तु कैवल्यम् ।
The material (द्रव्यम्)that is used in प्रायश्चित्तकर्म , such as कूष्माण्ड etc is not to be taken for analysis -- it is prescribed by श्रुति (अपौरुषेय ) and स्मृति ( authored by ऋषिs who are प्रत्यक्षधर्माणः (व्याकरणम् , निरुक्तम्)।
ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते यथा (भगवद्गीता , 4-37) -- The ज्ञानाग्नि would burn the संचितकर्म ( प्रारब्धकर्म has to be faced - no escape) and finally one would attain मोक्ष ।
’ नित्यनैमित्तिकैरेव कुर्वाणो दुरितक्षयम् ’
स्वाध्यायेन व्रतैः होमैः त्रैविद्येनेज्यया सुतैः ।
महायज्ञैश्च यज्ञैश्च ब्राह्मीयं क्रियते तनुः ॥ मनुस्मृतिः , 2-28 ( ब्राह्मीयम् = eligible to get मोक्ष )
Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages