Re: centjaro/jarcento
ro-esp
>> Nun oni diras "jarcento". Ni lernis, a? la sistemo venkis, mi ne scias. Eble
>> iam ?iuj (kelkaj tion *jam* faras) diros "horduonon". Kion vi opinias
>> malsimpligo estas fakte simpligo, sisteme uzi, kunmeti radikojn.
>
> Tiuj senfinaj diskutoj fontas de la ?iama forgeso de la tria frazo de
> la 11a Fundamenta regulo:
> "La fina?oj estas rigardataj kiel vortoj".
> Do cent'jar'o = (cent jaroj) 'o, kiel tri'angul'o = (tri anguloj)'o ,
> du'on'frat'o = (duone frata)'o... NE ESTAS ERARAJ!
duonfrato ne estas erara, sed mi neniam uzas centjaro
>
> Centjaro ~ jarcento (sed kompreneble centjara ? jarcenta), tamen oni
> povas uzi kun nuanco la du vortojn.
> Pri centjaro mi skribis en eseo :
> ?ar en jar'cent'o ( = jar'cento) fundamentas cent(o), do tio estas
> cento da jaroj ekde unu ?is cent,
> ekzemple 1901 ?is 2000, kontra?e en centjaro fundamentas jar(oj), jaro
> entenas signifo de da?ro,
> do cent'jar'o (? cent'jaro) da?ro farita de ajnaj 100 sekvantaj jaroj,
> ekzemple de iu tago de 1887 ?is la sama tago de 1987.
Mi preskaw dirus ke vi halucinas... Maksimume, cent-jaro estas jaro
kies numero finigxas per 00
> Simile oni povas distingi: tri'angul'o kaj angul'tri'o = angul'trio,
angultrio estas ajna triopo de anguloj, miatakse
> a?:
> duonhoro = da?ro de ajnaj tridek minutoj kaj horduono kiu iras
> ekzemple de la oka ?is la oka kaj duono...
>
> ?u jes?
Law mi ne
gxis, Ronaldo N
Pjer
On 17 juin, 01:07, ro-esp <ro-...@dds.nl> wrote:
> >> Nun oni diras "jarcento". Ni lernis, a? la sistemo venkis, mi ne scias. Eble
> >> iam ?iuj (kelkaj tion *jam* faras) diros "horduonon". Kion vi opinias
> >> malsimpligo estas fakte simpligo, sisteme uzi, kunmeti radikojn.
>
> > Tiuj senfinaj diskutoj fontas de la ?iama forgeso de la tria frazo de
> > la 11a Fundamenta regulo:
> > "La fina?oj estas rigardataj kiel vortoj".
> > Do cent'jar'o = (cent jaroj) 'o, kiel tri'angul'o = (tri anguloj)'o ,
> > du'on'frat'o = (duone frata)'o... NE ESTAS ERARAJ!
>
> duonfrato ne estas erara, sed mi neniam uzas centjaro
>
>
>
> > Centjaro ~ jarcento (sed kompreneble centjara ? jarcenta), tamen oni
> > povas uzi kun nuanco la du vortojn.
> > Pri centjaro mi skribis en eseo :
> > ?ar en jar'cent'o ( = jar'cento) fundamentas cent(o), do tio estas
> > cento da jaroj ekde unu ?is cent,
> > ekzemple 1901 ?is 2000, kontra?e en centjaro fundamentas jar(oj), jaro
> > entenas signifo de da?ro,
> > do cent'jar'o (? cent'jaro) da?ro farita de ajnaj 100 sekvantaj jaroj,
> > ekzemple de iu tago de 1887 ?is la sama tago de 1987.
>
>
>
> angultrio estas ajna triopo de anguloj, miatakse
tri'angul'o
ne estas tri ajnaj anguloj, ĉar la finaĵo ĉi tie estas (sole) la
fundamenta vorto:
io farita per tri anguloj, t.e. intersekco(fakte speciala) de tri
anguloj (sektoroj).
> Mi preskaw dirus ke vi halucinas... Maksimume, cent-jaro estas jaro
> kies numero finigxas per 00
Se jar'cent'o
oni povas prezenti: jar'cento, ĉar ne ŝanĝas la senco, oni ne povas
prezenti
la vorton:centjaro, tiele: cent'jaro, tio estus erara skribaĵo
anstataŭ centa jaro.
Oni devas prezenti: cent'jar'o = (cent jaroj )o. Vd. Ekzerc.14
Fundamento:
"Mil jaroj (aŭ milo da jaroj) faras miljaron."
Centjaro povas esti utila apud jarcento:
Ni povas skribi: De 1881 ghis 1981 li vivis centjaron (laŭ la
Fundamento tio
egalas cent jarojn), sed li spertis du jarcentojn (la 19a k 20a).
Simile pri "duonhoro kaj horduono", ni povas skribi:
Mi venos post duonhoro, (ĉar estas la oka horo), precize ĵus je la
horduono
(tiam estos la oka kaj duono).
Kaj pri "duonpatro aŭ patroduono" (Rimarku, ke neniu jam skribis tiun
lastan
vorton), ni povas skribi:
Duonpatro ne estas ĉiam patroduono, ĉar li povas bone patri!
La frazo de la 11a Fundamenta regulo: "La Fundamenta (kaj ne la ĉefa
kiel diras
multaj sed ' fondamental' en la franca, 'gruntwort' en la germana...)
vorto devige
sidas fine. ", pruvas ke Esperanto estas izola lingvo, kiu sekvas la
leĝon:
LA DETERMINANTO ANTAŬAS LA DETERMINATON.
Ĝi ebligas ne konfuzi duonhoro kaj horduono...
Kaj la sekvanta frazo:"La gramatikaj finaĵoj estas rigardataj kiel
vortoj" estas tre
grava kaj malfeliĉe tute nezorgita*, dume ĝi permesas kompreni facile
kiel
funkcias la kunmetitaj vortoj.
Tiu lasta ebligas ne konfuzi: centjara kun jarcenta, centjaro kun
jarcento...
*Pripensu pri la redaktantoj de la PAG, kiu(j), post ellaboro por
prezenti la
lingvon laŭ skemo de eŭropa lingvo verkis:
« Sed cetere, laŭ la eldiro de Zamenhof, ili (la finaĵoj) povas esti
rigardataj
ankaŭ kiel memstaraj vortoj. »
Tio estas honesta citi tiun frazon, sed ŝajnas ke por ili, tio
valoras tiom,
kiel pisi en violonon!
Mi scias, ke multaj ne ankora . Piron
Renato Corsetti
Sed pri jarcento kaj centjaro, kion vi esence volas diri? Ĉu:
cent-jar-o = jar-cent-o ?
Amike
Renato
-- Renato Corsetti Via del Castello, 1 00036 Palestrina, Italujo renato....@esperanto.it
Pjer
> Sed pri jarcento kaj centjaro, kion vi esence volas diri? C^u:
> cent-jar-o = jar-cent-o ?
Antaŭ dekkelkaj jaroj kiam mi lernis Eon en la Kvinpetalo kun
G. Lagrange, tiu diris aMi opinias, ke pro la miskompreno kaj
nezorgado de la frazo:
La finajôj estas rigardataj kiel vortoj
Pjer
Pjer
> > Sed pri jarcento kaj centjaro, kion vi esence volas diri? C^u:
> > cent-jar-o = jar-cent-o ?
Antaŭ dekkelkaj jaroj kiam mi lernis Eon en la Kvinpetalo kun
pri jaro de cento sed pri cento de jaro. Tiuepoke, mi ne studis
la Fundamenton kaj ne ankoraŭ legis la unuan libron, do mi
opiniis, ke fakte centjaro estas eraro.
Sed nun mi opinias, ke nur pro la miskompreno kaj
nezorgado de la frazo:" La finajôj estas rigardataj kiel vortoj",
oni deklaris centjaro kiel arĥaismo, ne imitinda.
PIV skribas: cent~jar~ o (Ark.) jar~centon la daŭro de multaj
centjaroj (z)
Fakte jarcento kaj centjaro havas proksimume la saman sencon.
Temas pri cent jaroj. Sed povas ekzisti ajnaj centoj da jaroj.
Tamen, pro la 11a Fundamenta regulo, aŭ ĉar la determinanto
antaŭas la determinaton, oni povas doni nuancon. En jarcento
fundamentas cento, nu la unua jarcento iras de la jaro 1 ĝis 100,
rimarku ke ne ekzistas (nula) jaro 0, la dua jarcento komencas
en 101 kaj finas en 200 ktp...( temas pri: siècle en français).
En centjaro, fundamentas o, do estas io farita de cent jaroj, kiuj
sinsekvas kompreneble ĉar jaro estas daŭro, sed ekde ajna jaro,
ne nepre de 1 ĝis 100 aŭ de 1901 ĝis 2000.
Tial oni povas skribi ekzemple:
De 1881 ghis 1981 li vivis centjaron (aŭ dum cent jaroj),
Jarcenta signifas rilata al jarcento. (séculaire = du siècle en fr.)
PIV donas: ĉiucentjara. Okazanta unu fojon ĉiun centan jaron.
Ni povas ankaŭ skribi: ĉiujarcenta = (ĉiu jarcento) a, kiu
signifus okazanta unu fojon ĉiun jarcenton.
Mi opinias ke la 1a difino de jarcento en PIV taŭgas por centjaro:
"periodo de cent jaroj", kaj la 2a fakte por jarcento: "numerita
periodo de cent jaroj". Kaj mi opinias ke centjaro povas esti
utila vorto por distingi aŭ nuanci.
Dankon Renato pro via mesaĝo,
Amike al ĉiuj.
Pjer
> > cent-jar-o = jar-cent-o ?
Antaŭ dekkelkaj jaroj kiam mi lernis Eon en la Kvinpetalo kun
pri jaro de cento sed pri cento de jaro. Tiuepoke, mi ne studis
la Fundamenton kaj ne ankoraŭ legis la unuan libron, do mi
opiniis, ke fakte centjaro estas eraro.
Sed nun mi opinias, ke nur pro la miskompreno kaj
nezorgado de la frazo:" La finajôj estas rigardataj kiel vortoj",
oni deklaris centjaro kiel arĥaismo, ne imitinda.
PIV skribas: cent~jar~ o (Ark.) jar~centon la daŭro de multaj
centjaroj (z)
Fakte jarcento kaj centjaro havas proksimume la saman sencon.
Temas pri cent jaroj. Sed povas ekzisti ajnaj centoj da jaroj.
Tamen, pro la 11a Fundamenta regulo, aŭ ĉar la determinanto
antaŭas la determinaton, oni povas doni nuancon. En jarcento
fundamentas cento, nu la unua jarcento iras de la jaro 1 ĝis 100,
rimarku ke ne ekzistas (nula) jaro 0, la dua jarcento komencas
en 101 kaj finas en 200 ktp...( temas pri: siècle en français).
En centjaro, fundamentas o, do estas io farita de cent jaroj, kiuj
sinsekvas kompreneble ĉar jaro estas daŭro, sed ekde ajna jaro,
ne nepre de 1 ĝis 100 aŭ de 1901 ĝis 2000.
Tial oni povas skribi ekzemple:
Renato Corsetti
>ￜￜ La finajￜj estas rigardataj kiel vortoj
Mi pensas, ke ĉiuj lernintoj de la skriboj de Zamenhof samopinias pri tio.
Amike
Renato
Renato Corsetti
>ￜ Fakte jarcento kaj centjaro havas proksimume la saman sencon.
Pro tio eble estos malfacile akceptigi la nuancan signifon, kiun vi donas al "centjaro".
ro-esp
> From: Pjer <pjer-...@voila.fr>
> Date: Jun 18 07:47AM -0700
> Url: http://groups.google.com/group/la-bona-lingvo/msg/b6c845c7ad562d6a
>
>> > ekzemple de iu tago de 1887 ?is la sama tago de 1987.
>
>> > Simile oni povas distingi: tri'angul'o kaj angul'tri'o = angul'trio,
>
>> angultrio estas ajna triopo de anguloj, miatakse
>
> Jes, vi tute pravas, precize tion mi volis klarigi, kaj kontraŭe
> tri'angul'o
> ne estas tri ajnaj anguloj, ĉar la finaĵo ĉi tie estas (sole) la
> fundamenta vorto:
> io farita per tri anguloj, t.e. intersekco(fakte speciala) de tri
> anguloj (sektoroj).
Kiom mi scias, triangulo estas geometria figuro. Estas fiksita esprimo
Angultrio estus loko kie tri vojoj renkontas unu la aliajn - kondicxe
ke ne unu estas dawrigo de alia.
>> Mi preskaw dirus ke vi halucinas... Maksimume, cent-jaro estas jaro
>> kies numero finigxas per 00
>
> Tute ne. Precize vi forgesas, ke finaĵo estas rigardata kiel vorto.
> Se jar'cent'o oni povas prezenti: jar'cento,
jes, cento kiu konsistas el jaroj
> ĉar ne ŝanĝas la senco,
Kiom mi scias, "sxangxi" estas transitiva verbo. Do mi ne komprenas:
kion sxangxas la senco, aw kio sxangxas la sencon?
> oni ne povas prezenti la vorton:centjaro,
tiu vorto law mi estus sensencajxo, eble misrederivita de "centjara"
> tiele: cent'jaro, tio estus erara skribaĵo anstataŭ centa jaro.
> Oni devas prezenti: cent'jar'o = (cent jaroj )o. Vd. Ekzerc.14
> Fundamento:
> "Mil jaroj (aŭ milo da jaroj) faras miljaron."
Do, mi malkonsentas kun io en fundamento. Mi opinias la ekzemplon
konfuziga kaj mallogika. Kaj do?
> Centjaro povas esti utila apud jarcento:
> Ni povas skribi: De 1881 ghis 1981 li vivis centjaron (laŭ la
> Fundamento tio
> egalas cent jarojn), sed li spertis du jarcentojn (la 19a k 20a).
jes, ekzistas konvencio pri tiel paroli pri 19-a , 20-a jarcento. Sed
por mi, periodo de ekzemple 1911 gxis 2011 ankaw estas jarcento
> Simile pri "duonhoro kaj horduono", ni povas skribi:
> Mi venos post duonhoro, (ĉar estas la oka horo), precize ĵus je la
> horduono (tiam estos la oka kaj duono).
horduono estas pli logika, sed ambaw indikas ajnan periodon de tridek minutoj
> Kaj pri "duonpatro aŭ patroduono" (Rimarku, ke neniu jam skribis tiun
> lastan vorton)
kompreneble, gxi ja signifus duonon de patro, io kion cxiuj el ni
prefere neniam renkontus.
Estus kiel en bucxejo, kie vi povas renkonti porkduonon, bovduonon,
sxafduonon...
> Duonpatro ne estas ĉiam patroduono, ĉar li povas bone patri!
mi prikomentos en alia fadeno
> La frazo de la 11a Fundamenta regulo: "La Fundamenta (kaj ne la ĉefa
> kiel diras
> multaj sed ' fondamental' en la franca, 'gruntwort' en la germana...)
> vorto devige
> sidas fine. ", pruvas ke Esperanto estas izola lingvo, kiu sekvas la
> leĝon:
> LA DETERMINANTO ANTAŬAS LA DETERMINATON.
> Ĝi ebligas ne konfuzi duonhoro kaj horduono...
mi ne komprenas
> Kaj la sekvanta frazo:"La gramatikaj finaĵoj estas rigardataj kiel
> vortoj" estas tre grava kaj malfeliĉe tute nezorgita*, dume ĝi
> permesas kompreni facile
> kiel funkcias la kunmetitaj vortoj.
> Tiu lasta ebligas ne konfuzi: centjara kun jarcenta, centjaro kun
> jarcento...
mi jam esprimis prie
> *Pripensu la redaktantojn de la PAG, kiu(j), post ellaboro por
> prezenti la lingvon laŭ skemo de eŭropa lingvo verkis:
> « Sed cetere, laŭ la eldiro de Zamenhof, ili (la finaĵoj) povas esti
> rigardataj ankaŭ kiel memstaraj vortoj. »
Mi ne jam komprenas kiel tio rilatas al kion ni priparolas cxi tie
>> > Sed pri jarcento kaj centjaro, kion vi esence volas diri? C^u:
>> > cent-jar-o = jar-cent-o ?
>
> Antaŭ dekkelkaj jaroj kiam mi lernis Eon en la Kvinpetalo kun
> G. Lagrange, tiu diris ne diru cent'jaro sed jar'cento ĉar ne temas
> pri jaro de cento sed pri cento de jaro. Tiuepoke, mi ne studis
> la Fundamenton kaj ne ankoraŭ legis la unuan libron, do mi
> opiniis, ke fakte centjaro estas eraro.
Do [mi ne emas ofendi], cxu vi poste decidis igxi fundament(al)isto,
ignorante la Zamenhofan diron "Se vi atingas konsenton pri tio ke io
en la lingvo estas maloportuna kaj sxangxenda, vi rajtas sxangxi tion"?
> Sed nun mi opinias, ke nur pro la miskompreno kaj
> nezorgado de la frazo:" La finajôj estas rigardataj kiel vortoj",
> oni deklaris centjaro kiel arĥaismo, ne imitinda.
???
> PIV skribas: cent~jar~ o (Ark.) jar~cento
pravege gxi skribas tion:arhxaika
> Fakte jarcento kaj centjaro havas proksimume la saman sencon.
> Temas pri cent jaroj. Sed povas ekzisti ajnaj centoj da jaroj.
> Tamen, pro la 11a Fundamenta regulo, aŭ ĉar la determinanto
> antaŭas la determinaton, oni povas doni nuancon. En jarcento
> fundamentas cento, nu la unua jarcento iras de la jaro 1 ĝis 100,
> rimarku ke ne ekzistas (nula) jaro 0, la dua jarcento komencas
> en 101 kaj finas en 200 ktp...( temas pri: siècle en français).
> En centjaro, fundamentas o, do estas io farita de cent jaroj, kiuj
> sinsekvas kompreneble ĉar jaro estas daŭro, sed ekde ajna jaro,
> ne nepre de 1 ĝis 100 aŭ de 1901 ĝis 2000.
> Tial oni povas skribi ekzemple:
> De 1881 ghis 1981 li vivis centjaron (aŭ dum cent jaroj),
> sed li spertis du jarcentojn (la 19a k 20a).
> Centjara signifas ekzistanta jam de cent jaroj.(centenaire en fr.)
finfine frazo kun kiu mi konsentas
> Jarcenta signifas rilata al jarcento. (séculaire = du siècle en fr.)
> PIV donas: ĉiucentjara. Okazanta unu fojon ĉiun centan jaron.
same pravege
> mi opinias ke centjaro povas esti utila vorto por distingi aŭ nuanci.
Mi ne vidas kiel
mar...@melburno.org.au
Mi gratulas kaj samopinias pri chio kion diris chi tie la respondanto.
Dankon! Marcel.
> --
> la vortoj, pri kiuj ni diskutas ĉi tie, estas troveblaj en la listoj ĉe:
> http://www.bonalingvo.org/index.php/Simplaj_samsignifaj_vortoj
>
mar...@melburno.org.au
La problemo pri "centjaro" ktp. kauzatas de tio, ke Esperanto (kaj la
aliaj aglutinaj lingvoj) havas malprecipan ekstran (kaj kelkfoje
miskomprenigan) eblecon formi novajn kunmetajhojn per la kunmeto de
1) (lasta) substantivo kun 2) (meza) substantivo kun adjektiva
karaktero kaj 3) (unua) adjektivo che la meza substantivo: ekz. en la
germana "Sechstagenrennen" = "sestagojkonkurso" = "sestaga konkurso"
= "sekstagkonkurso". Ankau "la profundkorsalutoj" el "la salutoj el
profunda koro", kaj "centjarulo" el "ulo de cent jaroj" (numeraloj
estas esence adjektivoj).
Do la zamenhofajho "centjaro" vere estas mallongigo de "centjarajho"
= "ajho de cent jaroj". Zamenhof sentis tion sed ne komprenis tion,
kaj do kreis tiajn nenecesajn kunmetojn.
Ni ne uzu tiajn arhhaikajhojn, sed nur "jarcento"
Kun salutoj, Marcel.
Pjer
> Ni ne uzu tiajn arhhaikajhojn, sed nur "jarcento"
> Kun salutoj, Marcel.
sed li spertis du jarcentojn (la 19a k 20a).
(ajnaj cent jaroj), sed li spertis du jarcentojn (la 19a k 20a).
Kurioze konfuziga!