STANFORD-BİNET ZEKA TESTİ

[Merve Ilgaz]

Stanford-Binet Zeka Ölçeği

İlk "zeka testi" Fransız okul sistemi için Sorbonne psikoloji
laboratuarı yöneticisi Alfred Binet ve çalışma arkadaşı Theodore Simon
tarafından hazırlanmıştır. Binet ve Simon bir dizi soru geliştirmiş ve
bunları Paris'teki okul çocuklarına uygulayarak hangilerinde zihinsel
gerilik ya da öğrenme güçlüğü bulunduğunu saptamaya çalışmışlardır.
İlk Binet-Simon ölçeği 1905'te yayınlanmıştır. Bu testte artan zorluk
derecesine göre düzenlenmiş 30 soru bulunmaktadır. Uygulayıcı, teste
ilk sorudan başlamakta ve çocuğun sorulara yanıt veremediği maddeye
kadar testi sürdürmektedir. 1908 yılına gelindiğinde her yaş
grubundaki ortalama çocuğun performansını yordamaya yetecek kadar veri
toplanmıştı. Bu sonuçlardan yola çıkarak Binet, zeka yaşı kavramını
geliştirdi. Buna göre 4 yaşındaki çocukların ortalaması düzeyinde
sonuç elde eden bir çocuğun zeka yaşı 4; 12 yaş grubunun ortalaması
düzeyinde sonuç elde eden bir çocuğun zeka yaşı ise 12'dir.
Sonraki 10 yıl içinde birçok Binet uyarlaması gerçekleştirilmiştir.
Bunlar arasında en bilineni Stanford Üniversitesi'nde L. M. Terman
tarafından geliştirilip 1926'da yayınlanan testtir. Terman ünlü zeka
bölümü (ZB) terimini ortaya koymuştur. ZB zekaya sayısal bir değer
vermek üzere kullanılmaktadır ve ortalama bir insanın zekası 100 kabul
edilmektedir.
Stanford-Binet zeka ölçeği 1916'dan bu yana çeşitli nedenlerle dört
kez gözden geçirilmiştir. Öncellikle, herhangi bir test sözcüklerin
anlamları ve kullanımları değiştikçe güncelleştirilmelidir. İkinci
olarak, Terman ve arkadaşları, bazı sorunların ülkenin bir bölümünden
gelen insanlar için diğer bölümlerinden gelenlere göre daha kolay
olduğunu, bazı sorunların kız çocukları için erkek çocuklara göre daha
kolay ya da daha zor olduğunu, bazı sorunlarınsa yaş gruplarını
ayıramadığını, çünkü hemen herkes tarafından yanıtlandığını
gözlemlemişlerdir. Bu tür sorular değiştirilmiştir.
1972'de puanlama normlarının standartları yeniden belirlenmiş ve ilk
kez beyaz olmayanlar için normlar eklenmiştir. Ancak test maddeleri
değiştirilmemiştir. Stanford-Binet testinin son sürümü 1985 yılında
yayınlanmıştır. Etnik gruplar ya da cinsiyetlere ilişkin yanlılık
taşıdığı düşünülen maddeler yansız maddelerle değiştirilmiştir.
Zihinsel açıdan geri ya da üstün olanlarla özel öğrenme güçlüğü
bulunanları ayırt etmeye yarayan maddeler eklenmiştir. Stanford-Binet
testinin 15 farklı alt testi zekanın göstergeleri kabul edilen dört
tür zihinsel yeteneği ölçecek şekilde düzenlenmiştir:
Sözel yargılama, soyut/görsel yargılama, niceliksel yargılama ve kısa
süreli bellek.
Stanford-Binet testi bir sınıf dolusu öğreniciye kolayca uygulanabilen
bir test değildir. Her test uzman kişiler tarafından bireysel olarak
uygulanır. Bu test bir görüşmeye benzer. Küçük çocuklara
uygulandığından yaklaşık 30 dakika, daha büyüklere uygulandığında bir
veya bir buçuk saat sürer. Standart uygulamaya, deneğin beklenen
zihinsel yaşının daha altındaki sorularla başlanır. Eğer denek bu
sorularda başarısız olursa başarılı oluncaya kadar bir önceki düzeyler
denenir. Başarılı olunan düzey deneğin temel yaşı olarak kabul edilir.
Temel yaş belirlendikten sonra uygulayıcı daha yüksek düzeylere
geçmeye başlar ve bu işlem denek testin kalan kısmında tümüyle
başarısız oluncaya kadar sürer. Başarısız olunan düzeyde test sona
erer. Testin puanlanmasından sonra uygulayıcı, temel yaşın üzerindeki
geçilen her testten alınan puanı o yaşa ekleyerek zeka yaşını bulur.
Tablodaki yaşların 26'ya dek gittiğine dikkat ediniz. Stanford-Binet
testi çeşitli yaşlardan kişilere uygulanabilmekle beraber çocuklar,
ergenler ve genç yetişkinler için daha uygundur.