Zihin Engelli çocukların Eğitim Gereksinimleri

[Şerife Elmalıca]

Zihin Engelli çocukların Eğitim Gereksinimleri
Bütün çocukların eğitiminde olduğu gibi engelli çocukların eğitiminde
de, onların ileride başkalarına bağımlı olmadan yaşamlarını
sürdürmeleri, kendi kendilerine yeterli duruma gelmeleri ve toplumla
bütünleşmeleri amaçlanmaktadır. Nitekim alanyazında zihin engelli
yetişkinlerin aile üyesi, isçi, öğrenci, boş zaman etkinliklerine
katılımcı olma, tüketicilik ve vatandaşlık gibi toplumsal rolleri
üstlenebilmeleri için tam bağımsızlık kazanma önemli olduğu
vurgulanmaktadır (Bender ve Valletutti, 1982). Bu amaca ulaşılması,
bireyin bireysel farklılıkları ile yapabildikleri dikkate alınarak
eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi ve gereksinimlerine uygun eğitim
ortam sunulmasıyla mümkün olabilmektedir.
Zihin engellilerin eğitim gereksinimleri onların bazı özelliklerine
göre farklılaşabilmektedir. Zihin engelliler homojen bir grup
olmadığından, çeşitli özelliklerine bağlı olarak kendi içlerinde
önemli bireysel farklılıklar göstermektedirler (Eripek, vd, 1996). Bu
farklılıklar, onların toplum yaşamına hazırlanmalarında gerekli olan
bir çok beceriyi öğrenmede başka yardımına daha fazla gereksinim
duymalarına yol açabilmektedir. özellikle, diğer bireylerin kendi
başlarına ya da çok az yardımla öğrendikleri bir çok beceriyi zihin
engelli çocuklar kendi başlarına öğrenmede ya da az bir yardımla
üstesinden gelmede güçlük çekebilmektedirler (Eripek, 1996).
Dolayısıyla zihin engelli bireylerin eğitim gereksinimlerinin
belirlenebilmesi için, çok yönlü ve disiplinlerarası bir yaklaşım
doğrultusunda, AAMR'nin (1992) tanımı ve bu tanımın uyarlanmasındaki
varsayımların dikkate alınması önerilmektedir.
Sonuç olarak, birçok zihin engelli birey bağımsız yaşamaya adaydır.
Birçoğu kendi bakımını sağlamaya, ev işlerini yapmaya, evlenip aile
kurmaya, evdeki eşya ve cihazları kullanmaya, temizliğe, yiyecek
hazırlamaya, kısaca kendi yaşamını bağımsız olarak sürdürmeye
gereksinim duyacaktır (Brolin, 1991).
Zihin engelli bireyler zamanı geldiğinde ailelerinden ayrılarak kendi
evlerini kurmak durumunda kalacaklardır. Evlerinden ayrılan bu
bireyler ise; birçok ülkede olduğu gibi, normal ev, apartman, grup
evleri, yatılı kurumlar (Glen, 1996) gibi pek çok ortamda
yaşayabilecektir. Dahası, yalnız yaşama, destek yaşam evlerinde
yaşama, komşu desteğiyle yaşama, başka ailelerin yanında yaşama gibi
seçenekleri olabilecektir (Gathercole, 1984; Smith, Patton ve
Ittenbach, 1994).
Bu nedenlerle zihin engelli bireylerin değişik ortamlarda yaşamlarını
sürdürebilmeleri için ciddi olarak hazırlanmaları gerekir (Glen,
1996). Dolayısıyla zihin engellilerin eğitiminde en üst amaç, onların
bağımsız yaşam becerilerini geliştirmek olmalıdır.
KAYNAKÇA

*AAMR/American Association on Mental Retardation (1993)
Mental Retardation: Definition, Classification and Systems of
Supports. (9th Edition) Washington, DC.
*Bender, M. Valletutti, P. J. (1982).
Teaching Functional Academics: A Curriculum Guide for Adolescents and
Adults with Learning Problems. Baltimore: University Park Press.
*Binet, A. ve , Simon, T. (1939).
Anormal çocuklar (çev. Sabri Sedat Siyavusgil) Devlet Basimevi,
Istanbul.
*Brolin, Donn E. (1991).
Life Centered Career Education A Competency Based Approach. (3th
Edition) Published by the Councel for Exceptionel Children, USA.
*Close, D. W., Sowers, J., Halpern, A. S. ve Bourbeau, P. E. (1985).
"Programming for the Transition Living for Mildly Retarded Persons" In
K. C. Lakin ve R. H. Bruininks (Eds.), Stratejies for Achieving
Community Integration of Developmentally Disabled
*Citizens (p.165)
Baltimore, MD: Brookes (Smith, Patton ve Ittenbach, 1994, s. 400'deki
alıntı.
*çağlar, Doğan (1979)
Geri Zekalı çocuklar ve Eğitimleri Ankara üniversitesi Eğitim
Fakültesi Yayınları, Ankara.
*Eripek, Süleyman (1996).
Zihinsel Engelli çocuklar. Anadolu üniversitesi Eğitim Fakültesi
Yayınları, Eskişehir.
*Eripek, S. özyürek, M., özsoy,Y. (1996).
"Geri Zekalı çocuklar" özel Eğitime Giriş. Karatepe Yayınları,
Ankara.
*Eripek, Süleyman (1997)
"Zihin Engelliler" Yayinlanmamis Ders Notları, Anadolu üniversitesi,
Eğitim Fakültesi, Eskişehir.
*Gathercole, C. E. (1984).
Residential Alternatives for Adults who are Mentally Handicapped.
Published by British Institute of Mental Handicapped.
*Glen, Thomas E. (1996).
Teaching Students with Mental Retardation: A Life Goal Curriculum
Planning Approach Prentice-Hall, Inc, USA.
*Patton, J. R., Smith, T. E. C., Clark, G. M., Polloway, E. A. Edgar,
E., Lee, S. (1996).
"Individuals with Mild Mental Retardation: Postsecondary Outcomes and
Implications for Educational Policy" Education and Training in Mental
Retardation and Developmental Disabilities, June, 75-85.
*Smith, J. D. (1994).
"The Revised AAMR Definition of Mental Retardation: The MRDD Position"
Education and Training Mental Retardation and Developmental
Disabilities, September.
*Snell, M. E. (1983).
Systematic Instruction of the Moderately and Severely Handicapped.
(Second Edition) Ohio: Merrill Pub. Corp., Columbus.
Yrd. Doç. Dr. Atilla CAVKAYTAR
Anadolu üniversitesi Eğitim Fakültesi