Note Za Klavir Popularne Pesme
Eustacio Gadit
Klasična muzika je umetnička muzika koja vodi poreklo iz tradicije liturgijske i svetovne muzike, a koja obuhvata širok period od otprilike 6. veka do današnjih dana.[1] Glavne norme unutar ove tradicije uspostavljene su između 1550. i 1900. godine.
Klasična muzika ili ozbiljna muzika se u svakodnevnom govoru koristi za razlikovanje umetničke od muzike koju označavamo kao narodnu, zabavnu ili popularnu, kod kojih je osnovni cilj zabava i sticanje zarade, a ne umetničko izražavanje. Međutim, i unutar popularnih žanrova postoje kompozicije koje su postigle izuzetnu umetničku vrednost, ali nisu stvarane po klasičnom kanonu, te se stoga ne ubrajaju u klasičnu muziku. Iako se klasična muzika izdvaja po svojoj umetničkoj vrednosti, nije sasvim korektno ograničavati pojam umetničke muzike samo na klasičnu. Klasičnu muziku su stvarali veliki majstori evropske muzičke prošlosti. Ovim izrazom se prvenstveno označava muzika stvarana od epohe baroka (početak 17. veka), pa sve do kompozitora našeg doba. Osim ove, postoje i neke specifične klasične muzike, kao na primer klasična muzika Indije, koja ima izgrađene lestvice i muzičke sisteme, pa i vlastite stvaraoce. Specifično obeležje klasične muzike novijeg razdoblja (20. i 21. vek) jeste da je sve više stvaraju i kompozitori zemalja izvan Evrope, pretežno pod uticajem folklora svojih zemalja.
Kompozitori koriste zapadnu muzičku notaciju kako bi ukazali izvođačima na visine zvuka (npr. melodiju, novoe baseva, akorde), tempo, metriku i ritam muzičkog komada. Ovo može ostaviti manje prostora za prakse kao što su improvizacija i ad libitum ornamentacija, koji se često čuju u neevropskoj umetničkoj muzici i u popularnim muzičkim[3][4][5] stilovima kao što su džez i bluz. Još jedna razlika je da, dok većina popularnih stilova adaptira formu pesme (strofična forma) ili derivaciju tog oblika, za klasičnu muziku je karakterističan njen razvoj visoko sofistikovanih oblika instrumentalne muzike, kao što su koncert, simfonija, sonata, i mešovitih vokalnih i instrumentalnih stilova poput opere[6] koji, pošto su zapisani, mogu da podrže veće forme i poprime visok nivo složenosti.[7]
Klasična muzika obuhvata vrlo široku lepezu muzičkog, umetničkog stvaranja. U oblast klasične muzike spadaju: kamerna muzika, koncertna ili koncertantna muzika (za jedan, dva ili više solističkih instrumenata i orkestar), simfonijska muzika, oratorijumska (vokalno-instrumentalna muzika), za vokalne soliste, hor i orkestar, operska muzika.
Pod pojam klasične muzike može se podvesti (iako se to često ne čini) i stara muzika, muzika koju su stvarali poznati ili anonimni stvaraoci iz evropskog srednjeg veka i renesanse. Sa razvojem muzičke teorije, estetike i istorije, period postojanja klasične muzike i dela koja ona obuhvata, sve se više pomera na ranija razdoblja evropske istorije, što je vrlo dobra, ohrabrujuća pojava.
Sve u svemu, klasična muzika je najobuhvatnije i najraskošnije područje umetničko-muzičkog stvaranja, koje je ipak rođeno iz prvobitne, izvorne narodne muzičke kulture, udahnuvši joj uzvišen umetnički muzički karakter i izraz.
Prefiks neo- se koristi za opisivanje kompozicija 19-tog, 20-tog, ili 21. veka napisanih u stilu jedne od ranijih era, kao što je klasična ili romantična. Stravinskijeva Pulčinela, na primer, je neoklasična kompozicija pošto je ona stilski slična radovima barokne ere.
Burg (2006), sugeriše da koreni zapadne klasične muzike ultimatno leže u drevnoj egipatskoj umetničkoj muzici preko hejronomije i drevnih egipatskih orkestara, koji datiraju iz 2695. p. n. e.[15] Razvoj individualnih tonova i lestvica su izvršili antički Grci, kao što su Aristoksen i Pitagora.[16] Pitagora je kreirao zvučni sistem i pomogao u kodifikaciji muzičke notacije. Antički grčki instrumenti kao što su aulos[17] (jezičak) i lira[18] (žičani instrument sličan maloj harfi) na kraju su doveli do modernih instrumenata klasičnog orkestra.[19] Prethodnica ranog perioda je bila era antičke muzike pre pada Rimskog carstva (476. godine).
Srednjovekovni period obuhvata muziku od perioda nakon pada Rima do oko 1400. Monofonski pevanja, takođe zvano pevanje u horu ili Gregorijanski koral, bila je dominantna forma do oko 1100. godine.[21] Katolički monasi su razvili prve oblike moderne evropske muzičke notacije u cilju standardizacije liturgija širom svetske crkve.[12][22][23] Polifonska (višeglasna) muzika se razvila iz monofonskog pevanja tokom kasnog srednjeg veka i renesanse, uključujući kompleksnije glasno izražavanje motetima. Renesansna era je trajala od 1400. do 1600. Ona je bila karakterisana većom upotrebom instrumentacije, višestrukim isprepletanim melodičkim linijama, i upotrebom prvih bas instrumenata. Društveni ples je postao sve rasprostranjeniji, pa su se standardizovali muzički oblici koji su podesni za prateći ples. Tokom ovog perioda su počeli su da oblikuju muzički zapisi na notnom sistemu i drugi elementi muzičke notacije.[24] Ovaj pronalazak je omogućio odvajanje kompozicije muzičkog komada od njene transmisije; u odsustvu zapisane muzike, prenos je bio usmen i podložan promenama pri svakom emitovanju. Pomoću partiture, muzički radovi su se mogli izvoditi bez prisustva kompozitora.[21] Izum pokretnog tipa štamparske prese u 15. veku je imao dalekosežne posledice na prezervaciju i transmisiju muzike.[25]
Tipični žičani instrumenti ranog perioda uključuju harfu, lautu, viel, i psalter, dok je od duvačkih instrumenata korištena familija flauta (uključujući blokflautu), šalmaj (jedan rani pripadnik familije oboa), truba, i gajde. Postojale su jednostavne orgulje, ali su u velikoj meri bile ograničene na crkve, iako su postojali prenosivi varijeteti.[29] Kasnije u tom periodu, rane verzije klavijaturnih instrumenata kao što su klavikord i čembalo su počeli da se javljaju. Gudački instrumenti kao što je viola su se pojavili u 16. veku, kao i širi varijetet instrumenata od mesinga i trske. Štampanje je omogućilo standardizaciju opisa i specifikacija instrumenata, kao i instrukcije za njihovu upotrebu.[30]
Period zajedničke prakse se obično definiše kao era između formiranja i raspuštanja hegemonije zajedničke prakse tonaliteta. Ovaj termin obično premošćava oko dva i po veka, obuhvatajući barokne, klasične i romantične periode.[31]
Barokna muzika je karakterisana upotrebom kompleksnih tonalnih kontrapunkta i upotrebom basso continuo, kontinuirane bas linije.[32][33][34][35] Muzika je postala kompleksnija u poređenju sa jednostavnim pesmama svih prethodnih perioda.[36] Počeci sonatnog oblika su formirani u vidu kancona, kao i u većoj meri formalizovana notacija tema i varijacija. Tonaliteti glavni i manji kao sredstvo za upravljanje disonansom i hromatizmom u muzici poprimili su pun oblik.[37]
Tokom barokne ere, klavijaturna muzika svirana na čembalu i orguljama postala je sve popularnija, i violinska familija žičanih instrumenata poprimila je formu koja je generalno prisutna u današnje vreme. Opera kao scenska muzička drama počela je da se diferencira od ranijih muzičkih i dramskih formi, i vokalne forme poput kantata i oratorijuma postale su češće.[38] Vokalisti su po prvi put počeli da dodaju ekstra note u muziku.[36] Instrumentalni ansambli počeli su da se razlikuju i standardizuju po veličini, što dovodi do nastanka ranih orkestara za veće ansamblove, pri čemu je kamerna muzika pisana za manje grupe instrumenata gde su delovi svirani individualnim (umesto sakupljenim) instrumentima. Koncert kao sredstvo za solo izvođenje u pratnji orkestra postao je široko rasprostranjen.[39][40]
Teorije koje okružuju ravnomernu izvedbu počele su da se sprovode u praksu, naročito zato što je to omogućio širi opseg hromatskih mogućnosti za klavijaturne instrumente koji se teže podešavaju. Mada Bah nije koristio ravnomernu izvedbu, na način na koji se savremeni klavir generalno podešava, promene temperamenta iz srednjotonskog sistema uobičajenog u to vreme, do raznih temperamenta koji čini modulaciju između svih klavijatura muzički prihvatljivom, omogućile su Bahov Dobro temperovani klavir.[41][42]
Knjiga sadrži notne zapise za 22 autorska kola i ora Vlade Veselinovića komponovana i snimljena u periodu od 2013. do 2023. godine. Sve kompozicije su notirane detaljno i tačno onako kako ih autor izvodi. Zapisana je kompletna ornamentika (trileri), prstored za klavirsku harmoniku i harmonija. Takođe je notirana i kompletna bas strana harmonike (leva ruka). Pojedine kompozicije u knjizi su zabeležene u aranžmanima za dve harmonike: drugi glas je notiran u zasebnom linijskom sistemu ispod prvog glasa.
Knjiga sadrži notne zapise autentične rumunske muzike na harmonici, kao i biografije harmonikaša koji su ih komponovali i svirali. Redosled kompozicija u knjizi prati razvoj rumunskog harmonikaškog stila kroz vreme, onako kako su se ornamentika i tehnika sviranja razvijali i unapređivali. Da bi na pravi način interpretirali melodije koje je impresivno svirao Vasile Pandelescu, morali bi najpre da osvojimo tehničke detalje iz melodija njegovih prethodnika, koje su podjednako lepe i interesantne za sviranje. Rumunski melos je veoma popularan i među našim harmonikašima, pa svaki potpuni i zreli solista na harmonici morao bi da ima u svom repertoaru kompozicije iz ove knjige.
Zbirka sadrži notne zapise atraktivnih melodija poznatih izvođača, izuzetnih umetnika na harmonici. Kompozicije su notirane precizno i tačno, sa kompletnom ornamentikom (trilerima), detaljno obeleženom harmonijom, bas linijama i figurama, a u zasebnom linijskom sistemu notirana je i leva (bas) strana harmonike. Notni zapisi sadrže i kompletan prstored za klavirsku harmoniku a u pojedinim deonicama zabeležene su čak dve varijante ispravnog prstoreda tako da prilikom sviranja iz notnog zapisa možete odabrati koji prstored vam više odgovara.
c80f0f1006