YZ ve yerel diller hakkında iki haber

[Muhammed Uludag]

300.000 nüfuslu İzlanda, hükümet desteği ile dillerinin yok olmasını engellemek için GPT-4'ü özel eğitime tabi tutmuş.

Hindistan hükümet destekli bir başka çalışma da konuşma algılayan OpenAI ürünü Whisper'i benzer şekilde eğitmiş.

Yerel dillerde bilim üretilmemesi, mühim bir sorun. O dilleri konuşanlar için bunun genel bir zekâ geriliğine sebep olduğuna kâniyim.

Türkçe'deki buna ilaveten dilin 3. boyutu diyebileceğimiz tarihi derinliğinin hızla kaybolması gibi bir meseleyle de karşı karşıyayız. YZ'ler internetten derlenen güncel verilerle eğitildiğinden, yani ilmî birikimden ziyade sosyal medya yazışmaları ağır bastığından, zaman içinde YZ kullanımının artmasıyla dilin daha da fakirleşmesini getirmesi ihtimali mevcut.

Bir dil modelinin '3-boyutlu' eğitilmesi, bilhassa dilbilim ve bilgisayar bilimlerinde çalışan akademisyenler için mühim bir proje olabilir. Belki de bu ortalama IQ'ya birkaç puan ekstra katkı yapacak bir tesir yaratabilir!

Hızla yeni dil modelleri çıktıkça ve bu teşebbüs akim kalır diye düşünebilirsiniz. Ancak yeni modelleri eğitilirken eskilerinden faydalanıldığı için böyle bir katkı kalıcı olacaktır diye ümit ediyorum.

Hürmetler

--
A. M. Uludag
http://math.gsu.edu.tr/uludag/

twittter: @metamathician

[Ugur Seker]

Selamlar,

Örnekler ve yorumlar için teşekkür ederim. Çağrıştırdıkları ile ilgili bir kaç şey ekleyip tartışmayı genişletmek/ilerletmek isterim:

- İzlanda’da Donald Duck’ın Andrés Önd anlamına geldiği ne kadar önemli bilmiyorum ama yapay zekayı dil savunucusu olarak görüp eğitmek, o dili unutmuş ya da bilmeyen kullanıcı için ne kadar anlam taşır tartışmak gerek

- Ilya Sutskever, OPENAI şirketi şef mimari ( bilim insanı diyorlar ama ben mimar demeyi tercih ettim) izlediğim bir röportajında GPT4 deki anlama ve kavramadaki ilerlemenin eğitime % 40 görsel malzeme de dahil etmenin büyük katkısı oldu dedi ( yanlış anlamadıysam diyelim) iletişimde vücut dilinin katkısının ne kadar önemli ve fazla olduğu malum. Ki duyu organları ve beyin arasındaki fiziksel bağlar da incelendiğinde görsel kanalların daha fazla yer tuttuğu anlaşılabilir. Bu durumda safi syntax, semantics, gramer, text bir kavramı tanımlamada yeterli olur mu irdelemek iyi olabilir

- Kilisli olanlar bilir, “küncü” susam demek, “simit” de köftelik bulgur. Küncü Farsçadan geliyor simit Arapçadan. GPT-4 e sorduğumda bilmiyordu mesela. Sadece Türkçe bilmesi de yetmeyebilir bu durumda, bir Kilisliyi anlaması için bunları da bilmesi gerekir sanki

- 🧿 - gpt4 bunun bir nazar boncuğu olduğunu biliyordu ama gpt4 desteğim var diyen BING durumdan bihaberdi. Bu tür anlam/duygu taşıyan semboller de iletişimde, özellikle chat/whatsup gibi kanallarda önem/değer kazanmış durumda ve kültürel olarak farklı anlamlar taşıyor olabilirler

- bir de insanlar birbirlerinden öğrenirler. Muhtemelen etkileşimler arttıkça birbirinden öğrenen insanlar ve YZ ler ile daha farklı noktalara daha hızlı ulaşabiliriz gibi duruyor

- burada dile getirilmiş miydi hatırlayamadım ama YZ eğitim seti içinde sadece sosyal medya ya da görünen internet kaynakları yok, bilimsel makaleler ve kitaplar ile de destekli daha zengin bir içerik söz konusu diye biliyorum.

- siz ekleyin

Sağlıkla …

9 Nis 2023 Paz, saat 03:21 tarihinde Muhammed Uludag <muhamme...@gmail.com> şunu yazdı:

--
Gruba davet etmek istediklerinize bu linki ulaştırabilirsiniz:
https://groups.google.com/g/yz-ve-insan/about
---
Bu iletiyi Google Grupları'ndaki "Yapay Zeka ve İnsan" grubuna abone olduğunuz için aldınız.
Bu grubun aboneliğinden çıkmak ve bu gruptan artık e-posta almamak için yz-ve-insan...@googlegroups.com adresine e-posta gönderin.
Bu tartışmayı web'de görüntülemek için https://groups.google.com/d/msgid/yz-ve-insan/CAANABYdoLdMJH-0x8pO0p%2BqupOB3xJLMdYGNtAcudGw5L2o6UQ%40mail.gmail.com adresini ziyaret edin.