YZ ve İntihal

[Gürsu Gülcü]

Bu gruptan tanıdığım bir üye bana aşağıdaki soruyu iletti. Cevapladım ama subjektif bir konu olduğundan cevabım içime sinmedi, başkaca görüşler alabilsin diye sorusunu buraya yazıyorum:

________________

"YZ ve intihal" konulu bir dersimiz var. Ben bu derste, YZ ile üretilen metinlerin detection tool’lardan nasıl kaçınabildiğine ilişkin bazı uygulamaları gösteriyorum. Öğrencilere, normal intihal kurallarına uymaları gerektiğini zaten açıkça söyledim. Ancak buna rağmen, kurum YZ kullanımına izin verse ve akademik şeffafiyet sağlansa bile, ortaya çıkan metinlerin elle düzeltilerek dahi olsa bu izlerin giderilmeye çalışılmasının “karartma” sayılacağı ve bu nedenle etik dürüstlüğe aykırı olduğu ileri sürülüyor.  Buna gerekçe olarak gereken birçok şey yapılsa bile (dipnotlandırma, şeffaflık, okul kurallarına uygunurluk) özgünlük ve ai detection sonuçlarını "saklama" niyeti arandığı için ahlaken problemi bulunuyor.

Şu halde YZ ile yazılan metni yeniden otomatik veya elle meallendirsek bile "özgünlük" sorunu olarak kabul etmiyorlar.  O zaman bunu yazı için kullanmak en fazla metin edite etmeye indirgeniyor (onu da herhalde kopyala-yapıştırla sağlamamalı çünkü yine orjinali kişiye ait olsa bile çıktı YZ'e ait oluyor). O zaman yazı ameliyesi olarak çok sınırlanmış oluyor.  Siz ne düşünüyorsunuz?

___________________

[Akif Eyler]

On Sun, Apr 12, 2026  Gürsu Gülcü 

Bu gruptan tanıdığım bir üye bana aşağıdaki soruyu iletti. Cevapladım ama subjektif bir konu olduğundan cevabım içime sinmedi, başkaca görüşler alabilsin diye sorusunu buraya yazıyorum 

Soru ve kendi cevabım aşağıda, başka görüşler varsa duymak isteriz.

  

Öğrencilere, normal intihal kurallarına uymaları gerektiğini zaten açıkça söyledim. Ancak buna rağmen, kurum YZ kullanımına izin verse ve akademik şeffafiyet sağlansa bile, ortaya çıkan metinlerin elle düzeltilerek dahi olsa bu izlerin giderilmeye çalışılmasının “karartma” sayılacağı ve bu nedenle etik dürüstlüğe aykırı olduğu ileri sürülüyor.

Öğrenciye "Tezinizi yazarken YZ kullanmayın" demek bence anlamsız bir kısıtlama, "Okula gelirken taşıt aracına binmeyin" demeye benziyor. YZ'den gelen metni aynen kullanıyorsa bu zaten hemen belli olur, değiştirilmesi şart. YZ’den çıkan bir ürün doğrudan kullanıma uygun değil. İlk bakışta çok etkileyici ve büyük ölçüde doğru görünse de, işe yarar hale gelmesi için ciddi bir müdahale ve düzeltme gerekir.

 

Şu halde YZ ile yazılan metni yeniden otomatik veya elle meallendirsek bile "özgünlük" sorunu olarak kabul etmiyorlar.  O zaman bunu yazı için kullanmak en fazla metin edite etmeye indirgeniyor (onu da herhalde kopyala-yapıştırla sağlamamalı çünkü yine orjinali kişiye ait olsa bile çıktı YZ'e ait oluyor).

Buna katılmıyorum. Fikir benden çıktığı için, YZ yardımıyla ortaya çıkan yazı da bana ait olur. Çivi, Kalem, Klavye, Gemini... hepsi aynı işi görür,  evrimin adımlarıdır. Bir örnek vereyim:

Biraz sonra vapura binecek olanlar, son yıllarını yaşayan bir imparatorluğun küçük bir modelini bize gösterecek. Fesli, modern bir memurun yanında, siyah giyimli bir papazın ya da geleneksel kıyafetiyle bir hanımın oturduğunu görmek kimseyi şaşırtmaz. Ara duraklara yanaştıkça, bu mozaiğe her iskeleden yeni parçalar eklenir. Hasköy'den kıymetli çantasıyla binen saatçi Agop Usta, Balat’ın dar sokaklarından telaşla çıkıp gelen tüccar Bay Mişon, Fener’de ipek eldivenleriyle korkuluklara tutunan Tatyana Tantig...
https://gozlemler.blogspot.com/2026/04/halic-vapuru.html

"Vapurdaki kozmopolit insanlar" fikri bana ait. Gemini bu fikre kelimeler giydirdi. Ben tekrar düzenledim ve yayınladım. Burada ne intihal var ne de fikri mülkiyet sorunu.

Fikrin sahibi zihindir; çividen kaleme, Word’den Gemini’a uzanan teknolojik araçlar ancak evrim aşamalarıdır. Eserin niteliğini belirleyen şey kullanılan araç değil, o araca yön veren özgün düşüncedir; yani fikir kimin zihninde doğmuşsa, telif de onundur.

__MAE

 

[Celalettin Penbe]

Ben de Akif hocam gibi düşünüyorum, o zaman hesap makinesi kullanarak yaptığınız işlemler de "özgün" çalışmaya girmemeli 🙂 Yani maharet karmaşık işlemleri manuel yapmakta mı yoksa en doğru sonuca en kısa şekilde ulaştıracak araç ve yolları keşfedip kullanmakta mı?

Hatta mesela ben Akif hocamın blogundaki yazılardan yola çıkarak YZ'ye şöyle resimler yaptırsam, konuyu görselleştirmek için bir araçtan yardım almanın ötesinde nasıl bir yanlış yapmış oluyorum, ben ressam değilim ki 🙃 Ama ben "bunu ben çizdim" dersem o zaman iş değişir..

Akif Eyler <akif....@gmail.com>, 16 Nis 2026 Per, 09:34 tarihinde şunu yazdı:

--
Gruba davet etmek istediklerinize bu linki ulaştırabilirsiniz:
https://groups.google.com/g/yz-ve-insan/about
---
Bu iletiyi Google Grupları'ndaki "Yapay Zeka ve İnsan" grubuna abone olduğunuz için aldınız.
Bu grubun aboneliğinden çıkmak ve bu gruptan artık e-posta almamak için yz-ve-insan...@googlegroups.com adresine e-posta gönderin.
Bu tartışmayı görüntülemek için https://groups.google.com/d/msgid/yz-ve-insan/CAC5h89yu55QbO8GtQDVK%3DoFsrABWDrNgtxez7kOdTqgnRQ9bqg%40mail.gmail.com adresini ziyaret edin.

[Gürsu Gülcü]

Gruptaki yazışmalardan önce şunları yazmışım:

"Son günlerde oldukça ilgi gören Karpathy'nin Autoresearch projesinde olduğu gibi YZ artık insanlar uyurken bile kendisine verilen dokümanları tarıyor, özetliyor, referansları kaydediyor, internetten ilgintili bilgiler buluyor, buldukları arasındaki ilişkileri dahi metne doküp gerekli çapraz-referansları oluşturuyor. Yani verdiğiniz bir konu başlığı ve dokümanlar etrafında bir dış kaynaklardan da faydalanıp geniş kapsamlı bir "wiki" oluşturabiliyor. Bunu engellemek mümkün ve mantıklı olmadığına göre, araştırmacılardan etik standartlar çerçevesinde şunlar beklenmeli diye düşünürüm:

- Araştırma süreci şeffaf olmalı. Kullanılan araçlar, YZ'ye sorulan sorular ve istenilen görevler belirtilmeli.

- YZ'nin çıktısı aynen kulanılacaksa birkaç cümleyle sınırlandırılmalı, ve YZ modeline/ajanına atıfta bulunulmalı. Birkaç paragraftan uzun alıntıların ise, araştırıcı tarafından kendi cümleleriyle ifade edilmesi gerektiğini düşünüyorum.

- YZ'nin cevapları araştırıcının kendi mantık/bilgi süzgecinden geçirilmeli, ve YZ'nin bilgi kaynağı/atıfları mutlaka teyit edilmeli, halüsinasyon görmediğinden emin olunmalı.

Neticede "Şu YZ yardımıyla, şu adımları uygulayarak şöyle sonuçlar elde ettim, bunları teyit edip kendi bilgi/düşüncelerimle birlikte ifade ediyorum" türü bir çalışmanın mahzuru olmadığını; YZ'nin rolünün açıkça belirtilmemesinin ise başka bir kaynağın bilgilerini/emeğini haksız sahiplenme olacağı düşüncesindeyim. YZ esinlenecek bir başlangıç noktası olmalı, düşünen/sonucu yazan insan olmalı; ya da dürüstçe "YZ'den aldım" denmeli bence."

Anlaşılacağı üzere en YZ'ye daha çok  bir "insansı kaynak" gibi bakıyordum, ancak paylaşımcıların daha çok bir "araç" olarak gördüğünü anlıyorum. YZ bir araç ise de sofistikasyonu insana yakın bir araç olduğundan, konunun önem arz eden iki boyutunu algılaıyorum:

1. Karmaşıklık: Yapılan iş karmaşıklaştıkça aracın katkısı artıyor. Dolayısıyla bu katkıyı, aşikar değilse açıkça emekçiler arasında belirtmek gerekli olur diye düşünüyorum hala. Özellikle sanatsal olmayan konularda YZ'nin halüsinasyon ihtimalinin gözden kaçırılmamasını sağlamak lazım.

2. Sahiplenmek: Aracı kullananın, YZ katkısıyla ortaya koyduğu eserin sahibi olması noktasına şimdi yaklaştım. Ancak araç da bilgisini ve stilini, üzerinde eğitildiği eserlerden, dolayısıyla birçok eserin sahibinden çoğunlukla bilgimiz dışında aldığı için, burada gri bir alan mevcut. Son zamanlarda YZ modellerinin eğitildiği veri setleri üzerinden ya telif hakları ödenmesini sağlamak ya da kısıtlamaya gitmek yönünde çalışmalar var bildiğim kadarıyla, şu linkteki gibi.

Güzel yazı, resimler ve fikirler için çok teşekkürler! Umarım soru sahibinin işine yarar, ama benim anlayışımı ilerlettiğiniz kesin ;)

Gürsu   

-o-o-

Bu tartışmayı görüntülemek için https://groups.google.com/d/msgid/yz-ve-insan/CAJi-HFpLuCLszcaoifSUjDTr2SWL2EZ6oqbTfxcCtbLSt2PDcA%40mail.gmail.com adresini ziyaret edin.