NOT ALMA TEKNIKLERI

[Marvan Oğuz]

Bir konuyu, bir düşünceyi, bir duyguyu kısaca yazmaya not alma, denir. Bir metni okurken, bir konuşmayı dinlerken ya da günlük hayatımızın herhangi bir anında dikkatimizi çeken bilgi, durum ve izlenimleri not etmenin sayısız faydaları vardır. Aldığımız notlar, konu ile ilgili bilgilerin hatırlanmasını, tekrarlanmasını, düzenlenmesini kolaylaştıracaktır. Gazetecilikte, “not alma” çok önemlidir. Muhabir olayı izlerken ya da ikinci el kaynaktan verileri sağlarken önce not alır, sonra bunları okuyarak değerlendirir ve sıraya koyarak yazar.

 

Not Alma Teknikleri

Duyduklarından Not Almak

Dinlediklerimizin pek çoğunu belli bir zaman içinde unuturuz. Hatta hiç unutmayacağımızı sandığımız, iyi öğrendiğimize inandığımız nice bilgileri sonradan unutmuşuzdur.

Dinleme sırasında kalıcı bir bilginin oluşması için not almak bir zorunluluktur.

Dinlerken not alarak, konuyu ve konuşmacıyı daha rahat takip edebilir, söylenenleri daha iyi anlayabilir, ana fikri ve onu destekleyen yardımcı fikirleri daha kolay bulabilir. Not alarak edindiğimiz bilgilerin daha kalıcı olmasını sağlayabiliriz. Yazma konuşmaya göre daha fazla zaman almaktadır. Yapılan bir araştırmada dakikada 150 sözcük söylenebildiği halde, aynı zaman diliminde; ancak 27 sözcüğün yazılabileceği ortaya çıkmıştır. Herkesin kendine özgü bir not alma yeteneği vardır. Alınan notların daha sonra sıraya konularak düzenlenmesi gereklidir. Bu nedenle özenli çalışmak gerekir. Not almaya başlamadan önce dinlemek, anlamak, analiz etmek ve seçmek gibi yetenekler de bir araya getirilmelidir.

Not alma soru sormayı da kolaylaştırır. Örneğin, bir basın toplantısında eksik kalan bölümler nottan çıkarılarak, muhabir tarafından konuşmacıya yöneltilmektedir.

 

Okuduklarından Not Almak

Özellikle araştırma amacıyla okuyan her kişi, konuyla ilgili notları almak mecburiyetindedir. Çünkü insan, faydalandığı her kaynağı her yere kolayca taşıyamaz. Oysa alınan notları taşımak kolaydır.

 

Metni okurken iki türlü not alınır:

Doğrudan Yani Aynen Aktararak Not Alma: Buna alıntı da denir. Alıntı, bir cümleyi veya metnin bir bölümünü hiçbir değişikliğe uğratmadan, olduğu gibi aktarmak demektir.

Okuduğumuz metindeki bazı cümleler veya bölümler, araştırmamızı destekleyecek, bize yardımcı olacak nitelikteyse aynen alınabilir. Bu tür notlar, tırnak içinde “…..” gösterilmelidir.

 

Dolaylı Yani Özetleyerek Not Alma: Buna dolaylı aktarma da denir. Bu tür not almada okuduğumuz metnin ana fikrini, önemli noktalarını kendi ifademizle yazarız. Aldığımız notların tırnak içinde gösterilmesine gerek yoktur.

 

Gördüklerinden Not Almak

Her gün gelip geçtiği cadde üzerindeki binaların durumu hakkında sorular yöneltilen bir kişi, eğer o caddeden sadece etrafına bakınarak gelip geçmişse, sorulara yanıt veremeyecektir.

Bakmak başka, görmek başka şeydir. Bakmak, çevremizdeki varlıkların genel olarak var olduklarını anlamaktır. Ayrıntılarına kadar kavramak ancak o varlıkları görmek irade ve arzusuyla gerçekleşebilir.

 

Gözlem Yaparken Şu Noktalara Özen Göstermek Gerekir:

Gözlem yapacağımız varlığın, olayın, kişinin vb.nin hangi yönünü inceleyeceğimizi,

Ne amaçla inceleyeceğimizi, Gözlem sonuçlarından ne yarar beklediğimizi önceden saptamalıyız. Saptadığımız ilkelerin uygulanmasında daha önce edindiğimiz bilgilerin ve düşünme mekanizmamızın büyük rolü olacaktır.

Gözlemlerimizi daima sağlam temellere dayandırmalıyız. İlgilendiğimiz olay ya da varlıkların kendine özgü niteliklerini ayırabilmeli ve bunları değerlendirebilmeliyiz. Gözlemlerimiz sırasında notlar almamız yazma aşamasında büyük kolaylıklar sağlayacaktır.

 

Notları Değerlendirmek

İki saatlik bir konuşma, ya da bir basın bülteni nihayet birkaç cümlelik habere dönüştürülürken, önemli olan bölümler not alınmaktadır. Etkili not almak, mesleki deneyim ve birikime bağlıdır. Not alan muhabir, konunun uzmanıysa çalışması kuşkusuz daha da kolaylaşacaktır. Muhabir haberi toplama aşamasında aldığı notları sonradan değerlendirerek, bunların içinden haberde kullanacağı bölümleri alacaktır.

 

Alınan Bilgiler Şu Kriterlere Göre Değerlendirilir:

Muhabir notlarını topladıktan sonra kendisine sorular sorarak, haberle ilgili eksikliklerinin olup olmadığını gözden geçirmelidir. Gazeteciliğin temeli sayılan ve 5 N 1 K olarak özetlenen kim, ne, nerede, ne zaman, nasıl ve neden sorularının yanıtlarını alıp almadığını kontrol etmelidir. Nesnellik (tarafsızlık) haberin önemli ölçütlerindendir. Bir gerçek tek yanlı sunulmamalıdır. Her olayın aydınlatılması gereken iki yönü vardır. Haber konusu olayda yer alan farklı tarafların görüşleri objektif bir şekilde yansıtılmalıdır.

Ön yargılı davranılmamalıdır. Peşin yargılar taraf olmaya ve yanılgılara sürükler.

Yalanlardan çok, ön yargılar gerçekleri engeller. Toplanan bilgiler, bu açıdan da değerlendirilmelidir.

En önemli bilgiler girişte, daha az önemli olanlarsa sonlarda yer alır. Bir haber metni sondan kısaltılabilecek biçimde düzenlenmelidir.

Olaylar ve isimler birbirine uymalıdır. Haber yapılan olay, gerçekle bağdaşmalıdır.

Alıntılar doğru yapılmalıdır. Bir konuşmanın, bildirinin ya da yazılı bir ifadenin özünü içeren tümceler aynen aktarılmalıdır. Şayet metnin bir bölümü dolaylı aktarılacaksa, sözcük seçimine özen gösterilmelidir. İfade hiçbir biçimde açıklayıcı ön adlar ya da başka eklentilerle değiştirilmemelidir.

Yer ve zaman bilgileri açık olarak iletilmelidir. Haberler kaynak gösterilerek kanıtlanmalıdır.

Kısa ve açık tümceler yazılmalı ve ana tema üzerine yoğunlaşılmalıdır. Bir haberi yazıya döken kişinin ayrıntılar arasında kaybolmaması önemlidir. Öncelikli olan bilgiler belirlenmeli, olgular açık ve anlaşılır bir şekilde aktarılmalıdır.

 

Etkili Not Alma Yöntemleri

Nota gereksinim duyulan durumlarda ön hazırlık olarak yeter sayıda kalem, defter ve kâğıt ve ses kayıt cihazı (teyp) bulundurulmalıdır. Haberin doğruluğunu kanıtlamada ses kaydı önemlidir. Bazı durumlarda, açıklamayı yapan kişiler, daha sonra sözlerini inkâr ederek muhabirleri güç durumda bırakabilmektedirler. Bu nedenle teybe kayıtlı sesler olaya açıklık getirmektedir. Not alırken özel işaretler ve kısaltmalar kullanarak not ederiz. Bir konuşmada sık sık aynı sözcük geçiyorsa yeniden yazmak yerine kısaltmasını kullanabilirsiniz.

 

Not Almada Uyulması Gereken İlkeler:

Aynen yazmak yerine, önemli ayrıntıları kısaca yazmak, Konunun özünü kaçırmamak,

Özel işaretlerden ve kısaltmalardan yararlanmak, Zaman geçirmeden, eksikleri tamamlayarak, yanlışları düzelterek, tekrarları çıkartarak yeniden yazmak, Konulara göre sınıflandırmak, kaynakları belirtmek, ilgili arşivlerde saklamak,

 

GRUBUMUZA KATILMAK İÇİN : 

 

yoru...@googlegroups.com ADRESİNE BOŞ MAİL ATINIZ .

FACEBOOK SAYFAMIZA KATILMAK İÇİN :   

www.facebook.com/BayYorumcu  LİNKİ TIKLAYINIZ .