

Kullar�na kar�� sonsuz rahmet sahibi olan Cenab-� Hak, l�tf�nden yarat�p kemale erdirdi�i insana, meram�n�, duygu ve d���ncelerini anlatmak ve en �nemlisi kendisini zikir ve tesbih etmek i�in b�y�k nimet olan nutuk ve beyan ihsan edilmi�tir. ��nsan� yaratt�, ona konu�may� ��retti�1 ayeti de bu hakikati ifade etmektedir.
�nsan, Cenab-� Hakk��n kendisine ihsan etti�i bu nimetin ��kr�n�, Kur�an ve onun ulvi hakikatlerini okumak, tebli� vazifesini ifa etmek, zikir ve tespihle me�gul olmak suretiyle onun verili� hikmetine muvaf�k hareket etmi� olur. Yalan, g�ybet, iftira ve malayani s�zlerle o k�ymettar nimete nank�rl�k edip, hak ve hakikati s�ylemeyen bir ki�i, vazifesini su-i istimal etmi� ve o lisan�n verili� gayesine ihanet ve o nimete nank�rl�k etmi� olur. Dilin vazifesi ve ziyneti faydas�z ve bo� s�zlerden sak�narak her zaman ve zeminde mutlaka do�ruyu ve faydal�y� konu�makt�r.
Peygamber Efendimiz (sav.) konuyla alakal� baz� hadis-i �eriflerini dikkatinize sunmak istiyorum:
�Bel� a��zdan ��kan s�ze ba�l�d�r.�2
�Her sabah, b�t�n uzuvlar, dile yalvararak derler ki: Bizim hakk�m�z� g�zetmekte Allah'tan kork, k�t� s�z s�yleme, bizi ate�te yakma! Bizim dine uyup uymamam�z senin sebebinledir. Sen do�ru olursan biz de do�ru oluruz. Sen e�ri olursan biz de e�ri oluruz.�
�M�min �nce d���n�r, sonra konu�ur. M�naf�k, d���nmeden konu�ur.�
�Kurtulu� i�in dilini tut, g�nahlar�n i�in a�la!���nsanlar� Cehenneme s�r�kleyen dilleridir.�
�Dilini tutmayan kimse, tam imana kavu�amaz.�
��nsan�n hatalar�n�n, kusurlar�n�n �o�u dilindendir.�
�Kalbi do�ru olmayan�n iman�, dili do�ru olmayan�n kalbi do�ru olmaz.�
L�gat imamlar�ndan �bn�s Sek�t de ��yle der: ��nsan dilinin s�r�mesinden dolay� u�rayabilece�i mus�bete aya��n�n s�r�mesi ile u�ramaz. Zira insan�n s�z� ba��n� g�t�rebilir, h�lbuki aya��n�n s�r�mesinden h�s�l olan yaras� zamanla iyile�ir.�
Evet, dilin cirmi k���k, c�rm� b�y�kt�r. Dil yaras�, k�l�� yaras�ndan daha tesirlidir. ��nk� k�l�� yaras� iyile�ir, ama dil yaras� devam eder. Her kap, i�indekini s�zd�rd��� gibi, insan da kalbinde olan� izhar eder ve tabiat�nda olan �eyin asar�n� g�sterir. Derler ya; �Ki�inin ak�ll� olup olmad��� s�z�nden, asaleti de i�inden belli olur.� �nsan bir s�r-� hafidir ki, onun terc�man� lisand�r.
Bedi�zzaman Hazretlerinin salih amel tarifinde ge�en �manev� hukuk-u ibada tecav�z� �n biri de g�ybettir. G�ybet, bir kimsenin g�yab�nda ho�lanmayaca�� s�zler s�yleyerek onu arkas�ndan �eki�tirmektir ki, bu da salih ameli mahveden en �irkin davran��lardan ve hastal�klardan biridir. Di�er bir ifadeyle g�ybet; kendimize s�ylendi�i zaman ho�lanmayaca��m�z bir s�z�, din karde�imiz hakk�nda arkas�ndan konu�makt�r. G�ybet, ki�inin �ahs�, soyu, ahl�k�, i�i, dini gibi �eylerde olur. K�mil bir m�min, a�z�ndan ��kacak kelimeye �ok dikkat etmeli, kimseyi arkas�ndan �eki�tirmemelidir. Bu hem Cenab-� Hakk��n emri, hem de k�mil bir m�min olman�n gere�idir.
Cenab-� Hak g�ybetin ne kadar �irkin oldu�unu, ��yle ifade etmektedir:
��Birbirinizin g�ybetini yapmay�n. Hangi biriniz �l� karde�inin etini yemekten ho�lan�r. Bundan tiksinirsiniz �yle de�il mi? Muhakkak ki, Allah t�vbeleri �ok kabul edendir ve �ok merhametlidir.� 3
Merhum Elmal�l� Hamdi Yaz�r Efendi, bu ayetin tefsirinde ��yle der: �G�ybet edilen kimse, orada bulunmay�p s�ylenen s�z� bilmemesi ve o anda savunacak durumda olmamas� hasebiyle bir �l�, hem de karde� olan bir �l� konumundad�r.� G�ybet edilen yerde susan ki�i de g�ybete ortak olmu�tur. ��nk� susmas�yla g�ybeti tasdik etmi� olur. Onun i�in insan, ya g�ybet edeni men etmeli veya oradan uzakla�mal�d�r.
Peygamber Efendimiz (sav.) ��yle buyurmu�tur:
�Bir kimse yan�nda hakarete maruz kalan bir m�mine g�c� yetti�i halde yard�m etmezse, Allah o kimseyi k�yamet g�n�nde insanlar�n �n�nde rezil r�syav eder.� 4
Ba�ka bir hadis-i �erifte ��yle buyrulur:
�Her kim g�yab�nda karde�inin kusurlar�n� s�yletmezse, k�yamet g�n�nde Allah da onun kusurlar�n� �rtmeyi tekeff�l eder.� 5
Di�er bir hadis-i �erifte ise;
�Ey kalbiyle de�il de diliyle iman edenler toplulu�u! M�sl�manlar�n g�ybetini yapmay�n�z, ay�plar�n� ara�t�rmay�n�z. Zira kim karde�inin ay�p ve kusurlar�n� ara�t�r�rsa, Allah da onun kusurlar�n� ara�t�r�r. Allah kimin kusurlar�n� ara�t�r�rsa, onu evinin i�inde bile olsa rezil r�svay eder.�6 buyrulmaktad�r.
Toplum hayat�n� muhafaza etmek ve m�minler aras�ndaki karde�lik ba��n� kuvvetlendirmek i�in �sl�m dini g�ybeti �iddetle yasaklam��t�r. Bir ayette ��yle buyrulur :
�M�minler ancak karde�tirler. �yleyse karde�lerinizin aras�n� d�zeltin.�7
Ancak fas�klar�n, alenen g�nah i�leyen ve isyan edenlerin arkas�ndan konu�mak g�ybet olmaz. Yani onlardan gelecek zarar� �nlemek i�in onlar�n arkas�ndan konu�ulabilir.
G�steri�, intikam hissini tatmin etmek, ba�kalar�n� k���ltmek gayesiyle onlarla alay etmek, kendini b�y�k g�stermek i�in ba�kalar�n�n ay�plar�n� ve kusurlar�n� ortaya koymak ve k�skan�l�k gibi �eyler, g�ybetin ba�l�ca sebepleridir.
G�ybet insan�n ibadet ederek kazand��� sevaplar�n azalmas�na ve ba�kas�n�n g�nahlar�n�n kendine y�klenmesine sebep olur. Rivayette vard�r ki, �K�yamet g�n� bir kimsenin sevap defteri a��l�r. �Ya Rabbi! D�nyadayken �u ibadetleri yapm��t�m. Sayfam da bunlar yaz�l� de�il� der. �Onlar defterinden silindi, g�ybet ettiklerinin defterine yaz�ld�.� denilir. �K�yamet g�n� bir kimsenin hasenat defteri a��l�r. Yapmam�� oldu�u ibadetlerin yaz�l� oldu�unu g�r�r. �Bunlar seni g�ybet edenlerin sevaplar�d�r.� buyrulur.
O halde, zahmet �ekerek ve bir �ok s�k�nt�lara katlanarak yapt��� ibadetlerin sevab�n� g�ybetle yok etmek ak�ll� insan�n i�i de�ildir. . Evet, nas�l ate� odunu yer bitirir ise; g�ybet dahi salih amelleri ve onlar�n sevaplar�n� �ylece yer bitirir.
Hasan-� Basri Hazretleri, kendisini g�ybet eden birisine bir tabak hurma g�nderir. Bunun �zerine o adam, Hasan-� Basri�ye gelerek; �Ben senin g�ybetini etti�im halde, sen bana hediye g�nderdin� deyince, Hasan-� Bars� Hazretleri; �Sen bana hasenat�n� g�nderdin, ben de ona mukabil bu hediyeyi g�nderdim.� demi�tir. Bu hal, o adam�n nedamet ve isti�far�na sebep olmu�tur.
Abdullah �bn-i M�barek�in yan�nda g�ybetten bahsedilince s�yle buyurmu�:�E�er ben g�ybet edecek olursam ana- babam�n g�ybetini ederim. Zira hasenat�ma ba�kalar�ndan ziyade onlar lay�kt�r.�
Peygamber Efendimiz (sav.) ��yle buyurmaktad�r:
�Kim bir kimsenin namusuna veya mal�na zul�m etmi� ise, dinar ve dirhemin (yani salih amelden ba�ka �eyin) bulunmayaca�� g�nden �nce o kimseden helall���n� als�n. Zira zulm� yapan�n salih ameli varsa zul�m etti�i miktarda amelinden al�nacakt�r. �yi ameli yoksa bu sefer mazlumun g�nahlar�ndan al�n�p ona y�kletilecektir.�8
Ba�ka bir hadis-i �eriflerinde de ��yle buyururlar: �Bir kimse i�in s�ylenen kusur onda varsa bu s�z g�ybet olur. Yoksa iftira olur.� �kinci halde, iki katl� g�nah i�lemi� olur. G�ybetin g�nah�ndan kurtulmak i�in pi�manl�k duymak, t�vbe etmek ve g�ybet etti�i ki�i ile helalle�mek gerekir. E�er pi�manl�k duymadan helallik istense o zaman riya yap�lm�� olur ki, bu da ayr� bir g�naht�r.
Cenab-� Hak Hazret-i Musa�ya (as); �G�ybet eden ki�i t�vbe edip �lse bile, cennete girenlerin en sonuncusu olur. G�ybete devam eden ve t�vbe etmeden �len ki�i de cehenneme en evvel gidecektir.� diye vahyetmi�tir.
Evet, b�y�k bir hastal�k olan g�ybetin zararlar� nihayetsizdir. Evde, k�yde ve �ehirdeki b�t�n s�k�nt�lar�n ve huzursuzlu�un sebebi g�ybettir. B�t�n insanl��� tehdit eden ter�r, fitne ve ihtilal gibi hadiselerin temelinde de hep g�ybet gibi k�t� hasletler vard�r.
Dipnotlar:
1 Rahman Suresi 55/3-4
2 Ke�f�l Haf�
3 Hucurat Suresi 49/12
4 Taberani
5 �bn Ebi�d D�nya
6 Ebu Davud �bn Ebi�d D�nya
7 Hucurat Suresi 49/10
8 Ta� Terc�mesi, 7. Cilt, 46, 76. Hadis