Kur'an'da KEŞKE Kelimesi

[FECR]

KUR'AN'DA KEŞKE KELİMESİ




Keşke kelimesi bir temenni sözüdür.Arapçada temenni sözleri birden
fazladır:


1-LEYTE:


Türkçe'de :Bari,keşke,tek,ne olurdu anlamına gelir.Kur'an'da "leyte"
kelimesi 14 yerde kullanılır:


"Onların, ateşin kenarına getirilip durdurulduklarında, <<keşke dünyaya
tekrar döndürülseydik, Rabbimiz'in ayetlerini yalanlamasaydık ve
inananlardan olsaydık>> dediklerini bir görsen!"6/Enam-27


"Yüzleri ateşte çevrildiği gün: <<Keşke Allah'a itaat etseydik, keşke
Peygamber'e itaat etseydik!>> derler."33/Ahzap-66


"Karun, ihtişam içinde milletinin karşısına çıktı. Dünya hayatını
isteyenler: <<Karun'a verildiği gibi bizim de olsa; doğrusu o büyük bir
varlık sahibidir>> demişlerdi."28/Kasas-79


"O'na cennete gir>> denilince <<Keşke kavmim bilseydi.>>36/Yasin-26


"O şeytan dostu kimse, en sonunda bize gelince arkadaşına: Keşke
benimle senin aranda doğu ile batı arası kadar uzaklık olsaydı, ne
kötü arkadaşmışsın! der."43/Zuhruf-39


Allah'tan size bir nimet erişse, and olsun ki, sizinle kendi arasında
bir dostluk yokmuş gibi: <<Keşki onlarla beraber olsaydım da ben de
büyük bir başarı kazansaydım>> der.4/Nisa-73


"Nitekim, ürünleri yok edildi; bağın altüst olmuş çardakları
karşısında, sarfettiği emeğe içi yanarak ellerini oğuşturup <<Keşke
Rabbime kimseyi ortak koşmasaydım>> diyordu."18/Kehf-42


"Doğum sancısı onu bir hurma ağacının dibine gitmeğe mecbur etti.
<<Keşke ben bundan önce ölmüş olsaydım da unutulup gitseydim>> dedi."19/
Meryem-23


"O gün, zalim kimse (pişmanlıktan) ellerini ısırıp şöyle der: Keşke o
peygamberle birlikte bir yol tutsaydım!"25/Furkan-27


<<Eyvah!>> diyecek, <<keşke falancayı dost edinmeseydim."25/Furkan-28


Ancak kitabı sol tarafından verilen der ki: <<Eyvah! Keşke kitabım
verilmeseydi bana!."69/Hakka-25


"Keşke onunla (ölümümle) her iş olup bitseydi!"69/Hakka-27


"Sizi, yakın gelecekteki bir azabla uyardık; o gün kişi elleriyle
sunduğuna bakar ve inkarcı da: <<Keşke toprak olaydım>> der." 78/Nebe-40


"İşte o zaman insan:) <<Keşke bu hayatım için bir şeyler yapıp
gönderseydim!>> der."89/Fecr-24


İşte bu "keşke"ler insanın temennisi olmakla beraber geri dönüşün
mümkün olmadığı, hayıflanmanın bir işe yaramadığını ortaya koyan bir
ifadedir.


2-LEV :


Genellikle gerçekleşmesi imkan dahilinde olmayan bir temenni
ifadesidir. Keşke olsaydı,şayet,eğer anlamında bir kelimedir.Kur'an'da
"lev" ifadesi bir çok yerde geçmesine rağmen temenni olarak yaklaşık
20 yerde geçer.


"Eğer kulak vermiş veya akletmiş olsaydık, çılgın alevli
cehennemlikler içinde olmazdık>> derler."67/Mülk-10


"İşte o gün inkar edip peygambere asi olanlar şöyle arzu edecekler:
Keşke yerle bir edilselerdi de Allah'tan bir tek söz gizlemeselerdi."4/
Nisa-42


Ayrıca daha önce yaptığım"Keşke Bilselerdi" çalışmadaki ayetlerde de
"lev" kelimesi kullanılmaktadır.Burada keşke ifadesi bir hayıflanma
değil,bir gerçeği ortaya koymaya yönelik ifadedir.Allah bu ayetleriyle
bir anlamda uyarıyor,ölmeden,iş işten geçmeden önce kendinize gelin
gibi uyarılarını yapmaktadır.Yol yakınken dönün,şunları göz önüne
alın,unutmayın,hüsrana uğrayanların durumuna düşmeyin anlamında bir
uyarıdır,ikazdır.Bir öğretmenin öğrencilerine okulun başında
uyarması,nasihatlarda bulunması gibi bir temenni ifadeleridir.


3-LEALLE


Lealle edatı tereci yani korkulan ve umulan bir işin,bir durumun
beklenmesini ifade eder.Türkçe'de de "umulur ki,ümit edilir ki,keşke
olsa,ola ki,korkarım ki,umarım,belki" gibi anlamlarla tercüme edilir.
"Lealle"nin temenni için kullanıldığı da olur. Bu noktada şu ayrımı
yapmak da faydalı olacaktır: Temenni, nefsin olmasını arzu ettiği ama
daha çok imkânsız istekler ve yakınmalardır. Tereccîde ise, istenilen
iş mümkündür ve olması beklenir. Temennide hep arzulanan, nefsin
hoşuna giden şeylere özlem vardır. Tereccîde ise, bazen hoşlanılmayan
şeyleri bekleme de söz konusudur. Kur'an-ı Kerim'de "Lealle"nin
temenni için kullanıldığı ayetler de vardır.Mesela;


"Âhireti inkâr edenlerden birine ölüm gelip çatınca, işte o zaman: 'Ya
Rabbî!' der, 'ne olur beni dünyaya geri gönderin, ta ki zayi ettiğim
ömrümü telafi edip iyi işler yapayım.' Hayır, hayır! Bu, onun
söylediği manâsız bir sözdür. Çünkü dünyadan ayrılanların önünde,
artık, diriltilecekleri güne kadar bir berzah vardır." 23/Mü'minûn
-99-100


"Tuttular, Allah'tan başka tanrılar peşine düştüler, ümit ettiler ki
yardıma nâil olacaklar!" 36-Yasin-74


Kur'anda keşke ifadelerinin nasıl kullanıldığına
baktığımızda;insanların "keşke" ifadelerinin kullanması ile Allah'ın
"keşke" ifadesini kullanması farklıdır.Ayrıca Allah bunu farklı
kelimelerle ifade etmiştir.Bu da Arapçanın ne kadar ayrıntılı bir dil
olduğunu gözler önüne seriyor.