y1007.1ja12.z28 Canto 1.7 vizvAmitra makes a Request
PDF:
All YVFiles: http://bit.ly/NjbdVI
Audio: pending
oॐm
jd: Please refresh your memory of where you are before you see him again at Court.
zgl#char. #vizvAmitra -m.- He is a celebrated *RSi or Sage [in the *gAdheya line] who was at first a fellow Family Priest, alongside #vasiSTha, serving under *sudAs, king of the *tRtsu-s. • Seeing *vasiSTha preferred by the king, he went over to the *bhAratas, but could not prevent their being defeated by *sudAs, although he caused the waters of the rivers *vipAz and *zutudri to retire [He's better than Moses!] and so give the Bharatas free passage. _RV. iii, 33. • He was born as a *kSatriya, deriving his *kauzika lineage from an ancestor of *kuzika the Squinty, named *purUravas the Noisy, of the Lunar race of kings, and himself Sovereign of *kanyA-kubja (Virgin's Hump) or Kanoj. • His fame rests chiefly on his contests with the great *brAhmaNa vasiSTha, and his success in elevating himself. though a kSatriya, to the rank of a brAhmaNa see Manu vii, 42: the *rAmAyaNa, which makes him a companion and counsellor of the young *rAma-candra, records [i, 51-65] how *vizvAmitra, on his accession to the throne, visited *vasiSTha's hermitage, and seeing there the cow of plenty (probably typical of *go, "the earth"), offered him untold treasures in exchange for it, but being refused, prepared to take it by force. • A long contest ensued between the king and the saint (symbolical of the struggles between the *kSatriya and *brAhmaNa classes), which ended in the defeat of *vizvAmitra, whose vexation was such that, in order to become a *brAhmaNa and thus conquer his rival, he devoted himself to intense austerities (during which he was seduced by the nymph *menakA and had by her a daughter, *zakuntalA), gradually increasing the rigour of his mortification through thousands of years, till he successively earned the titles of *rAjarSi, *RSi, *maharSi, and finally *brahmarSi.
vAlMiki of the ANTHILL tells this tale:
Hearing the Lion-King proclaim that wonderful and hair-raising oration,
then
*vizvAmitra, the friend of all, gave this reply:
-1-
**va. ... raised from joy, ... *vlm....unusually lengthy speech ... erect with joy....
*vizvAmitra:
-2-
**va.
... descendant of Vamsha, ....
What you promised in that heart-felt speech, now is your duty to do,
Leopard King,
for that is how you uphold the rule of the *dharma.
-3-
**vlm. ... support the cause of virtue."
Bull among men,
my dharma is to offer sacrifices to attain Empowerment.
But hordes of bloody *rAkSasa Demons violate my sacrifices.
When I offer my offerings to the host of divinities,
then they, those NightRovers,
come and contaminate my offerings.
-5-
Again and again,
while I do my work,
the Demon *rAkSasa warriors come forth,
scattering filth
and meat
and blood upon the altar.
-6-
So I've been driven.off from my altar and my sacrifices,
and come before you, despondent, even angry in my sorrow.
But I am not permitted to give vent
to anger in my mind, such is the rule;
and I cannot express it by
casting a curse:
such are the rules of sacrifice.
But with your help, your grace, I can freely complete my sacrifice
and earn by it a great reward.
-9-
It is your duty to protect a supplicant.
To fail to give protection is a shameful deed in a person of high estate.
-10-
+
You have a son,
a handsome youth,
proud as a lion, and as strong;
as brave as *indra the GodKing.
He can rip those Demons apart!
-11-
Leopard-King,
you must let me have
*rAma,
your son with raven hair, that brave boy, that superior man,
*rAma,
the best of the brave.
-12-
With the divine protection of my *tejas Heat,
he'll have the power to mangle those foul *rAkSasa Demons, decapitating them.
-13-
And I will celebrate his fame throughout the three worlds, endlessly:
in every way he'll be renowned.
-14-
when they see *rAma like a thick-maned lion tracking-down a deer.
No other man can take them on in battle but the scion of the Bullrider.
Who else would dare do battle with mad elephants?
-16-
Puffed-up with valor in battle, those warriors
are like the *kAlakUta poison that turned *ziva's throat blue.
Led by *khara the Mule and *duSana the Spoiler,
they are as fierce as Death, the end of things.
-17-
Leopard-King,
even they cannot endure the constant shower of *rAma's arrows, smothering them
like dust drowned in a thunderstorm.
-18-
Do not, your majesty,
let your love for your son persuade you to deny me.
In this world,
there can be no limit to the generosity of a Great Soul like you!
-19-
most certainly
that those demonic *rAkSasa-s will be destroyed.
And you know
that wise men like us know no uncertainty.
-20-
I know
the lotus-eyed *rAma to be a Great Soul,
and so does *vasiSTha the Supreme, of great *tejas.
So do all these wise men.
-21-
If you have any thought for the dharma,
for greatness,
for fame,
then this you must do:
give me your son.
-22-
Only ten nights remain for me to make my sacrifice.
*rAma will kill those Demons when they try to violate my sacred work.
-23-
Led by *vasiSTha the Supreme,
let your ministers all give their unanimous consent.
And then,
your majesty,
give me *rAma.
-24-
Son of the Swift,
Timekeeper,
may I not have wasted all this time in uncompleted sacrifices.
So let me give my blessing,
and let your mind be free from grief.
-25-
However slight, a duty done in good time is faithful service;
however great, a duty done too late is no service at all.
-26-
*vAlMiki of the ANTHILL:
And with these words, *vizvAmitra,
the friend of all, soul of Dharma and Policy alike,
the lord of the Munis,
ended his speech.
-27-
That best and most accomplished of munis having spoken,
the silent king considered carefully what to reply.
Wise men do not give answer without consideration;
common folk will make a quick and empty-headed reply.
oॐm
hk1007
saptamaH sargaH |
vizvAmitravAkyam [1007]
zrIvAlmIkiruvAca |
tacchrutvA rAjasiMhasya vAkyamadbhutavistaram |
hRSTaromA mahA-tejA vizvAmitro'bhyabhASata [1]
vizvAmitra uvAca |
sadRzaM rAjazArdUla tavaivaitanmahItale |
mahAvaMzaprasUtasya vasiSThavazavartinaH [2]
yat tu me hRdgataM vAkyaM tasya kAryavinirNayam |
kuru tvaM rAjazArdUla dharmaM samanupAlaya [3]
ahaM dharmaM samAtiSThe siddhyarthaM puruSArSabha |
tasya vighnakarA ghorA rAkSasA mama saMsthitAH [4]
yadA yadA tu yajJena yaje'haM vibudhavrajAn |
tadA tadA tu me yajJaM vinighnanti nizAcarAH [5]
bahuzo vihite tasminmayA rAkSasanAyakAH |
akiraMste mahIM yoge mAMsena rudhireNa ca [6]
avadhUte tathAbhUte tasmin yAga-kadambake |
kRtazramo nirutsAhastasmAddezAdupAgataH [7]
na ca me krodhamutsraSTuM buddhirbhavati pArthiva |
tathAbhUtaM hi tatkarma na zApastasya vidyate [8]
IdRzI yajJadIkSA sA mama tasminmahAkratau |
tvatprasAdAdavighnena prApayeyaM mahAphalam [9]
trAtumarhasi mAmArtaM zaraNArthinamAgatam |
arthinAM yannirAzatvaM sattame'bhibhavo hi saH [10]
tavAsti tanayaH zrImAndRptazArdUlavikramaH |
mahendrasadRzo vIrye rAmo rakSovidAraNaH [11]
taM putraM rAjazArdUla rAmaM satyaparAkramam |
kAkapakSadharaM zUraM jyeSThaM me dAtumarhasi [12]
zakto hyeSa mayA gupto divyena svena tejasA |
rAkSasA ye'pakartArasteSAM mUrdhavinigrahe [13]
zreyazcAsya kariSyAmi bahurUpamanantakam |
trayANAmapi lokAnAM yena pUjyo bhaviSyati [14]
na ca te rAmamAsAdya sthAtuM zaktA nizAcarAH |
kruddhaM kesariNaM dRSTvA vaneraNa ivauNakAH [15]
teSAM na cAnyaH kAkutsthAdyoddhumutsahate pumAn |
Rte kesariNaH kruddhAnmattAnAM kariNAmiva [16]
vIryotsiktA hi te pApAH kAlakUTopamA raNe |
kharadUSaNayorbhRtyAH kRtAntAH kupitA iva [17]
rAmasya rAjazArdUla sahiSyante na sAyakAn |
anAratagatA dhArA jaladasyeva pAMsavaH [18]
na ca putra-kRtaM snehaM kartum arhasi pArthiva |
na tad asti jagaty asmin yan na deyaM mahAtmanAm [19]
hanta nUnaM vijAnAmi hatAMs tAn viddhi rAkSasAn |
na hy asmad-AdayaH prAjJAH saMdigdhe saMpravRttayaH [20]
ahaM vedmi mahAtmAnaM rAmaM rAjIvalocanam |
vasiSThazca mahAtejA ye cAnye dIrghadarzinaH [21]
yadi dharmo mahattvaM ca yazaste manasi sthitam |
tanmahyaM samabhipretamAtmajaM dAtumarhasi [22]
dazarAtraz ca me yajJo yasmin rAmeNa rAkSasAH |
hantavyA vighnakartAro mama yajJasya vairiNaH [23]
atrApyanujJAM kAkutstha dadatAM tava mantriNaH |
vasiSTapramukhAH sarve tena rAmaM visarjaya [24]
nAtyeti kAlaH kAlajJa yathAyaM mama rAghava |
tathA kuruSva bhadraM te mA ca zoke manaH kRthAH [25]
kAryamaNvapi kAle tu kRtametyupakAraNAm |
mahadapyupakAro'pi riktatAmetyakAlataH [26]
zrIvAlmIkiruvAca |
ityevamuktvA dharmAtmA dharmArthasahitaM vacaH |
virarAma mahAtejA vizvAmitro munIzvaraH [27]
zrutvA vaco munivarasya mahAnubhAvas
tUSNImatiSThadupapannapadaM sa vaktum |
no yuktiyuktakathanena vinaiti teSaM
dhImAnapUritamano'bhimatazca lokaH [28]
oॐm
dn1007
saptamaH sargaH |
vizvAmitravAkyam [1007]
zrIvAlmIkiruvAca |
tacchrutvA rAjasiMhasya vAkyamadbhutavistaram |
hRSTaromA mahA-tejA vizvAmitro'bhyabhASata [1]
vizvAmitra uvAca |
sadRzaM rAjazArdUla tavaivaitanmahItale |
mahAvaMzaprasUtasya vasiSThavazavartinaH [2]
yat tu me hRdgataM vAkyaM tasya kAryavinirNayam |
kuru tvaM rAjazArdUla dharmaM samanupAlaya [3]
ahaM dharmaM samAtiSThe siddhyarthaM puruSArSabha |
tasya vighnakarA ghorA rAkSasA mama saMsthitAH [4]
yadA yadA tu yajJena yaje'haM vibudhavrajAn |
tadA tadA tu me yajJaM vinighnanti nizAcarAH [5]
bahuzo vihite tasminmayA rAkSasanAyakAH |
akiraMste mahIM yoge mAMsena rudhireNa ca [6]
avadhUte tathAbhUte tasmin yAga-kadambake |
kRtazramo nirutsAhastasmAddezAdupAgataH [7]
na ca me krodhamutsraSTuM buddhirbhavati pArthiva |
tathAbhUtaM hi tatkarma na zApastasya vidyate [8]
IdRzI yajJadIkSA sA mama tasminmahAkratau |
tvatprasAdAdavighnena prApayeyaM mahAphalam [9]
trAtumarhasi mAmArtaM zaraNArthinamAgatam |
arthinAM yannirAzatvaM sattame'bhibhavo hi saH [10]
tavAsti tanayaH zrImAndRptazArdUlavikramaH |
mahendrasadRzo vIrye rAmo rakSovidAraNaH [11]
taM putraM rAjazArdUla rAmaM satyaparAkramam |
kAkapakSadharaM zUraM jyeSThaM me dAtumarhasi [12]
zakto hyeSa mayA gupto divyena svena tejasA |
rAkSasA ye'pakartArasteSAM mUrdhavinigrahe [13]
zreyazcAsya kariSyAmi bahurUpamanantakam |
trayANAmapi lokAnAM yena pUjyo bhaviSyati [14]
na ca te rAmamAsAdya sthAtuM zaktA nizAcarAH |
kruddhaM kesariNaM dRSTvA vaneraNa ivauNakAH [15]
teSAM na cAnyaH kAkutsthAdyoddhumutsahate pumAn |
Rte kesariNaH kruddhAnmattAnAM kariNAmiva [16]
vIryotsiktA hi te pApAH kAlakUTopamA raNe |
kharadUSaNayorbhRtyAH kRtAntAH kupitA iva [17]
rAmasya rAjazArdUla sahiSyante na sAyakAn |
anAratagatA dhArA jaladasyeva pAMsavaH [18]
na ca putra-kRtaM snehaM kartum arhasi pArthiva |
na tad asti jagaty asmin yan na deyaM mahAtmanAm [19]
hanta nUnaM vijAnAmi hatAMs tAn viddhi rAkSasAn |
na hy asmad-AdayaH prAjJAH saMdigdhe saMpravRttayaH [20]
ahaM vedmi mahAtmAnaM rAmaM rAjIvalocanam |
vasiSThazca mahAtejA ye cAnye dIrghadarzinaH [21]
yadi dharmo mahattvaM ca yazaste manasi sthitam |
tanmahyaM samabhipretamAtmajaM dAtumarhasi [22]
dazarAtraz ca me yajJo yasmin rAmeNa rAkSasAH |
hantavyA vighnakartAro mama yajJasya vairiNaH [23]
atrApyanujJAM kAkutstha dadatAM tava mantriNaH |
vasiSTapramukhAH sarve tena rAmaM visarjaya [24]
nAtyeti kAlaH kAlajJa yathAyaM mama rAghava |
tathA kuruSva bhadraM te mA ca zoke manaH kRthAH [25]
kAryamaNvapi kAle tu kRtametyupakAraNAm |
mahadapyupakAro'pi riktatAmetyakAlataH [26]
zrIvAlmIkiruvAca |
ityevamuktvA dharmAtmA dharmArthasahitaM vacaH |
virarAma mahAtejA vizvAmitro munIzvaraH [27]
zrutvA vaco munivarasya mahAnubhAvas
tUSNImatiSThadupapannapadaM sa vaktum |
no yuktiyuktakathanena vinaiti teSaM
dhImAnapUritamano'bhimatazca lokaH [28]
oॐm
wn1007
saptamaH sargaH |
vizvAmitra-vAkyam [1007]
The complete YVFiles in their most recent update can be downloaded at
This link will get you the full package, from which you can download any or all files. (Note that the Key does not carry the approx. 144MB download, but provides a "tree" of available Folders. Folders <y1> through <y7> contain Books 1 through 7. File <y0> has Introductory material, the Concordant Glossary (CGl) and other useful material.
Recent updates of cantos can also be found at www.yoga-*vasiSTha.org (under construction).
Your NOTES AND COMMENTS are very welcome at das....@gmail.com .
Please report any transcription errors with a Subject line beginning with the Sarga Number, "y1xxx". Collaborators are always invited.
You received this message from the Google Groups "yoga *vasiSTha"
group.
To post to this group, send email to
yoga-*vasi...@googlegroups.com
To unsubscribe from this group, send email to yoga-*vasiSTha+u...@googlegroups.com.
To find this Canto/sarga in YVFiles go to —> y1 —> y1xxx. Open Office copies are available in the Open Office subfolder.
A tool to convert #devanAgarI transliterations to देवनागरी or several other Indic scripts is at http://learnsanskrit.org/tools/sanscript
Tags: #citta; Affection; Mind; Intellect; Affective mind; "I"-dentity;
oॐm
y1007.001
**vAlmIkiruvAca |
tacchrutvA rAjasiMhasya vAkyamadbhutavistaram |
hRSTaromA mahA-tejA vizvAmitro'bhyabhASata [1]
tat zrutvA rAja-siMhasya vAkyam adbhuta-vistaram hRSTa-romA mahA-tejA vizvAmitraH abhyabhASata = zrutvA – having heard;-- tat;-- rAja-;-- rAjasiMha – lion-king;-- siMha - siMhasya - lion's;-- vAkya – speech;-- adbhuta- wonderful;-- vistara - extensive;-- hRSTa- hair-raising, producing <harSa>;-- roman romA – hair;-- mahA- great;-- tejas – Tejas, ascetic energy;-- vizvAmitra – Vishvamitra Allfriend;-- abhyabhASata - replied = adbhuta-vistaram AzcaryArtha-vistAra-yuktam ||
y1007.002
vizvAmitra uvAca |
sadRzaM rAja-zArdUla tavaîvaîtan mahItale |
mahA-vaMza-prasUtasya vasiSTha-vaza-vartinaH [2]
sadRzaM [yuktam] suitably, well rAjazArdUla tava eva etan mahItale mahA-vaMza-prasUtasya vasiSTha-vaza-vartinaH = tatra hetu-garbhe vizeSane | vaMza-prabhAvAd guru-prabhavAc cety arthaH || sadRza fitting rAja- o king zArdUla leopard tava of you eva indeed etat this mahItale on earth mahA- of great vaMza- line prasUtasya of birth vasiSTha- *vasiSTha Supreme vaza- taught vartinaH governed
y1007.003
yat tu me hRd-gataM vAkyaM tasya kArya-vinirNayam |
kuru tvaM rAja-zArdUla dharmaM samanupAlaya [3]
kArya-vinirNayam tatsaMbandhikarta-vyArtha-nizcayam kuru prathamam iti zeSaH | tat kadAcid adharmyaM ced azakyam ity AzankyAha ||yat what tu so me to me hRd-gata heartfelt vAkya speech tasya of that kArya-vinirNaya settled duty kuru do tvaM you rAja- king- zArdUla leopard dharma Dharma samanupAlaya maintain
y1007.004
ahaM dharmaM samAtiSThe siddhy-arthaM puruSArSabha |
tasya vighna-karA ghorA rAkSasA mama saMsthitAH [4]
ahaM dharmaM [yajJam] samAtiSThe [Arabhe] undertake siddhyarthaM puruSArSabha tasya vighnakarA ghorA rAkSasA mama saMsthitAH = ahaM I dharma Dharma samAtiSThe undertake siddhi-artha to attain empowerment puruSa-arSabha human-bull tasya of that vighna-karA ruinous ghorA fierce rAkSasAH demons mama my saMsthitAH undertakings
y1007.005
yadA yadA tu yajJena yaje 'haM vibudha-vrajAn |
tadA tadA tu me yajJaM vinighnanti nizAcarAH [5]
vibudha-vrajAn deva-saGghAn || yadA yadA tu whenever yajJena with worship yaje ahaM I worship vibudha-vrajAn the company of deities* tadA tadA tu thenever me my yajJaM worship vinighnanti destroy nizAcarAH nightrovers
y1007.006
bahuzo vihite tasmin mayA rAkSasa-nAyakAH |
akiraMs te mahIM yoge mAMsena rudhireNa ca [6]
bahuzaH vihite [anuSThite] tasmin mayA rAkSasa-nAyakAH akiraMste mahIM yoge mAMsena rudhireNa ca || bahuzas often vihite in performing tasmin thus mayA by me rAkSasa-nAyakA Demon warriors akiran scatter te they mahIM yoge upon the earth mAMsena with meat rudhireNa with blood ca and
y1007.007
avadhUte tathA-bhUte tasmin yAga-kadambake |
kRta-zramo nirutsAhas tasmAd dezAd upAgataH [7]
avadhUte driven off vighnair niraste | yAga-kadambake yajJa-samUhe || avadhUte driven off tathA-bhUte in that way tasmin thus yAga- sacrifice kadambake many kRta-zrama exhausted nirutsAha despondent tasmAt from that dezAt place upAgata departed
y1007.008
na ca me krodham utsraSTuM buddhir bhavati pArthiva |
tathAbhUtaM hi tatkarma na zApas tasya vidyate [8]
nanu zApena eva te kuto na nirastAs tatrAha || na ca and not me krodham my anger utsraSTum to pour forth buddhi my mind bhavati is pArthiva lord tathA-bhUtaM in that way hi so tat-karma that duty na zApa no curse tasya for that reason vidyate is known
y1007.009
IdRzI yajJa-dIkSA sA mama tasmin mahAkratau |
tvat prasAdAd avighnena prApayeyaM mahAphalam [9]
IdRzI krodha-zApAdyayogyA | prApayeyam | svArthe Nic | prApnuyAm || IdRzI such is sA yajJa-dIkSA mama sacrificial practice tasmin in that mahAkratau great offering tvat prasAdAd from your grace avighnena without obstruction prApayeyaM to attain mahA-phalam great fruit
y1007.010
trAtum arhasi mAmArtaM zaraNArthinam Agatam |
arthinAM yan nirAzatvaM sattame'bhibhavo hi saH [10]
sattame sAdhutame | ... | abhibhavas tiraskAro 'rthAt disdain, shame hi saH || arhasi you ought trAtum to protect mAma artaM me in distress Agatam come zaraNa-arthinam for refuge arthinAM purpose yan which nirAzatva refusing help sattame in the best of man abhibhava shameful hi so saH that
y1007.011
tavAsti tanayaH zrImAn dRpta-zArdUla-vikramaH |
mahendra-sadRzo vIrye rAmo rakSo-vidAraNaH [11]
uttaratra tam iti darzanAd atra yaH iti adhyAhAryam | vizeSaNAni vivakSitArthopapAdikAni || tava of you asti is tanayaH a son zrImAn beautful dRpta- proud zArdUla- leopard vikrama powerful mahendra-sadRza like great *indra the GodKing vIrye in heroism rAma *rAma rakSo- Rakshasa Demon vidAraNa tearing apart
y1007.012
taM putraM rAja-zArdUla rAmaM satya-parAkramam |
kAka-pakSa-dharaM zUraM jyeSThaM me dAtum arhasi [12]
satya-parAkram amogha-parAkramam | kAka-pakSau karNa-mUla-zikhe kSatriyAcAra-siddhe || arhasi you ought dAtum to give me to me taM that putra son rAja- king zArdUla leopard rAma *rAma satya- parAkramam truly heroic kAka-pakSa-dharaM with crow-locks zUra brave jyeSTha superior
y1007.013
zakto hy eSa mayA gupto divyena svena tejasA |
rAkSasA ye'pakartAras teSAM mUrdha-vinigrahe [13]
... | nanv akRtAstro bAlo 'yam katham zaktas tatra Aha---zakta iti | gupto rakSitaH | apakartAro yajJasya lokasya iti vA zeSaH | mUrdha-vinigrahe ziraz-chede || zakta able hi so eSa he mayA by me gupta protected divyena by divine svena own tejasA tejas rAkSasA Demons ye who apakartAraH doing injury teSAM their mUrdha- heads vinigrahe sever
y1007.014
zreyaz cAsya kariSyAmi bahu-rUpam anantakam |
trayANAm api lokAnAM yena pUjyo bhaviSyati [14]
zreyo 'stra-vidyA-pradAna-rUpam | astra-bhedAd bahu-rUpam prabhAvatas tv anantakam anavadhikam || zreyas ca asya and his fame kariSyAmi I will make bahu-rUpa manifold anantaka endless trayANAm api lokAnAM in all three worlds yena whereby pUjya bhaviSyati he will be honored
y1007.015
na ca te rAmam AsAdya sthAtuM zaktA nizAcarAH |
kruddhaM kesariNaM dRSTvA vaneraNa ivaûNakAH [15]
sthAtum | pure iti zeSaH | vaneraNe [<vaneriNe] vanodbhUte IraNAkhye tRNe | tasya pelavatayA mRga-trANAkSamatvAt | raNa iti vA chedaH || na ca and not te rAmam your *rAma AsAdya facing nizAcarAH NightRovers zaktA able sthAtum to stand kruddhaM wrath kesariNaM lion-maned dRSTvA seen vaneraNa [vaneriNe] woods-creatures? iva like uNakAH slain, pursued
y1007.016
teSAM na cAnyaH kAkutsthAd yoddhum utsahate pumAn |
Rte kesariNaH kruddhAn mattAnAM kariNAm iva [16]
nanu madbhRtyair mayA vA te nigrAhyA iti rAjAbhisaMdhimAlakSyAha---teSAM ceti | kAkutsthAt prakRtAd rAmAt || na ca anyaH pumAn and no other man kAkutsthAt but the scion of the Bullrider utsahate is able to endure yoddhum to fight teSAM with them iva as Rte except kruddhAn the furious kesariNaH lion mattAnAM with crazed, horny kariNAm elephants
y1007.017
vIryotsiktA hi te pApAH kAla-kUTopamA raNe |
khara-dUSaNayor bhRtyAH kRtAntAH kupitA iva [17]
tat kutas tatrAha---vIrya iti | utsaktA garvitAH | na kevalam svabalena eva kiMtu svAmi-balenApItyAha---khara iti || vIrya- valor utsiktA puffed-up hi so te they pApAH sins kAlakUTa-upamA like Kalakuta [the poison that caused the blueness of Shiva's neck] raNe in battle khara- by *khara the Mule and dUSaNa *duSana the Spoiler bhRtyAH led kRtAntAH the end of things [death] kupitA angry, fierce iva like
y1007.018
rAmasya rAja-zArdUla sahiSyante na sAyakAn |
anArata-gatA dhArA jaladasyêva pAMsavaH [18]
tarhi rAmasya api te katham sAdhyAs tatra Aha---rAmasya iti | anArata-gatA avirata-nirgatAH | yathA dRSTyabhibhave kSamA api pAMsavo na vRSTy-abhibhave kSamAs tadvad ity arthaH || rAmasya of *rAma rAja-zArdUla o Leopard King na sahiSyante they cannot endure sAyakAn arrows anArata-gatA incessant dhArA shower jaladasya of cloud iva as pAMsavaH dust
y1007.019
na ca putra-kRtaM snehaM kartum arhasi pArthiva |
na tad asti jagaty asmin yan na deyaM mahAtmanAm [19]
bhavatu tathA tathA api putraH dustyajaH pitRbhir ity AzankyAha---na ca iti | mama putro ayam iti prAkRtam sneham anurAgam | tatkutas tatrAha---na tad iti | tathA hi | zibidadhIcyalarka-prabhRtayaH svadeha-cakSurAdyapi daduH iti bhAvaH || na ca and not putra-kRta sneha love of your son kartum arhasi you ought to uphold pArthiva your majesty na tad asti there is nothing jagati asmin in this world yat which na deya is not to be given [to be refused] mahAtmanAm by great souls
y1007.020
hanta nUnaM vijAnAmi hatAMs tAn viddhi rAkSasAn |
na hy asmad-AdayaH prAjJAH saMdigdhe saMpravRttayaH [20]
hanta nUnaM vijAnAmi [tapasA] hatAMs tAn viddhi rAkSasAn na hy asmad-AdayaH prAjJAH saMdigdhe saMpravRttayaH = na atra ApAya-zankApi kintu vijayAbhyudaya avotyAha---hanteti | nUnam iti nizcaye | tvam api viddhi | madvacaseti zeSaH | tad eva draDhayati---nahIti || hanta nUnaM most certainly vijAnAmi I know hatAn destroyed tAn those Rakshasas viddhi understand asmad-AdayaH like us prAjJAH wise na hi saMdigdhe no question saMpravRttayaH arisen
y1007.021
ahaM vedmi mahAtmAnaM rAmaM rAjIva-locanam |
vasiSThaz ca mahAtejA ye cAnye dIrgha-darzinaH [21]
mahAntam jIva-upAdhya-pariccinnam AtmAnam | Izvaram ity arthaH | prabhAvato vA mahAtmAnam | vasiSThaz ca cetÎti vipariNAmeNAnuSaGgaH evam uttaratrApi | dIrgha-darzino yoga-siddhayA vayavahita-viprakRSTa-darzana-zIlAH || ahaM I vedmi know mahAtmAn great soul rAma *rAma rAjIva-locana lotus-eyed vasiSTha ca and *vasiSTha mahAtejas of great Tejas ye ca anye too and other dIrgha-darzin far-seers
y1007.022
yadi dharmo mahattvaM ca yazas te manasi sthitam |
tan mahyaM samabhipretam AtmajaM dAtum arhasi [22]
dharmo mahattvam yazaz ca rakSyam iti manasi te sthitaM yadi tat tarhi | sam[yag]abhipretam priyatamam ity Atmaja-vizeSaNam, samyag-abhipretam adhyavasitam yathA bhavati iti kriyA-vizeSaNam vA || yadi if dharma Dharma mahattva greatness ca and yazas fame te you manas in mind sthitam hold tan him mahyaM to me samabhipreta beloved Atmaja son [self-born] dAtum to give arhasi you ought
y1007.023
dazarAtraz ca me yajJo yasmin rAmeNa rAkSasAH |
hantavyA vighna-kartAro mama yajJasya vairiNaH [23]
dazAratro dazAho-rAtra-sAdhyaH to be accomplished || ca and daza-rAtra ten nights me my yajJa sacrifice yasmin in which rAmeNa by *rAma rAkSasAH the Rakshasas hantavyAH are to be killed vighna-kartAraH who pollute the work mama yajJasya of my sacrifice vairiNaH enemies
y1007.024
atrApy anujJAM kAkutstha dadatAM tava mantriNaH |
vasiSTa-pramukhAH sarve tena rAmaM visarjaya [24]
atra asmin arthe tava mantriNaH sarve vasiSTha-pramukhAH api iti saMbandhaH | tena teSAm anujJA-dAnena || atra here api so anujJAM assent kAkutstha Son of the Bullrider dadatAM give tava your mantriNaH ministers vasiSTa- pramukhAH led by *vasiSTha sarve all tena therefore rAmaM *rAma visarjaya give up
y1007.025
nAtyeti kAlaH kAla-jJa yathAyaM mama rAghava |
tathA kuruSva bhadraM te mA ca zoke manaH kRthAH [25]
kAlo yajJa-aGga-bhUto vasanta-AdiH yathA nAtyeti iti saMbandhaH || na atyeti kAlaH do not waste time kAla-jJa knower of time yathA so ayaM this mama for me rAghava son of the Swift tathA thus kuruSva do bhadraM te blessing on you mA ca zoke and not in grief manas your mind kRthAH bring forth
y1007.026
kAryam aNv api kAle tu kRtam ety upakAraNAm |
mahad apy upakAro'pi riktatAm ety akAlataH [26]
kAryam aNu api kAle tu kRtam eti upakAraNAm mahad api upakAraH api riktatAm useless eti akAlataH = abhilaSita-sAdhana-anugrahaH upakAras tadbhAvam | mad bahu-vitta-vyayAyA-sasAdhyam api kAryam phala-riktAm eti | saMpanna-phalatvena upakAraH api prIti-riktatAm eti iti arthaH | kArya duty api though aNu minute kAle tu if in time kRta done eti goes to upakAraNA service mahat great api though upakAra service api so riktatA empty eti goes akAlata not in time
y1007.027
**|vAlmIkir uvAca |
ity evam uktvA dharmAtmA dharmArtha-sahitaM vacaH |
virarAma mahAtejA vizvAmitro munÎzvaraH [27]
muni-vAkyam upasaMharati---iti evam iti ||iti "so" evam thus uktvA said dharma-AtmA dharma-soul dharma- dharmic artha- pragmatic sahita together vacaH words virarAma ceased mahAtejA of great Tejas vizvAmitra Vishvamitra muni-Izvara lord of Munis
y1007.028
zrutvA vaco muni-varasya mahAnubhAvas
tUSNIm atiSThad upapanna-padaM sa vaktum |
no yukti-yukta-kathanena vinâîti teSaM
dhImAn apUrita-mano'bhimataz ca lokaH [28]
upapannAni yukta-yuktAni padAni prasiddhAni, vacanArha-vastUni vA yasmin karmaNi tat tathA | nanu zakyam ucyatAm kim upapatti-cintayA iti tatra Aha---dhImAn iti | loko manoratha-pUrtyA api tuSyati dhImAMs tu tatpUrtau api yukti-yukta-kathanena vinA na tuSyati iti yukta-upapatti-cintA iti bhAvaH | LLS LSS SLS SLS LL, LLS LSS SLS SLS LL ta bha ja ja gaga, ta bha ja ja gaga | vasanta-tilakA | zrutvA heard vacaH words muni-varasya of the best of munis mahA-anubhAva great attainment tUSNIm silent atiSThad became upapanna-pada considered fitting sa he vaktum to speak na-u no vinA without yukti-yukta-kathanena considering the matter thoroughly eti makes use teSaM of them dhImAn wise man apUrita-manas empty-headed abhimata contrary to sense ca and lokaH world, people
सप्तमः सर्गः ।
विश्वामित्रवाक्यम् [१००७]
श्रीवाल्मीकिरुवाच ।
तच्छ्रुत्वा राजसिंहस्य वाक्यमद्भुतविस्तरम् ।
हृष्टरोमा महा-तेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत [१]
विश्वामित्र उवाच ।
सदृशं राजशार्दूल तवैवैतन्महीतले ।
महावंशप्रसूतस्य वसिष्ठवशवर्तिनः [२]
यৎतु मे हृद्गतं वाक्यं तस्य कार्यविनिर्णयम् ।
कुरु त्वं राजशार्दूल धर्मं समनुपालय [३]
अहं धर्मं समातिष्ठे सिद्ध्यर्थं पुरुषार्षभ ।
तस्य विघ्नकरा घोरा राक्षसा मम संस्थिताः [४]
यदा यदा तु यज्ञेन यजेऽहं विबुधव्रजान् ।
तदा तदा तु मे यज्ञं विनिघ्नन्ति निशाचराः [५]
बहुशो विहिते तस्मिन्मया राक्षसनायकाः ।
अकिरंस्ते महीं योगे मांसेन रुधिरेण च [६]
अवधूते तथाभूते तस्मिन् याग-कदम्बके ।
कृतश्रमो निरुत्साहस्तस्माद्देशादुपागतः [७]
न च मे क्रोधमुत्स्रष्टुं बुद्धिर्भवति पार्थिव ।
तथाभूतं हि तत्कर्म न शापस्तस्य विद्यते [८]
ईदृशी यज्ञदीक्षा सा मम तस्मिन्महाक्रतौ ।
त्वत्प्रसादादविघ्नेन प्रापयेयं महाफलम् [९]
त्रातुमर्हसि मामार्तं शरणार्थिनमागतम् ।
अर्थिनां यन्निराशत्वं सत्तमेऽभिभवो हि सः [१०]
तवास्ति तनयः श्रीमान्दृप्तशार्दूलविक्रमः ।
महेन्द्रसदृशो वीर्ये रामो रक्षोविदारणः [११]
तं पुत्रं राजशार्दूल रामं सत्यपराक्रमम् ।
काकपक्षधरं शूरं ज्येष्ठं मे दातुमर्हसि [१२]
शक्तो ह्येष मया गुप्तो दिव्येन स्वेन तेजसा ।
राक्षसा येऽपकर्तारस्तेषां मूर्धविनिग्रहे [१३]
श्रेयश्चास्य करिष्यामि बहुरूपमनन्तकम् ।
त्रयाणामपि लोकानां येन पूज्यो भविष्यति [१४]
न च ते राममासाद्य स्थातुं शक्ता निशाचराः ।
क्रुद्धं केसरिणं दृष्ट्वा वनेरण इवौणकाः [१५]
तेषां न चान्यः काकुत्स्थाद्योद्धुमुत्सहते पुमान् ।
ऋते केसरिणः क्रुद्धान्मत्तानां करिणामिव [१६]
वीर्योत्सिक्ता हि ते पापाः कालकूटोपमा रणे ।
खरदूषणयोर्भृत्याः कृतान्ताः कुपिता इव [१७]
रामस्य राजशार्दूल सहिष्यन्ते न सायकान् ।
अनारतगता धारा जलदस्येव पांसवः [१८]
न च पुत्र-कृतं स्नेहं कर्तुम् अर्हसि पार्थिव ।
न तद् अस्ति जगत्य् अस्मिन् यन् न देयं महात्मनाम् [१९]
हन्त नूनं विजानामि हतांस् तान् विद्धि राक्षसान् ।
न ह्य् अस्मद्-आदयः प्राज्ञाः संदिग्धे संप्रवृत्तयः [२०]
अहं वेद्मि महात्मानं रामं राजीवलोचनम् ।
वसिष्ठश्च महातेजा ये चान्ये दीर्घदर्शिनः [२१]
यदि धर्मो महत्त्वं च यशस्ते मनसि स्थितम् ।
तन्मह्यं समभिप्रेतमात्मजं दातुमर्हसि [२२]
दशरात्रश् च मे यज्ञो यस्मिन् रामेण राक्षसाः ।
हन्तव्या विघ्नकर्तारो मम यज्ञस्य वैरिणः [२३]
अत्राप्यनुज्ञां काकुत्स्थ ददतां तव मन्त्रिणः ।
वसिष्टप्रमुखाः सर्वे तेन रामं विसर्जय [२४]
नात्येति कालः कालज्ञ यथायं मम राघव ।
तथा कुरुष्व भद्रं ते मा च शोके मनः कृथाः [२५]
कार्यमण्वपि काले तु कृतमेत्युपकारणाम् ।
महदप्युपकारोऽपि रिक्ततामेत्यकालतः [२६]
श्रीवाल्मीकिरुवाच ।
इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा धर्मार्थसहितं वचः ।
विरराम महातेजा विश्वामित्रो मुनीश्वरः [२७]
श्रुत्वा वचो मुनिवरस्य महानुभावस्
तूष्णीमतिष्ठदुपपन्नपदं स वक्तुम् ।
नो युक्तियुक्तकथनेन विनैति तेषं
धीमानपूरितमनोऽभिमतश्च लोकः [२८]
abhyudaya m. sunrise or rise of luminaries (during or with reference to some other occurrence); arising, uprising; beginning, commencing (as of darkness,) R.; elevation, increase, prosperity, happiness, good result R.; a religious celebration, festival
The complete YVFiles in their most recent update can be downloaded at
This link will get you the full package, from which you can download any or all files. (Note that the Key does not carry the approx. 144MB download, but provides a "tree" of available Folders. Folders <y1> through <y7> contain Books 1 through 7. File <y0> has Introductory material, the Concordant Glossary (CGl) and other useful material.
Recent updates of cantos can also be found at www.yoga-vasishtha.org (under construction).
Your NOTES AND COMMENTS are very welcome at das....@gmail.com .
Please report any transcription errors with a Subject line beginning with the Sarga Number, "y1xxx". Collaborators are always invited.
You received this message from the Google Groups "yoga
vasishtha" group.
To post to this group, send email to
To unsubscribe from this group, send email to yoga-vasishth...@googlegroups.com.
To find this Canto/sarga in YVFiles go to —> y1 —> y1xxx. Open Office copies are available in the Open Office subfolder.
A tool to convert #devanAgarI transliterations to देवनागरी or several other Indic scripts is at http://learnsanskrit.org/tools/sanscript
Tags: #citta; Affection; Mind; Intellect; Affective mind; "I"-dentity;
oॐm
v.14ja11:1300h. -st- 21p/4Kwd/41KB//+?p/+?Kwd/+?KB •• +3/~8°C var +5/+1 – Ending the Polar Vortex?