Fwd: ĐIỂM TIN DIỄN ĐÀN28-01-2026 (SỐ 020-2026)

[Giu Tran]

---------- Forwarded message ---------
From: soan....@hotmail.com <soan....@hotmail.com>
Date: Wed, Jan 28, 2026 at 4:51 AM
Subject: ĐIỂM TIN DIỄN ĐÀN28-01-2026 (SỐ 020-2026)
To:

GOOD MORNING VIET NAM - CANADA - USA

ĐIỂM TIN DIỄN ĐÀN28-01-2026  (SỐ 020-2026)

MỤC LỤC

1. TÌNH LÀ HƯ KHÔNG 
2. Cơn NƯỚC LŨ (Tr.Ngắn)
   
3. ÔM ĐẦU MÁU NHƯNG VẪN TUYÊN BỐ CHIẾN THẮNG.
   
4. TẠI SAO NGƯỜI NHẬT DÙNG BÓNG BÀN ĐỂ "CHỮA" BỆNH MẤT TRÍ NHỚ ?
   
5. Vì sao Canada không phải là Mỹ?
   
6. VÌ SAO NGUYỄN BỈNH KHIÊM ĐƯỢC GỌI LÀ “TRẠNG TRÌNH”?
   
7. Sông Ngòi Miền BẮC Việt Nam (K.Cứu)
   
8. Du jamais-vu : Toronto disparaît sous un demi-mètre de neige historique
   
9. Từ giã… một mùa đông
   
10. Hương Xuân Man Mác Đó Đây
    

TÌNH LÀ HƯ KHÔNG 

(nhạc và lời Phạm Anh Dũng) AI song ca

•           TÌNH LÀ HƯ KHÔNG (Phạm Anh Dũng) 

  
  

  TÌNH LÀ HƯ KHÔNG (Phạm Anh Dũng) Listen and make your own on Suno.

  
  

  
  

  

  

  
  

  
  

  TÌNH LÀ HƯ KHÔNG 

  
  

  (nhạc và lời Phạm Anh Dũng) 

  
  

  Chiều thu mưa vẫn rơi
  Chiều thu mưa vẫn rơi 

  Nhạc thu ru nắng phai nhạt nhòa cuối trời 

  Rồi em theo gió bay 

  Tình em như bóng mây 

  Tình anh như núi sông biển rộng mênh mông 

  
  

  Tóc mây dài gọi hồn sương khói 

  Ngón tay ngà gợi buồn xa vắng 

  Rồi một ngày lệ thu hoen màu nắng 

  Lá thư vàng dần theo năm tháng 

  Nhớ nhung hoài cuộc tình không lối 

  Thương người lặng lẽ nghe mùa thu rơi 

  
  

  Chiều thu mây trắng bay 

  Chiều thu mây trắng bay 

  Ngàn thu mây vẫn bay dù mộng không đầy 

  Mùa thu cơn gió lay 

  Hồn thu đưa lá bay 

  Tình ta như "sắc không" tình là hư không 

  
  

  "Sắc không": viết tắt của "sắc sắc không không", chữ của nhà Phật, nghĩa là "có cũng là không, không cũng là có"

  
  

  Phạm Anh Dũng 

  https://phamanhdung.wordpress.com/

• 
  

Cơn NƯỚC LŨ (Tr.Ngắn)

(Để biết ơn Thương Binh V.N.C.H.)

ĐIỆP MỸ LINH

       Thấy một thanh niên trông quen quen, mặc quân phục Hải Quân, đi ngược chiều với mình, Thạch chậm Vespa lại. Nhận ra người bạn thân hồi trước học trường Võ Tánh rồi sau cùng vào Đại Học Khoa Học với chàng, Thạch thắng Vespa, reo lên:

-Luân! Phải Luân không?

Chàng Hải Quân ngạc nhiên:

-Ủa, Thạch! Mày làm gì mà mặc đồ Biệt Động Quân “ngon” vậy?

-Tao bị động viên vào Trường Sĩ Quan Thủ Đức; ra trường, xin về Biệt Động Quân. Còn mày, đi Hải Quân hồi nào? Tao nhớ hình như mày nhỏ tuổi hơn tao mà.

-Ừ, tao chưa bị động viên; nhưng thấy bạn bè nay đứa này “lên đường”, mai đứa kia bị thương, mốt đứa khác tử trận, tao chịu không được, tình nguyện vào Hải Quân.

-Hải Quân mà giờ này lang thang ở đây?

-Chiến hạm vừa về nghỉ bến, tao muốn ghé thăm bà Cô để nhờ nhỏ em chở giùm về nhà Bố Mẹ tao. Còn mày?

-Tao đi phép về thăm gia đình. Mày đi đâu, tao chở mày đi?

Vừa “phóng” lên phía yên sau Vespa Luân vừa nói:

-Cảm ơn mày. Cô tao ở gần đây thôi. 

-Có phải bà Cô mà hồi trước tụi mình thường tới chơi rồi đàn hát “lung tung beng” hay không?

-Đúng rồi.

-Vậy thì tao nhớ rồi. 

       Thạch chợt nhớ Cô có người con gái đàn và hát rất hay, nhưng chàng không nhớ tên; vì lúc đó cô bé còn nhỏ, chưa gợi được sự chú ý của thanh niên.

       Thạch dừng Vespa trước nhà Cô. Luân bước xuống, chưa kịp cảm ơn Thạch thì Ngọc – con gái của Cô – đi học vừa về. Ngọc vui mừng chào Luân và Thạch rồi đi vào nhà. Thạch cười và ánh mắt của chàng không rời Ngọc.

       Thấy ánh mắt của Thạch, Luân hơi phân vân; vì biết Cô Chú của chàng không thích nhà binh – nhất là sĩ quan thuộc các quân binh chủng “thứ dữ” – vì Ông ngại Ngọc sẽ... trở thành “góa phụ trẻ”! Nhưng, nếu ngay bây giờ, Luân từ giả người bạn thân từng học chung, từng đi biểu tình chung, từng “văn nghệ văn gừng” với nhau trên các sân trường đại học thì Luân không đành! May quá, nhờ Ngọc cho biết có Luân và Thạch đến thăm, Cô bước ra cửa:

-Luân! Sao không đưa bạn vô nhà chơi, con?

Luân chưa kịp đáp, Thạch đã vội dựng Vespa, cúi chào:

-Dạ, kính chào Cô. Lâu rồi mà Cô vẫn nhận ra cháu.

-Cháu bận đồ lính thấy khác thật, nhưng Cô vẫn nhận ra. Vô chơi, cháu.

       Từ hôm đó, mỗi ngày Thạch đều đến Bến Bạch Đằng, lên chiến hạm HQ505, rủ Luân đi thăm Cô. Như dạo còn đi học, mỗi khi đến nhà Cô, Thạch thường đệm Guitar, Luân đàn Piano, Ngọc đàn Violon. 

       Từ đó, mỗi khi về phép, Thạch đều đến nhà Cô để thăm Ngọc. Thời gian này Ngọc đã trở thành một thiếu nữ cao, với những đường nét rất cân đối cùng gương mặt xinh đẹp, nhân hậu và đôi mắt nâu thơ dại. Chính nét thơ dại trong đôi mắt nâu nồng nàn và khuôn mặt phản phất vẻ đẹp Tây Phương cùng với tiếng đàn, tiếng hát của Ngọc mà rất nhiều chàng trai say mê, theo đuổi nàng. 

       Thạch thầm tiếc là thời gian trước đây, cùng Luân đến thăm Cô và biết Ngọc học cùng trường, chàng đã không hề để ý đến cô bé con, người còn “suôn đuột”, “chưa có ngực”. Bây giờ, mỗi lần về phép là mỗi lần hồi hộp, vì Thạch không biết Ngọc đã bị ai chinh phục hay chưa! 

       Riêng Ngọc, dù biết Bố không thích nàng giao thiệp với nhà binh, nàng cũng vẫn bị cuốn hút vì bộ quân phục thẳng nếp, mái tóc cắt ngắn, làn da sạm nắng, dáng đi hiên ngang, đôi mắt nhìn thẳng và thái độ tự tin.

       Tình yêu trong lòng Ngọc và Thạch âm thầm nảy sinh cho nên chàng và nàng thường chọn những tình khúc có lời ca ướt lệ để cùng đàn, hát bên nhau. 

        Những khi vắng Thạch, Ngọc thường thẩn thơ một mình, nét mặt buồn buồn và đôi mắt xa xăm như mong ngóng điều gì! Khi Thạch về phép, ghé thăm, Ngọc tươi cười, líu lo như chú chim non vừa sổ lồng. 

         Mỗi khi thấy sự thay đổi thái độ nhanh chóng của Ngọc, Bố Mẹ của nàng tự hỏi, tại sao Ngọc không vui tươi, hớn hở đối với những thanh niên khác, có bằng cấp và địa vị cao, đang cố chinh phục nàng mà nàng lại chỉ vui tươi hớn hở với Thạch thôi? Thề là, Bố Mẹ trực tiếp cho Thạch hay rằng Ông Bà không cho phép Ngọc giao thiệp với Thạch nữa!

*****

        Nơi hậu trường, cách sân khấu bằng một tấm màn dày, thấy Ngọc đang hóa trang cho màn độc tấu Violon, thái độ rất vui và tự tin, Thầy phụ trách văn nghệ hỏi:

- Ngọc! Sẵn sàng cả rồi chứ? 

-Dạ, thưa Thầy…

       Vừa nói ngang đó, Ngọc chợt dừng lại; vì giọng Tenor của ai nghe quen quen, vang lên từ bên kia bức màn ngăn cách sân khấu và hậu trường: 

“Đêm qua mơ dáng em đang ôm đàn dìu muôn tiếng tơ. 

Không gian trầm lắng như âu yếm ru ai trong giấc mơ…”(1) 

       Ngọc nhíu mày, đứng lặng như pho tượng! Nhưng, trong tiềm thức, tình yêu nàng âm thầm dành cho Thạch bỗng cuồn cuộn trổi dậy như cuồn phong! 

       Riêng Thạch, sau khi bị Bố Mẹ của Ngọc yêu cầu đừng liên lạc với Ngọc nữa, Thạch rất buồn và thất vọng! Những lúc hành quân truy kích hoặc trực thăng vận nhảy ngay trên đầu địch, Thạch quên mất nỗi buồn; nhưng khi rảnh rỗi hoặc nghe ai đàn/hát một trong những tình khúc mà chàng và Ngọc thường đàn và hát bên nhau thì nỗi buồn và sự thất vọng kéo về, đè nặng trong tim! Giờ đây, đang diễn đạt tất cả nỗi niềm của tác giả và cũng chính là niềm đau của chàng, giọng Thạch trở nên tha thiết vô cùng: 

“…Yêu ai anh nắn cung đàn đầy vơi đôi mắt xa vời…

Anh như lầu vắng em như ánh trăng gieo muôn ý thơ…”(2)

       Mấy năm qua, những kỷ niệm khi Thạch và nàng cùng đàn hát bên nhau tưởng đã chìm vào dĩ vãng; nhưng bây giờ, tiếng hát cao vút của ai bên kia tấm màn lại làm cho trái tim của Ngọc thổn thức âm thầm – nhưng rất dữ dội! 

Thái độ của Ngọc làm  cho Thầy phụ trách văn nghệ thắc mắc:

-Ngọc! Chị bình an chứ?

-Dạ…thưa Thầy, ai…ai… đang hát ngoài đó, thưa Thầy?

-Nhận không ra giọng à? Thạch đó! Thạch hồi trước cũng trong ban văn nghệ với Luân và Ngọc đó, nhớ không?

-Dạ thưa Thầy, hôm tổng dợt, sao con không thấy màn đơn ca của anh Thạch trong chương trình?

-Hôm qua Thạch ghé thăm trường, biết trường có buổi văn nghệ tối nay, Thạch xin hát một bài.           Nhận thấy Thạch là học trò cũ, năng khiếu văn nghệ cao, lại lên đường tòng quân, tôi cảm phục và chấp thuận. Thôi, chị chuẩn bị đi, sắp đến phiên chị đó.

       Nói xong, Thầy quay đi. Ngọc thở dài vừa khi Thạch chấm dứt màn đơn ca trong tiếng vỗ tay vang dội; rồi nhiều tiếng “bis…bis…” vang lên. Thạch nói vào micro:

-Xin cảm ơn quý vị, xin cảm ơn quý Thầy Cô và các bạn. Tiếp theo, Thạch xin trình bày tình khúc Chiều Hành Quân của Lam Phương.

Lại tiếng vỗ tay. Thạch dạo một đoạn Rhumba rồi “bắt” vào: 

“Một chiều hành quân qua thôn xưa 

lúc nắng xuân chưa nhạt màu, 

chạnh lòng tìm người em gái cũ, 

Em tôi đã đi phương nào?…” 

      Theo giọng hát buồn buồn của chính mình, Thạch nhớ những buổi chiều im vắng, sau khi hành quân trở về, chàng thường ôm Guitar, vừa đàn vừa hát vừa nhìn dòng suối cạn phía xa trong khi hoàng hôn lũ lược kéo về phủ xuống núi rừng thâm u. 

       Nơi vùng núi rừng thâm u đó, mỗi khi đoàn quân dừng chân, Thạch thường chạnh lòng nghĩ đến phận đời của chàng và của những thanh niên cùng thế hệ với chàng – ở miền Nam – phải rời gia đình, xa người thân và bạn hữu, hành quân liên miên để chống trả những đợt tấn công ác liệt của Bắc quân xâm lược!

       Trong một cuộc hành quân rất quy mô, Thạch bị Bắc quân dùng súng CKC bắn sẻ, khi Thạch đang khom người điều quân qua ống liên hợp. Viên đạn trúng chân trái của Thạch. Tiểu Đoàn Trưởng Thiết Giáp xin trực thăng tải thương; nhưng thời tiết quá tệ và cũng vì súng phòng không của địch bắn lên xối xả, trực thăng không thể đáp để “bốc” thương binh!

       Khi tình hình chiến trường dịu xuống, Thạch được đưa về quân y viện, vết thương đã sưng to và làm độc!... Nhớ đến đây, giọng Thạch trở nên nghẹn ngào, đầy u uất:

“… Về đâu em ơi lúc tình còn sâu 

lúc hương trần đời vẫn chờ nhau giữa đêm thâu. 

Về đâu khi em vẫn là nguồn sống, 

khi ánh xuân nồng vừa nhẹ vương lên má hồng…” 

       Trong khi nén xúc động, cố kềm nước mắt để Thầy và các bạn khỏi biết, Ngọc chợt nghe các nam sinh “xầm xì”:

-Anh Thạch “hết sẩy”! Ảnh “ngon” thiệt!

-Tội nghiệp ảnh quá!

       Hai tiếng “tội nghiệp” khiến Ngọc tò mò. Bước đến bên trái sân khấu, nhìn ra, bất ngờ Ngọc ôm ngực, tưởng như trái tim của nàng đã thoát khỏi lồng ngực! Trước mắt nàng, Thạch – trong quân phục Biệt Động Quân, mũ nâu vắt hờ vào cầu vai trái – đang ngồi trên ghế, đôi nạn gỗ để trên sàn sân khấu, hai tay của Thạch ôm Guitar. Thạch tựa Guitar lên bắp vế chân phải và đệm theo tiếng ca não nùng của chàng. Như không tin vào mắt mình, Ngọc cố thay đổi vị thế nhưng nàng cũng chỉ thấy một chiếc giày trận bên chân phải của Thạch mà thôi! 

Trong khi Ngọc run rẩy, nước mắt nhạt nhòa thì Thạch hát đến câu cuối: 

“…Dù mộng tàn phai trong thương đau 

vẫn nhớ mãi duyên ban đầu. 

Lời thề ngày xưa đã trót hứa: 

Em ơi, xin em đừng quên!” 

Thạch cúi chào. Cả hội trường vừa vỗ tay vừa đứng lên. 

       Ngọc hy vọng rằng Thạch sẽ vào hậu trường bằng cánh trái để nàng có dịp trực diện với chàng; nhưng, không hiểu vì vô tình hay cố ý, Thạch rời sân khấu bằng cánh phải. Ngọc ôm mặt, khóc như mưa!

       Vài cô bạn cho Thầy phụ trách văn nghệ biết sự việc đang xãy ra cho Ngọc; Thầy đến, đưa Ngọc ra sau tấm màn:

-Tại sao chị lại xúc động quá độ như vậy?

       Tự nhủ, sẽ không để niềm đau thương của riêng mình ảnh hưởng đến buổi văn nghệ mà toàn trường đã dày công tập luyện, Ngọc trở nên bình tĩnh một cách lạ thường:

-Thưa Thầy, con xin lỗi. Như Thầy biết, anh Thạch là bạn cùng lớp với anh Luân của con. Anh           Thạch thường đến nhà con hòa đàn với anh Luân và con. Bây giờ, bất ngờ thấy anh Thạch như thế con chịu không được!

-Tôi hiểu. Chị nghĩ chị có vững tinh thần để giữ tiết mục độc tấu Violon hay không?

-Dạ, thưa Thầy…

Bất ngờ một ý nghĩ chợt thoáng qua, Ngọc tiếp:

-Thầy cho con xin một đặc ân, được không ạ?

-Vâng, chị cứ nói.

-Thưa Thầy, con xin Thầy cho con được đổi mục độc tấu bằng mục đơn ca.

Đã từng nghe Ngọc hát nhiều lần trong những buổi văn nghệ trước đây, Thầy gật đầu:

-Vâng. Chị cho người giới thiệu chương trình biết sự thay đổi này và cho anh đàn Guitar biết “tông” và nhịp của bản nhạc, nhé!

-Dạ. Con xin cảm ơn Thầy.

       Sau khi nghe người điều khiển chương trình giới thiệu Ngọc sẽ trình bày ca khúc Kỷ Vật Cho Em của Phạm Duy, Thạch cảm thấy bồi hồi, xúc động! Nhìn dáng Ngọc thướt tha bước ra, cúi chào, đến sau micro rồi kéo micro cao hơn, Thạch tự hỏi, không biết tình cờ Ngọc chọn ca khúc này hay là…Thạch thở dài, lắc đầu, không muốn nghĩ tiếp!

Dạo phân đoạn đầu xong, người đàn Guitar “rải” một tràng hợp âm và Ngọc “bắt” vào: 

“Em hỏi anh. Em hỏi anh bao giờ trở lại? 

Xin trả lời, xin trả lời mai mốt anh về… 

Anh trở về anh trở về trên đôi nạng gỗ. 

Anh trở về, anh trở về bại tướng cụt chân…” 

       Nét mặt thống khổ, hai hàng nước mắt tuôn dài cùng tiếng ca nức nỡ của Ngọc khiến tất cả khán giả bàng hoàng đến sửng sờ! Đến đoạn điệp khúc, giọng Soprano của Ngọc vút cao: 

“…Anh trở về nhìn nhau xa lạ. 

Anh trở về dang dở đời em. 

Ta nhìn nhau ánh mắt chưa quen. 

Cố quên đi một lần gian dối, anh ơi!...”. 

      Một quân nhân mặc quân phục Biệt Động Quân, chống nạn, khập khểnh rời hội trường; vì trái tim của quân nhân này không thể nhận thêm bất cứ sự đớn đau nào nữa!...

*****

       Thấy Luân cùng với Bố Mẹ đến thăm, Ni Cô Diệu Thu rất ngạc nhiên; càng ngạc nhiên hơn nữa khi Ni Cô thấy thái độ của Luân rất bối rối, bồn chồn và Bố Mẹ thì lo âu, buồn bả, chứ không bình thản như những lần Bố Mẹ đến thăm Ni Cô trước đây. Luân nhập đề ngay:

-Ni Cô có theo dõi thời sự hay không?

-Dạ không. Nhưng em nghe nhiều Phật tử bàn tán.

-Cô Chú muốn tôi đưa lên đây để thuyết phục Ni Cô cùng di tản với gia đình.

-Thưa Bố Mẹ, thưa anh, con đã an trú cửa Phật rồi thì đâu có gì mà phải di tản?

-Ni Cô chưa hiểu bản chất của cộng sản đâu. Ni Cô nên nghe lời, về nhà cùng đi với gia đình; gia đình không bao giờ ra đi mà để Ni Cô ở lại.

Quay sang Bố, Ni Cô giải thích:

-Thưa Bố Mẹ, người đã thành tâm xuất gia thì không bao giờ chọn sự sung sướng cho bản thân mà chỉ cầu an vui cho tha nhân. Con chỉ muốn sớm tối nương tựa cửa Phật và phát huy đạo pháp.

Giọng Bố rất buồn:

-Nếu Ni Cô muốn phát huy đạo pháp thì Ni Cô nên đi với gia đình; dù gia đình cũng chưa biết sẽ đi đâu và đến đâu. Nhưng gia đình – nhất là các em trai của Ni Cô – không thể nào ở lại với cộng sản được. Đến bất cứ đâu, Ni Cô cũng có thể rao truyền về Phật Giáo để cảm hóa mọi người. 

-Thưa Bố, nếu muốn cảm hóa con người một cách thiết thực thì con nên ở lại Việt Nam để cảm hóa những kẻ ác – những kẻ đã tạo ra không biết bao nhiêu đau thương cho dân tộc Việt Nam trong cuộc chiến vừa qua!

Rất ngạc nhiên trước sự suy luận rất hiện thực của Ni Cô, nhưng Bố vẫn thuyết phục:

- Ni Cô nên nhớ, ở ngoại quốc rất ít người theo đạo Phật; Ni Cô nên ra đi để có cơ hội giúp người ngoại quốc hiểu về Phật Giáo.

-Thưa Bố, con nghĩ, trên thế giới, bất cứ dân tộc nước nào cũng có thiện tâm nhiều hơn người cộng sản Việt Nam; thế thì người ngoại quốc không cần con phải đem đạo lý của Đức Phật ra giảng cho họ. 

-Lý do nào Ni Cô lại nói như thế?

-Bố và anh Luân nghĩ xem, trên thế giới có quân đội nào xua quân tàn sát gần như trọn vẹn dân chúng của một thành phố lớn, như Huế, năm 1968? Có quân đội nào mỗi ngày pháo kích cả ngàn quả đại pháo hoặc hỏa tiễn 120 ly vào các thành phố đông dân cư, như Bình Long, An Lộc rồi pháo kích ngay vào trường học Cai Lậy và bệnh viện Long An? Có quân đội nào pháo kích chính xác và điên cuồng vào đoàn dân chạy loạn từ Quảng Trị vào Huế năm 1972 và từ Đà Nẵng sang Tiên Sa vào cuối tháng Ba năm 1975? Có quân đội nào đưa ra chiến trường trẻ em chỉ 13, 14 tuổi rồi buộc những đứa bé này phải thực hiện “chiến thuật biển người”/“chiến thuật xa luân chiến?” Có quân đội nào, ngay sau khi cưỡng chiếm được mục tiêu – miền Nam Việt Nam – đã xua đuổi tất cả thương binh ra khỏi những quân y viện của “bên thua cuộc”? Câu giải đáp là: Chỉ có “bộ đội ông Hồ Chí Minh” mới vô nhân tính khi thực hiện những hành động tàn ác đó. 

-Nếu Ni Cô hiểu được như thế thì Ni Cô càng nên ra đi, xa lánh kẻ ác. Nơi môi trường mới Ni Cô cũng vẫn có thể hoành dương đạo pháp.

-Thưa Bố, nếu cần phải dùng tín ngưỡng để cảm hóa con người thì chúng ta nên dùng tín ngưỡng để cảm hóa kẻ ác trước; và kẻ ác cần phải cảm hóa chính là người cộng sản Việt Nam; vì họ đã bị đầu độc, bị cổ xúy, rồi dùng vũ khí của Nga/Tàu và tất cả mọi thủ đoạn để giết người miền Nam với chủ đích cướp đi phần đất mà chính những kẻ ác đó đã đồng ý phân chia từ năm 1954!

Luân có vẻ sốt ruột:

-Chúng ta không có thì giờ để tranh luận. Ni Cô nên nghe lời Cô Chú kẻo Cô Chú buồn.

-Thưa Bố Mẹ, con xin lỗi Bố Mẹ. Bố Mẹ cho con ở lại để con được thực hiện hạnh nguyện của con. 

Đến lúc này, không thể kềm giữ tình cảm được nữa, Mẹ khóc ròng:

-Con ơi! Bố Mẹ chỉ có con là con gái, không hiểu vì lý do gì con đi tu, Mẹ đã đau buồn nhiều lắm rồi! Bây giờ con lại đành đoạn ở lại thì Mẹ sống sao nỗi, con ơi!

… Kể đến đây, Luân cảm thấy đau lòng quá, vội nhìn xuống để Thạch không thấy đôi mắt ửng đỏ của Luân. Cả hai im lặng rất lâu. Nhìn vùng biển lao xao phía xa của trại tỵ nạn Orote Point, Guam, tâm trí của Thạch quay cuồng. Cảm giác hụt hẩng và trạng thái chối bỏ quyện vào nhau khiến Thạch cảm thấy nhức đầu và gần như ngộp thở! Cảm giác này cũng tương tự như buổi sáng năm nào, tại quân y viện Pleiku, Thach tỉnh lại, nhận ra chân trái của chàng không còn nữa!

Luân hỏi:

-Thạch! Lần cuối cùng mày thấy hoặc gặp Ngọc là lúc nào?

Thạch kể lại diễn tiến buổi văn nghệ liên trường. Luân thở dài:

-Thế thì tao hiểu rồi. Tội nghiệp em tao! Nó giữ kín niềm đau, gia đình không ai biết. Tại sao mày bị thương mà mày cũng giấu tao?

-Vì mày biết thì Ngọc biết.

-Nếu thế thì mày tham dự văn nghệ liên trường để làm gì?

-Tình cờ ghé thăm trường tao mới biết có buổi văn nghệ đó. Tao suy nghĩ và muốn đích thân tao giải bày nỗi niềm của tao với Ngọc chứ tao không muốn người khác mách lại. 

       Bất ngờ nghe Luân vô tình nói tên ngôi chùa mà Ngọc đang tu, tâm trạng của Thạch rối bời và trí óc quay cuồng! Sau khi bằng lòng với quyết định của mình, Thạch bảo: 

-Thôi, tao đi!

-Đang sắp hàng lấy phần ăn, sắp tới phiên rồi, sao mày lại bỏ đi?

Thạch vẫy tay, khập khểnh bước đi…

*****

       Nhờ số tiền nhiều người di tản biếu trước khi Thạch trở về trên thương thuyền Việt Nam Thương Tín – khi Thạch bị giam tại Nha Trang, ban quản giáo tịch thu hơn một nửa – Thạch đi xe đò về Saigon, đến ngay ngôi chùa mà Luân đã vô tình nói tên. 

       Sư Cô trù trì cho Thạch biết, lý do Ni Cô Diệu Thu xin hoàn tục là vì Bố Mẹ của Ni Cô bị “cách mạng” bắt đi kinh tế mới. Ni Cô biết Bố Mẹ không quen lao động cực nhọc, Ni Cô muốn nhận lãnh trách nhiệm của người con bất hiếu! Bao giờ Bố Mẹ quy tiên, Ni Cô sẽ trở lại con đường tầm đạo!

       Đến nhà Ngọc, chỉ thấy những kẻ quê mùa, đen đúa, còi cọc và hầu như ai cũng có đôi má gồ, răng vẩu, đầy cáu bẩn, đôi mắt láo liêng như rình rập ai, như sợ sệt điều gì và phát ngôn the thé thứ tiếng Bắc rất lạ tai, Thạch than thầm: “Những kẻ này mà thắng mình được sao, Trời!” 

Đến nhà Bố Mẹ của Luân, Thạch cũng chỉ thấy những người của “bên thắng cuộc”!

       Thạch về nhà Cha Mẹ. Một người đàn ông – cũng da xanh mét, răng hô, má gồ và đôi mắt láo liêng như sợ sệt, như theo dõi ai – bước ra, hỏi:

-Anh cần gì?

-Cách nay không lâu, tôi ngụ tại ngôi nhà này.

-Ô, thế anh “nà” con của ông Trưởng Ty…

Thạch đáp nhanh:

-Vâng. Tôi là con cả.

-Thế anh “nà” đại úy Biệt Động Quân, đúng không?

-Vâng. 

-Tôi được “nhà nước” cấp cho ngôi nhà này, ngoài ra chúng tôi không biết gì cả.

       Thạch thầm nghĩ “Chiến thắng để được như thế này hèn chi ‘cha con nó’ mới thề ‘sinh Bắc tử Nam’!” rồi hỏi:

-Thế ông biết Ba Má tôi dời đi đâu hay không?

-Gia đình tôi mới dọn vào nhà này khoảng vài tháng thôi nên tôi chả biết.

Thạch cảm ơn ông rồi bùi ngùi quay đi.

       Lang thang, đau khổ và lạc lõng ngay trên Quê Hương mà chàng đã để lại một phần thân thể, Thạch bỗng nghe tiếng hát nghẹn ngào của một thương binh “Ngụy” đang ngồi xin tiền bên gốc cây: 

“....Để rồi một năm nơi biên cương 

dấn bước thân nơi sa trường. 

Ngày thì tìm vui bên tiếng súng 

khi đêm anh vui với đàn…

Dù mộng tàn phai trong thương đau

Vẫn nhớ mãi duyên ban đầu…”(3)  

       Tiếng ca ai oán của anh thương binh như cơn nước lũ cuốn đi tất cả sự kiên nghị, bản tính can cường và ý chí phấn đấu của Thạch! Thạch hơi cúi đầu, bậm môi thật chặt rồi kín đáo đưa tay quẹt nước mắt!...

ĐIỆP MỸ LINH

(1) và (2) Dư Âm của Nguyễn Văn Tý

(3) Chiều Hành Quân của Lam Phương

ÔM ĐẦU MÁU NHƯNG VẪN TUYÊN BỐ CHIẾN THẮNG.

(Mỵ dân,bóp méo sự thật)."nổ định hướng"

Xuân Nghĩa Lê

Những tuyên bố đi vào lòng đất ở tháng 1/2026

1/ Trung Quốc tuyên bố lịch sử 5.000 (năm nghìn) năm của họ chưa bao giờ đi xâm lược một quốc gia nào

Thực tế thì ai cũng biết rồi nên mình ko liệt kê nữa

2/ Ngoại trưởng Nga Lavrov tuyên bố: các nước Baltic bắt đầu sống khó khăn hơn sau khi giành độc lập khỏi Nga và gia nhập EU.

Trong khi thực tế là:

Mức lương trung bình:

* Lithuania — € 2.427

* Estonia — € 2.269

* Latvia — € 1.808

 Nga — € 560

Mức lương tối thiểu:

* Litva — € 1.153

* Estonia — € 886

* Latvia — € 780

 Nga — € 296

3/ Iran tuyên bố sẽ “thiêu rụi” toàn bộ thế giới của Mỹ, nếu dám tấn công nước này

Cơ mà Israel bé xíu đã từng biến Iran như quốc gia vô chủ để tiễn hàng chục tướng lĩnh, quan chức quốc phòng Iran ngay tại thủ đô đất nước, và phong toả hoàn toàn không phận Iran trong cuộc chiến 12 ngày của năm 2025

4/ Tổng thống Maduro của Venezuela tuyên bố vào trước khi bị bắt 1 ngày, rằng hỡi người Mỹ hãy đến đây, người dân Venezuela đang chờ các ngươi và sẽ quét sạch các ngươi. Đừng đùa với Venezuela.

Vâng! Chỉ qua một đêm và vào sáng hôm sau, toàn dân Venezuela ăn mừng vợ chồng đồng chí Maduro bị bắt

5/ Chủ tịch Cuba tuyên bố toàn dân sẽ sát cánh cùng chế độ để chống lại đế quốc Mỹ nhằm bảo vệ “thành quả cách mạng”

Và ngay đêm qua, cả thủ đô Havana mất điện, trừ ngôi nhà và đoạn đường sát nhà Chủ tịch Cuba là điện vẫn sáng

TẠI SAO NGƯỜI NHẬT DÙNG BÓNG BÀN ĐỂ "CHỮA" BỆNH MẤT TRÍ NHỚ ?

Chúng ta thường nghĩ chơi bóng bàn là để rèn luyện sức khỏe, để giải trí hay để thi đấu. Nhưng có một sự thật ít ai biết: Các nhà khoa học hàng đầu thế giới đã gọi bóng bàn là "Cờ vua chạy với tốc độ 100km/h".

Tại sao lại có sự so sánh này?

 Bài học từ người Nhật và Mỹ Ở Nhật Bản – quốc gia có dân số già hàng đầu thế giới, bóng bàn không chỉ là môn thể thao, nó là một Liệu pháp y tế (Table Tennis Therapy). Tại các viện dưỡng lão, bóng bàn được đưa vào chương trình tập luyện để ngăn ngừa và làm chậm quá trình phát triển của bệnh Alzheimer (mất trí nhớ).

 Khoa học nói gì? Tiến sĩ Daniel Amen – chuyên gia não bộ nổi tiếng của Mỹ đã khẳng định: "Bóng bàn là môn thể thao tốt nhất thế giới cho não bộ". Khác với việc chạy bộ hay đạp xe (giúp não thư giãn), bóng bàn bắt não bộ phải "tập tạ" thực sự:

• Kích hoạt đa vùng: Bạn phải phối hợp tay, mắt, chân và thân người cùng lúc. Điều này kích hoạt 5 khu vực khác nhau của não bộ hoạt động đồng thời.

• Tăng cường tuần hoàn não: Sự tập trung cao độ vào quả bóng đang di chuyển nhanh giúp tăng lượng máu lên não, kích thích sản sinh các tế bào thần kinh mới (neurogenesis) – điều mà rất hiếm môn thể thao làm được ở người trưởng thành.

• Rèn luyện phản xạ & Chiến thuật: Bạn phải tính toán đường bóng, độ xoáy và đưa ra quyết định trong tích tắc. Đó là liều thuốc tốt nhất để giữ cho trí tuệ luôn minh mẫn.

Chúng tôi tin rằng: Mỗi giờ cầm vợt ra sân không chỉ là đốt cháy calo, mà là bạn đang đầu tư cho một "trí tuệ khỏe mạnh". Đây là môn thể thao kỳ diệu nơi một đứa trẻ có thể thi đấu sòng phẳng với một cụ già 70 tuổi, và cả hai đều nhận được những lợi ích tuyệt vời về sức khỏe.

 Đừng đợi đến già mới lo giữ gìn trí nhớ. Hãy cầm vợt lên ngay hôm nay.

#DaiLongSport #bongban #pingpong

Vì sao Canada không phải là Mỹ?

Tôi đến Canada vào tháng 4/2025, đúng vào thời điểm Donald Trump buông giọng trịch thượng gọi Canada là “tiểu bang thứ 51”. Cũng đúng lúc đó, Canada đang bước vào giai đoạn nước rút của một kỳ bầu cử liên bang căng thẳng. Trước đó, hầu hết khảo sát đều cho thấy khả năng cao đảng Liberal sẽ thất bại, nhưng chính sự xúc phạm của Trump đã góp phần thay đổi kết quả bầu cử. Không ít cử tri từng ủng hộ Pierre Poilievre, người được nhìn như là “Trump phiên bản Canada”đã đổi thái độ. Khi Trump công khai coi thường phẩm giá quốc gia Canada, người Canada, kể cả những người bảo thủ, chợt nhận ra ranh giới cần được vạch rõ. Và kết quả là đảng Liberal giành chiến thắng.

Câu hỏi đặt ra là: Vì sao Canada nhất quyết không muốn trở thành Mỹ?

Tôi đã hỏi câu đó với một người Việt sống ở Canada hơn 30 năm. Anh trả lời rất ngắn gọn:

“Vì Canada là một quốc gia độc lập, với phẩm cách quốc gia riêng, không phải cái bóng của Mỹ.”

Anh nói thêm một ví dụ rất Việt Nam: nếu Trung Quốc tuyên bố Việt Nam nên trở thành một tỉnh của họ, người Việt sẽ cảm thấy bị xúc phạm như thế nào thì người Canada cũng cảm thấy y như vậy khi Trump gọi họ là “tiểu bang 51”.

Vấn đề không nằm ở giàu hay nghèo, mạnh hay yếu. Vấn đề nằm ở phẩm cách quốc gia. Canada và Mỹ chia sẻ đường biên giới dài nhất thế giới, nói cùng một ngôn ngữ chủ đạo, có nền kinh tế gắn chặt với nhau, nhưng họ không phải cùng một bản sắc. Canada có lịch sử, văn hóa và cách tổ chức xã hội rất khác Mỹ, đặc biệt trong những lĩnh vực cốt lõi nhất của đời sống: y tế và giáo dục. Hệ thống y tế công của Canada bảo đảm chăm sóc sức khỏe cơ bản cho mọi công dân, không phụ thuộc vào thu nhập hay bảo hiểm tư nhân. Giáo dục công lập từ phổ thông đến đại học được trợ cấp mạnh, giúp giảm bất bình đẳng xã hội.

Kết quả là tỷ lệ dân số có trình độ của Canada cao hơn Mỹ, và mức độ tin cậy xã hội cũng cao hơn. Đây không phải là ngẫu nhiên, mà là hệ quả của một lựa chọn mô hình phát triển khác hẳn: ít tôn thờ thị trường tuyệt đối hơn, và coi trọng trách nhiệm xã hội hơn.

Nói cách khác, Canada không muốn sống theo giấc mơ Mỹ, nơi mọi thứ đều có thể mua bằng tiền, kể cả sức khỏe và tri thức.

Ít người Mỹ nhớ điều này, nhưng động cơ sâu xa của việc hình thành Canada chính là nỗi lo bị Mỹ thôn tính. Ngay từ thế kỷ 18–19, khi Mỹ còn là một quốc gia trẻ mang tinh thần bành trướng mạnh mẽ, các vùng thuộc địa ở phía bắc đã sớm nhận ra rằng: nếu không liên kết lại, họ sẽ sớm trở thành phần mở rộng của Mỹ. Chính mối lo đó đã thúc đẩy các tỉnh bang đồng thuận thành lập Liên bang Canada.

Trong Chiến tranh năm 1812 giữa Anh – Canada và Mỹ, quân đội từ Canada (thuộc Anh khi đó) đã tiến xuống phía nam và đốt Nhà Trắng tại Washington. Sau cuộc chiến này, Mỹ buộc phải ký hiệp định hòa bình và từ bỏ tham vọng mở rộng lên phía bắc. Đây không chỉ là một sự kiện quân sự, mà là một bài học lịch sử: Canada tồn tại vì họ không chấp nhận bị Mỹ hóa.

Canada, theo nhiều cách, giống một “liên minh kiểu châu Âu” hơn là một quốc gia tập quyền như Mỹ. Các tỉnh bang Canada có mức độ tự trị rất cao: từ chính sách giáo dục, y tế đến luật dân sự. Quebec giữ hệ thống luật dân sự riêng theo truyền thống Pháp; các tỉnh bang tự quyết mạnh về thuế và phúc lợi. Điều này khác căn bản với mô hình các tiểu bang Mỹ, vốn chịu sự chi phối mạnh hơn từ chính quyền liên bang.

Sự đa dạng đó không phải là điểm yếu, mà là nền tảng của bản sắc Canada.

Vấn đề của nước Mỹ dưới thời Trump và có lẽ cả sau Trump - là họ dường như đã quên mất bài học lịch sử của chính mình. Trong hơn 80 năm sau Thế chiến II, Mỹ xây dựng sức mạnh mềm dựa trên giá trị dân chủ, pháp quyền và liên minh. Nhưng Trump đã làm xói mòn điều đó, kéo nước Mỹ quay lại thứ chủ nghĩa bá quyền hoang dã của thế kỷ 19, nơi kẻ mạnh nói lớn và kẻ yếu phải im lặng.

Canada không chấp nhận điều đó. Không phải vì họ ghét Mỹ, mà vì họ từ chối bước lùi về một thời kỳ bán khai, nơi phẩm giá quốc gia bị đem ra đùa cợt và luật lệ quốc tế bị coi như trò chơi quyền lực. Canada không phải là Mỹ và họ chưa bao giờ muốn trở thành Mỹ.

Không phải vì họ yếu hơn, mà vì họ chọn một con đường khác. Con đường của tự trọng, của liên minh tự nguyện, của một quốc gia biết mình là ai.

VÌ SAO NGUYỄN BỈNH KHIÊM ĐƯỢC GỌI LÀ “TRẠNG TRÌNH”?

Nguyễn Bỉnh Khiêm là một danh sĩ sống vào thời Lê, nổi tiếng với những câu sấm truyền bất hủ như “Hoành Sơn nhất đái. Vạn đại dung thân” nói về sự nghiệp lâu bền của các chúa Nguyễn sau dãy Hoành Sơn; hay “Minh Mạng thập tứ. Thằng Trứ phá đền” nói về việc Nguyễn Công Trứ phá đền của ông vào đời vua Minh Mạng… Ông cũng là một vị quan thanh liêm (tuy chỉ làm quan 7 năm dưới triều Mạc) và là một nhà văn kiệt xuất.

Nguyễn Bỉnh Khiêm còn được gọi là “Trạng Trình”. Vậy “Trình” ở đây có nghĩa là gì?

Nguyễn Tá Nhí trong “Vài nét về tình hình văn bản thơ Nôm Nguyễn Bỉnh Khiêm” đã gọi ông là “trạng nguyên họ Trình”. Tuy nhiên ta không thấy có tư liệu nào khác nói rằng Nguyễn Bỉnh Khiêm vốn có họ Trình cả. Đây hẳn chỉ sự hiểu lầm bắt nguồn từ nguyên văn tiếng Hán “Trình Trạng nguyên” mà ra.

Giáo sư Bùi Duy Tân, giáo sư Lê Trí Viễn và nhiều học giả khác thì cho rằng “Trình” là họ mà nhà Mạc đã ban cho Nguyễn Bỉnh Khiêm để ca ngợi tài năng của ông có thể tiếp nối được Trình Di, Trình Hạo, những nhà lý học nổi tiếng vào thời Tống. Tuy nhiên điều này là không có cơ sở vì họ đối với người Việt là rất quan trọng, dùng để nói về dòng tộc, máu mủ, người ta chỉ đổi họ khi đó là họ của hoàng gia, như trường hợp của Lý Thường Kiệt. Còn nếu muốn ca ngợi tài năng, thường người xưa sẽ thay tên chứ không đổi họ. Chẳng hạn danh sĩ Trần Trọng San dưới đời Lý được đổi họ hoàng tộc và thay tên trở thành Lý Kế Nguyên, nhằm chỉ văn chương của ông có thể tiếp nối Khuất Nguyên thời chiến quốc.

Thực tế, học giả An Chi đã chỉ ra rằng “Trình” trong “Trạng Trình” vốn bắt nguồn từ Trình Tuyền, một làng ở xã Cổ Am, huyện Vĩnh Lại, phủ Ninh Giang, trấn Hải Dương, nay thuộc thành phố Hải Phòng. Đây là quê gốc của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Người ta đã dùng tên này để phong tước hầu cho ông, gọi là Trình Tuyền Hầu. Việc lấy tên đất để phong tước cho quan lại rất phổ biến, chẳng hạn chúa Trịnh Tùng từng được phong Phúc Lương hầu, với Phúc Lương là một địa danh còn tồn tài ở Thái Nguyên ngày nay.

Vậy là từ tên gọi Trình Tuyền chỉ địa danh, người ta đã gọi Nguyễn Bỉnh Khiêm là Trình Tuyền hầu rồi nói ngắn thành Trạng Trình.

(Tham khảo Chuyện đông chuyện tây tập 2)

 Theo dõi trang Tiếng Việt giàu đẹp - Giải chữ giữ đời để biết thêm nhiều kiến thức thú vị về tiếng Việt.

 Vui lòng không đăng tải lại bài viết khi chưa có sự đồng ý từ Tiếng Việt giàu đẹp.

Nội dung: Lê Trọng Nghĩa

Hình ảnh: Hiểu Nghi

#Van_hoa

#Tieng_Viet_giau_dep

Sông Ngòi Miền BẮC Việt Nam (K.Cứu)

GS. Thái Công Tụng 

1. Tổng Quan  

       Tưởng cũng nên biết là vài trăm ngàn năm trưóc, nhiều châu thổ ngày nay, từ Âu sang Á, đều nằm trong những vùng biển cạn. Tiểu bang Florida, tiểu bang Louisiana xưa kia cũng nằm dưới biển. Bờ biển cổ không phải là bờ biển ngày naỵ. Châu thổ của sông Hồng cũng vậy. Thực vậy, xưa kia, trái đất đã trải qua nhiều thời kỳ băng giá và xen kẻ là những thời kỳ tan băng:

·  Thời kỳ thứ nhất gọi tên là Günz (từ 600 000 năm đến 540 000 năm trước)

·  Thời kỳ thứ hai có tên là Mindel (từ 480 000 năm đến 430 000năm)

·  Thứ ba là Riss (từ 240000 năm đến 180 000 năm trước)

·  Cuối cùng có tên là Würm (từ 120000 năm đến 10000 năm trước).

       Như vậy, mỗi thời kỳ băng giá lâu đên cả trăm ngàn năm và giữa hai thời kỳ băng hà lại có một thời kỳ tan băng, nước băng hà tan chảy ra.

       Vào các thời kỳ băng hà thì nước co cụm lại trong các tảng băng dày nên nước biển co rút lại: đó là lúc biển lùi (biển rút, biển thoái). Đặc biệt vào cao điểm của thời kỳ băng hà lần cuối cách nay 20.000 năm, toàn bộ miền Bắc nước Mỹ, toàn xứ Canada ngày nay, vùng Siberia, Bắc Trung Quốc cũng như Bắc Âu kể cả Pháp, Đức .. đều bị băng giá bao phủ, bề dày cả chục km!              Lúc đó, mực nước biển sụt xuống 120 mét (-120 m) so với cao độ biển hiện nay (0 mét). Đó là thời điểm người Bắc Á Châu lội qua eo biển Behring vốn nối liền Siberia và Alaska và là tổ tiên các bộ lạc đầu tiên định cư xứ Canada này.

        Khi băng hà tan, cách nay chừng 17 hay 18.000 năm, thì mực mước biển dâng cao tương đối nhanh chóng (biển tiến).  

Cách nay 11.000 năm  - thời Holocen sớm-, mực nước biển còn ở mức –55 mét

       Cách nay 6.500 năm đến 5.000 năm,-vào thời Holocen giữa-, mực nước biển còn ở mức -20 mét  và từ từ tiến lên, đạt mực biển như hiện nay 0 mét vào khoảng 5.000 năm trước.

Như vậy, mọi châu thổ đã từng trải qua nhiều lần:

khi biển tiến: lúc đó diện tích đất châu thổ bị thu hẹp

khi biển lùi: lúc đó diện tích đất châu thổ nới rộng ra

       Khi biển tiến vào châu thổ thì người Việt cổ phải di cư lên vùng cao hơn như vùng Trung Du (Phú Thọ, Hoà Bình..) và chính vùng này là nơi các vua Hùng dựng nước.

       Biển tiến vào châu thổ kéo theo sự lắng tụ các trầm tích biển ở các trũng thấp, và cùng với phù sa nước sông, hình thành môi trường nước lợ (brackish water) với rừng thực vật ngập mặn mọc trên đó, tạo thêm điều kiện khiến châu thổ chóng trầm tích hơn. Song song theo đó, lại có phù sa sông ngòi bồi đắp mỗi năm nên các bồi tích tại châu thổ sông Hồng ngày nay vừa có nguồn gốc sông, vừa có nguồn gốc biển

       Nhiều vùng ven biển thuộc tỉnh Thái Bình, Ninh Bình chỉ cách đây vài trăm năm vẫn còn là biển nhưng với qúa trình bồi tụ, các bãi lầy ven biển được phù sa bồi đắp dần, cộng thêm sức chinh phục biển bằng cách quai đê lấn biển, đắp đê ngăn nước mặn, lấp trũng, khai phá như vài vùng duyên hải Hoà Lan đã làm. Làng Kỳ Bá ở ven thị xã Thái Bình ngày nay, vào thế kỷ thứ 10, còn là cửa biển nên có tên gọi là 'Kỳ bố hải khẩu' .Phố Hiến (thị xã Hưng Yên ngày nay) xưa kia là cửa biển, buôn bán sầm uất nên có câu truyền tụng: 'Thứ nhất kinh kỳ, thứ nhì phố Hiến'.. Sử sách và ký ức truyền lưu bao đời người kể rằng vào thời hưng thịnh, thế kỷ XVII - XVIII, thương cảng này đã từng đón bao thuyền buôn đến từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hà Lan, Bồ Đào Nha, Pháp và xứ Đàng Trong.

       Như vậy, trong tiến trình thành lập châu thổ, trầm tích phù sa cổ (pleistocène) nằm dưới trầm tích phù sa mới (holocène), với phù sa biển dưới sâu và phủ dày lên trên là phù sa sông.

      Những đồi núi sót trong châu thổ vốn là những hải đảo cũ và các dải cồn cát trong lòng châu thổ chính là các dấu vết của các bờ biển cổ. Thực vậy, chỉ trừ tỉnh Thái Bình không có núi còn tất cả các tỉnh khác của châu thổ Bắc Bộ đều có địa hình núi đồi xen kẻ châu thổ.

       Đồng bằng sông Hồng dễ bị lụt nên từ đời nhà Lý, đã xây đê trị lụt. Hệ thống đê điều toàn vùng đồng bằng đã khiến cho sự bồi đắp không đồng đều; thực vậy, bề mặt nhiều nơi còn lồi lõm.Từ lúc xây đê, sông Hồng đổ phù sa trên cửa biển, thay vì trên đất liền, do đó trong vùng châu thổ vẫn còn nhiều nơi trũng như tại Hà Bắc và Hà Nam Ninh. Cũng cần nói thêm ở đây là chính nhờ lượng phù sa rất lớn mà tốc độ tiến ra biển các vùng duyên hải như Kim Sơn, Tiền Hải rất nhanh, có nơi mỗi năm bồi ra biển từ 80-100m.

2.  Sông Ngòi

Sông ngòi miền Bắc Việt Nam thường được phân chia theo hai hệ thống:

·  hệ thống sông Hồng

·  hệ thống sông Thái Bình.

      Hệ thống sông Hồng với các dòng sông nối liền là sông Chảy, sông Lô, sông Gầm, sông Đà, còn hệ thống sông Thái Bình gồm các sông như Sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam . Toàn bộ các dòng sông này tạo nên châu thổ sông Hồng ngày nay.

2.1. Hệ thống sông Hồng

      Sông Hồng bắt nguồn từ bên tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) và chảy vào lãnh thổ Việt Nam ở Lào Cai theo hướng Tây Bắc-Đông Nam qua thành phố Hà Nội, rồi đổ ra Biển Đông ở cửa Ba Lạt. Chiều dài tổng cọng là 1160km trong đó phần chảy trên đất Việt nam là 556km .Vì sông có chảy qua một vùng sa thạch đỏ ở thượng nguồn nên phù sa có màu hồng, nên thường gọi là sông Hồng . Sông này còn gọi là sông Thao như trong bài hát của Đỗ Nhuận:

Hồng Hà mênh mông trôi cát tới chân làng quê

Cuối sông nhiều bến ai về có thấy

Làn gió xanh rì bát ngát đồng lúa ..ven bờ đê

Hồng Hà trôi xuôi đưa nước trên ngàn về khơi

Sông Thao ngoài bến Việt Trì

Có những chàng áo nâu về say mê giòng nước…vui tràn trề.

Sông Hồng có  hai phụ lưu chính là Sông Đà và Sông Lô:

      Sông Đà (trong các sách  châu Âu, sông Đà dịch  là Rivière Noire), có chiều dài gần 1.010km, vào Việt Nam trên địa phận giáp giới hai tỉnh Lai Châu và Điện Biên, lách qua khe hẹp giữa hai dãy Phu Mù Su cao 1.609m và ngọn Ka Lăng 1.799m. Là sông nhánh bên phải của sông Hồng có nguồn từ tỉnh Vân Nam của Trung Quốc, chảy theo hưóng Tây Bắc-Đông Nam qua các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Hoà Bình, Phú Thọ và hội lưu với sông Hồng tại Việt Trì. Đoạn đầu sông trên lãnh thổ Việt Nam, sông Đà còn được gọi là Nậm Tè. 

      Các phụ lưu trên lãnh thổ Việt Nam gồm Nậm Na (ở tả ngạn), Nậm Mốc (ở hữu ngạn). Qua Lai Châu, dòng sông chảy trong một thung lũng sâu giữa khối cao nguyên đá vôi vùng Tây Bắc. Đến  Hoà Bình, gặp núi Ba Vì nên sông chuyển lên phía bắc rồi đổ vào sông Hồng ở ngã ba Trung Hà,  gần Việt Trì.

       Ở khúc quanh sông Đà có những ngọn núi cao như Ba Vì (1250m). Núi Ba Vì gần Sơn Tây là hai địa danh  đã được nhà thơ Quang Dũng bất hủ hoá như sau:

Em ở Thành Sơn chạy giặc về

Tôi từ chinh chiến cũng ra đi

Cách biệt bao ngày quê Bất Bạt

Chiều xanh không thấy bóng Ba Vì

       Sông Ðà cũng khiến người ta mơ đến một chốn đầy cổ tích và thi vị mà nhà thơ Vũ Hoàng Chương gặp được:

Ai đem xáo trộn sầu kim cổ

Trăng nước Ðà giang, mộng Liêu Trai...

       Tuy sông Đà là một nhánh của sông Hồng, nhưng đó là con sông lớn nhất miền Tây Bắc. Trong thực tế, tổng lượng nước hàng năm của sông Đà đã góp đến gần một nửa tổng lượng nước của cả hệ thống sông Hồng gộp lại.

       Sông Đà với địa hình thích hợp nên có nhiều tiềm năng thuỷ điện nên hiện nay đã có 3 đập thủy điện lớn  ở Lai Châu,  Sơn La và  Hoà Bình, mỗi  đập có công suất trên dưới 2.000 megawatt.  Các đập thuỷ điện này giúp tạo điện lực, trữ nước để tưới cho các vụ lúa ở đồng bằng hạ lưu và còn giúp cắt các trận mưa lũ lớn. Riêng tỉnh Hoà Bình có nhiều suối nước khoáng nóng, với nguồn nước phun lên ở nhiệt độ 36 độ C, tại Kim Bôi mà nhạc sĩ Tô Hải đã nhắc trong bài hát:

Ai về sau dãy núi Kim Bôi

Nhắn giùm tim tôi chưa phai mờ

Hình dung một chiếc thắt lưng xanh

Một chiếc khăn màu trăng trắng

Một chiếc vòng sáng long lanh

Với nụ cười nàng quá xinh

       Sông Đà và núi Tản đã được một nhà thơ tiền chiến dùng làm bút hiệu: đó là Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu, nổi danh với bài Thề non nước. Ngọn Tản viên là ngọn cao nhất của dãy núi Ba Vì.

Ông đã có bao vần thơ tuyệt bút viết về chốn quê này:

Vì ai cho tớ phải lênh đênh,

Nặng lắm ai ơi, một gánh tình!

Non Tượng trời cho bao tuổi lẻ,

Sông Đà ai vặn một dòng quanh?

Suối khoáng nóng lộ thiên ở Kim Bôi - Hòa Bình

·  Sông Lô là sông nhánh bên trái của sông Hồng, bắt nguồn trong tỉnh Vân Nam (Trung Quốc),  chảy vào Việt Nam qua các tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang, rồi đổ vào sông Hồng ở thành phố Việt Trì. Đoạn sông Lô chảy trong địa phận Việt Nam, qua các tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang dài 275 km. Lưu vực sông Lô là 22 600km2.  

·  Sông Lô lại do Sông Chảy và Sông Gầm tạo nên:

a/ Sông Chảy là phụ lưu bên phải của sông Lô, chảy qua các tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ song song với sông Hồng. Trên sông Chảy có hồ Thác Bà và nhà máy thủy điện cùng tên. 

b/ Sông Gầm là phụ lưu bên trái của sông Lô, dài gần 300 km, bắt nguồn trên lãnh thổ Trung Quốc, và nhập vào Sông Lô cách thị xã Tuyên Quang khoảng 7 km . Một hồ thiên nhiên lớn là hồ Ba Bể, rộng 6.7 km2  nằm trong vùng núi đá vôi, cách thị xã Bắc Cạn 60 km, thông với sông Năng, một phụ lưu của sông Gầm. 

Hình 1: Châu thổ sông Hồng: các sông chính và ảnh hưởng thuỷ triều

Tỷ lệ : 1: 1,000,000

       Sông Hồng có lưu lượng nước bình quân hàng nǎm rất lớn, tới 2.640 m³/s (tại cửa sông) với tổng lượng nước chảy qua tới 83,5 tỷ m³, tuy nhiên lưu lượng nước phân bổ không đều. Về mùa khô lưu lượng giảm chỉ còn khoảng 700 m³/s, nhưng vào cao điểm mùa mưa có thể đạt tới 30.000 m³/s. Nước sông Hồng về mùa lũ có màu đỏ-hồng với lượng phù sa của sông Hồng rất lớn, trung bình khoảng 100 triệu tấn trên nǎm tức là gần 1,5 kg phù sa trên một mét khối nước. Phù sa vừa giúp cho châu thổ màu mỡ và mở rộng tiến dần ra biển nhưng đồng thời cũng làm lòng sông bị lấp đầy khiến cho lũ lụt xảy ra và vì vậy phải có đắp đê hai bên sông để tránh lũ lụt.

       Sông Hồng, khi chảy vào miền đồng bằng, đã để lại nhiều khúc uốn cũ (old meander). Một trong những uốn khúc cũ này tạo ra những hồ sót, trong đó hồ Hoàn Kiếm nằm ở trung tâm thành phố Hà Nội là một.

Từ Việt Trì trở ra biển, sông Hồng có những chi lưu như sau:

·  sông Đuống (canal des Rapides), dài 65km,  nối sông Hồng với sông Thái Bình ở Phả Lại thuộc huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương.  Sông Đuống đã được nhà thơ Hoàng Cầm thi vị hoá trong bài thơ 'Bên kia sông Đuống' (1948):

Em ơi buồn làm chi

Anh đưa em về sông Đuống

Ngày xưa cát trắng phẳng lì

hoặc:                            

Ai về bên kia sông Đuống

Có nhớ từng khuôn mặt búp sen

Những cô hàng xén răng đen

Cười như mùa thu tỏa nắng

·  sông Luộc: (canal des Bambous) là một chi lưu của sông Hồng, chảy sang sông Thái Bình theo hướng T-Đ, làm ranh giới cho các tỉnh Hưng Yên và Hải Dương ở phía Bắc và tỉnh Thái Bình ở phía Nam.

 Sông Đuống và sông Luộc nối sông Hồng và sông Thái Bình

·  sông Đáy, cũng là một chi lưu bên phải của sông Hồng, và chảy trong các tỉnh, thành Hà Nội, Hà Nam, Ninh Bình và Nam Định với dòng sông chảy gần song song bên hữu ngạn hạ lưu sông Hồng. Sông Đáy được nhắc đến trong thơ của Quang Dũng:

Bao giờ trở lại đồng Bương Cấn

Lên núi Sài Sơn ngó lúa vàng

Sông Đáy chậm nguồn qua Phủ Quốc

Sáo diều khuya khoắt thổi đêm trăng

(Đôi mắt người Sơn Tây)

       Đổ vào sông Đáy có sông Nhuệ, chi lưu của sông Hồng, dài 74 km, chảy qua thị xã Hà Đông, tỉnh lỵ tỉnh Hà Tây.

Sông Nam Định và sông Phủ Lí nối sông Hồng và sông Đáỵ

1.Hệ thống sông Thái Bình dài 93km, bắt đầu từ khúc Lục Đầu ở Phả Lại. Gọi là Lục Đầu vì đây là chỗ tập trung của 6 con sông (4 sông chảy vào: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống và 2 sông chảy ra: sông Kinh Thầy, sông Bình Than)

      Sông Thái Bình  do 3 sông là sông Cầu, sông Thương và sông Lục Nam hợp nên, ngang Phả Lại và chảy ra biển:

* sông Cầu (tên khác: sông Như Nguyệt, sông Nguyệt Đức) dài 290km, bắt nguồn từ vùng núi tỉnh Bắc Cạn, chảy qua thị xã Bắc Cạn, thành phố Thái Nguyên, các tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh, Hải Dương rồi đổ vào khúc Lục Đầu Giang ở Phả Lại. Sông Cầu có lưu vực 3 480km2 

* sông Thương: có chiều dài 157 km, diện tích lưu vực: 6.640 km² cũng phát nguyên từ Lạng Sơn, chảy theo hướng ĐB-TN qua thị xã Bắc Giang (tên củ là Phủ Lạng Thư ơng), rồi hợp lưu với sông Cầu và sông Lục Nam ở thị trấn Phả Lại, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương. Do đó, sông Thương là một đường thủy khá quan trọng vì chở nhiều cây tre, nứa, song, mây, gỗ, dược liệu và các lâm sản khác về xuôi với nhịp chèo đò dị biệt: "Đò ơi! đêm nay dòng sông Thương dâng cao mà ai hát dưới trăng ngà ...".Và Bàng Bá Lân có đoạn thơ:

Em là con gái Bắc Giang

Đôi dòng trong đục Sông Thương ỡm ờ

Nói cười ra giọng lẳng lơ

Niềm ăn nét ở xem thừa đoan trang

Tên sông đã được Đặng Thế Phong đưa vào trong nhạc phẩm  Con thuyền không bến:

"Lướt theo chiều gió.

Một con thuyền theo trăng trong.

Trôi trên sông Thương.

Nước chảy đôi dòng".

      Tại sao gọi là đôi dòng? Vì có Sông Sim [ngòi sim] bắt nguồn từ Thái Nguyên chảy qua các huyện  Hiệp Hòa và huyện Việt Yên đến xã Đa Mai thì  hợp lưu với dòng sông Thương. Nước sông Thương vốn trong xanh nay có dòng nước đục thêm vào thành ra sông có hai dòng chảy song song, một bên trong, một bên đục. Điểm cuối của sông Thương là  thị trấn Phả Lại, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương. Trần Hưng Đạo, một danh tướng  nhà Trần vào thế kỷ 13, đã đánh thắng quân Nguyên tại Kiếp Bạc thuộc tỉnh Hải Dương; phía đông Nam Kiếp Bạc có núi Phả Lại, nay có nhà máy điện cùng tên. Phía đông Kiếp Bạc là các dãy núi Côn Sơn vốn có nhiều di tích lịch sử. Nguyễn Trãi (cháu ngoại cûa Trần Nguyên Hán) cũng thường ẩn tại rừng núi Côn Sơn. 

* sông Lục Nam bắt nguồn từ Lạng Sơn, thượng lưu lòng hẹp, gồ ghề, lắm thác ghềnh nên tốc độ dòng chảy mạnh.

       Sông Lục Nam và sông Cầu họp lại để tạo thành  sông Thái Bình. Sông Thái Bình khi chảy qua các địa phương có những tên gọi khác nhau như: sông Hàm Giang, sông Kẻ Sặt, sông Quý Cao .. Sông Thái Bình chảy ra Biển Đông ở cửa Thái Bình, còn 2 chi lưu lớn Kinh Thầy, Văn Úc chảy ra các cửa Bạch Đằng và Văn Úc.

       Sông Bạch Đằng, còn gọi tên Nôm là sông Rừng thường rất nổi tiếng với 3 trận thuỷ chiến:

1/ năm 938 với Ngô Quyền đánh thắng quân Nam Hán

2/ năm 981 với vua Lê Đại Hành  phá quân Tống

3/ năm 1288: Hưng Đạo vương thắng quân  Nguyên Mông Cổ

       Sông này được ghi lại với những bài hát như Bạch Đằng Giang (Lưu Hữu Phước), Trên sông Bạch Đằng (Hoàng Quý).

4. Vài vấn nạn sông ngòi miền Bắc

      Nước là một tài nguyên tái tạo vì ‘nước trôi ra biển lại mưa về nguồn’.  Nước là một tài nguyên tái tạo và giúp cho con người trong nhiều lãnh vực: kỹ nghệ (năng lượng, khoáng sản, biến chế, giải trí ..) , nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi, nuôi cá), sinh hoạt (tắm, giặt..)  nhưng với dân số đông, kéo theo diện tích đất nông nghiệp trên mỗi đầu nông dân ngày càng giảm đi thì tài nguyên nước càng ngày càng trở nên quan trọng khi mà sa mạc hoá đất đai, hạn hán gia tăng với biến đổi khí hậu, với El Nino càng trở thành một vấn nạn có tầm vóc toàn cầu. Một nan đề là ô nhiễm trên các dòng sông, là vì dù là ô nhiễm không khí với bụi, ô nhiễm đất với mọi hoá chất bảo vệ thực vật thì đều trôi vào chỗ trũng, nghĩa là vào sông suối.

4.1. ô nhiễm sông ngòi. 

       Sau đây là trích đoạn trong báo bên nhà nói qua về ô nhiễm vài  dòng sông miền Bắc:

Lục Đầu Giang, nơi hợp lưu 6 con sông lớn ở miền Bắc gồm sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và nhánh chính sông Thái Bình. Từ bao đời nay, ngã sáu sông là nguồn sống của hàng nghìn hộ dân làm nghề chài lưới, nuôi cá lồng bè. Nhưng gần đây, các dòng sông bị đầu độc, nghề sông nước ở Lục Đầu Giang lâm đường tận vận.Mất tiền tỷ chỉ trong một giờ. Trên khúc sông của Lục Đầu Giang, bên này là thị xã Chí Linh, bên kia là huyện Nam Sách đều thuộc tỉnh Hải Dương có hàng trăm hộ dân nuôi cá lồng bè. Cá lăng, cá ngạnh, cá quất…    Tấp nập, đông đúc không thua gì đô thị trên bờ. Nhiều gia đình có thu nhập khá, nhiều địa phương được khuyến khích phát triển mô hình nuôi cá lồng nhằm để xây dựng kinh tế mũi nhọn.    “Ban đầu thấy cá tôm tự nhiên chết từ thượng nguồn trôi về dạt vào bờ sống chúng tôi cứ tưởng là dịch. Chưa kịp đưa cá lên hồ để tránh thì thấy các lồng cá chết nổi ồ ạt như kiểu bị người ta bỏ thuốc độc vào. Con nào con nấy trắng bụng, máu từ đầu, từ mang ộc ra đỏ lừ cả lồng bè. Cá nổi đặc lồng, dùng lưới quét không kịp, phải thuê máy xúc vào đào hố, xúc đi chôn. Chứng kiến cảnh cá chết sạch chỉ trong nháy mắt, vợ tôi ngất lên ngất xuống, gào khóc kêu trời, đau thắt ruột gan”, Nguyễn Đức Nho chua chát kể.

Và sau đây là Ô Nhiễm Trên Sông ĐÁY:

    “Tình trạng ô nhiễm của sông Đáy đã hàng chục năm qua, ảnh hưởng rất lớn đến không chỉ đời sống mà còn cả sự phát triển của nhân dân nơi đây. Các khu ruộng sau khi bơm nước sông ô nhiễm vào, năng suất lúa giảm rõ rêt. Lớp bùn đen đọng lại trên mặt ruộng vài tháng sau vẫn chưa hết”.

      Thôn Lam Điền vốn là “vựa lúa” của xã Lam Điền. Nhiều năm nay, năng suất lúa đã giảm rõ rệt do phải sử dụng nước ô nhiễm chứa nhiều độc hại và sâu bệnh. Mặc dù người dân đã áp dụng nhiều tiến bộ khoa học, kĩ thuật, sử dụng giống mới có năng suất cao nhưng vẫn không bù lại được.

      Nhà anh Vinh cũng có tới 6 sào ruộng. Anh bảo: Trước kia, khi nước sông chưa bị ô nhiễm, năng suất lúa thường là từ 2 tạ đến 2 tạ rưỡi mỗi sào nhưng bây gìơ thì giảm rõ rệt, chỉ còn trên dưới 1 tạ, nhà nào cao thì được tạ rưỡi mỗi sào. Anh Vinh cũng cho biết, nhiều lần thôn và xã đã phản ánh về tình trạng ô nhiễm này, tuy nhiên vẫn chưa có biến chuyển. Nhân dân vẫn mong mỏi sớm có biện pháp giải quyết để cứu lấy dòng sông và trả lại môi trường sống trong sạch.

       Tôi hỏi anh Vinh rằng tại sao sông Đáy mấy năm nay ô nhiễm kinh khủng thế, anh ngậm ngùi: “Tại các làng nghề dọc hai bên bờ sông xả nước thải ra đầu độc chứ còn tại sao nữa”. Vào mùa cạn, tầm tháng 10 đến tháng 12 là thời cao điểm sản xuất của các làng nghề phía đầu nguồn, lại trùng dịp mùa cạn, nước sông đen ngòm như bồ hóng, lội xuống, váng bẩn dính chặt vào chân. Mùi hôi bốc lên khủng khiếp, bay vào sâu trong làng, cách đó hàng trăm mét còn ngửi được.

       Chị Đỗ Thị Bích, bán hàng ngay bên cạnh dòng sông cho biết: “Sông bây giờ bẩn khủng khiếp. Ngày nào bán hàng tôi cũng phải bịt kín khẩu trang mà vẫn đau đầu vì mùi hôi bốc lên”. Chị Bích bảo, trước kia, chỉ khoảng 15 năm thôi, mọi người vẫn dùng nước sông để ăn, tắm giặt bình thường, bây giờ thì hình ảnh đó chỉ còn lại như một kỉ niệm đẹp, để kể lại cho nhau nghe mà nhiều lúc còn không dám tin.

       Và đây là ô nhiễm trên lưu vực sông Cầu : lưu vực sông Cầu tiếp nhận nước thải của sáu tỉnh Bắc Cạn, Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Dương và một phần nước thải của Hà Nội. Nước thải từ luyện kim, cán thép, khai thác khoáng sản ở hai tỉnh thượng nguồn Bắc Cạn và Thái Nguyên được thải trực tiếp ra Sông Cầu, trong khi đa số các mỏ khai thác tại lưu vực đều không có hệ thống xử lí nước thải . Lưu lượng nước thải tại nhiều làng nghề sản xuất giấy, nấu rượu, mạ kim loại, tái chế phế thải, sản xuất đồ gốm.. .cũng lớn và thải trực tiếp vào sông.

4.2.Ngoài ô nhiễm trên sông nước, nước ngầm cũng bị nhiễm asen (arsenic), nhất là tại các vùng Hà Nam, Nam Định, ở tại đây,  mức độ ô nhiễm asen nghiêm trọng như ở Bangladesh - nơi được đánh giá là có độ ô nhiễm asen cao trên thế giới.

4.3. tác động hồ thuỷ điện: Sông Hồng chuyên chở nhiều lượng phù sa, trong chất phù sa đó, có chứa vôi, lân, đạm nhưng từ ngày có đập thủy điện Sông Đà, lượng phù sa giảm dần do đó trong tương lai, ruộng phải sử dụng phân hoá học nhiều hơn. Nguồn nước của lưu vực sông Hồng chịu sự tác động khá lớn các hồ chứa thủy điện của Trung Quốc. Bắt đầu từ năm 2008 ở sông Đà và năm 2010 ở sông Thao, các hồ chứa thủy điện đã thay đổi dòng chảy phía hạ lưu. Nó cũng thay đổi chế độ bùn cát, gây sạt lở, bồi lắng lòng dẫn hạ du, ảnh hưởng đến hệ sinh thái. Trên các lưu vực quanh các đập thuỷ điện, xói mòn đất trên các triền núi dốc sẽ gây nạn bùn lắng xuống lòng hồ, làm giảm tuổi thọ các đập nước.

4.4. nước biển dâng lên . Chiều hướng biến đổi khí hậu toàn cầu với khí nhà kính tăng gia sẽ làm mực nước biển dâng cao, làm ngập lụt một số đất thấp ven duyên hải, khiến một bộ phận không nhỏ dân cư vùng thấp ven biển sẽ phải di dời lên vùng đất cao trong khi hiện nay, mật độ dân số đồng bằng sông Hồng đã rất cao, trên 1200 người/km2, cao gấp 5 lần mật độ dân số trung bình Việt Nam.  Dân số cao lại gây áp lực trên tài nguyên thiên nhiên với nước mặn vào sâu, xói mòn bờ biển, bùn lắng, phá rừng đầu nguồn, tác động lên muông thú ..

5. Kết Luận.

       Với nhiều vấn đề vừa kể, chúng ta thấy tài nguyên nước cần được quản lý tích hợp (integrated water management) để điều hợp sử dụng tài nguyên này trong chiều hướng phát triển bền vững: từ thượng nguồn với bảo vệ  rừng và giảm du canh trong lưu vực, cho đến hạ nguồn với trồng rừng ngập mặn ven biển để giảm bớt cường độ xâm nhập triều và song song theo đó, cũng cần có chương trình điều hoà dân số vì sức ép dân số sẽ tác động đến tài nguyên. Tại các đô thị thì cần kiểm soát được ngập úng và ô nhiễm, cải thiện hệ thống thoát nước, thu gom nước thải, giúp tránh được nhiều bệnh truyền nhiễm. Trước kia, nhu cầu an ninh lương thực đòi hỏi phải sản xuất lúa gạo tại chỗ nhưng ngày nay, với giao thông vận tải dễ dàng, phải giảm diện tích trồng lúa tại đồng bằng này vì lúa đòi hỏi nhu cầu nước và không đem lại cho nông dân nhiều lợi tức bằng các loại nông sản khác như rau, hoa, quả hoặc dược thảo. Đặc biệt là rau là một loại hoa màu có nhu cầu tiêu thụ rất cao tại các đô thị, nhất là với tiến trình đô thị hoá rất nhanh tại châu thổ sông Hồng, thì cần sử dụng nguồn nước sạch  thì rau sản xuất ra mới an toàn, giúp giảm nhiều chứng bệnh cho người tiêu thụ .

GS Thái Công Tụng 

Du jamais-vu : Toronto disparaît sous un demi-mètre de neige historique

• Un réveil tout blanc pour la Ville Reine

  

   credit : lanature.ca (image IA)

  On a parfois du mal à croire ce que la nature nous réserve, n’est-ce pas ? Eh bien, imaginez la surprise des Torontois ce lundi matin. La Ville Reine, comme on l’appelle souvent, vient tout simplement de vivre sa journée la plus neigeuse jamais enregistrée. Ce n’est pas une petite averse : la ville s’est réveillée sous une couche de neige dépassant carrément le demi-mètre par endroits. C’est le genre de situation où l’on regarde par la fenêtre et où l’on se demande si on rêve.

  C’est une situation inédite, vraiment. Plus de 50 cm de neige au sol… du jamais-vu dans la plus grande ville canadienne. Je pense qu’il faudra du temps pour déblayer tout ça.

  Une tempête record aux chiffres vertigineux

  

  credit : lanature.ca (image IA)

  Tout a commencé dimanche, lorsqu’une tempête hivernale historique a frappé le sud de l’Ontario de plein fouet. La visibilité ? Presque nulle par moment, c’était un véritable mur blanc. Ce qui s’est passé, c’est que des vents d’est soufflant sur le lac Ontario ont créé ce fameux effet de lac, intensifiant les précipitations de manière spectaculaire. La neige tombait à un rythme effréné, je dirais entre 3 à 5 cm par heure, ensevelissant les voitures et les routes à une vitesse folle. La région s’est retrouvée totalement paralysée.

• Từ giã… một mùa đông
  • 
    

    "Yêu một khắc để mang sầu trọn kiếp

    Tình mười năm còn lại mấy tờ thư"....

    ...

    Rượu chẳng ấm mưa hoài chăn chiếu lạnh

    Chút hơi tàn lay lắt ngọn đèn khuya"....

    (Lá Thư Ngày Trước- Vũ Hoàng Chương)

     ----------

    Quang ngầy ngật bên chai rượu mạnh Chivas trên 40 độ, rót đầy ly rồi uống từng ngụm nhỏ, nhâm nhi cho đến hơn nửa chai mà vẫn không để ý; đầu óc choáng váng vì nồng độ cồn cao của rượu, bồn chồn lo nghĩ, muốn đưa ra một quyết định mà mãi vẫn không làm được, không cam lòng!

     Từ ngày hai vợ chồng Quang về hưu, ông 68, bà 65, cả hai đều muốn biến những chuỗi ngày còn lại của mình là những ngày nghỉ ngơi, du lịch, hạnh phúc để bù lại cho 40 năm làm việc cật lực, kiếm tiền nuôi gia đình, con cái. Nay các con đã lớn, thành tài, lập gia đình, hai ông bà mới nghĩ đến cuộc sống của riêng mình. Chuyến du lịch đầu tiên sẽ là những nơi gần gũi trong nước Mỹ trước, từ tỉnh nọ đến tỉnh kia, rồi từ từ sẽ đi xa sau.

    Một cuối tuần trời hơi se lạnh, mùa đông mới bắt đầu nhưng thật đẹp, nắng ấm, ông bà chuẩn bị lái xe từ Boston trên tuyến đường 20 đến thăm kỳ quan thiên nhiên của Yellowstone, Hoa Kỳ. Đến gần thác nước lớn nằm phía bên kia đường, bà Quang vui sướng reo lên như đứa trẻ:

    - Ồ cảnh chỗ này đẹp quá, mình dừng lại chụp vài tấm hình, nghỉ chân rồi đi tiếp nhe anh!

    Ông Quang vui lây với lời đề nghị của vợ, vội vàng quay đầu xe lại tìm chỗ đậu, con đường lúc ấy rất vắng vẻ chả có xe nào cả khuất sau quả núi lớn dài, ông chủ quan làm U-turn qua bên đường đối diện để quành lại; bất thình lình một xe tải đi khá nhanh, lao vun vút vì thấy đường vắng, ông không trở tay kịp lúc đang quay đầu xe, chiếc xe tải cũng thắng không kịp tông ngay vào phía bà Quang ngồi, tiếng thét thất thanh của bà vang lên cùng tiếng va chạm thật mạnh của hai chiếc xe, hất ông văng ra khỏi xe và tất cả tắt lịm sau đó. Bà bị chấn thương nặng ở đầu, cả hai ông bà máu me khắp cơ thể, đều được xe cấp cứu đưa vào nhà thương.

     Một tháng sau, ông đã bỏ nạng vì vết gẫy ở chân đã lành, và vết rách ở trán cũng hàn lại, còn bà thì mãi trong tình trạng hôn mê sâu, bác sĩ đề nghị:

    - Chúng tôi xin lỗi đã hết cách, bà nhà đã bị chết não, nếu ông ký vào tờ giấy này thì gia đình ông cho phép chúng tôi rút ống thở để bà ra đi nhẹ nhàng…

     Ông bàng hoàng lặng người, cố nói trong tiếng nấc nghẹn:

    - Không được, tôi không ký, không chấp nhận rút ống thở đâu... Em à, hãy tỉnh lại đi mà! Anh không thể rút... không thể đâu! Lỗi tại anh... làm ơn cứu vợ tôi!

    Bác sĩ đứng bên cạnh ông một lúc để trấn an rồi lẳng lặng bỏ đi ra ngoài. Ông quằn quại đau đớn khổ sở, bứt tóc vò đầu, khóc lóc tự trách bản thân; bà vẫn nằm im bất động, hai mắt nhắm nghiền.

    Mỗi ngày người y tá đều thấy ông thất thểu, buồn hiu, xách một gà men cơm vào nhà thương, ngồi ăn cùng bà, nói chuyện cho bà nghe, kể những điều ông đã làm trong ngày, vừa cười vừa nói trong nước mắt; ông cầm tay bà đặt lên môi má ông, rồi hôn bàn tay bà nói trong nước mắt:

    - Mình chưa kịp đi chơi xa, chưa kịp hưởng những thú vui của cuộc đời thì em đã nằm xuống, nguồn vui của anh giờ đã không còn nữa... Con cái đã về thăm em, chúng bằng lòng để anh quyết định rút hay không rút ống cho em, anh làm sao có thể làm nổi đây!... Anh biết em vẫn nghe tiếng anh nói, có phải vậy không? Cho anh biết em vẫn nghe anh nói chuyện phải không?

     Dòng nước mắt bà nhè nhẹ chảy ra từ hai khóe mắt, ông vuốt mái tóc trắng của bà, mừng mừng tủi tủi:

    - Anh biết mà, em vẫn nghe anh nói đấy chứ, hãy cố tỉnh dậy nhé, hãy cố tỉnh để cùng anh sống tiếp cuộc đời này, anh không thể sống thiếu em; ngôi nhà của chúng ta sẽ rộng thênh thang, anh như bị lạc trong ấy, không biết phải làm gì, anh chỉ muốn mãi ngồi ở đây với em thôi...

    Bỗng cô y tá xuất hiện một cách bất đắc dĩ ngay cửa phòng:

    - Ông ơi, bệnh viện đã hết giờ thăm bệnh, ông về đi rồi mai sẽ vào tiếp nhé!

    Ông bịn rịn chia tay bà mà lòng không nỡ rời đi.

    Về đến nhà, vừa bước vào cửa, đã thấy đèn đóm bật sáng choang, trong bếp mùi thơm của món gà chiên mà ông thường rất thích ăn bốc ra thơm phức, ông nhanh chân vào xem.

    Cô Bình, người hàng xóm sống cách nhà ông vài căn xuất hiện với nụ cười bẻn lẻn, chiếc tạp dề đeo phía trước ngực, cô chuyển giọng lo lắng khi thấy dáng ông mệt mỏi ngay cửa bếp.

    Ông đang vô cùng ngạc nhiên khi thấy cô Bình trong nhà mình, thay vì ông lên tiếng hỏi thì cô đon đả trước:

    - Anh Quang, anh mới đi thăm chị về đó hả? chị lúc này có khá hơn không?

    Ông lắc đầu héo hắt:

    - Bà ấy... bà ấy vẫn vậy, vẫn nằm yên với đôi mắt nhắm nghiền... Nhưng...

    - Nhưng sao hả anh? Chị cử động được hả anh?

    - Không! bà ấy hình như hiểu tôi nói chuyện, nghe tôi nói...

    - Sao anh biết?

    - Khi tôi nói thì bả... chảy nước mắt!

    Nói đến đây, Quang không thể kềm nổi xúc động, hai dòng lệ nóng hổi chảy ra trên khuôn mặt cằn cỗi bơ phờ của ông. Bình để tay lên vai ông trấn tĩnh:

    - Anh Quang nè! Mỗi người một số... Anh và chị có của ăn của để, làm việc cực nhọc, mà không có số hưởng hết cái mình làm ra. Anh phải chấp nhận số phận, chứ anh cứ đau lòng mỗi ngày như thế này làm sao sống tiếp? Em nghĩ nếu anh không phấn chấn lên thì nay mai cũng gục ngã thôi!... Em... em là hàng xóm của anh chị, đến với anh chị thường xuyên khi còn khỏe, bây giờ thấy anh gặp nạn chả lẽ không giúp? Cả cái xóm nhà này ai đi chợ gặp em đều hỏi về anh chị, mà em có biết gì hơn họ đâu... Lúc nãy thấy ông phát thư đi qua, ổng định đưa thư gì đó mà cần chữ ký của anh mà anh không có nhà, nên em làm bộ nói là người nhà của anh để nhận thư cho anh. Rồi tính để thư ngay phía sau nhà cho anh, vừa ra sau thì thấy nhà anh mở cửa toang hoang, chắc sáng anh đi gấp quá quên khóa cửa nhà, em mới vào làm dùm cho anh bữa cơm chiều...

    - Cám ơn cô Bình nhe, cô làm tôi ngại quá! Hay là cô mời chú qua đây ăn cơm với tôi luôn?

    - Dạ chồng em đi làm xa tuần này rồi. Anh cứ dùng cơm đi... Em về!

    - Thôi cứ ở lại ăn với tôi chứ, ai mà làm cơm xong lại bỏ về vậy, sao tôi dám ăn.

    Một tuần liên tiếp, vì chồng đi làm xa nên cô Bình rảnh chạy sang giúp ông Quang làm cơm chiều, an ủi nỗi buồn thiếu vắng vợ của ông.

    Bỗng một hôm, như thường lệ Bình đến làm cơm cho ông Quang, mở cửa ra đã thấy dáng ông ngồi một mình với chai rượu mạnh trên bàn, đầu tóc rối ren, hai con mắt thâm quầng như chưa từng chợp mắt cả đêm, ông gục xuống bàn, khuôn mặt nhợt nhạt. Bình vội vàng đến lay ông:

    - Anh Quang!... Anh Quang… anh có sao không?

    Thấy ông nằm yên bất động, Bình liền đưa tay lay vai ông, cả người ông mềm nhũn, đổ xuống đất, cô hốt hoảng ráng đỡ ông ra sofa cạnh đấy nằm. Cô vào nhà tắm tìm cái khăn ướt để lau mặt cho ông tỉnh, cô phát hiện ra một cái ly chỉ còn chút nước nhưng bên trong có một chất màu trắng đọng lại ở dưới đáy ly; cả người run lên khi cô nghĩ có thể ông Quang buồn chán đã nghĩ quẩn, cô vội vàng bấm số phone gọi ngay xe cấp cứu đến nhà đưa ông vào bệnh viện ngay lập tức và cũng không quên đem theo cái ly có chất bột trắng ấy.

    Đúng như cô nghĩ, ông Quang đã muốn quyên sinh! Kết liễu cuộc đời bất hạnh ở đây!

    Sau vụ tự tử không thành, ông Quang bỗng đổ quạu, thấy cô như cái gai trong mắt, lúc nào cũng có sự hiện diện của cô trong nhà, ông không thể nào làm chuyện ông muốn.

    Ông đã bực tức hét thẳng vào mặt cô:

    - Cô làm phiền tôi quá! Hãy mặc tôi!... Về đi!

    Bình bực tức uất nghẹn, quay lại nhìn ông, nước mắt quanh tròng:

    - Có bao giờ anh nghĩ cuộc sống này rất quý không? Nếu anh chết đi... ai sẽ chăm sóc cho chị trong nhà thương? Và sẽ có người rất đau khổ khi anh bỏ thế giới này...

    - Chả còn ai yêu thương tôi nữa đâu, con cái mỗi đứa ở thật xa bận bịu. Không còn ai cần tôi nữa cả!... Tôi thật vô dụng!

    - Sao anh biết là không có ai cần anh chứ? Chỉ tiếc là trái tim anh không chịu mở ra đó thôi!

    - …

    Bình không thể nói hết được tâm sự thầm kín của mình nên bỏ vào bếp với đôi mắt nhòa lệ, vẫn ở lại bên cạnh ông, nấu đồ ăn ngon cho ông, dỗ ông ăn uống đúng giờ giấc, tẩm bổ cho ông, ông đi đến đâu cô cũng đòi đi theo, với lý do không muốn ông cô đơn rồi làm điều dại dột!

    Ngay khi vào thăm vợ, cô Bình cũng đi với ông vào thăm bà. Bà vẫn nằm yên trên giường với những sợi dây cắm chằng chịt, khuôn mặt thật thanh thản, đôi mắt nhắm nghiền, đôi môi vẫn đượm hồng, cô Bình tự động ngồi bên xoa nắn chân tay cho bà, còn mang theo bộ đồ làm móng vào, làm cho bà tươi đẹp hơn, điều này làm ông thật cảm động, trái tim xao xuyến, ông thầm cảm ơn cô đã tận tình chu đáo với vợ chồng ông quá.

    Từng chút một, những hành động nhỏ của Bình đã làm ông Quang cảm thấy mang ơn cô, bớt buồn hơn và chấp nhận cái định mệnh xót xa ấy! Bà thực sự đã từ giã những người thân, sống trong sự u mê riêng rẽ, còn ông sẽ phải sống tiếp những ngày tháng còn lại trong cô đơn.

    Một buổi chiều, sau khi từ nhà thương về, tay xách theo chai rượu Chivas với nồng độ cồn 46, ông vui vẻ nói với Bình:

    - Hai anh em mình hôm nay lai rai cho quên đời nhé!

    - Dạ thôi, em không biết uống đâu, anh cứ tự nhiên đi.

    - Ăn đồ ăn ngon của em làm mà không có chút rượu tôi thấy thiếu thiếu cái gì đó, em cứ uống với tôi chút chút thôi, chứ có ép em phải uống nhiều đâu mà lo.

    Thế là ông Quang thì uống ly đầy, còn Bình thì uống ly nhỏ. Trong cơn ngà ngà say, Bình nói:

    - Em... em thấy tội nghiệp anh Quang cứ bận rộn ra vô nhà thương, hay... từ nay anh để em lo cơm nước việc nhà cho anh luôn nhe...

    - Anh... sợ người ta nói ra nói vô thấy em đến nhà anh hoài, trong khi chị chưa khỏe, còn chồng em thì lại vắng nhà.

    - Anh biết đó, chồng em chả lúc nào có nhà cả, khi mình cần đến thì hắn đang lái xe đường trường, còn khi có nhà thì lại bận bạn bè, thiệt chán! Mà chả lẽ..anh ráng chịu đựng khổ sở lẻ loi từ bây giờ đến cuối đời hay sao? Anh phải than khóc đau đớn suốt đời còn lại hả? Anh phải sống cho anh chứ! Anh đau khổ 3,4 tháng nay cũng đủ lắm rồi, không thay đổi được gì đâu! Anh buồn khổ vậy, chị có khỏe lại được không? Hãy sống cho anh! Ngày nào em cũng nghe anh than thở thật em cũng rầu rĩ lắm luôn!

    Quang bỗng ngẩng đầu lên nhìn Bình, lần đầu tiên ông mới để ý đến người con gái đã vì mình, lo lắng cho mình từ mấy tháng nay không công, không trách móc, không đòi hỏi gì cả, vì lý do gì nhỉ? Tình hàng xóm? Tình người?... Ừ chắc thế! Cho là tình... nhân loại đi!

    Bất chợt trong men say, Quang thấy Bình thật đẹp với mái tóc uốn cong lượn nhẹ, dài ngang vai màu nâu sáng, dưới ánh đèn vàng trong gian bếp nhỏ ấm cúng, ánh mắt cô như toát lên vẻ man dại liêu trai, ông cười đưa tay lên chạm khuôn mặt cô, thầm thì:

    - Em đẹp lắm! Cái đẹp thật khó cưỡng!

    Bình giữ chặt bàn tay Quang đặt trên má mình:

    - Em... em... muốn được chăm sóc cho anh...

    Quang hình như chả còn nghe Bình nói gì nữa, những ly rượu Chivas quá đà từ nãy giờ như đốt cháy cả người ông, nóng ran, ông ngật ngừ muốn cởi bỏ tất cả cho bớt vướng víu, rồi té sấp xuống chả biết gì nữa cả. Hai mắt ông nhắm lại và để mặc cho Bình muốn kéo lết thân thể ông vào phòng trên lầu hay dưới nhà cũng mặc.

    Khi rượu đã rã, Quang tỉnh dậy nửa đêm, thấy nhức đầu, loạng choạng ngồi dậy để tìm ly nước; giật mình thấy Bình đang nằm cạnh mình trên cùng một giường, cùng đắp một chiếc mền và hơi thở nàng toàn mùi rượu nồng nặc, ông vén nhẹ chiếc mền để bước xuống đất thì mới hay là cả hai người không một mảnh vải trên người!

    Quang lo lắng, không biết rõ ràng đã xảy ra chuyện gì, không biết.. Bình có ý thức được chuyện đã xảy ra đêm qua không! Cố nhớ lại những ngày tháng cũ khi vợ còn khỏe, bà hay mời bạn bè đến nhà làm party ăn uống, vợ chồng Bình là hàng xóm cách nhà 2 vợ chồng Quang không xa, chồng lái xe đường trường, lấy hàng hải sản từ Main giao khắp nơi trên đất nước Hoa Kỳ, nên ít khi có mặt ở nhà, Bình là một cô gái khoảng 50, có chút nhan sắc, làm đồ ăn khéo và nhận đến nhà làm nail cho khách. Bà Quang cũng hay gọi Bình đến làm móng nên 2 người quen nhau khá thân thiết. Bà Quang xem Bình như cô em gái nhỏ, điều gì cũng nhờ Bình làm hết, riết rồi bà đặt đồ ăn hàng tháng ở nhà Bình luôn cho khỏe, nấu cho nhà Bình thì nấu luôn cho nhà bà,  rồi giao cho bà vào mỗi sáng, bà chỉ hâm lại cho chồng, thành ra Bình rất sành những món chồng bà Quang thích ăn.

    Quang dù ở tuổi 68, hay chơi thể thao, đánh tennis nên dáng người rất chuẩn, khỏe và cơ bắp săn chắc, Bình đã có lần nói với bà Quang khi hai chị em ngồi xem mấy ông đánh tennis ngoài sân:

    - Chị Quang nè, anh coi tướng còn “ngon cơ” quá,chị mà không giữ thì có ngày bị xẩy mất đó nhe!

    Bà Quang lúc ấy, cười vang tự tin:

    - Hahaha, em ơi tụi chị lớn tuổi rồi, ảnh cũng biết phải quấy chứ em, đâu còn trẻ nữa đâu mà phiêu lưu, phiêu lưu thì sẽ mất hết, chia đàn xẻ nghé thì chả lợi cho ai cả! Tụi em trẻ thì thay đổi được, lớn tuổi rồi không ai muốn thay đổi nữa, mà chỉ muốn chấp nhận như thế thôi! Còn em? Em và chồng hạnh phúc chứ?

    - Chồng em nhỏ hơn em 2 tuổi, chàng chưa chín chắn lắm, với lại tụi em cũng chưa có con cái, ở với nhau đó nhưng vẫn chưa đăng ký kết hôn. Thật ra tụi em lấy nhau sớm quá, hai đứa không hiểu nhau nhiều, nếu bây giờ cho em được làm lại thì em thích lấy người lớn tuổi hơn em để họ hiểu và bảo bọc em...

    Quang nhớ lại vợ và Bình đã từng ngồi tâm sự với nhau, kệ cho chàng đi qua đi lại xung quanh, hai người vẫn tiếp tục nói không chút đắn đo. Quang sực nghĩ:

    - Hay là... Bình đã có ý mến chàng từ trước, không nói ra, nên bây giờ thời cơ đã đến?

    Chàng quay lại ngắm người con gái đang ngủ vùi trên giường chàng, thật êm đềm hạnh phúc lắm.

    Chàng đưa tay vuốt vài sợi tóc lòa xòa che mất khuôn mặt bầu bĩnh của nàng, đã 4 tháng nay, nàng tự nguyện đến với chàng, nấu ăn, đi chợ, coi sóc nhà cửa, làm cơm cho chàng đem vào nhà thương thăm vợ, đã thế còn bị chàng hất hủi mắng nhiếc nặng nhẹ...Chả lẽ đó không phải là...tình yêu sao?

    Nàng đã bất kể những lời đồn thổi, dị nghị của những kẻ rỗi nghề để đến với chàng với tấm lòng, tâm huyết và trái tim của kẻ đang yêu!

    Trong phút chốc Quang cảm thấy yêu nàng con gái ấy, muốn đền bù cho nàng những thiệt thòi mất mát từ mấy tháng qua. Quang mang ơn nàng đã vực chàng dậy từ một hố sâu mất mát đau khổ, đã thổi luồng sinh khí mới, cho chàng tìm lại cuộc sống màu hồng mong manh còn lại vào cuối đời.

    Chàng quyết định sẽ sống nốt những chuỗi ngày cuối đời một cách vui vẻ nhất với người con gái đã kiên quyết vì chàng.

    Lần đầu tiên, Quang rút một điếu thuốc, ngồi ở một chiếc ghế cách xa giường ngủ, cảm động ngắm nàng ngủ thật an lành như nàng tiên đã được ôngTrời cử xuống vỗ về cuộc đời bất hạnh của chàng.

    
    

    (Viết lại tâm sự của chị TM, cám ơn chị; đổi tên nhân vật trong truyện).

     Sỏi Ngọc

    
    

    Hương Xuân Man Mác Đó Đây

    • 
      

      “Có là bao, ba vạn sáu ngàn ngày, được trăm cái Tết
      Ước gì nhỉ, một năm mười hai tháng, cả bốn mùa Xuân”
      Chu Kim Long

      ------

      Tiếng bà xã tôi gọi từ chiếc xe gỗ được đóng để làm khung cho cái bếp ga lưu động trong khu vườn sau nhà, trong lúc tôi đang bận rộn tìm cách che những chậu bông kiểng cho qua những đêm Đông buốt giá, chờ đón Xuân sang.
      - Điện thoại trong nhà reo kìa, anh vô coi xem ai gọi. Em đang bận chiên mấy con cá, anh coi, có phải ông bà ngọai gọi không?

      Tôi nói:

      - Ờ, để anh che xong chậu bông này đã.

      Cô nàng thúc giục tôi:
      - Anh vô ngay đi, ai đó đã gọi đi gọi lại hai ba lần rồi.
      - Chắc lại quảng cáo chứ gì!

      Nói vậy, nhưng tôi cũng bỏ ngang công việc vườn tược, rảo bước chân đi vào nhà.
      Mấy năm nay, ông thân sinh nhà tôi ngày một yếu dần bởi chứng bịnh tiểu đường. Ở tuổi gần 90, căn bịnh lại không chỉ quan yếu đến Thận mà còn liên hệ và tác hại đến mắt, phổi, tim, gan. Những năm gần đây, cơ thể ông không sản sinh chất Insulin để điều hòa đường lượng được nữa, nên ông cụ phải đo đường lượng và chích Insulin 5 lần một ngày. Căn cứ vào mức đường lượng khi đo mà chích Insulin theo bản hướng dẫn của bác sĩ.
      Có lẽ trước đây là y tá trong ngành Quân y, quá quen thuộc với kim chích, nên ông chích “rất chuyên nghiệp”. Tôi là người nhát chích, nên mỗi khi sang thăm, thấy ông một tay véo da gần cái rốn lên, một tay lụi cái kim tự chích lấy, tôi phải ngoảnh mặt đi nơi khác. Nhưng ông cụ cứ tỉnh bơ, còn cười hà hà nói: Đời chỉ có thế mà thôi.
      Hình như đức tin tôn giáo và tuổi đời làm ông không cảm thấy sợ cái chết nữa, tôi chưa bao giờ nghe thấy ông than thở về cái bịnh tật ông đang mắc phải. Đã mấy lần ông bị xỉu, phải gọi 911 cấp cứu vì đường lượng xuống bất thường dưới 70. Các con cái thì ở các thành phố hơi xa, chỉ có chúng tôi là tương đối ở gần khu chung cư – khoảng 10 phút lái xe. Do đó, nhà tôi thường lo lắng mỗi khi nghe tiếng chuông điện thoại reo.
      Tôi cũng thường nói cho vui với bà mẹ vợ rằng: Bây giờ bà ngoại là nữ điều dưỡng viên đó, ngoài việc theo dõi đường lượng, chích và uống thuốc, ông ngoại còn cần những thức ăn thích hợp mà bác sĩ đã hướng dẫn. Cố giảm bớt tối đa mắm muối, mỡ và đường nghe bà ngoại. Khi cần cấp cứu khẩn cấp, bấm 911 ngay, rồi hãy gọi cho con cháu sau.

      Bà mẹ vợ tôi nói:
      - Ừ, mẹ cũng biết như vậy, từ sáng đến tối, đêm ngủ cũng không an tâm, lâu lâu lại thức giấc nghe ngóng xem bố còn thở bình thường không, lo cho bố còn bận và mệt hơn trông coi con nít. Nhưng Chúa ban cho mẹ còn sức khỏe, mẹ còn lo được. Hơn nữa bà con lối xóm Việt Nam đây thương yêu bố mẹ lắm, mẹ chỉ ới một tiếng là các ông bà chạy đến giúp ngay, ai cũng có lòng.
      Tình yêu thương là lẽ thường tình phải có giữa con người và con người, huống chi là con cháu  ruột thịt. Tôi hiểu được sự lo lắng của nhà tôi, nhất là khi có tiếng điện thoại reo nhiều lần và mùa Xuân lại sắp về, Tết Nguyên đán đang cận kề – ai mà không ước muốn gia đình an vui, trong những ngày tháng chuẩn bị đón mừng năm mới.
      Bước đến bàn máy điện toán, 2 cái điện thoại: một để bàn, một cái là điện thoại cầm tay, cả hai đều có một hai cái “Missed Call”. Nhưng không phải của bên ông bà ngoại mà là của người bạn cựu tù Trương Kỉnh Thành năm xưa của tôi. Tôi bước ra sân sau nói cho nhà tôi hay để cô nàng an tâm.
      - Cám ơn ông xã. Tết nhất đến nơi rồi, chắc các ông cựu tù lại muốn anh đến họp mặt chứ gì. Anh gọi lại cho bạn đi, vậy là họ đã gọi cho anh mấy lần rồi đó.

      Tôi trả lời nàng:
      - Ờ, che xong mấy chậu kiểng rồi anh sẽ gọi ngay.
      Tôi trở vào nhà sau khi làm xong mấy việc lặt vặt trong khu vườn sau nhà, tôi gọi lại và hỏi thăm Thành – người bạn tù năm xưa:
      - Thành hả? Có gì lạ không? Còn đi làm hay nghỉ rồi? Gia đình an vui cả chứ?
      - Không có gì lạ, tôi vẫn đi làm dù đã quá tuổi hưu, còn khỏe mạnh, nhà trường lại cần, con cái cũng lớn hết rồi nên tôi vẫn đi làm cho khuây khỏa, hơn nữa công việc cũng nhàn hạ. Ông đi đâu mà tôi gọi hoài không gặp.

      Tôi trả lời Thành:
      - Ờ, thì cũng loanh quanh với nhà cửa vườn tược thôi.  Không gặp, cứ để lại lời nhắn, tôi sẽ gọi lại ngay.

      Thành nói:

      - Vậy trước tết Nguyên đán hay sau tết ông có bận rộn hay có trở ngại gì không? Đã lâu rồi, mấy “thằng tù lười” mình không gặp nhau, nên mấy anh em nói tôi gọi ông, xem nên họp mặt trước hay sau tết. Bọn mình tết nhất phải gặp nhau, chúc tuổi nhau rồi ôn lại chuyện cũ chuyện mới chứ.

      Dưới Nam Cali những “thằng tù lười” Cổ Tấn Anh Dũng, Vũ Đình Thọ, Trần Chương Lương, Phạm Huyên... đông hơn bọn mình, năm nào cũng họp mặt đón Xuân và còn gặp gỡ hàn huyên bất kỳ khi nào có những “thằng tù lười” từ các nơi khác về thăm Little Saigòn. Bọn mình ít người hơn nhưng cũng phải gặp nhau chứ. Khi nào có dịp, bọn mình xuống Nam Cali thăm mấy ông lười đó nhé.

      Tôi trả lời Thành:

      - Ừ, tôi sao cũng được, họp mặt Tết ở nhà ông đi, trước hay sau tết tùy ông và anh em, đồ ăn nước uống như thế nào hay cần cái gì cứ gọi cho tôi.
      - Vậy là xong, có gì tôi sẽ gọi lại báo cho ông. Bây giờ tôi phải đi công chuyện. 

      Thành nói bye, rồi gác máy.
      Thành là một bạn cựu tù trong đoàn “500 thằng tù lười” – cái tên mà gã thủ trưởng trại tù Cây Cày A - Năm Quân gọi để miệt thị anh em chúng tôi. Nhưng chúng tôi lại hãnh diện sống và lao động đúng như cái tên hắn gọi.
      Thời cùng sống khổ sai trong trại tù cộng sản đã là những sợi dây vô hình nối kết anh em cựu tù, dù kẻ ở nơi này, đứa ở nơi kia dù nhiều anh cựu tù nay đã có cháu nội cháu ngoại.
      Tại miền Bắc Cali, Thành là người nhiệt tình trong các sinh họat, từ các sinh hoạt Cộng đồng đến các chương trình đấu tranh cho dân chủ tại quê nhà, hoặc các chương trình yểm trợ Thương phế binh Việt nam Cộng Hòa....
      Nhìn vóc dáng Thành, ai cũng nghĩ Thành còn ở tuổi trung niên. Thành bộc trực, nhưng rất yêu đời với những tiếng cười dòn và sảng khoái. Tóc ngắn, quân phục, giày bốt đúng quân phong quân kỷ, tiếng hô dõng dạc, những bước chân và cách đánh tay còn đúng chóc cơ bản thao diễn, khi Thành điều khiển toán quốc quân kỳ của Lực lượng cựu sinh viên sĩ quan Thủ Đức miền Bắc Cali trong các sinh hoạt Cộng đồng, làm nhiều người khen ngợi.
      

      Những cú điện thoại mời gọi anh em cựu tù họp mặt đón Xuân của người bạn tù Trương Kỉnh Thành, cũng như tin tức các sinh hoạt sửa soạn mừng Xuân đó đây của các hội đoàn, của các cộng đồng người Việt tỵ nạn Cộng Sản tại hải ngoại, làm tôi nhớ lại đêm giao thừa đón Xuân tại trại tù Bàu Cỏ, Tây Ninh, miền biên giới Việt Campuchia năm 1979 cùng Thành và những “thằng tù lười.”

      -------

      Chiều tối 30 tết năm ấy, không khí trại tù Bàu Cỏ thê lương, ảm đạm.
      Từ cả tuần trước tết, anh em tù đồn đoán thủ trưởng Mười Nhàn đã khăn gói cùng với những bộ đồ mộc bằng gỗ Cẩm lai, gỗ gõ.... mỹ thuật, do các tổ mộc, tổ tiện làm lâu nay, về Bắc ăn tết.
      9 giờ tối thủ phó Tư Lùn bất ngờ vào trại kêu các đội trưởng tập họp anh em. Sau đôi ba lời chúc tết theo bài bản thuộc lòng từ ban Tuyên giáo đảng, như Vẹt, người thủ phó gốc miền Nam mà anh em tù vẫn gọi là chú Tư vì đã lớn tuổi, lại trở về đúng với bản chất và cung cách xuề xòa kiểu ông già nông dân miền Nam. Tiếng người thủ phó, giọng khàn đục, vang lên trong sân đêm 30 tết:
      - Tết nhứt sao buồn “góa” vậy, ca lên cho dzui  tụi bây!

      Một anh tù bắt chước giọng miền Nam hỏi:
      - Nhạc “giàng” được hông chú Tư? 
      - Giàng bạc gì cũng được ráo trọi, ca lên cho dzui. Tết nhứt mà sao tụi bây buồn góa dzậy? Ngồi hay đứng vòng tròn đi, có đàn trống gì hông? Cho tui mượn cái ghế ngồi đi, đứng lâu hổng chịu nổi, già rồi!  

      Người thủ phó tương đối hiền hơn Mười Nhàn nói và cười mỉm.
      Bầu không khí chợt như vỡ oà, tiếng chân bước nhanh của vài anh về lán lấy cây Guitar tự chế, tiếng anh khác nói để tôi về lấy cây Sáo. Tiếng nhắc nhau ai có trà không để tôi đi nấu nước... Rồi đêm văn nghệ có một không hai trong đời tù vang vọng lên trong đêm giao thừa, khiến nhiều viên công an thường được gọi là anh đội khi đi canh gác tù, vào trại đứng nghe.
      Những bản nhạc Xuân nổi tiếng trước năm 1975 lần lượt được các anh em tù cùng với tiếng đàn, tiếng sáo thay nhau ca hát say sưa, làm vơi đi sự buồn phiền của cái tết trong tù, và viên thủ phó cũng như công an quên mất họ là cai tù đang nghe những bản nhạc vàng mừng Xuân do người tù ca hát. Bản nhạc Ly rượu mừng được mọi người hợp ca, rồi tiếp nối với những ca khúc: Xuân này con không về, Đồn vắng chiều Xuân, Phiên gác đêm Xuân, Xuân và tuổi trẻ, Đón Xuân này nhớ Xuân xưa, Xuân miền Nam, Điệp khúc mùa Xuân, Cô gái Xuân....vv....
      Người thủ phó gốc miền Nam gật gù, nhấc ly trà uống, nói thản nhiên sau mỗi bài ca tiếng đàn: 

      - Nhạc hay góa, nghe mà mê luôn... tụi bây ca hay góa, đâu thua gì ai... 

      Cứ vậy mà đêm ca hát đã qua giờ giao thừa từ lâu. Trước khi kết thúc, viên thủ phó còn nói như dặn dò: 

      - Thôi khuya rồi, đi ngủ tụi bây, mơi khỏi lao động.
      Tôi và các bạn tù đi về lán ngủ mà cảm thấy vui, khi thấy viên thủ phó và cả những viên công an một phần nào đã nhận thấy những cái hay, cái tinh túy của những mùa Xuân Miền Nam trước năm 1975. 

      -------
      Nhiều năm sau này, dù đã thành cựu tù Hát Ô tại Mỹ, với chúng tôi, buổi hát nhạc vàng đón giao thừa trong trại tù cộng sản năm ấy đã thành một kỷ niệm khó quên.
      An cư tại miền Bắc Cali lâu nay, tôi thường có thói quen dong chơi các khu chợ tết cuối năm, dù không có dự tính nhất định mua sắm thứ gì. Cuối năm vừa qua, tôi đang rảo bước trong chợ hoa, khu Lion Shopping, đường Tully, San Jose, chợt có người bước tới đối diện với tôi, đứng lại, hỏi:
      - Xin lỗi có phải ông là ông Hoàng, trước đây ở Tổng Thanh Tra không?

      Tôi hỏi lại:
      - Phải, nhưng sao ông biết tên tôi?
      - Tôi là Bán, tài xế đại đội quân xa hạng nhẹ biệt phái cho Tổng Thanh Tra trước 1975 đây. Ông không nhận ra tôi sao? Thấy ông chỉ trắng hơn thôi, chứ thấy không có gì thay đổi khác lạ, nên tôi nhận ra ông ngay. Sau khi tan hàng, tôi về lục tỉnh sống với mẹ già nhưng cực khổ quá, lại bị rình rập đêm ngày, dù mình chỉ là anh hạ sĩ quèn thôi. Chịu không nổi, nhân có ghe lưới bạn của người em nên 3 mẹ con dắt díu nhau trốn đi, may mà thoát nạn. Hiện nay tôi đang làm ở chợ 99 Milpitas.
      Anh nói một hơi thật dài kèm theo nụ cười tươi. Tôi mời anh vào quán uống cà phê và ăn trưa, hàn huyên tâm sự. Từ đó, đôi khi anh điện thoại hoặc đến thăm tôi để cho vơi “nỗi buồn viễn xứ”, anh nói. Tôi cảm động khi nghĩ đến những chân tình của anh. Cách đây mấy tuần anh điện thoại nói chợ thiếu người nên phải làm bù đầu, năm nay có lẽ không có giờ đi chợ tết và ghé mời tôi đi uống cà phê.
      Năm nay, mấy tuần lễ cận kề ngày tết, nhiều hội đồng hương và các đoàn thể ái hữu tổ chức tất niên với số người tham dự thật đông vui. Ngoài chương trình văn nghệ xen kẽ với tiệc mừng thì những chuyện bên lề về các sinh hoạt Hội Xuân, Hội Tết của các cộng đồng Việt Nam ở hải ngoại, tại địa phương này hay nơi khác được bàn luận thật hào hứng.
      Trong không khí tất niên mà tôi vừa được tham dự, nhiều người ngỏ ý thán phục tinh thần bảo tồn và phát huy văn hóa Việt Nam, cũng như thiện chí và tài năng của các anh chị thuộc Tổng hội sinh viên Việt Nam miền Nam California. Sự hy sinh trong tinh thần đoàn kết, với những học hỏi và sưu tầm sâu sa về nền văn hóa Việt Nam, cộng với óc sáng tạo tuyệt vời của các anh chị sinh viên, qua các tiết mục mang đậm nét đặc thù của nền văn hóa Việt, về nội dung cũng như trang phục và tổ chức. Mỗi năm mỗi sáng tạo mới lạ, và hay hơn, như : Ông táo về trời, Thi Hương, Thi Hội, Thi Đình, Hội chùa Hương, Đánh cờ người, Vinh qui bái tổ, Đám cưới đầu Xuân... mỗi năm mang một chủ đề và ý nghĩa khác nhau.
      Người bạn trung niên ngồi cạnh tôi nhắc nhớ đến chủ đề những năm vừa qua: Xuân Thanh Bình, Xuân Thịnh vương và năm nay Hướng về cội nguồn... Anh và các bạn kể lại cũng như khen ngợi nhiều chương trình công phu, cảnh trí và trình diễn điêu luyện, nên năm nào cũng thu hút hàng ngàn khách du Xuân, vừa thích thú vừa cảm phục, trong đó có nhiều người thuộc các sắc dân khác và các cấp lãnh đạo trong guồng máy công quyền.
      Tôi nghe thấy nhiều người mong ước ở mỗi địa phương có cộng đồng Việt Nam, nên khuyến khích và cổ võ cho những sinh họat tương tự như của các anh chị sinh viên Việt Nam miền Nam Cali, tạo cho giới trẻ có địa bàn sinh hoạt để những người trẻ có thiện chí, tài năng và bản lãnh được tôi luyện về lãnh đạo, tương lai họ sẽ tham gia vào các hoạt động chính trường liên bang, tiểu bang, địa phương cũng như lãnh đạo Cộng đồng. Từ đó trợ lực, tiếp sức cho anh em bên quê nhà viết lên trang sử mới cho con dân nước Việt, cũng như giúp cho Cộng đồng Việt Nam tại hải ngoại ngày một thăng tiến.
      

      Chu Kim Long
      Ông tên thật là Chu Văn Huy, cựu tù, vượt biển, hiện là cư dân San Jose, đã nghỉ hưu sau 37 năm làm việc cho các hãng điện tử tại Silicon Valley - Thung lũng Hoa Vàng, California.
    • 
      

--
====================================================================
Trên Facebook :
http://www.facebook.com/DaiHocKhoaHocSaiGon
====================================================================
 
Bạn đã nhận được bài viết này vì bạn đã đăng ký vào Nhóm "KhoaHocSG" của Google Groups.
* Để đăng bài lên nhóm này, hãy gửi email đến "khoa...@googlegroups.com"
* Để RÚT TÊN ra khỏi nhóm này, gửi email đến "khoahocSG+...@googlegroups.com"
* Để có thêm tuỳ chọn (preference set up), hãy truy cập vào nhóm này tại: http://groups.google.com/group/khoahocSG?hl=vi
---
Bạn nhận được thư này vì bạn đã đăng ký vào nhóm Google Groups "KhoaHocSG".
Để hủy đăng ký khỏi nhóm này và ngừng nhận email từ nhóm, hãy gửi email đến khoahocsg+...@googlegroups.com.
Để xem cuộc thảo luận này, hãy truy cập vào https://groups.google.com/d/msgid/khoahocsg/MN2PR02MB6592F03917AECFB03F718228FC91A%40MN2PR02MB6592.namprd02.prod.outlook.com.