DÜNYA'DAN UZUN UZUN DUYURULAR-YAZILAR...
5 views
Skip to first unread message
KERİM ÖZBEKLER
Oct 6, 2011, 11:43:49 AM10/6/11
to yazarkeri...@googlegroups.com
ÇAĞDAŞ DEMOKRASİLERDE MİLLETVEKİLİ OLMAK...
PROF.DR.NURULLAH AYDIN
na74...@gmail.com
Bir çok ülkede şaibeli kişiler milletvekil olarak mecliste görev alıp kanun çıkaramıyor.
ABD:Belirli ihanet (vatana) davranışları ve suçlamaları olmadıkça bir kişinin kongre adayı veya üyesi olmasının önünde yasal bir engel bulunmuyor. Kongre üyesi olabilmek için, yaş, yurttaşlık ve seçildiği zaman eyalette ikamet etme şartı aranıyor. Bu anayasal nitelikleri karşılayan bir kişi seçildiği takdirde, bir iddianame ile takibat altında ya da bir suçtan mahkûm olmuş olsa bile anayasal olarak Kongre'de hizmet edebilme hakkına sahip. Ancak pratikte bunun uygulamasına pek rastlanmıyor. En küçük şaibeye karışan isimlere bile kongrede yer alma şansı verilmiyor.
ALMANYA:Düşünceyi açıklama, öğretim ve toplanma özgürlükleri gibi belirli temel hakların kötüye kullanılması sonucu Anayasa Mahkemesi'nce ilgili kişi, bu temel haklardan mahrum bırakılabiliyor. Vatana ihanet suçu ile birlikte demokratik hukuk devletini tehlikeye düşürme, dış güvenliği tehlikeye düşürme, diğer devlet yetkilileri ve temsilcilerine saldırı, seçimlerin engellenmesi, seçimlerde hile ve yanıltmalar yapmak gibi seçimlere dair belli suçlar, savunma araçlarıyla sabotaj ve güvenliği sarsan istihbarat girişimleri gibi ülke savunmasını tehlikeye sokan suçlarla suçlanan kişiler milletvekili olamıyor.
AVUSTURYA:Ülke mahkemelerince bir ya da daha fazla kasıtlı suç oluşturan davranışlarından ötürü bir yıldan daha fazla özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûm olan kişi için seçilme yolu kapalı. Bu seçilme yetersizliği altı ay sonra sona eriyor. Süre, cezanın infazından ve özgürlüğün kısıtlanmasına bağlı olarak önleyici tedbirlerin yerine getirilmesinden ya da ortadan kalkmasından hemen sonra başlıyor.
BELÇİKA:Medeni ve siyasi haklardan mahrum eden mahkeme kararları seçilme yeterliğinin kaybedilmesine yol açıyor. Bazı durumlarda seçilme hakkının kaybedilmesi otomatik olarak gerçekleşirken, bazı durumlarda, örneğin ırkçılığa teşvik gibi bir suçtan mahkûm olanlarda, yargıcın ayrıca seçilme hakkının kaybedildiği yönündeki kararı bildirmesi gerekiyor.
HOLLANDA:Milletvekili seçilebilmek için diğer koşullara ek olarak oy kullanma yeterliğine de sahip olmak gerekiyor. Seçim Kanunu (Grondwet) göre, mahkeme kararıyla akli dengesizlik nedeniyle yasal yetersizlikleri olduğu tespit edilenler, cezaevinde tutulanlar, mahkeme kararıyla oy kullanma hakkından mahrum bırakılanlar, çocuklar üzerindeki ebeveynlik yahut velayet haklarından mahrum bırakılanlar aday olamıyor. Parlamento üyeleri sıradan vatandaşlar gibi soruşturma ve yargılamaya tabi.
İNGİLTERE:Bir yıldan daha uzun süreye mahkûm olanlar, cezasını çektikleri sırada aday olmaktan ya da milletvekili olmaktan men edilebiliyor. Avam Kamarası üyeliği için vatana ihanet ve seçimlerde yolsuzluk, iflas kısıtlamaları kurallarına tabii olanlar için de ayrı hükümler bulunuyor. Bir ya da daha fazla herhangi suçtan suçlu bulunmuş ve hapis cezasına çarptırılmış veya tutuklama kararı çıkarılmış veya süresiz olarak ya da bir yıldan fazla bir süreliğine tutuklanmış olan bir kişi hüküm ya da talimat uyarınca Birleşik Krallık'ta ya da İrlanda Cumhuriyeti'nde tutuklu olduğu müddetçe ya da tutuklanacağı halde yasa dışı bir şekilde kaçak olduğunda Avam Kamarası üyeliği için men ediliyor. 3 yıl süreyle adaylık yasağı da getirilebiliyor. Haklarında bir mahkûmiyet kararı ya da mahkeme kararı olmaksızın adaletten kaçan üyeler de ihraç ediliyor.
İSPANYA:Özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûm olanlar ceza süresince, isyan, terörizm veya devlet kurumlarına karşı işlenmiş suçlar ise üyeliğin kaybına yol açıyor.
İSVİÇRE:Bir kişinin daha önce mahkeme tarafından suçluluğunun tespit edilmiş olması, milletvekili seçilmesine bir engel oluşturmuyor. Seçimlerde oy kullanma hakkına sahip her İsviçre vatandaşı, seçilme hakkına da sahip.
İTALYA:Kamu güvenliği ve ahlakını tehlikeye attığı gerekçesi ile haklarında önleyici tedbirler öngören nihai karar verilenler;Haklarında alıkoyma önlemleri veya şartlı tahliye öngören nihai hüküm verilenler, bu hükmün yasal sonuçları devam ettiği müddetçe;Kamu görevi edinmesini süresiz şekilde engelleyici bir suçtan hüküm giyenler oy kullanmadıkları gibi seçilebilme yeterliliğine sahip değil.
RUSYA:Bir mahkeme kararıyla yetersizliği tespit edilenler ya da bir mahkeme kararıyla tutukluluk altında bulunanlar oy kullanamadığı gibi milletvekili de seçilemiyor.
Ya Türkiye:Odacı olamayanlar milletvekili, üst düzey bürokrat olabilir.
Günün Sözü:Makam, unvan, zenginlik insanlar arasında eşitsizlik doğurmamalıdır.
PROF.DR.NURULLAH AYDIN
na74...@gmail.com
Bir çok ülkede şaibeli kişiler milletvekil olarak mecliste görev alıp kanun çıkaramıyor.
ABD:Belirli ihanet (vatana) davranışları ve suçlamaları olmadıkça bir kişinin kongre adayı veya üyesi olmasının önünde yasal bir engel bulunmuyor. Kongre üyesi olabilmek için, yaş, yurttaşlık ve seçildiği zaman eyalette ikamet etme şartı aranıyor. Bu anayasal nitelikleri karşılayan bir kişi seçildiği takdirde, bir iddianame ile takibat altında ya da bir suçtan mahkûm olmuş olsa bile anayasal olarak Kongre'de hizmet edebilme hakkına sahip. Ancak pratikte bunun uygulamasına pek rastlanmıyor. En küçük şaibeye karışan isimlere bile kongrede yer alma şansı verilmiyor.
ALMANYA:Düşünceyi açıklama, öğretim ve toplanma özgürlükleri gibi belirli temel hakların kötüye kullanılması sonucu Anayasa Mahkemesi'nce ilgili kişi, bu temel haklardan mahrum bırakılabiliyor. Vatana ihanet suçu ile birlikte demokratik hukuk devletini tehlikeye düşürme, dış güvenliği tehlikeye düşürme, diğer devlet yetkilileri ve temsilcilerine saldırı, seçimlerin engellenmesi, seçimlerde hile ve yanıltmalar yapmak gibi seçimlere dair belli suçlar, savunma araçlarıyla sabotaj ve güvenliği sarsan istihbarat girişimleri gibi ülke savunmasını tehlikeye sokan suçlarla suçlanan kişiler milletvekili olamıyor.
AVUSTURYA:Ülke mahkemelerince bir ya da daha fazla kasıtlı suç oluşturan davranışlarından ötürü bir yıldan daha fazla özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûm olan kişi için seçilme yolu kapalı. Bu seçilme yetersizliği altı ay sonra sona eriyor. Süre, cezanın infazından ve özgürlüğün kısıtlanmasına bağlı olarak önleyici tedbirlerin yerine getirilmesinden ya da ortadan kalkmasından hemen sonra başlıyor.
BELÇİKA:Medeni ve siyasi haklardan mahrum eden mahkeme kararları seçilme yeterliğinin kaybedilmesine yol açıyor. Bazı durumlarda seçilme hakkının kaybedilmesi otomatik olarak gerçekleşirken, bazı durumlarda, örneğin ırkçılığa teşvik gibi bir suçtan mahkûm olanlarda, yargıcın ayrıca seçilme hakkının kaybedildiği yönündeki kararı bildirmesi gerekiyor.
HOLLANDA:Milletvekili seçilebilmek için diğer koşullara ek olarak oy kullanma yeterliğine de sahip olmak gerekiyor. Seçim Kanunu (Grondwet) göre, mahkeme kararıyla akli dengesizlik nedeniyle yasal yetersizlikleri olduğu tespit edilenler, cezaevinde tutulanlar, mahkeme kararıyla oy kullanma hakkından mahrum bırakılanlar, çocuklar üzerindeki ebeveynlik yahut velayet haklarından mahrum bırakılanlar aday olamıyor. Parlamento üyeleri sıradan vatandaşlar gibi soruşturma ve yargılamaya tabi.
İNGİLTERE:Bir yıldan daha uzun süreye mahkûm olanlar, cezasını çektikleri sırada aday olmaktan ya da milletvekili olmaktan men edilebiliyor. Avam Kamarası üyeliği için vatana ihanet ve seçimlerde yolsuzluk, iflas kısıtlamaları kurallarına tabii olanlar için de ayrı hükümler bulunuyor. Bir ya da daha fazla herhangi suçtan suçlu bulunmuş ve hapis cezasına çarptırılmış veya tutuklama kararı çıkarılmış veya süresiz olarak ya da bir yıldan fazla bir süreliğine tutuklanmış olan bir kişi hüküm ya da talimat uyarınca Birleşik Krallık'ta ya da İrlanda Cumhuriyeti'nde tutuklu olduğu müddetçe ya da tutuklanacağı halde yasa dışı bir şekilde kaçak olduğunda Avam Kamarası üyeliği için men ediliyor. 3 yıl süreyle adaylık yasağı da getirilebiliyor. Haklarında bir mahkûmiyet kararı ya da mahkeme kararı olmaksızın adaletten kaçan üyeler de ihraç ediliyor.
İSPANYA:Özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûm olanlar ceza süresince, isyan, terörizm veya devlet kurumlarına karşı işlenmiş suçlar ise üyeliğin kaybına yol açıyor.
İSVİÇRE:Bir kişinin daha önce mahkeme tarafından suçluluğunun tespit edilmiş olması, milletvekili seçilmesine bir engel oluşturmuyor. Seçimlerde oy kullanma hakkına sahip her İsviçre vatandaşı, seçilme hakkına da sahip.
İTALYA:Kamu güvenliği ve ahlakını tehlikeye attığı gerekçesi ile haklarında önleyici tedbirler öngören nihai karar verilenler;Haklarında alıkoyma önlemleri veya şartlı tahliye öngören nihai hüküm verilenler, bu hükmün yasal sonuçları devam ettiği müddetçe;Kamu görevi edinmesini süresiz şekilde engelleyici bir suçtan hüküm giyenler oy kullanmadıkları gibi seçilebilme yeterliliğine sahip değil.
RUSYA:Bir mahkeme kararıyla yetersizliği tespit edilenler ya da bir mahkeme kararıyla tutukluluk altında bulunanlar oy kullanamadığı gibi milletvekili de seçilemiyor.
Ya Türkiye:Odacı olamayanlar milletvekili, üst düzey bürokrat olabilir.
Günün Sözü:Makam, unvan, zenginlik insanlar arasında eşitsizlik doğurmamalıdır.
**************************************************************************************************************************************************
AYŞE YAMAÇ;“Sorun Odaklı Yazın” (Söyleşi-İmza)
8 Ekim 2011 Cumartesi Günü, saat.15.00'te,
CEVAHİR BEDEL İLE ŞİİRİN KAPISINI ARALAMAK,
Konuşmacılar;Emel Güz-Osman Namdar
8 Ekim 2011 Cumartesi Günü, Saat.18.30'da.
Kurgu Kültür Merkezi
Konur Sokak, No.13/5
KIZILAY-ANKARA
TEL.0.312.4195485
E MAİL.kurgukul...@gmail.com
ADRESİNDE GERÇEKLEŞTİRİLECEKTİR, İLGİLENENLERE ÖNEMLE DUYURULUR.
KERİM ÖZBEKLER,
GAZETECİ-YAZAR-ŞAİR
8 Ekim 2011 Cumartesi Günü, saat.15.00'te,
CEVAHİR BEDEL İLE ŞİİRİN KAPISINI ARALAMAK,
Konuşmacılar;Emel Güz-Osman Namdar
8 Ekim 2011 Cumartesi Günü, Saat.18.30'da.
Kurgu Kültür Merkezi
Konur Sokak, No.13/5
KIZILAY-ANKARA
TEL.0.312.4195485
E MAİL.kurgukul...@gmail.com
ADRESİNDE GERÇEKLEŞTİRİLECEKTİR, İLGİLENENLERE ÖNEMLE DUYURULUR.
KERİM ÖZBEKLER,
GAZETECİ-YAZAR-ŞAİR
***************************************************************************************************************************************************
8 Ekim 2011 Cumartesi Günü, saat: 17.00'de Genç Yazar ve Sanatçılar Derneği'nde düzenlenecek "Ney Eşliğinde Şiir Dinletisi"ne davetlisiniz.
Adres:Çukur Mahallesi, Güllüoğlu Sokak, Budeyri İş Merkezi, Kat.2 No.5 (Eski Adliye Arkası ) ŞAHİNBEY-GAZİANTEP
GENÇ YAZAR VE SANATÇILAR DERNEĞİ
gencyazarv...@gmail.com
GAZİANTEP
İLGİLENENLERE ÖNEMLE DUYURULUR.
KERİM ÖZBEKLER
GAZETECİ-YAZAR-ŞAİR
Adres:Çukur Mahallesi, Güllüoğlu Sokak, Budeyri İş Merkezi, Kat.2 No.5 (Eski Adliye Arkası ) ŞAHİNBEY-GAZİANTEP
GENÇ YAZAR VE SANATÇILAR DERNEĞİ
gencyazarv...@gmail.com
GAZİANTEP
İLGİLENENLERE ÖNEMLE DUYURULUR.
KERİM ÖZBEKLER
GAZETECİ-YAZAR-ŞAİR
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
a) Çin tarihçisi Ling-Ho-De-Fin (538-666), Çin Hükümetince resmi tarih kitabı olarak tescil ve kabul edilen kitabında; “Göktürkler’in Hunlar’ın bir kolu olup Asena soyundan gelmişlerdir” diye yazılıdır (17)
b) Keza U-Yang-Şu (1005-1071) adlı bir Çin tarihçisi de “Uygurlar’ın ecdadı Hunlar’dır” demiştir (18).
c) Çin medeniyetinin kurucusu olan Dr. Sun Yat Sen dahi, Doğu Türkistanlılardan bahsederken “Müslüman Türkler” tabirini kullanmıştır (19).
d) Çin Hükümeti tarafından neşredilen Yeni Çin Atlası’nda “Sinkiang’daki Türkler, Türkçe konuşurlar” denmektedir (20).
Bu kısa ve temel açıklamalardan beş gerçek ortaya çıkmaktadır:
1. Doğu Türkistan, Çin coğrafya sahası içinde yer almaz. Hunların, Göktürklerin, Karahanlıların, Uygurların bir devamı olan Türk ırkına mensup halkın ana toprağıdır.
2. Doğu Türkistan, Büyük Türkistan topraklarının doğudaki tabii bir uzantısını ve parçasını teşkil eder.
3. Çinliler bu topraklarda işgalci durumundadır. “Doğu Türkistan’ın Çin’in eski ve bölünmez bir parçası olduğuna” ilişkin bugünkü Çin yönetiminin komik iddiası; tarihin yanlış yorumlanmasından kaynaklanmakta olup, kendi tarihi kaynaklarınca da bu iddialar yalanlanmaktadır.
4. Yine tarihi vesikalara ve seyahatnamelere göre Doğu Türkistan’da sadece Türk halkına mensup halklar “çeşitli kabileler” yaşamıştır.
5. Doğu Türkistan’da yaşadığı iddia edilen 13 veya 46 millet iddiası sun’idir. Bölgenin asıl sahibi Uygur Türkleri’dir...
Aslında, “tarihi seyir içerisinde Çin’in azınlıklarla ilgili politikalarını layıkıyla idrak edebilmek için, Çin tarihi ve Konfüçyus felsefesinin beslediği geleneksel “Çin-merkezci” dünya görüşünü tasvir etmek elzemdir. Zira bu bakış açısı zaman içerisinde değişik kelime ve kavramlarla ifade edilse de, öz olarak çok fazla bir değişikliğe uğramaksızın Çinliler’in kendileri dışındaki topluluklara karşı tavırlarını önemli ölçüde etkilemiştir.
Dünyayı, Çin’in bulunduğu “Doğu Deryası=Dünyası” ve dünyanın geri kalan kısmı “Batı Deryası=Dünyası” olarak kabul eden bu düşünce tarzına göre Çin, “Ortadaki-Merkezdeki Çiçek = Medeniyetin Merkezi”; komşu ülkeler ise “Ortadaki Çiçek=Merkezdeki Medeniyetin Etrafındaki Yabani Otlar=Barbarlar Diyarı” olarak kabul edliyordu. (21) (Prof. Dr. Mehmet Saray, D.T.T.T. sh.173)
Bu düşünce yapısına göre, “kötü barbarlar” cezalandırılmalı ve “iyiler” ise yani kendileri ve taraftarları ödüllendirilmeliydi. Ancak Çin kültürünü, Çin inanç sistemini benimseyerek Çin idaresi altına girmeyi kabul edenler “barbarlık” kimliğinden yani cezalandırmadan (!) kurtulabilirlerdi.
Tarihte ilk assimilasyon tekniklerini geliştiren millet olarak bilinen Çinliler’in bu felsefesi, günümüze kadar ulaşmış olup, tesiri değişik şekillerde hissedilmekte ve görülmektedir.
Ülkenin komünistlerce işgal edildiği 1949 öncesi Çin’e hakim olan Milliyetçi Çin döneminde, Dr. Sun Yat Sen’in “Wilson Doktrini” ve Sovyet danışmanlarının etkisiyle “azınlıklar meselesi” ile ilgilendiği görülmektedir. O’nun 1918’de yayınladığı bir beyannameden, Çin için İsviçre veya ABD tipinde bir devlet modeli oluşturmayı düşündüğü anlaşılmaktadır: “Çin’de yaşayan milletlerin bütün talep ve ihtiyaçlarını karşılayarak, onları bir kültürel ve politik bütün haline getirmek” olarak ifade edilen bu politikanın hedeflediği, “kültürel ve politik bütün”ün nasıl oluşturulacağı ise anlaşılmamaktadır. Her ne kadar Sun Yat Sen’in politikaları bir “kültürel çoğulculuğun ifadesi” olarak değerlendirilmişse de, bu politikaların temelde assimilasyonist bir karakter arz ettiği görülmektedir:
“Halen adalet dışı muamelelere maruz kalan pekçok insan var. Çin halkı bu insanları boyunduruktan kurtarma mesuliyetini muhakkak üzerine almalıdır. Bu, onlara doğrudan yardım etmek veya onları tek bir Çin milleti bayrağı altında toplamakla mümkündür”. (22) (Linda Benson, “The İli Rebellon, An East Gate Book, USA-1990, sh.12
Dr. Sun’un azınlıklarla ilgili çalışmalarının sonunda geldiği nokta ise, “kendi kaderini tayin etme” ve “kendi kendini yönetme” haklarının azınlıklara tanınması” olmuştur.
Nisan 1924’de yapılan Birinci Milli Kongre’de kabul edilen “Yeniden Yapılanmanın Temelleri” başlıklı dördüncü maddede, “eğer isterlerse Çin’de yaşayan azınlık millietlere “kendi kaderini belirleme” ve “kendi kendini yönetme” hususunda yardım ve rehberlik edilmesi gerektiği” belirtilmektedir (23) Linda Benson, a.g.e. sh.12
Aynı şekilde 1923’de yapılan ÇKP’nin 2.nci kongresinde de benzeri bir madde kabul edilmiştir.
Dr. Sun Yat Sen’in 1925’de ölümüyle yerine geçen Can Kay Şek (Chiang Kai-shek’le beraber Çin’in azınlıklar politikasının tamamen değiştiği görülmektedir. Can Kay Şek, “Çin’deki bütün azınlıkları Çin ırkının birer parçası olarak” görüyordu. Asırlarca süren izolasyon yüzünden, birbirlerinden kültür ve dil olarak farklılaşmış olan bu toplulukların hepsi antik Çin ırkının mensubuydular. Ona göre etnik azınlıklar minzu (millet) değil, zhongzu (kabile) idiler. Öyleyse bu toplulukların “kendi kaderini tayin etme” ve “anavatan’dan ayrılma” gibi haklarından bahsetmek mantıksızdı. Yapılması gereken bu insanları yeniden tek bir ırk oluşturacak şekilde assimile etmekti. (24) (Mehmet Akif Okur, “Milliyetçi Çin Döneminde Çin’in Azınlıklar Politikası ve Doğu Türkistan” Hüzün Coğrafyası:Doğu Türkistan Broşürü, İstanbul, Aralık 1997, sh.42-43)
Can Kay Şek, eski Çin İmparatorluğu’na ait bütün toprakları Çin’in ayrılmaz bir parçası olarak görüyordu. 1943’te kendi kaleminden çıkan bir yazıda bu görüşlerini şöyle ifade etmektedir: “Bu bölgeler içerisinde Çin’den ayrılabilecek hiç bir toprak parçası yoktur. Bunların hiçbiri kendi başına bağımsız bir bütün oluşturamaz” (25) Chiang Kai-shek, China’s Destiny, Taibei-1953, sh. 6
1945’te, Çin’in Dış Moğolistan üzerindeki iddiaları, milletlerarası gündeme geldiğinde Can Kay Şek’in selefi olan Dr. Sun’un görüş ve uygulamalarını örnek göstererek kendi oluşturduğu siyasi çizgiyle hiç bağdaşmayan bir yaklaşımın içine girmişti. Bu tutumun arkasında pekçok iç ve dış problemle uğraşmak zorunda olan Çin’in o zaman için zaten hakimiyeti altında tutamayacağı Dış Moğolistan’dan vaz geçerken, milletlerarası topluma şirin görünme arzusu yatmaktadır. Fakat Can Kay Şek, Dış Moğolistan’a verilen “kendi kaderini tayin ve bağımsızlık” hakkını diğer milliyetler ve bölgeler söz konusu olduğunda bazı şartlara bağlamaktadır. Her şeyden önce bu topluluklar dostça bir ruh haleti içinde ve resmi kanalları kullanarak kendi kendilerini yönetme kaabiliyetlerini ve bağımsızlık ruhuna sahip olduklarını ispat edecekler, sonra Merkezi Hükümet, onların kendi kaderlerini yönetme ve bağımsız yaşama kaabiliyetlerinin olup olmadığına, bağımsızlığa ekonomik ve politik olarak hazır olup olmadıklarına karar verecekti. Yani Çin, Dış Moğolistan’ın bağımsızlığını tanıyordu, fakat başka bir örnekle karşılaşıldığı zaman buna karar verecek olan, o istiklal isteyen millet değil, Merkezi Hükümet idi...(26) (M.A.Okur, a.g.m. sh. 43)
Merkezi Hükümet, bugünkü Pekin Hükümeti’nin karşılığı idi. Onlara göre Han Milleti dışında Çin Seddi içinde ve ötesinde yakın coğrafyada yaşayan neredeyse herkes az sanlık yani azınlık idi. Ve tüm azınlıklar da Anavatan dedikleri Merkezi Çin’e bağlı olarak özgürce yaşama hakkına sahip idiler. Onların özgürce yaşama anlayışı, kendini yönetme hakkı sadece anavatan’a bağlılık derecesine bağlıdır. Merkezi Çin’in yani Pekin’in iktidarını kabul etmeyen hiç bir etnik veya azınlık unsurun kendisini yönetme hakkından bahsetmek mümkün değildi.
1940’lı yıllardan itibaren azınlık politikasında görülen yumuşamanın gerisinde ise değişen küresel dengeler yatıyordu. Ayrıca Tibet, İç Moğolistan, Mançurya ve Doğu Türkistan topraklarındaki iç kargaşa, halkların parçalanması, şehir devletlerinin kurulması ve Genel Vali olarak görevlendirilen kişilerin diktatörce tutumları ve Çin içinde komünistlerin yükselişe geçmeleri de, Can Kay Şek’in Doğu Türkistan meselesine bakışını da olumlu olarak değiştirdiğini gösterse de, bu asla “kendini yönetme hakkı” olmamıştır.
Can Kay Şek’in sadece konjonktür icabı azınlıklarla ilgili tutumundan vazgeçmiş olması, ideolojik olarak Han Milleti’nin hiç bir dönemde, daha sonraki komünist dönemde, hne Doğu Türkistan’dan ne de diğer bölgelerden (Tibet, İç Moğolistan, Mançurya, Lançu vs) vazgeçtiği anlamını taşımamaktadır. Hatta bugün bağımsız olarak Çin’den ayrı bir devlet olan Tayvan Hükümeti bile günümüzde Moğolistan Halk Cumhuriyeti’ni bağımsız bir devlet olarak tanımadığı gibi, Tibet, Mançurya, Lancu ve Doğu Türkistan bölgelerini, Çin’in ayrılmaz bir parçaları olarak görmeye devam etmektedirler. Bu bakış sadece Çin’in sağcısında değil, solcusunda da geçerli olmuştur. Han milletindenden başka milletleri aşağı görme ve yok sayma anlayışı hala devam etmektedir.
Nitekim, komünistler daha iktidara gelmeden düzenlediği kongrelerde olsun, iktidara geldikten sonra olsun Uygurlar’ın bağımsız olma haklarını bir kez dahi dile getirmemişlerdir. Çin Komünist Partisi’nin ikinci, üçüncü, altıncı, yedinci kongrelerinde alınan karar ve vaatlere dönecek olduğumuzda “milliyetler sorunu”nun hangi boyutlarda olduğu ortaya çıkmaktadır.
1922 yılında Çin Komünist Partisi’nin 2.nci kongresinde “milli sorun” görüşülmüş ve kongre’nin minimal programında ve diğer materyallerinde; “Çin’de Federatif bir sistemin kurulması” kabul edilmişti. (27)
1923 yılında yapılan 3.ncü kongre’de de “milli sorun”a önemle değinilmiştir. Komünist Partisi’nin 3.ncü kongresinde kabul edilen siyasi propagandanın sekizinci maddesi aynen şöyledir:
“-Doğu Türkistan, Tibet ve Moğolistan bölgelerinin milletleri kendi kaderlerini kendileri tayin etme hakkına sahip olmalıdırlar. Eğer Çin’le birleşmeyi o milletler kendi istekleri ile kabul ediyorlarsa, sadece o durumda, Çin’le birleşmelidirler...” (28)
1928 yılında 6.ncı Parti kongresinde kabul edilen siyasi proğramda ise; “-ülke bütünlüğünün sağlanması, bütün milletlere kendi kaderlerini tayin etme hakkının tanınmasının zaruri olduğu” belirtilmektedir. Komünist ihtilalin başarılı olabilmesi için “milli meseleye önem verilmesi” gerektiği, siyasi proğramda açıkca vurgulanmaktadır.(29)
Bu sebeple Çin Komünist Partisi’nin 7.nci kongresinde (1945) “Milli Azınlıklar Meselesi” yeniden gündeme getirilmiş ve parti programında önemli yer almıştır. Kongre’de yaptığı konuşmada Mao-Tse-Tung;
“-Bütün milli azınlıklara, kendi kaderlerini kendileri tayin etme hakkını tanıdıklarını ve Çin’de Federatif Devlet Sistemi kurulacağı, Hanlılar ve Han soyundan olmayan milletlerin eşit haklara sahip olacaklarını” açıkca belirtmiştir. (30)
ÇKP verdiği bu vaatleri, idareyi ele geçirince unutmuş; Han soyundan olmayan milletlerin cebren asimile edilmeleri için programlar hazırlamışlardır.
1960 yılında Komünist Partisi yayın organlarından “Sinzyan Huntsi” dergisinde yayınlanan bir makale Çinli olmayan halkların asimile edilme programını açıkça ortaya koymaktadır:
“-Bütün Çinliler’in % 94’ünü Hanlılar teşkil etmektedir. Ülkedeki diğer azınlık milletlere nazaran politik ve kültürel yönden çok daha yüksek bir seviyede bulunmaktadırlar. Bu sebeple de Çin’deki milletlerin kaynaşmalarında Hanlılar ana çekirdeği teşkil etmektedirler. Her milletin taşıdığı özellikler, vasıflar diğer milli azınlıklar için de genel bir vasıf olmalıdır...” (31)
Yine bir başka yayın organında daha açık sözlü bir itirafta bulunulmaktadır:
“-Bu kaynaşma Marksistçe-Komünistçe bir asimilasyondur. Ve komünist toplumunun gelişmesinin kaçınılmaz temayülüdür. Bu çeşit asimilasyona karşı çıkan sosyalizme, marksizme, tarihi materyalizme de karşı çıkmaktadır.” (32)
Netice olarak şunu söylemek gerekir: Aslında kendisi çok milletli bir devlet olan Çin yönetimi, Han soyundan olmayan milletlere karşı “fiziki yönden imha” gayesiyle cebren asimilasyon siyaseti uygulamaktadır. “Milliyetlerin Eşitliği İlkesi” adı altında, Çin soyundan olmayan milletlerin Çinlileştirilmesinin planlandığı yönünde genel kanaat vardır.
ÇÖZÜM;
Kaynaklardan da görüleceği üzere Doğu Türkistan’da “milliyetler sorunu” tamamiyle sun’i bir sorundur. Her biri ayrı bir millet olarak gösterilen Uygurlar, Kazaklar, Özbekler vs. bir milletin parçalarıdır. Dolayısıyla bir bütün olan Doğu Türkistan topraklarını “eyalet”, “otonom bölge”, “muhtar bölge” olarak parçalamak haksız bir durumdur ve Çin’in sömürge ve soykırım amacının eseri olarak yorumlanmaktadır.
Dolayısıyla Doğu Türkistan Özerk Bölgesi içinde kurulan tüm “muhtar bölgeler” kaldırılmalı, halkın siyasi, ekonomik, kültürel açıdan sınıflandırılması görüşü terkedilmeli, bölge bir bütün olarak kabul edilmeli, tüm yetkiler de özerk bölge başkanın da toplanmalıdır.
“Milliyetlerin Eşitliği İlkesi” uygulanmalı, devlet organlarında, kamu işletmelerinde öncelik hakkı Uygurlar’a, Kazaklar’a verilmelidir.
Yurt dışına gönderilecek Uygur, Kazak asıllı öğrenci sayısı artırılmalıdır.
Üniversitede temel öğrenim dili Çince’nin yanısıra Uygur Türkçesi ile de olmalıdır.
Çin nüfusu içinde azınlık olarak kabul edilen Doğu Türkistan halkının uluslararası açıdan kabul gören “azınlık ve etnik hakları” verilmeli ve uygulanmalıdır.
1945’teki ÇKP 7.nci kongresinde kabul edildiği üzere Doğu Türkistan halkına kendilerini idare etme yani “self determination” hakkı tanınmalıdır.
ÇKP’nin üçüncü kongresinde de ifade edildiği gibi, adil bir referanduma gidilmeli, Doğu Türkistan halkının Çin ile birleşme veya ayrılma hakkı oylanmalıdır.
Uygurların çoğunlukta olduğu Doğu Türkistan’da sonradan yerleşen az sayıdaki Moğollar, Tunganlar (Çinli Müslümanlar) ve Çinliler için ayrı bölgeler, ayrı imtiyazlar verilmesi; sun’i olarak yaratılan milliyetler sorunu ile bölgenin asıl sahiplerinin tarihi, kültürel, coğrafi haklarının ellerinden alınması, uluslararası hukukun çiğnenmesi demektir. Bölgenin asıl sahibi olan halkın mağdur edilmesine sebep olan Çinli göçmenlerin geldikleri yerlere geri götürülmesi sağlanmalıdır.
Doğu Türkistan’da “milliyetler sorunu” yoktur. Doğu Türkistan halkının soykırımı sorunu vardır. İleriki sayfalarda inceleyeceğimiz planlı olarak bölgeye yerleştirilen “Çinli göçmen sorunu” vardır. Kardeş halkların sinsice oyunlarla ve çıkarlarla birbirine düşman etme sorunu vardır.
Gidip görüldüğünde Doğu Türkistan’ın bugünkü hali bile “milliyetler sorunu”nun tamamiyle Çin’in “böl, parçala, yut” taktiğinden kaynaklandığı açıkca ortaya çıkacaktır.
Çin yönetimi gerçekte Doğu Türkistan’a yardımcı olmak istiyorsa, gerçekten varolduğu iddia edilen “milliyetler sorunu”na çözüm getirmek istiyorsa, komünist parti kongrelerinde de kabul edildiği üzere bölge halkına “kendi kaderini belirleme” ve “kendi kendini yönetme” hakkını resmen tanımalıdır. İşte bu hakkın uygulanması, milliyetler sorununu kökünden çözecektir... (33)
(1) Çeşitli yazılı ve sesli Çin kaynakları
(2) Doç.Dr. Yılmaz altuğ, “Doğu Türkistan-Çin Münasebetleri” Hürriyet Gazetesi 20.3.1969
(3)O. Fadmund Clubb, “Turkestan in Transition”, Eastern World Dergisi, 1958 Ağustos
(4)Y.Altuğ, a.g.m. 20.3.1969
(5) Sintziyan Je Bao Gazetesi 14.12.1960; Sintziyan Hung-çi Dergisi Haziran 1960
(6) Nizayi Mahmutoğlu, “Doğu Türkistan Esaretteki Ülke” Ankara 1996 s.15; ÇHC Ankara B.Elçiliği, “Şincan’ın Şimdiki Durumu”, Ankara 1997 s.4 ; Zhong Qing, Şincang Uygur Otonom Rayonunug Omumi Ahvali, “Şincang Yılnamesi”, 1992-93, Urumçi, sh.102 (Bkz. İlyar Şemsettin, Doğu Türkistan’da Demografik Yapı ve Tarım, İzmir, 1997, sh. 51)
(7) N.Mahmutoğlu, “A.g.e. s.15
(8)Çin Halk Cumhuriyeti’nin Türkiye Büyükelçiliği yayını 1997/Ankara Sh.4
(9) N.Mahmutoğlu., A.g.e. s.15
(10) N.Mahmutoğlu., A.g.e. s.87
(11) N. Mahmutoğlu, A.g.e., s.132
(12) (M.Akif Okur, Hüzün Coğrafyası:Doğu Türkistan, Aralık 1997 s.40-48)
(13) N. Mahmutoğlu, A.g.e., s.128
(14) Cu-Gung Tien, “Çin Hudut Milletleri Tarihi” (Cu Go Bien Cang Min Su Cien Şi) Taipei 1951, s.103,104,105,111,114,115,116
(15) Herman Albert, “Historical and Commercial Atlas of China” Harward Üniv. Press, 1935
(16) Han Hanedanı’nın büyük tarihçisi Han-Ku’nun Notları
(17) Ling-Ho-De-Fin, “Cing Sülalesi Tarihi” 51. Cilt.
(18) U-Yang-Şu “Yeni Tang Sülalesi Tarihi” 217. Cilt
(19) Dr. Sun Yat Sen “San-Min-Cu-Yiu” (Üç Halk Prensibi), Nankin 1924
(20) Yeni Çin Atlası Pekin; Lao Ming-Yuan, “Çin Tarihi Kronolojisi, Pekin 1956
(21) (Prof. Dr. Mehmet Saray, D.T.T.T. sh.173)
(22) (Linda Benson, “The İli Rebellon, An East Gate Book, USA-1990, sh.12
(23) Linda Benson, a.g.e. sh.12
(24) (Mehmet Akif Okur, “Milliyetçi Çin Döneminde Çin’in Azınlıklar Politikası ve Doğu Türkistan” Hüzün Coğrafyası:Doğu Türkistan Broşürü, İstanbul, Aralık 1997, sh.42-43)
(25) Chiang Kai-shek, China’s Destiny, Taibei-1953, sh. 6
(26) (M.A.Okur, a.g.m. sh. 43)
(27) Salim Kalaycı, “Kızıl Çin’de Milli Sorun”, Doğu Türkistan Dergisi No:32 sh.8
(28) 1922 yılı ÇKP 3. Kongresi Tutanakları
(29) 1928 yılı ÇKP 6. Kongresi Tutanakları
(30)Jenmin Jibao, 9. 1x, 1953
(31) Sintziyan Huntsi Dergisi No:23, 1960
(32) Sintziyan Jibao Gazetesi, 21 Mart 1960
(33) Linda Benson, “The İli Rebellion”, An East Gate Book, USA 1990 s.
DOĞU TÜRKİSTAN’DA MİLLİYETLER SORUNU...
İSMAİL CENGİZ
ismail...@istanbul.com
“Doğu Türkistan’da Milliyetler Sorunu”nun anlaşılabilmesi için öncelikle Çin’in azınlıklar politikasının zihni temellerini ortaya koymakta fayda vardır. Nitekim asıl sorun da; Konfüçyüzm’in beslediği geleneksel “dünyanın merkezi Çin’dir” görüşünden kaynaklanmaktadır. Çin, kendisini dünyanın ortasındaki çiçek, medeniyetin merkezi olarak görmekte; etraftaki komşuları ve toprakları ise “yabani otlar/barbarlar diyarı” olarak kabul etmektedirler. Dünyanın geri kalan kısmını ise “batı deryası” olarak kabul eden “Çin merkezci” bu düşünce tarzına göre; Çin’in idaresi altına girmeyi kabul edenler veya Çin kültürünü benimseyenler ya da Çin menfaatleri doğrultusunda siyaset güdenler barbarlıktan kurtulma(!) şansını bulabilirlerdi. İşte bu felsefi bakışın tesiri günümüzde farklı şekillerde hissedilmekte veya kendini göstermektedir.. Tıpkı batı diyarında yer alan Doğu Türkistan’ın 1757’den itibaren işgali için çaba gösterilmesi, bölge adının “yeni sınır” anlamına gelen Sinkiang=Xinjiang olarak değiştirilmesi gibi davranışlar, Çin’in milliyetler meselesine bakışını net bir şekilde ortaya koymaktadır.
Çin yönetimi;12’si merkezde olmak üzere azınlıklar ve milliyetler ile ilgili araştırmalar yapmak üzere sahip olduğu 40’ın üzerinde enstitü ve araştırma merkezleri vasıtasıyla, gerek azınlıklar üzerindeki hakimiyetini, gerekse Kore, Tayvan ve Dış Moğolistan gibi ülkeler üzerindeki iddialarını meşrûlaştırmaya çalışmaktadır. Buna göre; Çin toprakları ya da “anavatanın ayrılmaz parçaları” olarak görülen coğrafya üzerinde, tarihin herhangi bir devrinde yaşamış, devlet kurmuş olan özgür topluluklar Çin halkına mensup olarak kabul edilmektedir (1).
Devam eden son işgalin gerçekleştirildiği 1949 öncesi Milliyetçi Çin Hükümeti döneminde, bugünkü sosyalist yönetime kıyasla daha iyimser bir azınlık politikası güdüldüğü şeklinde bir değerlendirme yapmak mümkün olsa da, gerçekte Doğu Türkistan’da kişilerin hak ve hukuku asla dikkate alınmamış, hakim unsurun çıkarları çerçevesinde sömürüye dayalı bir siyaset güdülmüştür.
Doğu Türkistan’ın işgalinin (1949) hemen ardından “-Çin yönetiminin 1949’da hazırladığı ve nihayet 1952’de son kısmını yayınladığı “Müşterek Programı”nda; “-Çin’deki bütün azınlıkların (Çinli olmayan milletlerin) eşit hak ve vazifelerle Çinlilerle eşit oldukları ve artık Çin’deki azınlıkların Han (Çinli) boyunduruğundan kurtuldukları” bildiriliyor ve azınlıkların kalabalık oldukları yerlere “bölge muhtariyeti” verileceği vaat ediliyordu. “Han”, ekseriyeti teşkil eden Çinlilerin adıdır. “Han” yani Çinli boyunduruğundan kalkması ile tam eşit muamele bu önemli programda yer almamıştı. (2)
Ancak bu vaat kâğıt üzerinde kaldı. 1952-56 arası eşitlik prensibi adı altında Çinlilerin üstün millet ve ırk olarak tanıma propagandası yapılmaya başlandı. Çünkü toprakları işgal edilen Moğollar, Uygurlar, Tibetliler kendilerine tanınan azınlık haklarını ve eşitliklerini elde etmek isteyince iş değişti. Komünizmin “halkların eşitliği ilkesi” rafa kaldırıldı. “Ağabey millet Çin”in tek karar sahibi olduğu, her fırsatta ve her bakımdan vurgulanmaya başlandı. Çinli olmayan milletlerin yoğun ve dinmeyen bağımsızlık isteklerinin (3), azınlık kültürlerini koruma ve geliştirme girişimlerinin artması üzerine Çin yönetimi, “halkların eşitliği ilkesi”ni çiğneyerek, Çinli olmayan halkların haklarından bahsetmez oldular.
1958 Şubat’ında ÇKP Milliyet İşleri Komitesi İkinci Başkanı Wang Feng, “Çinliler’in azınlıklara üstünlüğü” hakkında uzun bir rapor vermiş ve Çinliler’in “ileri” durumda olup, diğer milletlere sadece “yardım etmek” istediklerini söyleyerek işi tevile uğraşmıştır. Wang Feng, azınlıkların ÇKP’ni sırf Hanlar’ın yani Çinlilerin haklarını savunup diğer milletlerin menfaatlerini dikkate almadığı iddiasını da reddetmeye çalışmıştır. Wang Feng ne kadar uğraşırsa uğraşsın bugün Çin’de “sosyalizm ve milliyetçiliğin birlikte yürümeyeceği” anlaşılmıştır. Pekin bir taraftan diğer Asya milletlerini anti-emperyalist mücadelelerinde desteklerken aynı zamanda Orta Asya’da egemenliği altındaki Türklerin Çin komitesi içinde erimesini isteyerek büyük bir tezada düşmektedir. (4)
Çin yönetimi Doğu Türkistan’da yaşayan halkı “parçala ve idare et” prensibi ile hareket ederek 13 millete=sınıfa ayırmıştır. Halbuki 13 ayrı milletin içinde gösterilen Uygurlar, Kazaklar, Kırgızlar, Özbekler, Tatarlar, Salarlar ve Sarı Uygurlar’ın hepsi gerek antropolojik, gerek etnolojik veya etnografik anlamda Türk aile sınıfına mensup olup, bir milletin boylarıdır. Dolayısıyla bunlar için ve bölgede az sayıda bulunan diğer etnik unsurlar için (Sibo=Şive), Solon, Moğol, Tungan gibi ayrı muhtar bölgelerin kurulması (10 muhtar bölge) kıstasa uygun değildir, uluslararası antlaşmaları ihlaldir. Bu tarz bir taksim ve muhtariyet politikası izlemek suretiyle, Çin Halk Cumhuriyeti, “Büyük Çin Birliği”ni pekiştirmeyi amaçlamaktadır. (5)
1984 yılında ÇKP Gen.Sek. Ho-Ya-Bang ve diğerleri Doğu Türkistan’da 13 değil 46 azınlık milletin yaşadığını söylemiştir (6). Sülaleleri ve hatta aileleri bile ayrı bir millet olarak gösteren Çinliler, Uygur halkının egemenliğini (çoğunluğunu) ortadan kaldırmayı, daha doğru ifade ile Doğu Türkistan’da Çin ırkının ağabey millet olduğu yolundan çıkarak egemenliğini hedeflemektedir. Daha gerçekci ifadeyle sun’i olarak yaratılan 46 milliyeti öne sürerek bölgenin çoğunluğunu ve asıl sahibini oluşturan Uygurlar’ın ve diğer Türk halklarının egemenlik haklarının sona erdirmeyi amaçlamaktadırlar. Ama Çinli yetkililere “--Doğu Türkistan’daki bu 46 millet kim?” diye sorduğunuzda size cevap veremeyeceklerdir.
Birincisi; Doğu Türkistan’da mevcut olduğu söylenen 13 milliyet içinde gösterilen Uygur, Kazak, Kırgız, Tatar, Özbek, Salur, Dolan ve Doğur gibi halklar ayrı birer millet değil, Türk milletinin mensuplarıdır.
İkincisi; Diğer etnik unsur olarak gösterilen, Şive, Moğol, Beyaz Rus, Mançu ve Tacik halklarının toplam sayıları sadece 230 bin kişi olup, bunların hiç birinin de soy bakımından Çin milleti ile alakası yoktur ve Rusların, Mançuların ve göç sonrası getirilen Huylar (Tunganlar) ile Hanlar’ın dışında çoğu da kardeş halklardır.
Üçüncüsü ise; 13 milletin dışında var olduğu söylenen 33 milletin toplam sayıları sadece ve sadece 60.000 civarında olup; bahsedilen 33 etnik grup 1949 sonrası bölgeye yerleştirilen Han (Çin) milletine mensup halklardır.
Doğu Türkistan’ın demografik yapısını incelediğinizde Çin yönetiminin 13 veya 46 millet iddiasının doğru olmadığı kendiliğinden ortaya çıkar.
Çinliler’in istatistiki bilgilerinden hareket edersek; ülke nüfusunun % 45.55’ini Uygurlar, % 40.28’ini Çinliler, % 7.05’ini Kazaklar, % 4.4’ünü Tunganlar (Çinli Müslümanlar), % 0.9’unu Moğollar ve % 0.87’sini Kırgızlar oluşturmaktadır. Yüzdeleri topladığımızda ülke nüfusunun % 98.05’ini oluşturan milliyetlerin (!) sayısının sadece “altı” olduğu ortaya çıkıyor. Uygurlar, Kazaklar, Kırgızlar aynı kökene mensup olduklarına göre ve Tunganlar da ırk bakımından Çinli olduklarına göre bugün Doğu Türkistan’da Türkler, Çinliler, Moğollar olmak üzere 3 ana milliyetin yaşadığı görülmektedir. Yüzdelerin dışında kalan nüfusun 127.000 dolayında olduğu ifade ediliyor ki, bu nüfus diğer azınlıkların yani Çinlilerin ifade ettiği 40 milletin (!) toplamını oluşturuyor (7).
Hatta Çin Halk Cumhuriyeti’nin Türkiye Büyükelçiliği tarafından 1997 yılında Ankara’da yayınlanan bir propaganda broşürünün 4. Sayfasında, Doğu Türkistan’da 13 milletten başka 34 milliyetin yaşadığı vurgulanarak; bu 34 milletin toplam nüfusunun ise sadece 70.929 kişiden ibaret olduğu yazılmıştır. (8) Evet, sadece 79 bin kişi 34 ayrı milleti temsil etmektedir. Bu gerçekten de anlaşılacağı üzere “milliyetler meselesi” bir komediden ibarettir. Doğu Türkistan’a gelen, yerleşen neredeyse her on aile bir millet olarak hesaplanmıştır. Ve bu komik hesaplamadan yola çıkarak, “milliyetlerin eşitliği ilkesi(!)” uygulanmak sureti ile bu 34 millete (!) ülkenin asıl sahiplerinden alınarak binlerce dönem arazi, onlarca köy, kasaba ve hatta şehirler verilmiştir.
Bu gerçek, bölgede yaşadığı öne sürülen 46 milliyetin sun’i olduğunu ortaya koymakta. Çinliler Doğu Türkistan’da 13 yada 46 millet olduğunu iddia etmek sureti ile Doğu Türkistan’ın Türk yurdu olduğu gerçeğini sinsice yok etmeyi yani bu toprakların Çin yurdu olduğunu amaçlamaktadır.
Çinlilerin gayesi Doğu Türkistan’da millet sayısını sürekli arttırmak sureti ile bu toprakların tarihi sahipleri olan Türkleri bölerek (kabileleri millet yaparak) sayısını azaltmak, buna karşılık Çinlilerin nüfusunu sürekli çoğaltmak, sonuçta ise, “Halk Kurultayı” için Doğu Türkistan’dan seçilecek Türk temsilci sayısını azaltmak sureti ile Halk Kurultayı’ndaki (ve diğer yönetim organlarındaki) etkinliklerini azaltmayı planlamışlardır.(9)
Doğu Türkistan Komünist Parti Propaganda Bürosu’nun 1985 yılında Honkong’da dağıttığı bir broşürde; 13. Parti Kurultayı’ndan sonra 30-40 bin kadar öğrencinin dış ülkelere gönderilip öğrenim görmelerinin sağlandığı belirtilmektedir Ama bu on binlerce öğrenci içinde Doğu Türkistanlı öğrenci sayısı sadece 15 veya 20 kadardır. ABD’de öğrenim gören 10 bin Çinli öğrencinin içinde sadece 3-4 Türk öğrenci vardır. (10)
Sadece bu örnek bile Çin’in milliyetler siyasetinin ne kadar doğru söylemediğinin ispatı değil midir?
Başkent Ürümçi’de Tıp Fakültesi öğrencilerinin % 85’inin, Eğitim Fakültesi Hemşirelik Yüksek Okulu öğrencilerinin % 92’sinin, Şihenze Tıp Enstitüsü öğrencilerinin % 97’sinin Çinlilerden oluşması (11), Çin yönetiminin milliyetler meselesine bakışının en güzel ve çarpıcı örneğidir...
Yine çoğunluğunu Uygur Türklerinin teşkil ettiği Doğu Türkistan’da sadece bir tane olan Üniversitede mecburi öğrenim dilinin “Çince” olması, “milliyetler siyaseti”nin nasıl uygulandığının acı göstergesidir.
50 yıllık işgal döneminde yurt dışına gönderilen öğrenci sayısı içinde Türkler’in oranı % 1 dahi değildir. Bu da “milliyetler politikası”nın esasını oluşturan azınlıkları Çin boyunduruğundan kurtarma vaadi’nin gerçeği yansıtmadığını aksine Çin olmayan halkların assimilasyonunu hedeflediğini gösterir.
Çin Devlet Başkanı Dr. Sun-Yat-Sen’in “Çin’de yaşayan milletler sorununa değinerek, milliyetlerin bütün talep ve ihtiyaçlarını karşılayarak onları bir kültürel ve politik bütün haline getirmeyi amaçlayan politikası; bir kültürel çoğulculuğun ifadesi olarak değerlendirilmişse de, bu politikanın temelde assimilasyonist bir karakter arz ettiği görülmektedir.(12)
Çünkü Çinliler’e göre milliyetlere yardım etmenin yolu, onları tek bir Çin milleti bayrağı altında toplamakla mümkündü. Nitekim ÇKP Merkez Komitesi Doğu Türkistan Eyalet Propaganda Bürosu Başkanı Ding Li-Cün 1951 yılında Doğu Türkistan halkının kölelik cemiyetinin son kalıntısı olan insanlar grubuna dahil olduğunu söylemekle Çin’in milliyetler politikasındaki gerçek niyetini itiraf etmiştir.(13)
Tarihte Türklerin anayurdu olan Doğu Türkistan ve halkı; gerek doğal özellikler, gerek etnik özellikler ile sosyal ve kültürel bakımlardan, Çinlilerle meskun olan bölgeden farklı özelliklere sahiptir. (14)
Birçok Çin kaynaklarında, tarihte Doğu Türkistan bölgesinde, hiçbir Çinli’nin bulunmadığı belirtilmiştir. 339 senesinde Doğu Türkistan’ın Turfan, Karaşehir, Kuçar, Hoten ve Çarkalık yollarından geçerek ülkenin hemen her tarafını dolaşmış bulunan meşhur seyyah, Çinli rahip Fa-Şen yazdığı hatıratında; “Doğu Türkistan’ın şehir ve kasabalarında hiçbir Çin'liye rastlamadığını” kaydeder.
Bu beyan 339 senesinden 1760 yılına kadar geçen 1370 yıl zarfında Doğu Türkistan’ın hiç bir yerinde Çin kolonisinin bulunmadığını gösteren tarihi bir vesikadır.
Diğer Çinli seyyah olan rahip (aslında Çin casusu) Şuang-Cang’ın anlattıkları da rahip Fa-Şen’in ifadelerini doğrulamaktadır. Seyyah 629-645 senelerinde Doğu Türkistan’ı baştan başa dolaşmış ve Doğu Türkistan’da bu devirlerde yaşayan Türk kabileleri hakkında çok geniş bilgiler vermiştir (15).
Han Hanedanı’nın büyük tarihçisi Han-Ku, notlarında; “Giysilere, kıyafetlere, yiyeceklere ve dile bakıldığında Türkler (Barbarlar tabirini kullanmış) Çin’den farklıdır. ...Dağlar, vadiler ve büyük çöl onları bizden ayırmaktadır. ...Bizim yönetimimiz ve öğretimimiz asla onların halkına ulaşmamıştır...” demektedir. (16)
Doğu Türkistan’da yaşayan Uygur, Kazak, Kırgız, Tatar, Özbek, Salar gibi aynı soya mensup halkların Türk milletinin parçaları olduğu, ilim dünyasınca kabul edilen tarihi, coğrafi ve kültürel bir gerçektir.
Bu hususu bugünkü Çin yöneticileri inkar ettiği halde, bizzat tarihi Çin kaynakları aksini teyit etmektedir.
Şöyle ki:
İSMAİL CENGİZ
ismail...@istanbul.com
“Doğu Türkistan’da Milliyetler Sorunu”nun anlaşılabilmesi için öncelikle Çin’in azınlıklar politikasının zihni temellerini ortaya koymakta fayda vardır. Nitekim asıl sorun da; Konfüçyüzm’in beslediği geleneksel “dünyanın merkezi Çin’dir” görüşünden kaynaklanmaktadır. Çin, kendisini dünyanın ortasındaki çiçek, medeniyetin merkezi olarak görmekte; etraftaki komşuları ve toprakları ise “yabani otlar/barbarlar diyarı” olarak kabul etmektedirler. Dünyanın geri kalan kısmını ise “batı deryası” olarak kabul eden “Çin merkezci” bu düşünce tarzına göre; Çin’in idaresi altına girmeyi kabul edenler veya Çin kültürünü benimseyenler ya da Çin menfaatleri doğrultusunda siyaset güdenler barbarlıktan kurtulma(!) şansını bulabilirlerdi. İşte bu felsefi bakışın tesiri günümüzde farklı şekillerde hissedilmekte veya kendini göstermektedir.. Tıpkı batı diyarında yer alan Doğu Türkistan’ın 1757’den itibaren işgali için çaba gösterilmesi, bölge adının “yeni sınır” anlamına gelen Sinkiang=Xinjiang olarak değiştirilmesi gibi davranışlar, Çin’in milliyetler meselesine bakışını net bir şekilde ortaya koymaktadır.
Çin yönetimi;12’si merkezde olmak üzere azınlıklar ve milliyetler ile ilgili araştırmalar yapmak üzere sahip olduğu 40’ın üzerinde enstitü ve araştırma merkezleri vasıtasıyla, gerek azınlıklar üzerindeki hakimiyetini, gerekse Kore, Tayvan ve Dış Moğolistan gibi ülkeler üzerindeki iddialarını meşrûlaştırmaya çalışmaktadır. Buna göre; Çin toprakları ya da “anavatanın ayrılmaz parçaları” olarak görülen coğrafya üzerinde, tarihin herhangi bir devrinde yaşamış, devlet kurmuş olan özgür topluluklar Çin halkına mensup olarak kabul edilmektedir (1).
Devam eden son işgalin gerçekleştirildiği 1949 öncesi Milliyetçi Çin Hükümeti döneminde, bugünkü sosyalist yönetime kıyasla daha iyimser bir azınlık politikası güdüldüğü şeklinde bir değerlendirme yapmak mümkün olsa da, gerçekte Doğu Türkistan’da kişilerin hak ve hukuku asla dikkate alınmamış, hakim unsurun çıkarları çerçevesinde sömürüye dayalı bir siyaset güdülmüştür.
Doğu Türkistan’ın işgalinin (1949) hemen ardından “-Çin yönetiminin 1949’da hazırladığı ve nihayet 1952’de son kısmını yayınladığı “Müşterek Programı”nda; “-Çin’deki bütün azınlıkların (Çinli olmayan milletlerin) eşit hak ve vazifelerle Çinlilerle eşit oldukları ve artık Çin’deki azınlıkların Han (Çinli) boyunduruğundan kurtuldukları” bildiriliyor ve azınlıkların kalabalık oldukları yerlere “bölge muhtariyeti” verileceği vaat ediliyordu. “Han”, ekseriyeti teşkil eden Çinlilerin adıdır. “Han” yani Çinli boyunduruğundan kalkması ile tam eşit muamele bu önemli programda yer almamıştı. (2)
Ancak bu vaat kâğıt üzerinde kaldı. 1952-56 arası eşitlik prensibi adı altında Çinlilerin üstün millet ve ırk olarak tanıma propagandası yapılmaya başlandı. Çünkü toprakları işgal edilen Moğollar, Uygurlar, Tibetliler kendilerine tanınan azınlık haklarını ve eşitliklerini elde etmek isteyince iş değişti. Komünizmin “halkların eşitliği ilkesi” rafa kaldırıldı. “Ağabey millet Çin”in tek karar sahibi olduğu, her fırsatta ve her bakımdan vurgulanmaya başlandı. Çinli olmayan milletlerin yoğun ve dinmeyen bağımsızlık isteklerinin (3), azınlık kültürlerini koruma ve geliştirme girişimlerinin artması üzerine Çin yönetimi, “halkların eşitliği ilkesi”ni çiğneyerek, Çinli olmayan halkların haklarından bahsetmez oldular.
1958 Şubat’ında ÇKP Milliyet İşleri Komitesi İkinci Başkanı Wang Feng, “Çinliler’in azınlıklara üstünlüğü” hakkında uzun bir rapor vermiş ve Çinliler’in “ileri” durumda olup, diğer milletlere sadece “yardım etmek” istediklerini söyleyerek işi tevile uğraşmıştır. Wang Feng, azınlıkların ÇKP’ni sırf Hanlar’ın yani Çinlilerin haklarını savunup diğer milletlerin menfaatlerini dikkate almadığı iddiasını da reddetmeye çalışmıştır. Wang Feng ne kadar uğraşırsa uğraşsın bugün Çin’de “sosyalizm ve milliyetçiliğin birlikte yürümeyeceği” anlaşılmıştır. Pekin bir taraftan diğer Asya milletlerini anti-emperyalist mücadelelerinde desteklerken aynı zamanda Orta Asya’da egemenliği altındaki Türklerin Çin komitesi içinde erimesini isteyerek büyük bir tezada düşmektedir. (4)
Çin yönetimi Doğu Türkistan’da yaşayan halkı “parçala ve idare et” prensibi ile hareket ederek 13 millete=sınıfa ayırmıştır. Halbuki 13 ayrı milletin içinde gösterilen Uygurlar, Kazaklar, Kırgızlar, Özbekler, Tatarlar, Salarlar ve Sarı Uygurlar’ın hepsi gerek antropolojik, gerek etnolojik veya etnografik anlamda Türk aile sınıfına mensup olup, bir milletin boylarıdır. Dolayısıyla bunlar için ve bölgede az sayıda bulunan diğer etnik unsurlar için (Sibo=Şive), Solon, Moğol, Tungan gibi ayrı muhtar bölgelerin kurulması (10 muhtar bölge) kıstasa uygun değildir, uluslararası antlaşmaları ihlaldir. Bu tarz bir taksim ve muhtariyet politikası izlemek suretiyle, Çin Halk Cumhuriyeti, “Büyük Çin Birliği”ni pekiştirmeyi amaçlamaktadır. (5)
1984 yılında ÇKP Gen.Sek. Ho-Ya-Bang ve diğerleri Doğu Türkistan’da 13 değil 46 azınlık milletin yaşadığını söylemiştir (6). Sülaleleri ve hatta aileleri bile ayrı bir millet olarak gösteren Çinliler, Uygur halkının egemenliğini (çoğunluğunu) ortadan kaldırmayı, daha doğru ifade ile Doğu Türkistan’da Çin ırkının ağabey millet olduğu yolundan çıkarak egemenliğini hedeflemektedir. Daha gerçekci ifadeyle sun’i olarak yaratılan 46 milliyeti öne sürerek bölgenin çoğunluğunu ve asıl sahibini oluşturan Uygurlar’ın ve diğer Türk halklarının egemenlik haklarının sona erdirmeyi amaçlamaktadırlar. Ama Çinli yetkililere “--Doğu Türkistan’daki bu 46 millet kim?” diye sorduğunuzda size cevap veremeyeceklerdir.
Birincisi; Doğu Türkistan’da mevcut olduğu söylenen 13 milliyet içinde gösterilen Uygur, Kazak, Kırgız, Tatar, Özbek, Salur, Dolan ve Doğur gibi halklar ayrı birer millet değil, Türk milletinin mensuplarıdır.
İkincisi; Diğer etnik unsur olarak gösterilen, Şive, Moğol, Beyaz Rus, Mançu ve Tacik halklarının toplam sayıları sadece 230 bin kişi olup, bunların hiç birinin de soy bakımından Çin milleti ile alakası yoktur ve Rusların, Mançuların ve göç sonrası getirilen Huylar (Tunganlar) ile Hanlar’ın dışında çoğu da kardeş halklardır.
Üçüncüsü ise; 13 milletin dışında var olduğu söylenen 33 milletin toplam sayıları sadece ve sadece 60.000 civarında olup; bahsedilen 33 etnik grup 1949 sonrası bölgeye yerleştirilen Han (Çin) milletine mensup halklardır.
Doğu Türkistan’ın demografik yapısını incelediğinizde Çin yönetiminin 13 veya 46 millet iddiasının doğru olmadığı kendiliğinden ortaya çıkar.
Çinliler’in istatistiki bilgilerinden hareket edersek; ülke nüfusunun % 45.55’ini Uygurlar, % 40.28’ini Çinliler, % 7.05’ini Kazaklar, % 4.4’ünü Tunganlar (Çinli Müslümanlar), % 0.9’unu Moğollar ve % 0.87’sini Kırgızlar oluşturmaktadır. Yüzdeleri topladığımızda ülke nüfusunun % 98.05’ini oluşturan milliyetlerin (!) sayısının sadece “altı” olduğu ortaya çıkıyor. Uygurlar, Kazaklar, Kırgızlar aynı kökene mensup olduklarına göre ve Tunganlar da ırk bakımından Çinli olduklarına göre bugün Doğu Türkistan’da Türkler, Çinliler, Moğollar olmak üzere 3 ana milliyetin yaşadığı görülmektedir. Yüzdelerin dışında kalan nüfusun 127.000 dolayında olduğu ifade ediliyor ki, bu nüfus diğer azınlıkların yani Çinlilerin ifade ettiği 40 milletin (!) toplamını oluşturuyor (7).
Hatta Çin Halk Cumhuriyeti’nin Türkiye Büyükelçiliği tarafından 1997 yılında Ankara’da yayınlanan bir propaganda broşürünün 4. Sayfasında, Doğu Türkistan’da 13 milletten başka 34 milliyetin yaşadığı vurgulanarak; bu 34 milletin toplam nüfusunun ise sadece 70.929 kişiden ibaret olduğu yazılmıştır. (8) Evet, sadece 79 bin kişi 34 ayrı milleti temsil etmektedir. Bu gerçekten de anlaşılacağı üzere “milliyetler meselesi” bir komediden ibarettir. Doğu Türkistan’a gelen, yerleşen neredeyse her on aile bir millet olarak hesaplanmıştır. Ve bu komik hesaplamadan yola çıkarak, “milliyetlerin eşitliği ilkesi(!)” uygulanmak sureti ile bu 34 millete (!) ülkenin asıl sahiplerinden alınarak binlerce dönem arazi, onlarca köy, kasaba ve hatta şehirler verilmiştir.
Bu gerçek, bölgede yaşadığı öne sürülen 46 milliyetin sun’i olduğunu ortaya koymakta. Çinliler Doğu Türkistan’da 13 yada 46 millet olduğunu iddia etmek sureti ile Doğu Türkistan’ın Türk yurdu olduğu gerçeğini sinsice yok etmeyi yani bu toprakların Çin yurdu olduğunu amaçlamaktadır.
Çinlilerin gayesi Doğu Türkistan’da millet sayısını sürekli arttırmak sureti ile bu toprakların tarihi sahipleri olan Türkleri bölerek (kabileleri millet yaparak) sayısını azaltmak, buna karşılık Çinlilerin nüfusunu sürekli çoğaltmak, sonuçta ise, “Halk Kurultayı” için Doğu Türkistan’dan seçilecek Türk temsilci sayısını azaltmak sureti ile Halk Kurultayı’ndaki (ve diğer yönetim organlarındaki) etkinliklerini azaltmayı planlamışlardır.(9)
Doğu Türkistan Komünist Parti Propaganda Bürosu’nun 1985 yılında Honkong’da dağıttığı bir broşürde; 13. Parti Kurultayı’ndan sonra 30-40 bin kadar öğrencinin dış ülkelere gönderilip öğrenim görmelerinin sağlandığı belirtilmektedir Ama bu on binlerce öğrenci içinde Doğu Türkistanlı öğrenci sayısı sadece 15 veya 20 kadardır. ABD’de öğrenim gören 10 bin Çinli öğrencinin içinde sadece 3-4 Türk öğrenci vardır. (10)
Sadece bu örnek bile Çin’in milliyetler siyasetinin ne kadar doğru söylemediğinin ispatı değil midir?
Başkent Ürümçi’de Tıp Fakültesi öğrencilerinin % 85’inin, Eğitim Fakültesi Hemşirelik Yüksek Okulu öğrencilerinin % 92’sinin, Şihenze Tıp Enstitüsü öğrencilerinin % 97’sinin Çinlilerden oluşması (11), Çin yönetiminin milliyetler meselesine bakışının en güzel ve çarpıcı örneğidir...
Yine çoğunluğunu Uygur Türklerinin teşkil ettiği Doğu Türkistan’da sadece bir tane olan Üniversitede mecburi öğrenim dilinin “Çince” olması, “milliyetler siyaseti”nin nasıl uygulandığının acı göstergesidir.
50 yıllık işgal döneminde yurt dışına gönderilen öğrenci sayısı içinde Türkler’in oranı % 1 dahi değildir. Bu da “milliyetler politikası”nın esasını oluşturan azınlıkları Çin boyunduruğundan kurtarma vaadi’nin gerçeği yansıtmadığını aksine Çin olmayan halkların assimilasyonunu hedeflediğini gösterir.
Çin Devlet Başkanı Dr. Sun-Yat-Sen’in “Çin’de yaşayan milletler sorununa değinerek, milliyetlerin bütün talep ve ihtiyaçlarını karşılayarak onları bir kültürel ve politik bütün haline getirmeyi amaçlayan politikası; bir kültürel çoğulculuğun ifadesi olarak değerlendirilmişse de, bu politikanın temelde assimilasyonist bir karakter arz ettiği görülmektedir.(12)
Çünkü Çinliler’e göre milliyetlere yardım etmenin yolu, onları tek bir Çin milleti bayrağı altında toplamakla mümkündü. Nitekim ÇKP Merkez Komitesi Doğu Türkistan Eyalet Propaganda Bürosu Başkanı Ding Li-Cün 1951 yılında Doğu Türkistan halkının kölelik cemiyetinin son kalıntısı olan insanlar grubuna dahil olduğunu söylemekle Çin’in milliyetler politikasındaki gerçek niyetini itiraf etmiştir.(13)
Tarihte Türklerin anayurdu olan Doğu Türkistan ve halkı; gerek doğal özellikler, gerek etnik özellikler ile sosyal ve kültürel bakımlardan, Çinlilerle meskun olan bölgeden farklı özelliklere sahiptir. (14)
Birçok Çin kaynaklarında, tarihte Doğu Türkistan bölgesinde, hiçbir Çinli’nin bulunmadığı belirtilmiştir. 339 senesinde Doğu Türkistan’ın Turfan, Karaşehir, Kuçar, Hoten ve Çarkalık yollarından geçerek ülkenin hemen her tarafını dolaşmış bulunan meşhur seyyah, Çinli rahip Fa-Şen yazdığı hatıratında; “Doğu Türkistan’ın şehir ve kasabalarında hiçbir Çin'liye rastlamadığını” kaydeder.
Bu beyan 339 senesinden 1760 yılına kadar geçen 1370 yıl zarfında Doğu Türkistan’ın hiç bir yerinde Çin kolonisinin bulunmadığını gösteren tarihi bir vesikadır.
Diğer Çinli seyyah olan rahip (aslında Çin casusu) Şuang-Cang’ın anlattıkları da rahip Fa-Şen’in ifadelerini doğrulamaktadır. Seyyah 629-645 senelerinde Doğu Türkistan’ı baştan başa dolaşmış ve Doğu Türkistan’da bu devirlerde yaşayan Türk kabileleri hakkında çok geniş bilgiler vermiştir (15).
Han Hanedanı’nın büyük tarihçisi Han-Ku, notlarında; “Giysilere, kıyafetlere, yiyeceklere ve dile bakıldığında Türkler (Barbarlar tabirini kullanmış) Çin’den farklıdır. ...Dağlar, vadiler ve büyük çöl onları bizden ayırmaktadır. ...Bizim yönetimimiz ve öğretimimiz asla onların halkına ulaşmamıştır...” demektedir. (16)
Doğu Türkistan’da yaşayan Uygur, Kazak, Kırgız, Tatar, Özbek, Salar gibi aynı soya mensup halkların Türk milletinin parçaları olduğu, ilim dünyasınca kabul edilen tarihi, coğrafi ve kültürel bir gerçektir.
Bu hususu bugünkü Çin yöneticileri inkar ettiği halde, bizzat tarihi Çin kaynakları aksini teyit etmektedir.
Şöyle ki:
a) Çin tarihçisi Ling-Ho-De-Fin (538-666), Çin Hükümetince resmi tarih kitabı olarak tescil ve kabul edilen kitabında; “Göktürkler’in Hunlar’ın bir kolu olup Asena soyundan gelmişlerdir” diye yazılıdır (17)
b) Keza U-Yang-Şu (1005-1071) adlı bir Çin tarihçisi de “Uygurlar’ın ecdadı Hunlar’dır” demiştir (18).
c) Çin medeniyetinin kurucusu olan Dr. Sun Yat Sen dahi, Doğu Türkistanlılardan bahsederken “Müslüman Türkler” tabirini kullanmıştır (19).
d) Çin Hükümeti tarafından neşredilen Yeni Çin Atlası’nda “Sinkiang’daki Türkler, Türkçe konuşurlar” denmektedir (20).
Bu kısa ve temel açıklamalardan beş gerçek ortaya çıkmaktadır:
1. Doğu Türkistan, Çin coğrafya sahası içinde yer almaz. Hunların, Göktürklerin, Karahanlıların, Uygurların bir devamı olan Türk ırkına mensup halkın ana toprağıdır.
2. Doğu Türkistan, Büyük Türkistan topraklarının doğudaki tabii bir uzantısını ve parçasını teşkil eder.
3. Çinliler bu topraklarda işgalci durumundadır. “Doğu Türkistan’ın Çin’in eski ve bölünmez bir parçası olduğuna” ilişkin bugünkü Çin yönetiminin komik iddiası; tarihin yanlış yorumlanmasından kaynaklanmakta olup, kendi tarihi kaynaklarınca da bu iddialar yalanlanmaktadır.
4. Yine tarihi vesikalara ve seyahatnamelere göre Doğu Türkistan’da sadece Türk halkına mensup halklar “çeşitli kabileler” yaşamıştır.
5. Doğu Türkistan’da yaşadığı iddia edilen 13 veya 46 millet iddiası sun’idir. Bölgenin asıl sahibi Uygur Türkleri’dir...
Aslında, “tarihi seyir içerisinde Çin’in azınlıklarla ilgili politikalarını layıkıyla idrak edebilmek için, Çin tarihi ve Konfüçyus felsefesinin beslediği geleneksel “Çin-merkezci” dünya görüşünü tasvir etmek elzemdir. Zira bu bakış açısı zaman içerisinde değişik kelime ve kavramlarla ifade edilse de, öz olarak çok fazla bir değişikliğe uğramaksızın Çinliler’in kendileri dışındaki topluluklara karşı tavırlarını önemli ölçüde etkilemiştir.
Dünyayı, Çin’in bulunduğu “Doğu Deryası=Dünyası” ve dünyanın geri kalan kısmı “Batı Deryası=Dünyası” olarak kabul eden bu düşünce tarzına göre Çin, “Ortadaki-Merkezdeki Çiçek = Medeniyetin Merkezi”; komşu ülkeler ise “Ortadaki Çiçek=Merkezdeki Medeniyetin Etrafındaki Yabani Otlar=Barbarlar Diyarı” olarak kabul edliyordu. (21) (Prof. Dr. Mehmet Saray, D.T.T.T. sh.173)
Bu düşünce yapısına göre, “kötü barbarlar” cezalandırılmalı ve “iyiler” ise yani kendileri ve taraftarları ödüllendirilmeliydi. Ancak Çin kültürünü, Çin inanç sistemini benimseyerek Çin idaresi altına girmeyi kabul edenler “barbarlık” kimliğinden yani cezalandırmadan (!) kurtulabilirlerdi.
Tarihte ilk assimilasyon tekniklerini geliştiren millet olarak bilinen Çinliler’in bu felsefesi, günümüze kadar ulaşmış olup, tesiri değişik şekillerde hissedilmekte ve görülmektedir.
Ülkenin komünistlerce işgal edildiği 1949 öncesi Çin’e hakim olan Milliyetçi Çin döneminde, Dr. Sun Yat Sen’in “Wilson Doktrini” ve Sovyet danışmanlarının etkisiyle “azınlıklar meselesi” ile ilgilendiği görülmektedir. O’nun 1918’de yayınladığı bir beyannameden, Çin için İsviçre veya ABD tipinde bir devlet modeli oluşturmayı düşündüğü anlaşılmaktadır: “Çin’de yaşayan milletlerin bütün talep ve ihtiyaçlarını karşılayarak, onları bir kültürel ve politik bütün haline getirmek” olarak ifade edilen bu politikanın hedeflediği, “kültürel ve politik bütün”ün nasıl oluşturulacağı ise anlaşılmamaktadır. Her ne kadar Sun Yat Sen’in politikaları bir “kültürel çoğulculuğun ifadesi” olarak değerlendirilmişse de, bu politikaların temelde assimilasyonist bir karakter arz ettiği görülmektedir:
“Halen adalet dışı muamelelere maruz kalan pekçok insan var. Çin halkı bu insanları boyunduruktan kurtarma mesuliyetini muhakkak üzerine almalıdır. Bu, onlara doğrudan yardım etmek veya onları tek bir Çin milleti bayrağı altında toplamakla mümkündür”. (22) (Linda Benson, “The İli Rebellon, An East Gate Book, USA-1990, sh.12
Dr. Sun’un azınlıklarla ilgili çalışmalarının sonunda geldiği nokta ise, “kendi kaderini tayin etme” ve “kendi kendini yönetme” haklarının azınlıklara tanınması” olmuştur.
Nisan 1924’de yapılan Birinci Milli Kongre’de kabul edilen “Yeniden Yapılanmanın Temelleri” başlıklı dördüncü maddede, “eğer isterlerse Çin’de yaşayan azınlık millietlere “kendi kaderini belirleme” ve “kendi kendini yönetme” hususunda yardım ve rehberlik edilmesi gerektiği” belirtilmektedir (23) Linda Benson, a.g.e. sh.12
Aynı şekilde 1923’de yapılan ÇKP’nin 2.nci kongresinde de benzeri bir madde kabul edilmiştir.
Dr. Sun Yat Sen’in 1925’de ölümüyle yerine geçen Can Kay Şek (Chiang Kai-shek’le beraber Çin’in azınlıklar politikasının tamamen değiştiği görülmektedir. Can Kay Şek, “Çin’deki bütün azınlıkları Çin ırkının birer parçası olarak” görüyordu. Asırlarca süren izolasyon yüzünden, birbirlerinden kültür ve dil olarak farklılaşmış olan bu toplulukların hepsi antik Çin ırkının mensubuydular. Ona göre etnik azınlıklar minzu (millet) değil, zhongzu (kabile) idiler. Öyleyse bu toplulukların “kendi kaderini tayin etme” ve “anavatan’dan ayrılma” gibi haklarından bahsetmek mantıksızdı. Yapılması gereken bu insanları yeniden tek bir ırk oluşturacak şekilde assimile etmekti. (24) (Mehmet Akif Okur, “Milliyetçi Çin Döneminde Çin’in Azınlıklar Politikası ve Doğu Türkistan” Hüzün Coğrafyası:Doğu Türkistan Broşürü, İstanbul, Aralık 1997, sh.42-43)
Can Kay Şek, eski Çin İmparatorluğu’na ait bütün toprakları Çin’in ayrılmaz bir parçası olarak görüyordu. 1943’te kendi kaleminden çıkan bir yazıda bu görüşlerini şöyle ifade etmektedir: “Bu bölgeler içerisinde Çin’den ayrılabilecek hiç bir toprak parçası yoktur. Bunların hiçbiri kendi başına bağımsız bir bütün oluşturamaz” (25) Chiang Kai-shek, China’s Destiny, Taibei-1953, sh. 6
1945’te, Çin’in Dış Moğolistan üzerindeki iddiaları, milletlerarası gündeme geldiğinde Can Kay Şek’in selefi olan Dr. Sun’un görüş ve uygulamalarını örnek göstererek kendi oluşturduğu siyasi çizgiyle hiç bağdaşmayan bir yaklaşımın içine girmişti. Bu tutumun arkasında pekçok iç ve dış problemle uğraşmak zorunda olan Çin’in o zaman için zaten hakimiyeti altında tutamayacağı Dış Moğolistan’dan vaz geçerken, milletlerarası topluma şirin görünme arzusu yatmaktadır. Fakat Can Kay Şek, Dış Moğolistan’a verilen “kendi kaderini tayin ve bağımsızlık” hakkını diğer milliyetler ve bölgeler söz konusu olduğunda bazı şartlara bağlamaktadır. Her şeyden önce bu topluluklar dostça bir ruh haleti içinde ve resmi kanalları kullanarak kendi kendilerini yönetme kaabiliyetlerini ve bağımsızlık ruhuna sahip olduklarını ispat edecekler, sonra Merkezi Hükümet, onların kendi kaderlerini yönetme ve bağımsız yaşama kaabiliyetlerinin olup olmadığına, bağımsızlığa ekonomik ve politik olarak hazır olup olmadıklarına karar verecekti. Yani Çin, Dış Moğolistan’ın bağımsızlığını tanıyordu, fakat başka bir örnekle karşılaşıldığı zaman buna karar verecek olan, o istiklal isteyen millet değil, Merkezi Hükümet idi...(26) (M.A.Okur, a.g.m. sh. 43)
Merkezi Hükümet, bugünkü Pekin Hükümeti’nin karşılığı idi. Onlara göre Han Milleti dışında Çin Seddi içinde ve ötesinde yakın coğrafyada yaşayan neredeyse herkes az sanlık yani azınlık idi. Ve tüm azınlıklar da Anavatan dedikleri Merkezi Çin’e bağlı olarak özgürce yaşama hakkına sahip idiler. Onların özgürce yaşama anlayışı, kendini yönetme hakkı sadece anavatan’a bağlılık derecesine bağlıdır. Merkezi Çin’in yani Pekin’in iktidarını kabul etmeyen hiç bir etnik veya azınlık unsurun kendisini yönetme hakkından bahsetmek mümkün değildi.
1940’lı yıllardan itibaren azınlık politikasında görülen yumuşamanın gerisinde ise değişen küresel dengeler yatıyordu. Ayrıca Tibet, İç Moğolistan, Mançurya ve Doğu Türkistan topraklarındaki iç kargaşa, halkların parçalanması, şehir devletlerinin kurulması ve Genel Vali olarak görevlendirilen kişilerin diktatörce tutumları ve Çin içinde komünistlerin yükselişe geçmeleri de, Can Kay Şek’in Doğu Türkistan meselesine bakışını da olumlu olarak değiştirdiğini gösterse de, bu asla “kendini yönetme hakkı” olmamıştır.
Can Kay Şek’in sadece konjonktür icabı azınlıklarla ilgili tutumundan vazgeçmiş olması, ideolojik olarak Han Milleti’nin hiç bir dönemde, daha sonraki komünist dönemde, hne Doğu Türkistan’dan ne de diğer bölgelerden (Tibet, İç Moğolistan, Mançurya, Lançu vs) vazgeçtiği anlamını taşımamaktadır. Hatta bugün bağımsız olarak Çin’den ayrı bir devlet olan Tayvan Hükümeti bile günümüzde Moğolistan Halk Cumhuriyeti’ni bağımsız bir devlet olarak tanımadığı gibi, Tibet, Mançurya, Lancu ve Doğu Türkistan bölgelerini, Çin’in ayrılmaz bir parçaları olarak görmeye devam etmektedirler. Bu bakış sadece Çin’in sağcısında değil, solcusunda da geçerli olmuştur. Han milletindenden başka milletleri aşağı görme ve yok sayma anlayışı hala devam etmektedir.
Nitekim, komünistler daha iktidara gelmeden düzenlediği kongrelerde olsun, iktidara geldikten sonra olsun Uygurlar’ın bağımsız olma haklarını bir kez dahi dile getirmemişlerdir. Çin Komünist Partisi’nin ikinci, üçüncü, altıncı, yedinci kongrelerinde alınan karar ve vaatlere dönecek olduğumuzda “milliyetler sorunu”nun hangi boyutlarda olduğu ortaya çıkmaktadır.
1922 yılında Çin Komünist Partisi’nin 2.nci kongresinde “milli sorun” görüşülmüş ve kongre’nin minimal programında ve diğer materyallerinde; “Çin’de Federatif bir sistemin kurulması” kabul edilmişti. (27)
1923 yılında yapılan 3.ncü kongre’de de “milli sorun”a önemle değinilmiştir. Komünist Partisi’nin 3.ncü kongresinde kabul edilen siyasi propagandanın sekizinci maddesi aynen şöyledir:
“-Doğu Türkistan, Tibet ve Moğolistan bölgelerinin milletleri kendi kaderlerini kendileri tayin etme hakkına sahip olmalıdırlar. Eğer Çin’le birleşmeyi o milletler kendi istekleri ile kabul ediyorlarsa, sadece o durumda, Çin’le birleşmelidirler...” (28)
1928 yılında 6.ncı Parti kongresinde kabul edilen siyasi proğramda ise; “-ülke bütünlüğünün sağlanması, bütün milletlere kendi kaderlerini tayin etme hakkının tanınmasının zaruri olduğu” belirtilmektedir. Komünist ihtilalin başarılı olabilmesi için “milli meseleye önem verilmesi” gerektiği, siyasi proğramda açıkca vurgulanmaktadır.(29)
Bu sebeple Çin Komünist Partisi’nin 7.nci kongresinde (1945) “Milli Azınlıklar Meselesi” yeniden gündeme getirilmiş ve parti programında önemli yer almıştır. Kongre’de yaptığı konuşmada Mao-Tse-Tung;
“-Bütün milli azınlıklara, kendi kaderlerini kendileri tayin etme hakkını tanıdıklarını ve Çin’de Federatif Devlet Sistemi kurulacağı, Hanlılar ve Han soyundan olmayan milletlerin eşit haklara sahip olacaklarını” açıkca belirtmiştir. (30)
ÇKP verdiği bu vaatleri, idareyi ele geçirince unutmuş; Han soyundan olmayan milletlerin cebren asimile edilmeleri için programlar hazırlamışlardır.
1960 yılında Komünist Partisi yayın organlarından “Sinzyan Huntsi” dergisinde yayınlanan bir makale Çinli olmayan halkların asimile edilme programını açıkça ortaya koymaktadır:
“-Bütün Çinliler’in % 94’ünü Hanlılar teşkil etmektedir. Ülkedeki diğer azınlık milletlere nazaran politik ve kültürel yönden çok daha yüksek bir seviyede bulunmaktadırlar. Bu sebeple de Çin’deki milletlerin kaynaşmalarında Hanlılar ana çekirdeği teşkil etmektedirler. Her milletin taşıdığı özellikler, vasıflar diğer milli azınlıklar için de genel bir vasıf olmalıdır...” (31)
Yine bir başka yayın organında daha açık sözlü bir itirafta bulunulmaktadır:
“-Bu kaynaşma Marksistçe-Komünistçe bir asimilasyondur. Ve komünist toplumunun gelişmesinin kaçınılmaz temayülüdür. Bu çeşit asimilasyona karşı çıkan sosyalizme, marksizme, tarihi materyalizme de karşı çıkmaktadır.” (32)
Netice olarak şunu söylemek gerekir: Aslında kendisi çok milletli bir devlet olan Çin yönetimi, Han soyundan olmayan milletlere karşı “fiziki yönden imha” gayesiyle cebren asimilasyon siyaseti uygulamaktadır. “Milliyetlerin Eşitliği İlkesi” adı altında, Çin soyundan olmayan milletlerin Çinlileştirilmesinin planlandığı yönünde genel kanaat vardır.
ÇÖZÜM;
Kaynaklardan da görüleceği üzere Doğu Türkistan’da “milliyetler sorunu” tamamiyle sun’i bir sorundur. Her biri ayrı bir millet olarak gösterilen Uygurlar, Kazaklar, Özbekler vs. bir milletin parçalarıdır. Dolayısıyla bir bütün olan Doğu Türkistan topraklarını “eyalet”, “otonom bölge”, “muhtar bölge” olarak parçalamak haksız bir durumdur ve Çin’in sömürge ve soykırım amacının eseri olarak yorumlanmaktadır.
Dolayısıyla Doğu Türkistan Özerk Bölgesi içinde kurulan tüm “muhtar bölgeler” kaldırılmalı, halkın siyasi, ekonomik, kültürel açıdan sınıflandırılması görüşü terkedilmeli, bölge bir bütün olarak kabul edilmeli, tüm yetkiler de özerk bölge başkanın da toplanmalıdır.
“Milliyetlerin Eşitliği İlkesi” uygulanmalı, devlet organlarında, kamu işletmelerinde öncelik hakkı Uygurlar’a, Kazaklar’a verilmelidir.
Yurt dışına gönderilecek Uygur, Kazak asıllı öğrenci sayısı artırılmalıdır.
Üniversitede temel öğrenim dili Çince’nin yanısıra Uygur Türkçesi ile de olmalıdır.
Çin nüfusu içinde azınlık olarak kabul edilen Doğu Türkistan halkının uluslararası açıdan kabul gören “azınlık ve etnik hakları” verilmeli ve uygulanmalıdır.
1945’teki ÇKP 7.nci kongresinde kabul edildiği üzere Doğu Türkistan halkına kendilerini idare etme yani “self determination” hakkı tanınmalıdır.
ÇKP’nin üçüncü kongresinde de ifade edildiği gibi, adil bir referanduma gidilmeli, Doğu Türkistan halkının Çin ile birleşme veya ayrılma hakkı oylanmalıdır.
Uygurların çoğunlukta olduğu Doğu Türkistan’da sonradan yerleşen az sayıdaki Moğollar, Tunganlar (Çinli Müslümanlar) ve Çinliler için ayrı bölgeler, ayrı imtiyazlar verilmesi; sun’i olarak yaratılan milliyetler sorunu ile bölgenin asıl sahiplerinin tarihi, kültürel, coğrafi haklarının ellerinden alınması, uluslararası hukukun çiğnenmesi demektir. Bölgenin asıl sahibi olan halkın mağdur edilmesine sebep olan Çinli göçmenlerin geldikleri yerlere geri götürülmesi sağlanmalıdır.
Doğu Türkistan’da “milliyetler sorunu” yoktur. Doğu Türkistan halkının soykırımı sorunu vardır. İleriki sayfalarda inceleyeceğimiz planlı olarak bölgeye yerleştirilen “Çinli göçmen sorunu” vardır. Kardeş halkların sinsice oyunlarla ve çıkarlarla birbirine düşman etme sorunu vardır.
Gidip görüldüğünde Doğu Türkistan’ın bugünkü hali bile “milliyetler sorunu”nun tamamiyle Çin’in “böl, parçala, yut” taktiğinden kaynaklandığı açıkca ortaya çıkacaktır.
Çin yönetimi gerçekte Doğu Türkistan’a yardımcı olmak istiyorsa, gerçekten varolduğu iddia edilen “milliyetler sorunu”na çözüm getirmek istiyorsa, komünist parti kongrelerinde de kabul edildiği üzere bölge halkına “kendi kaderini belirleme” ve “kendi kendini yönetme” hakkını resmen tanımalıdır. İşte bu hakkın uygulanması, milliyetler sorununu kökünden çözecektir... (33)
(1) Çeşitli yazılı ve sesli Çin kaynakları
(2) Doç.Dr. Yılmaz altuğ, “Doğu Türkistan-Çin Münasebetleri” Hürriyet Gazetesi 20.3.1969
(3)O. Fadmund Clubb, “Turkestan in Transition”, Eastern World Dergisi, 1958 Ağustos
(4)Y.Altuğ, a.g.m. 20.3.1969
(5) Sintziyan Je Bao Gazetesi 14.12.1960; Sintziyan Hung-çi Dergisi Haziran 1960
(6) Nizayi Mahmutoğlu, “Doğu Türkistan Esaretteki Ülke” Ankara 1996 s.15; ÇHC Ankara B.Elçiliği, “Şincan’ın Şimdiki Durumu”, Ankara 1997 s.4 ; Zhong Qing, Şincang Uygur Otonom Rayonunug Omumi Ahvali, “Şincang Yılnamesi”, 1992-93, Urumçi, sh.102 (Bkz. İlyar Şemsettin, Doğu Türkistan’da Demografik Yapı ve Tarım, İzmir, 1997, sh. 51)
(7) N.Mahmutoğlu, “A.g.e. s.15
(8)Çin Halk Cumhuriyeti’nin Türkiye Büyükelçiliği yayını 1997/Ankara Sh.4
(9) N.Mahmutoğlu., A.g.e. s.15
(10) N.Mahmutoğlu., A.g.e. s.87
(11) N. Mahmutoğlu, A.g.e., s.132
(12) (M.Akif Okur, Hüzün Coğrafyası:Doğu Türkistan, Aralık 1997 s.40-48)
(13) N. Mahmutoğlu, A.g.e., s.128
(14) Cu-Gung Tien, “Çin Hudut Milletleri Tarihi” (Cu Go Bien Cang Min Su Cien Şi) Taipei 1951, s.103,104,105,111,114,115,116
(15) Herman Albert, “Historical and Commercial Atlas of China” Harward Üniv. Press, 1935
(16) Han Hanedanı’nın büyük tarihçisi Han-Ku’nun Notları
(17) Ling-Ho-De-Fin, “Cing Sülalesi Tarihi” 51. Cilt.
(18) U-Yang-Şu “Yeni Tang Sülalesi Tarihi” 217. Cilt
(19) Dr. Sun Yat Sen “San-Min-Cu-Yiu” (Üç Halk Prensibi), Nankin 1924
(20) Yeni Çin Atlası Pekin; Lao Ming-Yuan, “Çin Tarihi Kronolojisi, Pekin 1956
(21) (Prof. Dr. Mehmet Saray, D.T.T.T. sh.173)
(22) (Linda Benson, “The İli Rebellon, An East Gate Book, USA-1990, sh.12
(23) Linda Benson, a.g.e. sh.12
(24) (Mehmet Akif Okur, “Milliyetçi Çin Döneminde Çin’in Azınlıklar Politikası ve Doğu Türkistan” Hüzün Coğrafyası:Doğu Türkistan Broşürü, İstanbul, Aralık 1997, sh.42-43)
(25) Chiang Kai-shek, China’s Destiny, Taibei-1953, sh. 6
(26) (M.A.Okur, a.g.m. sh. 43)
(27) Salim Kalaycı, “Kızıl Çin’de Milli Sorun”, Doğu Türkistan Dergisi No:32 sh.8
(28) 1922 yılı ÇKP 3. Kongresi Tutanakları
(29) 1928 yılı ÇKP 6. Kongresi Tutanakları
(30)Jenmin Jibao, 9. 1x, 1953
(31) Sintziyan Huntsi Dergisi No:23, 1960
(32) Sintziyan Jibao Gazetesi, 21 Mart 1960
(33) Linda Benson, “The İli Rebellion”, An East Gate Book, USA 1990 s.
***************************************************************************************************************************************************
CAMİ KUNDAKLAMASINA PERES'TEN KINAMA...
Kuzey İsrail’deki Tuba Zangeriyye Arap köyünün camisi aşırı sağcı Yahudi yerleşimciler tarafından pazartesi sabaha karşı kundaklandı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu olayı kınarken, sorumluların hemen bulunmasını talep etti. Devlet Başkanı Şimon Peres camiyi ziyaret ederek yetkililerle görüştü. “Sadece köy sakinleri için değil tüm İsrail için zor bir gün” diyen Peres saldırıyı “utanç verici” olarak niteledi. “Kanunsuz aşırıların Arap ve Yahudiler arasındaki bir arada yaşama ve karşılıklı saygıyı bozmaya hakkı yok” diyen Peres, saldırıyı kınadı.(5 EKİM 2011.ŞALOM GAZETESİ)
Kuzey İsrail’deki Tuba Zangeriyye Arap köyünün camisi aşırı sağcı Yahudi yerleşimciler tarafından pazartesi sabaha karşı kundaklandı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu olayı kınarken, sorumluların hemen bulunmasını talep etti. Devlet Başkanı Şimon Peres camiyi ziyaret ederek yetkililerle görüştü. “Sadece köy sakinleri için değil tüm İsrail için zor bir gün” diyen Peres saldırıyı “utanç verici” olarak niteledi. “Kanunsuz aşırıların Arap ve Yahudiler arasındaki bir arada yaşama ve karşılıklı saygıyı bozmaya hakkı yok” diyen Peres, saldırıyı kınadı.(5 EKİM 2011.ŞALOM GAZETESİ)
***************************************************************************************************************************************************
BAŞBAKAN ERDOĞAN ''İSRAİL BÖLGE İÇİN TEHDİT UNSURU, ÇÜNKÜ KENDİSİNDE ATOM BOMBASI VAR''
Güney Afrika Cumhuriyet Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanlığı’nın davetlisi olarak bir konferans vermek amacıyla Pretoria’ya giden Başbakan Tayyip Erdoğan, burada yaptığı bir açıklamada İsrail’in atom bombasına sahip olduğunu, bu nedenle de çevresi ve bölge için tehdit unsuru olduğunu belirtti.
İsrail'in Pretoria Büyüklelçi Yardımcısı Başkatip Ya'akov Finkelstein'in, “Siz Gazze'deki tünellerden gıdaların geçtiğini söylediniz. Ancak oradan sadece gıda değil, silahlar, füzeler geçiyor. Bu füzelerle şehirlerimiz, çocuklarımız vuruluyor,” yorumuna sert yanıt veren Başbakan, ''Bir defa şunu bilmenizi istiyoruz, bu tünellerden atom bombası geçmez, nükleer silah geçmez. Fosfor bombaları geçmez. İsrail, fosfor bombaları ile Gazze'yi bombalamıştır. Bu bir kitle imha silahıdır. Kitle imha silahı kullanmak suçtur. Buna herhalde 'evet' diyemezsiniz. O tünellerden geçse geçse küçük çaplı silahlar geçebilir, tüfek geçer, bunlar geçer ama oradan tank, top bunlar geçmez değil mi? Ama Gazze tanklarla toplarla kuşatılmıştır ve bir taraftan da fosfor bombaları atılmıştır. BM binalarını bile bombaladınız. İsrail bunu da yaptı. Ve hiç bir zaman bende atom bombası var diyemiyor. Sessiz kalıyor. Ama İran'da atom bombası var diye herkes İran'a saldırıyor. Bu nasıl adalet? Ben, şu anda İsrail'i de çevresi için, bölge için tehdit unsuru olarak görüyorum çünkü kendisinde atom bombası var,” dedi.(5 EKİM 2011.ŞALOM GAZETESİ)
Güney Afrika Cumhuriyet Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanlığı’nın davetlisi olarak bir konferans vermek amacıyla Pretoria’ya giden Başbakan Tayyip Erdoğan, burada yaptığı bir açıklamada İsrail’in atom bombasına sahip olduğunu, bu nedenle de çevresi ve bölge için tehdit unsuru olduğunu belirtti.
İsrail'in Pretoria Büyüklelçi Yardımcısı Başkatip Ya'akov Finkelstein'in, “Siz Gazze'deki tünellerden gıdaların geçtiğini söylediniz. Ancak oradan sadece gıda değil, silahlar, füzeler geçiyor. Bu füzelerle şehirlerimiz, çocuklarımız vuruluyor,” yorumuna sert yanıt veren Başbakan, ''Bir defa şunu bilmenizi istiyoruz, bu tünellerden atom bombası geçmez, nükleer silah geçmez. Fosfor bombaları geçmez. İsrail, fosfor bombaları ile Gazze'yi bombalamıştır. Bu bir kitle imha silahıdır. Kitle imha silahı kullanmak suçtur. Buna herhalde 'evet' diyemezsiniz. O tünellerden geçse geçse küçük çaplı silahlar geçebilir, tüfek geçer, bunlar geçer ama oradan tank, top bunlar geçmez değil mi? Ama Gazze tanklarla toplarla kuşatılmıştır ve bir taraftan da fosfor bombaları atılmıştır. BM binalarını bile bombaladınız. İsrail bunu da yaptı. Ve hiç bir zaman bende atom bombası var diyemiyor. Sessiz kalıyor. Ama İran'da atom bombası var diye herkes İran'a saldırıyor. Bu nasıl adalet? Ben, şu anda İsrail'i de çevresi için, bölge için tehdit unsuru olarak görüyorum çünkü kendisinde atom bombası var,” dedi.(5 EKİM 2011.ŞALOM GAZETESİ)
***************************************************************************************************************************************************
HERFENE KÜLTÜR SANAT DERGİSİ’NİN GÜZ SAYISI İÇİN DENEME-MAKALE-ÖYKÜ VE HER TÜRLÜ YAZIYA İHTİYAÇ VARDIR, SİZDEN RİCAM ÜYELERİMİZE BİR İLAN EDERSENİZ SEVİNİRİM;YAZILARINI fahre...@hotmail.com ADRESİNE GÖNDEREBİLİRLER, SAYGILARIMLA.
Fahrettin KÖSEOĞLU
İLGİLENENLERE ÖNEMLE DUYURULUR.
KERİM ÖZBEKLER
GAZETECİ-YAZAR-ŞAİR
Fahrettin KÖSEOĞLU
İLGİLENENLERE ÖNEMLE DUYURULUR.
KERİM ÖZBEKLER
GAZETECİ-YAZAR-ŞAİR
ITU Mezunlari Dernegi'nin ABD ve Kanada'da ki Degerli Uyeleri ve Dostlari,
Dernegimizin 8 Ekim 2011, Cumartesi gunu, saat 12.30 pm de Dervish Restaurant da
yapacagi AGKUR toplantisina hepinizi bekliyoruz.
Lutfen bizzat katilmaya calisin, tanidiklarinizi, ulasabildiginiz mezunlarimizi da haberdar edin.
8 Ekim de sizleri aramizda gormek umuduyla, Sevgi ve saygilarimizla.
ITUMDUSA Yonetim Kurulu
www.itumdusa.org
Lutfen katilimizi 6 Ekim'e kadar konfirme ediniz:fer...@aol.com (917) 622-7941 veya mehmet...@manhattan.edu
Dernegimizin 8 Ekim 2011, Cumartesi gunu, saat 12.30 pm de Dervish Restaurant da
yapacagi AGKUR toplantisina hepinizi bekliyoruz.
Lutfen bizzat katilmaya calisin, tanidiklarinizi, ulasabildiginiz mezunlarimizi da haberdar edin.
8 Ekim de sizleri aramizda gormek umuduyla, Sevgi ve saygilarimizla.
ITUMDUSA Yonetim Kurulu
www.itumdusa.org
Lutfen katilimizi 6 Ekim'e kadar konfirme ediniz:fer...@aol.com (917) 622-7941 veya mehmet...@manhattan.edu
Tarih: 8 Ekim 2011 , Cumartesi, 12,30 pm
Yer:Dervish Restaurant
146W 47th Street, New York, NY 10036
Tel: (212) 997 0070
Yer:Dervish Restaurant
146W 47th Street, New York, NY 10036
Tel: (212) 997 0070
Ucret:$25
Menu:Mezeler, Ara sicak,
Ana Yemek. ( Tavuk, Et veya Balik)
Tatlilar, Cay, Kahve
PS:Yemekten sonra, Yonetim Kurulumuz toplanacak ve onerilen etkinlikler gorusulecektir.
İLGİLENENLERE ÖNEMLE DUYURULUR.
KERİM ÖZBEKLER
GAZETECİ-YAZAR-ŞAİR
Semih Kaplan Sergisi ile
Yeni Mekanlarının Açılışını
Onurlandırmanızdan Mutluluk Duyar.
Açılış:7 Ekim 2011 Cuma, saat.18.00
Galeri Soyut, 2011 – 2012 Sezonuna,
A - B - C Salonları ile Giriş Yapıyor.
Semih KAPLAN
Resim ve Seramik Sergisi
"Derin Mavide"
07 - 26 Ekim 2011
Galeri SOYUT
Yıldızevler Mah. Tagore Cad. (4. Cad.)
Şehit Mustafa Doğan Sok. No:82/A
Çankaya/ANKARA
İLGİLENENLERE ÖNEMLE DUYURULUR.
KERİM ÖZBEKLER
GAZETECİ-YAZAR-ŞAİR
Yeni Mekanlarının Açılışını
Onurlandırmanızdan Mutluluk Duyar.
Açılış:7 Ekim 2011 Cuma, saat.18.00
Galeri Soyut, 2011 – 2012 Sezonuna,
A - B - C Salonları ile Giriş Yapıyor.
Semih KAPLAN
Resim ve Seramik Sergisi
"Derin Mavide"
07 - 26 Ekim 2011
Galeri SOYUT
Yıldızevler Mah. Tagore Cad. (4. Cad.)
Şehit Mustafa Doğan Sok. No:82/A
Çankaya/ANKARA
İLGİLENENLERE ÖNEMLE DUYURULUR.
KERİM ÖZBEKLER
GAZETECİ-YAZAR-ŞAİR
KALBİM YANIYOR BABAM...
Sol tarafım ağrıyor,Kalbim yanıyor BABAM.
Yetim kaldım,Yaralıyım BABAM.
Bahtı karalıyım BABAM.
Yatağın boş kaldı BABAM.
Her baktığımda,Seni görüyorum BABAM.
Elbiselerini koklayıp,Öpüyorum BABAM.
Göz yaşlarım tükendi,Toprağını sulayamaz oldu BABAM.
Sensizlik bana,Bir ölüm BABAM.
İçimdeki ateşle,Her gün,Mezarının başındayım BABAM.
Hıçkıra hıçkıra,Ağlıyorum BABAM.
Komşular,Beni gördüğünü söylüyorlar BABAM.
Ama ben,Yalnız kokunu duyabiliyorum BABAM.
Sol tarafım,Kalbim çok yanıyor BABAM.
Babam sağ olsaydın da,Köşemizde otursaydın.Nasihatine muhtacım BABAM.
Sensiz,Hiç bir şeyin,Tadı kalmadı BABAM.
Demek ki...Her şeyin,Bir sonu varmış BABAM.
En kıymetlimizdin,Seni,Toprağa yattırdılar BABAM.
Üşüyor musun BABAM?
Yatağında yatmayıp,Dizimde yatmak isterdin BABAM.
Kızımın kucağında yatayım derdin BABAM.
Şimdi ne yapıyorsun,Canım BABAM?
Melekler seninledir BABALARIN en tatlısı,Mekanın cennet olsun,Huzur içinde yat BABAM!
Çok özledim BABAM.
Onurunu,Bana bıraktın BABAM.
Geri dönüşü olmayan yerlere gittin BABAM.
Bana geceler haram oldu BABAM.
Hançerler saplanıyor kalbime,Günden güne,Yıkıldığımı anlıyorum BABAM.
Yaralarım daha çok kanıyor BABAM.
Onlar bile,Seni özledi BABAM.
Rüyalarımda bana gel,Yaralarıma merhem ol BABAM!
Sol tarafım yanıyor BABAM.
Ressam-Şair Füsun Suka
fusu...@gmail.com
KOMOTİNİ-YUNANİSTAN
Sol tarafım ağrıyor,Kalbim yanıyor BABAM.
Yetim kaldım,Yaralıyım BABAM.
Bahtı karalıyım BABAM.
Yatağın boş kaldı BABAM.
Her baktığımda,Seni görüyorum BABAM.
Elbiselerini koklayıp,Öpüyorum BABAM.
Göz yaşlarım tükendi,Toprağını sulayamaz oldu BABAM.
Sensizlik bana,Bir ölüm BABAM.
İçimdeki ateşle,Her gün,Mezarının başındayım BABAM.
Hıçkıra hıçkıra,Ağlıyorum BABAM.
Komşular,Beni gördüğünü söylüyorlar BABAM.
Ama ben,Yalnız kokunu duyabiliyorum BABAM.
Sol tarafım,Kalbim çok yanıyor BABAM.
Babam sağ olsaydın da,Köşemizde otursaydın.Nasihatine muhtacım BABAM.
Sensiz,Hiç bir şeyin,Tadı kalmadı BABAM.
Demek ki...Her şeyin,Bir sonu varmış BABAM.
En kıymetlimizdin,Seni,Toprağa yattırdılar BABAM.
Üşüyor musun BABAM?
Yatağında yatmayıp,Dizimde yatmak isterdin BABAM.
Kızımın kucağında yatayım derdin BABAM.
Şimdi ne yapıyorsun,Canım BABAM?
Melekler seninledir BABALARIN en tatlısı,Mekanın cennet olsun,Huzur içinde yat BABAM!
Çok özledim BABAM.
Onurunu,Bana bıraktın BABAM.
Geri dönüşü olmayan yerlere gittin BABAM.
Bana geceler haram oldu BABAM.
Hançerler saplanıyor kalbime,Günden güne,Yıkıldığımı anlıyorum BABAM.
Yaralarım daha çok kanıyor BABAM.
Onlar bile,Seni özledi BABAM.
Rüyalarımda bana gel,Yaralarıma merhem ol BABAM!
Sol tarafım yanıyor BABAM.
Ressam-Şair Füsun Suka
fusu...@gmail.com
KOMOTİNİ-YUNANİSTAN
**************************************************************************************************************************************************
ULUSLARARASI TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR VE SANAT FESTİVALİ 13-14-15-16-17-18-19 EKİM 2011 TARİHLERİ ARASINDA ADANA'DA YAPILACAK...
KERİM ÖZBEKLER
GAZETECİ-YAZAR-ŞAİR
Adana Valiliği himayesi'nde yapılacak olan Uluslararası Türk Dünyası Kültür ve Sanat Festivali 13-14-15-16-17-18-19 Ekim 2011 tarihleri arasında icra edilecek ve aşağıda ki proğram uygulanacaktır;
13 EKİM 2011 PERŞEMBE GÜNÜ;
Saat 15.00 Atatürk Parkı Açılış Töreni
Saat 15.30 Türk Dünyası Yürüyüşü–Atatürk Parkı–Taş Köprü
Saat 19.00 Osmaniye Mehter Takımı konseri
Saat 19.30 Semah Gösterisi-Hacı Bektaş Veli Vakfı
Saat 20.00 Konuklar folklor dans gösterisi
Saat 20.30 Kamaş Navazova-Kobız konseri
Saat 21.00 Berkut & Aisha konseri-Kazakistan
14 EKİM 2011 CUMA GÜNÜ;
Saat 13.00 Çocuk Festivali Etkinlikleri-Doğalpark içi
Saat 19.00 Halk dansları şöleni-Kazakistan
Saat 19.30 Ermek Serikov konseri-Kazakistan
Saat 20.00 Suluşas ve Inkar Nurmaganbetova konseri
Saat 20.30 NAZAR & NİNO konseri-Bulgaristan
15 EKİM 2011 CUMARTESİ GÜNÜ;
Saat 11.00 Çocuk Festivali Etkinlikleri-Doğalpark içi
Saat 15.00 Türk Dünyası Karma Sergi açılışı
Saat 19.00 Olgunlaşma Defilesi
Saat 19.30 Kıdırali Bolmanov konseri
Saat 20.30 ULYTAU konseri
16 EKİM 2011 PAZAR GÜNÜ;
Saat 11.00 Çocuk Festivali Etkinlikleri-Doğalpark içi
Saat 15.00 Ağaç Dikme Şöleni ve Türk Dünyası Kültür Harmanı etkinlikleri
Saat 19.00 Babek Ildırımlı-Kobız konseri-Azerbaycan
Saat 19.30 DARYN uluslararası koro grubu
Saat 20.30 Günbatımı konseri-Mersin Devlet Opera ve Balesi, K.B.Klasik Türk Müziği korosu
17 EKİM 2011 PAZARTESİ GÜNÜ;
Saat 14.00 Türk Dünyası’nda sanat konulu oturum
Saat 19.00 KIZGALDAKLAR Korosu
Saat 20:30 JADO Müzik Grubu Konseri
18 EKİM 2011 SALI GÜNÜ;
Saat 14:00 “Gençler, sizde yapabilirsiniz” Türk ve İslam Tarihinde Bilim ve Icatlar
Saat 19.00 Almagul Konseri-Kazakistan
Saat 19:30 Sarhanova Ayman Konseri-Kazakistan
Saat 20.00 Aygül Grubu ve Kökten Kopuz Grubu
19 EKİM 2011 ÇARŞAMBA GÜNÜ;
Adanalı Sanatçılar Konseri ve etkinlikleri
14-15-16 EKIM 2011 ÇOCUK FESTIVALI PROGRAMI...
14 EKİM 2011 CUMA GÜNÜ;
Saat 13.00 Mersin Devlet Opera ve Balesi “Kuklacı Müzikali”
Saat 15:30 Folklorik dans grupları-Kazakistan
Şamal
Madina
Aydanova
Akbasov
Saat 18:00 Hacıvat Karagöz Gölge oyunu gösterisi
15 EKİM 2011 CUMARTESİ GÜNÜ;
Saat 15:00 Nurbibi dans grubu
Saat 16:00 Kızgaldaklardans grubu
16 EKİM 2011 PAZAR GÜNÜ;
Saat 15:00 Saraylılar grubu
Kukla tiyatrosu
Moda Tiyatrosu
Kobuzcular Grubu Konseri
14-16 EKIM 2011 DOĞAL PARK GECE ETKINLIKLERI...
14 EKİM 2011 CUMA GÜNÜ;
Saat 19:30 Türk Sanat Müziği etkinliği
16 EKİM 2011 PAZAR GÜNÜ;
Saat 19:30 Şiir Şöleni
Balo İçeriği
18 EKİM 2011 SALI GÜNÜ;
Osmanlı Saray Kıyafetleri Defilesi – Olgunlaşma Enstitüsü
Jado Defile grubu özel şovu ve konseri
Ulytau Konseri
Berkut & Aisha Konseri
FESTİVAL ORGANİZASYONU UYGULAMA EKİBİ;
AHMET DAĞDURAN:YURT DIŞI İLİŞKİLER
MEHMET ACEVİT:GENEL YÖNETMEN
MURAT DİKEL:SANAT YÖNETMENİ
İHSAN DAĞDURAN:İDARİ KOORDİNATÖR
KORAY KONUK:TASARIM VE REKLAM YÖNETMENİ
MUSTAFA DELEBE:SPONSORLUK YÖNETMENİ
MEHMET ÖZER:MEDYA YÖNETMENİ
ORKUN ÖZKALE:MEKANLAR SORUMLUSU
FIRAT ARSLAN:FESTİVAL ASİSTANI
İBRAHİM DUYULER:GÖRSEL MONTAJ SORUMLUSU
FAHRİ KARAOĞUZ:GRAFİK TASARIM SORUMLUSU
PEMBE GÜNDOĞDU:BALO SORUMLUSU
SAYİM YILMAZ:ÇOCUK FESTİVALİ MEKAN VE ALTYAPI KOORDİNATÖRÜ
SELMA EMRE:SANATÇI VE KONUKLAR SORUMLUSU
HAKAN ERKURAN:ÇOCUK FESTİVALİ SORUMLUSU
ARZU BOSTANCI : ÇOCUK FESTİVALİ SORUMLUSU
AYSUN AKSU:OTURUMLAR SORUMLUSU
BURAK BALLI:MEDYA ÖZEL ORGANİZASYON SORUMLUSU
DİLEK DEMİR:İLETİŞİM MERKEZİ SORUMLUSU
KERİM ÖZBEKLER
GAZETECİ-YAZAR-ŞAİR
Adana Valiliği himayesi'nde yapılacak olan Uluslararası Türk Dünyası Kültür ve Sanat Festivali 13-14-15-16-17-18-19 Ekim 2011 tarihleri arasında icra edilecek ve aşağıda ki proğram uygulanacaktır;
13 EKİM 2011 PERŞEMBE GÜNÜ;
Saat 15.00 Atatürk Parkı Açılış Töreni
Saat 15.30 Türk Dünyası Yürüyüşü–Atatürk Parkı–Taş Köprü
Saat 19.00 Osmaniye Mehter Takımı konseri
Saat 19.30 Semah Gösterisi-Hacı Bektaş Veli Vakfı
Saat 20.00 Konuklar folklor dans gösterisi
Saat 20.30 Kamaş Navazova-Kobız konseri
Saat 21.00 Berkut & Aisha konseri-Kazakistan
14 EKİM 2011 CUMA GÜNÜ;
Saat 13.00 Çocuk Festivali Etkinlikleri-Doğalpark içi
Saat 19.00 Halk dansları şöleni-Kazakistan
Saat 19.30 Ermek Serikov konseri-Kazakistan
Saat 20.00 Suluşas ve Inkar Nurmaganbetova konseri
Saat 20.30 NAZAR & NİNO konseri-Bulgaristan
15 EKİM 2011 CUMARTESİ GÜNÜ;
Saat 11.00 Çocuk Festivali Etkinlikleri-Doğalpark içi
Saat 15.00 Türk Dünyası Karma Sergi açılışı
Saat 19.00 Olgunlaşma Defilesi
Saat 19.30 Kıdırali Bolmanov konseri
Saat 20.30 ULYTAU konseri
16 EKİM 2011 PAZAR GÜNÜ;
Saat 11.00 Çocuk Festivali Etkinlikleri-Doğalpark içi
Saat 15.00 Ağaç Dikme Şöleni ve Türk Dünyası Kültür Harmanı etkinlikleri
Saat 19.00 Babek Ildırımlı-Kobız konseri-Azerbaycan
Saat 19.30 DARYN uluslararası koro grubu
Saat 20.30 Günbatımı konseri-Mersin Devlet Opera ve Balesi, K.B.Klasik Türk Müziği korosu
17 EKİM 2011 PAZARTESİ GÜNÜ;
Saat 14.00 Türk Dünyası’nda sanat konulu oturum
Saat 19.00 KIZGALDAKLAR Korosu
Saat 20:30 JADO Müzik Grubu Konseri
18 EKİM 2011 SALI GÜNÜ;
Saat 14:00 “Gençler, sizde yapabilirsiniz” Türk ve İslam Tarihinde Bilim ve Icatlar
Saat 19.00 Almagul Konseri-Kazakistan
Saat 19:30 Sarhanova Ayman Konseri-Kazakistan
Saat 20.00 Aygül Grubu ve Kökten Kopuz Grubu
19 EKİM 2011 ÇARŞAMBA GÜNÜ;
Adanalı Sanatçılar Konseri ve etkinlikleri
14-15-16 EKIM 2011 ÇOCUK FESTIVALI PROGRAMI...
14 EKİM 2011 CUMA GÜNÜ;
Saat 13.00 Mersin Devlet Opera ve Balesi “Kuklacı Müzikali”
Saat 15:30 Folklorik dans grupları-Kazakistan
Şamal
Madina
Aydanova
Akbasov
Saat 18:00 Hacıvat Karagöz Gölge oyunu gösterisi
15 EKİM 2011 CUMARTESİ GÜNÜ;
Saat 15:00 Nurbibi dans grubu
Saat 16:00 Kızgaldaklardans grubu
16 EKİM 2011 PAZAR GÜNÜ;
Saat 15:00 Saraylılar grubu
Kukla tiyatrosu
Moda Tiyatrosu
Kobuzcular Grubu Konseri
14-16 EKIM 2011 DOĞAL PARK GECE ETKINLIKLERI...
14 EKİM 2011 CUMA GÜNÜ;
Saat 19:30 Türk Sanat Müziği etkinliği
16 EKİM 2011 PAZAR GÜNÜ;
Saat 19:30 Şiir Şöleni
Balo İçeriği
18 EKİM 2011 SALI GÜNÜ;
Osmanlı Saray Kıyafetleri Defilesi – Olgunlaşma Enstitüsü
Jado Defile grubu özel şovu ve konseri
Ulytau Konseri
Berkut & Aisha Konseri
FESTİVAL ORGANİZASYONU UYGULAMA EKİBİ;
AHMET DAĞDURAN:YURT DIŞI İLİŞKİLER
MEHMET ACEVİT:GENEL YÖNETMEN
MURAT DİKEL:SANAT YÖNETMENİ
İHSAN DAĞDURAN:İDARİ KOORDİNATÖR
KORAY KONUK:TASARIM VE REKLAM YÖNETMENİ
MUSTAFA DELEBE:SPONSORLUK YÖNETMENİ
MEHMET ÖZER:MEDYA YÖNETMENİ
ORKUN ÖZKALE:MEKANLAR SORUMLUSU
FIRAT ARSLAN:FESTİVAL ASİSTANI
İBRAHİM DUYULER:GÖRSEL MONTAJ SORUMLUSU
FAHRİ KARAOĞUZ:GRAFİK TASARIM SORUMLUSU
PEMBE GÜNDOĞDU:BALO SORUMLUSU
SAYİM YILMAZ:ÇOCUK FESTİVALİ MEKAN VE ALTYAPI KOORDİNATÖRÜ
SELMA EMRE:SANATÇI VE KONUKLAR SORUMLUSU
HAKAN ERKURAN:ÇOCUK FESTİVALİ SORUMLUSU
ARZU BOSTANCI : ÇOCUK FESTİVALİ SORUMLUSU
AYSUN AKSU:OTURUMLAR SORUMLUSU
BURAK BALLI:MEDYA ÖZEL ORGANİZASYON SORUMLUSU
DİLEK DEMİR:İLETİŞİM MERKEZİ SORUMLUSU
İRTİBAT BİLGİLERİ;
GSM.0.537.2357799
E MAİL.b...@turkdunyasifestivali.com
WEB.www.turkdunyasifestivali.com
NOT.SİZ DE BU TÜR 1 EKİP OLUŞTURARAK TÜRKİYE'DE Kİ İL-İLÇELERDE VE TÜRK DEVLETLERİ'NDE BU TÜR ORGANİZASYONLAR YAPABİLİRSİNİZ.
GSM.0.537.2357799
E MAİL.b...@turkdunyasifestivali.com
WEB.www.turkdunyasifestivali.com
NOT.SİZ DE BU TÜR 1 EKİP OLUŞTURARAK TÜRKİYE'DE Kİ İL-İLÇELERDE VE TÜRK DEVLETLERİ'NDE BU TÜR ORGANİZASYONLAR YAPABİLİRSİNİZ.
Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages