Diferensiallama Nədir
Christal Rasband
Təlimin diferensiallaşdırılması şagirdlərin fərdi yrənmə ehtiyaclarına, yrənmə tərzləri və maraqlarına uyğun olaraq təlimin srəti, səviyyəsi və ya nvnn dəyişdirilməsidir. Məktəbə gələn şagirdlər mxtəlif maraqlara, şəxsiyyət tipinə, yrənmə tərzlərinə və akademik biliklərə malik olurlar. Eyni təlim metodları btn şagirdlərə tətbiq olunduqda səmərəli nəticə verməyə bilər. Diferensial təlim imkan verir ki, məllim təlim prosesini şagirdlərin gcl və zəif tərəfləri, seim və maraqlarına əsasən qura bilsin.
Diferensial təlimin ən nəmli elementləri seim, eviklik, davamlı formativ qiymətləndirmə və yaradıcılıqdır. Şagird haqqında əldə olunan btn informasiyalardan diqqətli istifadə edərək 4 istiqamətdə diferensiallaşmanı təmin etmək mmkndr:
Məzmun dedikdə şagirdlərin yrənməsini istədiyimiz bilik və ya bacarıqlar, bu bacarıqlara yiyələnmələri n istifadə etdiyimiz resurs və ya mexanizmlər nəzərdə tutulur. Məsələn: dərsliklər, əlavə oxu materialları, videolar, kompter proqramları, ekskursiyalar, mhazirələr və s. Şagirdlərin mvcud biliklərinə əsasən mvafiq fəaliyyətin təşkil edilməsi, daha dərindən yrənmək n mvzu seiminin onlara verilməsi, sadə və ya mrəkkəb tapşırıqların verilməsi məzmunun diferensiallaşmasına aiddir. Məzmunun diferensiallaşdırılması zamanı dərsin təlim nəticəsini dəyişmək və ya bəzi şagirdlərdən gzləntini aşağı salmaq əvəzinə verilən tapşırığın btn şagirdlər n həllinin əlatan olmasını təmin etmək lazımdır. Unutmayaq ki, hər bir tapşırıq dərsin məqsədinə xidmət etməlidir. Diferensiallaşdırma zamanı tapşırığın əsas məqsədini, şagirdlərdə formalaşdırılması nəzərdə tutulan əsas bacarıqları gz ardı etmək olmaz. Belə bir nmunəyə baxaq:
Zalda 5 sırada cəmi 100 izləyici əyləşmişdir. Birinci və ikinci sırada 52 izləyici, ikinci və nc sırada 43 izləyici, nc və drdnc sırada 34 izləyici, drdnc və beşinci sırada isə 30 izləyici əyləşib. Hər bir sırada neə izləyici əyləşib?
Bu alışmanın məqsədi semə sulundan istifadə edərək şagirdlərdə evik məntiqi dşnmə qabiliyyətini formalaşdırmaqdır. ətinlik əkən şagirdimizə bir sıradakı izləyici sayını desək, şagird sadəcə ardıcıl ıxma əməlini yerinə yetirərək cavabı tapacaq, lakin bu zaman məsələdə tələb olunan məntiqi dşnmə qabiliyyəti şagirddə formalaşmayacaq.
Digər bir nmunə olaraq məqsədi hekayənin strukturunu məyyənləşdirmək olan ingilis dili dərsinə baxmaq olar. Dil bacarıqları aşağı olan şagirdlərə birbaşa sullar tətbiq etmək, daha dəqiq və sadə suallar vermək lazımdır. Məsələn:
Beləliklə, məzmun şagirdlərin bilik səviyyəsi, maraq və seimlərinə əsaslanaraq ən vacib bilik və bacarıqlar zərində fokuslanmaqla və ya yrənmənin mrəkkəbliyini artırmaqla diferensiallaşdırıla bilər.
Proses dedikdə şagirdlərin yrəndikləri bilikləri mənalandırmaqları məqsədilə əsas bacarıqları tətbiq etmələri n təşkil olunan fəaliyyətlər nəzərdə tutulur. Burada yenə diqqətdə saxlamalı olduğumuz əsas məqam var: dərsin məqsədi nədir və bu məqsədə atmaq n hansı yollar var? Fəaliyyətlərin modifikasiyası zamanı şagirdlərin fərdi gstəricilərinə əsasən evik qruplaşdırma metodlarından istifadə etmək olar.
Məqsədə uyğun olaraq bəzən oxşar, bəzən isə fərqli bacarıqlara, yrənmə tərzinə malik şagirdləri qruplaşdıraraq onların bilik səviyyəsinə grə tapşırıqlar vermək daha səmərəli olur. Şagirdlər istəklərinə uyğun kiik qruplarda, ctlər şəklində və ya fərdi şəkildə işləyə bilərlər.
Fəaliyyətin diferensiallaşdırılması fərdi işlər verməklə, audial, vizual və kinestetik yrənmə tərzlərinə malik şagirdlər n yrənmə mərkəzlərinin qurulması, mhkəmləndirmə məqsədli ev tapşırıqlarının verilməsi vasitəsilə də aparıla bilər.
yrənmənin yekun nəticələri şagirdlərin yrəndiklərini və əldə etdikləri bacarıqları tətbiq edərək hazırladıqları yekun materiallardır. Qiymətləndirmə materialları və ya nəticənin diferensiallaşdırılması zamanı şagirdlərə imkan verilir ki, yrəndiklərini mxtəlif formalarda nmayiş etdirsinlər. yrənmənin nmayişinin yeganə yolu esse yazmaq və ya test həlli deyil. Məhsullar maddi (hesabat, broşra və s.), model (dialoq, ıxış, debat və s.) və ya fəaliyyət (səhnəcik, rəqs və s.) şəklində ola bilər.
Yekun qiymətləndirmə tapşırığını diferensiallaşdırarkən şagirdlərə seim lvhəsi də hazırlamaq, Qardnerin oxnvl intellekt nəzəriyyəsinə və şagird maraqlarına əsaslanaraq onlara vizuallaşdırmaq, mahnı yazmaq kimi seimləri təqdim etmək olar. Bu zaman yenə dərsin məqsədi gz ardı edilə bilməz. Unutmayaq ki, formatından asılı olmayaraq, məhsulların hazırlanmasının əsas məqsədi şagirdin yrəndiyi bilik və bacarıqları tətbiq etməsidir.
Fiziki mhiti diferensiallaşdırarkən həm şagirdlərin fikri yayınmadan fərdi işləməsi n, həm də qrup mzakirələri n sahə ayırın. Şagirdlərinizin rahat hərəkət edə bilməsini, lazımi resurs və materialların əlatanlığını təmin etmək lazımdır.
Diferensiallaşdırılmış mhitdə şagird avtonomiyası dəstəklənir, şagirdlər znidarəni yrənir. Şagirdlərə məzmun, proses və qiymətləndirmə materiallarının seilməsində seim haqqı verilir, eyni zamanda, şagirdlərin qərar verməyi, plan qurmağı və problem həlletməyi onların mstəqillik və avtonomiyasını təmin edir. Məsələn, başqa şagirdlərlə məşğul olarkən kməyə ehtiyacı olan şagirdlərin yoldaşlarına mraciət etmələri n prosedurlar məyyənləşdirə bilərsiniz.
Sosial-psixoloji mhiti diferensiallaşdırarkən şagirdlərinizin fikir və ideyalarını tənqid etməzdən və ya təsdiqləməzdən əvvəl onları anlamaq n aydınlaşdırıcı suallar verin. Qiymətləndirməni mhakimə etmədən konstruktiv rəy verərək aparın. Msbət və təhlkəsiz yrənmə mhitinin yaradılması və şagirdlərin fərdi fəaliyyət seimlərinin nəzərə alınması diferensiallaşmanı təmin edir. Beləliklə, yeni ideyaların səsləndirildiyi, fərqliliklərin qəbul olunduğu, kəşflərin təşviq edildiyi bir mhit qura bilərsiniz.
Diferensial təlimin təşkili n məllimin atacağı ilk addım şagirdlərin yrənmə profillərinin hazırlanması olacaq. yrənmə profillərində hər bir şagirdin yrənmə tərzi, şəxsiyyət tipi, ailə strukturu, maraqları, hobbiləri, həminin summativ və digər qiymətləndirmə informasiyaları yer alır. yrənmə profilləri şagird mərkəzli diferensial təlimin planlaşdırılması n məllimin yardımısıdır. Beləliklə, məllimlər şagirdlərin akademik biliklərinə, maraq və yrənmə profillərinə əsasən dərsin məzmununu, proses, məhsullar və mhiti diferensiallaşdıra bilərlər. Lakin bu o demək deyil ki, hər dərs dərsin btn elementlərini mmkn yollarla diferensiallaşdırmaq lazımdır. Şagirdinizdə ehtiyac aşkarlayanda və ya modifikasiyanın şagirdin daha dərindən yrənməsini təmin edəcəyindən əmin olanda diferensial təlim strategiyalarınızı işə salın.
d3342ee215