Hpa majaw rawt malan ai
Kachin Post News
The Kachin Post / August 16, 2009
www.kachinpost.com
Mani mana sha American rapdaw salang kaba Jim Webb gaw Myen mung democracy ningbaw Aung San Suu Kyi hpe hkrum na ahkang lu ai hte, Aung San Suu Kyi n'ta ahkang n lu lagu shang ai majaw htawng 7 ning jahkrat hkrum ai American mungchying sha Henry Yettaw hpe dat ya ai majaw, Myen hpyen atsun ya hpe chyeju dum ai lam ni byin pru wa nga sai. N'dai mabyin gaw Mr. Jim Webb hte Myen hpyen du daju Than Shwe hkrum shaga ngut ai hpang byin pru wa ai rai nga ai.
Masa lam gaw, Myen mung a mung masa lam kaja wa ai maga de galai wa ai zawn raitim, Myen hpyen du ni shanhte a mayak manghkang langai hpe tawk lai lu hkra galaw dat ai mung masa lahkam langai sha rai nga ai. American atsuya hku n'na mung Myen mung hpe shaning 20 ning jan madang shagrit let ganawn nga ai hpe kau da let, Myen hpyen du ni hte grau ni htep ai ganawn mazum lam tam wa ai rai n'na, hting bu Miwa Gumsan mung dan a Myen mung ningtsa lam shagu hku ka-up sha wa ai hpe htingnut mat hkra galaw dat ai lahkam langai mung rai nga ai.
N'dai mabyin hta American hte Myen hpyen atsuya ni mung masa akyu pru mat ai teng tim, kaja wa Myen mung a mang hkang hpungdim dat lu na gaw myit mada shara nau n nga ai hpe mu lu ai. N'dai mabyin hta jai lang katut ai Aung San Suu Kyi hpe Mr. Jim Webb hkrum shaga ai shaloi, ganing re ai mung masa shawng lam ni hpe jahkrup hkat ai n chye lu tim, 2010 ning hta galaw na ra-lata poi hpe madi shadaw ging ai ngu Jim Webb tsun ai lam gaw, Myen hpyen du ni matu manu mana akyu kaba pru ai rai nga ai. American gaw shi a akyu hpe yu n'na tsun ai rai na sai. Myen mung nga Jinghpaw Wunpawng amyu zawn re amyu kaji ni matu gaw hpa akyu n nga ai hpe mu lu ai.
American hte Sin-na mung dan malawng gaw Myen mung a manghkang hpe Myen hte Myen n re ai amyu sha ni lapran mung masa myit hkrum ai lam n nga shi ai, n lu shi ai majaw, manghkang byin nga ai ngu n mu ai sha, Myen mung a manghkang gaw Democracy n nga ai majaw re ngu mu mada ai gaw shut kaba nan rai nga ai. Chye nga ninglen tinang mung dan akyu matu dai hku mu mada ai mung mai byin ai.
Kaja wa nga yang, Myen mung gaw English n pu na shanglawt lu ai 1947 ning kawn shaning 10 ning jan democracy lai len hte uphkang wa ai democracy mung dan langai rai wa sai. Ya dai ni Myen mung democracy mung dan n byin wa ai sha n nga, laja lana ladat hte mung dan hpe up-hkang ra nga ai gaw, uphkang ai Myen ni n ra sharawng ai majaw, Myen n re ai amyu sha ni hpe ahkaw ahkang n kam jaw, mayam yam sha na masing a majaw sha rai nga ai. Shaning 60 ning laman Myen mung gaw mungkan hta matsan dik ai mungdan byin wa ai hte, dinghku n ru, n ra re manghkang law dik ai mung dan byin wa ai gaw uphkang ai Myen ni a lit gaw malawng rai nga sai.
Munghpawng Myen mung ngu ai byin tai wa ai ngu ai mung, Myen n re ai amyu sha ni, grau n'na anhte Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni ningshawng let shakut shaja n'na, Myen hte rau sha English kawn shanglawt la na ngu ai majaw sha byin pru wa nga ai. Dai n'rai yang ya dai ni na Munghpawm Myen mung ngu nga na n rai nga ai. Anhte amyu sha ni mung Myen a n pu kaw roi rip ai n hkrum sha na sai.
Gara hku myi raitim, moi na anhte a Jiwa ni shakut wa ai majaw Jinghpaw mungdaw ngu ai sha gaw masat la lu ga ai. Raitim, Myen ni a grit nem ai mung masa lai ladat ni a majaw, Jinghpaw shanglawt mung dan gaw de na matu 1949 ning hta Du kaba Lahpai Naw Seng hku n'na Pawngyawng National Defense Force hpaw n'na Myen atsuya hpe gasat wa sai. De hpang 1961 ning hta Du kaba Lahtaw Zau Seng woi awn let Wunpanwg Mungdan Shanlawt Hpyen Dap (KIA) hpe hpaw let mung dan shanlawt lu na matu shakut sa wa sai.
Masa lam amyu myu a majaw, 1980 ning hta Ningbaw kaba Maran Brang Seng woi awn let Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung a mung masa pandung hpe awm dawm shanglawt lam kawn shayawm let, Myen Munghpawm kata kaw nga let tinang a gam maka hpe tinang gaw gap la ai (Self-determination) lu hkra dai ten na Ne Win atsuya hte jahkrup wa sai. Bungli n byin ai majaw rawtmalan bai matut sai.
De hpang 1994 ning hta ya na Myen hpyen atsuya hte gap hkat jahkring lam lu n'na, mung masa manghkang hpe saboi n'tsa kaw bawng ban jahkrup na hku shaning 15 ning jan shakut wa sai. Myen ni maga na gara hku mung bawng ban na matu n hkap la ai sha n nga, ya ten hta KIA hpe pyi dawm kau shangun wa nga ai. Myen a ninggawn masing gaw, dai ni na Myen mung ngu ai hta Myen n re ai amyu sha ni yawng hpe Myen ni prat dingsa up sha lu na matu laja lana ladat hte galaw nga ai hpe mu chye ra nga ga ai.
"If our freedom is withheld from us, we are prepared to fight for it," ngu Myen hpe nachying kam ai ngu ai Sama Duwa Sinwa Naw pyi dai ten hta English ni hpe tinang a lawt lu lam matu ra wa yang gasat ra ai ngu tsun wa sai. Dai hte maren dai ni ten hta gaw, anhte amyu sha ni a lawt lu lam hpe pat shing dang nga ai Myen hpe tai hpyen hku tawn let ladat amyu myu hku matut n'na gasat ra ai gaw teng sha rai nga ai.
Laiwa sai shata hta sha, Wunpawng amyu sha yawng a malai KIO hku n'na KIA hpe Kachin Regional Guard Force (KRGF) ngu tara shang galai shai na hte, 2010 ning ra lata poi ngut ai hpang Jinghpaw mung daw atsuya uphkang shara ni hta KIO magam gun ni hpe dingtawk shara jaw na matu tang shawn da sai hpe chye lu ai. N'dai masing gaw kaja dik ai n raitim, mayak manghkang kata na akyu pru hkra shakut ai lam langai rai na sai.
Mung masa hta hpang hkrat ai ngu n nga ai zaw, tinang maga na lata lawan na mung grai ahkyak nga ai. "Myen mung a gam maka gaw anhte Wunpawng sha ni n woi hparan yang n mai ai hpe matsing da mu", ngu Ningbaw kaba Brang Seng a numhtet ga zawn, ya dai ni anhte Wunpawng sha ni ning shawn let Myen hte rau rai na i? kaga garan n'na nga na i? ngu ai hpe daw dan na ten bai du wa sai ngu maram lu ga ai. Garan na nga ga nga ai hpe n hkraw, rau nga ga ngu ai mung roi mayu re ai Myen hte gaw aten galu wa yang gaw grau yak wa na masa nga ai majaw, tinang lawt lu lam lu hkra ahkyak ai lama mi galaw daw dan na ten du sai.
"Anhte bum nga masha ni a ahkaw ahkang gaw tinang nan ti nang a kam maka hpe gaw gap la ra ai. Kadai hpe n mai kam ai," ngu ai Ningbaw kaba Brang Seng tsun da ai gaw dai ni anhte Wunpawng sha ni tut jai lang akyu jashawng ra saga ai. Mungkan mung masa lam amyu myu hte maigan mung dan kaba ni shada mahkyen hkyen hkat ai lapran hta zai ladat hkrak hte Myen mung a mang hkang ni hpe tinang a matu akyu pru hkra jai lang ra saga ai.
__________________________________________________
D O T E A S Y - "Join the web hosting revolution!"
Tsaw
Myen hte gaw, kam nmai ai ni re majaw, garan ai sha madung kaja rai na
re.. Ten nhpang hkrat ai sha lawan ga garan ai nrai jang, grai yak wa
mai ai.. anhte a Slg. ni ningshawng galaw da ai maka re majaw, garan
ai hta mung wunpawng Slg. ni woi ningshawng garan woi ging ai..
Anhte gaw myen hte matut nga yang kyu nnga ai daram re.. Myusha ni
sihtum mat wa ai law sai.. Tai hpyen npu hta ya mung myitmada mai ai
kam mai ai shawng lam nmu lu ai.. Bai kade mi she le pru wa na mung
nga na mare,, nhti dang she rai na re.. Ndai zawn shawng lam nmu lu na
rai yang gaw, moi kaning mi nga da tim, shanhte nhkan lang ai majaw,
anhte kaning mi myithkrum da tim ndai myen hte gaw kridung nra ai..
Laksan mungdan sha myitmada lam kaja hpe jaw ya lu na re, ngu kam ai..
Tsaw
Mungdan ngu ai nnga yang anhte jinghpaw wunpawng sha ni masha myu
masha mungdan kata htan dipsha hkrum ai npu hta jamjau jamhkau rai
makan nna sakhkrung shakut tim, mat matna sha re.. Mungdan nga jang,
mungdan country de lu jang, anhte ni gaw n-gun nga ai myusha ni tai
nna chyam bra hkawmsa lu ai myusha ni sha rai wa na re..
Gara mungdan e mung nga mayu yang aloi sha nga sa lu ai re, ndai
mungkan jahten hta.. Ja gumhpraw sha madun ra ga ai.. Ja gumhpraw nlu
yang madang tsaw na matu nmai ga ai,. yawnggaw nnan kaw na sha hpang
ra ai re, dai hta anhte mungdan anhte gawgap ai magam hte rau hkawmsa
ai rai yang, kaga gara kaw nga nna hkawmsa tambram shakut ai hta kyu
rawng kyu pru ai lam ndep na re,.. htam 1000 hku shai na hkrak sha
re..
Mungdan mung gawgap let myusha nphaw tai ai numchyim mung dai jang
htam 1000 hku shai wa na re..
Tsang ai lam nmai nga ai, Karai hpe nchye ai myusha nnga sai re hte
maren, myusha rawt jat lam hpe anhte san san shakut hkawmsa na nga
yang shadawn ndang dangbin wa lu ai lam kata hta nga na re..
Lama myen npu e matut nna Munghpawm hta hkawmsa lawm na rai yang,,
anhte san san Mungdan hku nna hkawmsa na hte lamu hte gah shai ai zawn
shai mat na re... shadawn nmai hkra shai mat na re..
Kadai kara myusha wa mung, karai hta maju jung sai ni sha re majaw,
nkaja ai n galu n kaba ai myit jasat n nga sana re hpe mung kam ai..
Tim, daizawn myit jasat shai sai anhte myusha ni gaw, lama npu na
Ngarai masha ni hte matut hpawnglawm hkawmsa lawm na rai jang, galoi
lawt lu lam n nga na re..
Shanhte hte matut hpawnglawm ai myusha raijang, tinaq asak pi hkrung
nga ai ngu na, masa kata hta nnga nga ai..
e.g Mali hkadam galaw ai lam,, dailam n shabin shangut ging mai ai,
no. 1 ahkyak re..
Kaning re masa hku mi yu tim, kaja ai lam 1 nnga nga ai.. N kaja ai
maga,, sungdik krung kata e she hkrat shang nga nga ai myusha ni she
bin nga ai shanhte hte matut nga ai ndai ten,.. bai matut hkawmsa na
rai na ten yawng hkan hta re...
Nchye ai majaw muhkrup shut nga ai kun,, ngai hkamsha mulu nga ai gaw,
ndai zawn kaja ai lam tsepkawp nnga nga ai hpe sha mulu,, shingran
lu,, nga ai law...