Nhạc Disco Thập Niên 70 80 90
Faustina Trafton
Nhạc disco chu u (tiếng Anh: Euro disco hay Eurodisco, người Việt Nam từng quen gọi l nhạc đt-c hay nhạc đt-sờ-c) l sự đa dạng cc thể loại nhạc dance điện tử của chu u tiến triển từ dng nhạc disco vo cuối thập nin 1970; kết hợp cc yếu tố nhạc pop, new wave v rock vo một khng gian nhảy nht lin tục giống hay từa tựa như disco. Nhiều sng tc của dng nhạc disco chu u được đặt lời bi ht bằng tiếng Anh, mặc d cc ca sĩ thường chia sẻ một thứ tiếng mẹ đẻ khc biệt.
Pht sinh từ nhạc disco chu u ni chung bao gồm nhạc pop chu u v nhạc sn, với cc tiểu thể loại nổi bật nhất l space disco của thời gian cuối những năm 1970 v nhạc disco Italia của đầu những năm 1980. Sự phổ biến của dng nhạc disco chu u bị thoi tro sau năm 1985 hơn l rock điện tử v Hi-NRG (nhạc sinh lực mạnh), với một sự phục hưng của nhạc disco Italia vo cuối thập nin 1990.
Thuật ngữ "nhạc disco chu u" (Euro-disco) được sử dụng lần đầu tin l vo giữa những năm 1970 để m tả cc sản phẩm v nghệ sĩ nhạc disco khng phải của Anh Quốc như l nhm nhạc Thụy Điển ABBA; cc nhm nhạc Đức Arabesque,[1] Boney M., Dschinghis Khan v Silver Convention; ca sĩ hoạt động tại Đức Donna Summer (sinh ra ở thnh phố Boston, Hoa Kỳ); cc nghệ sĩ Php Dalida (trong suốt cả những năm 1980), Cerrone, nhm nhạc Ottawan (cng với cc nhm khc do Vangarde v Kluger sản xuất), Amanda Lear v nhm nhạc Belle Epoque; cc nhm nhạc H Lan Luv', Snoopy v nhm chiến thắng Cuộc thi Ca khc Truyền hnh chu u (Eurovision Song Contest) l Teach-In.
Ảnh hưởng của nhạc disco chu u đ xm nhập vo nhạc dance v nhạc pop ở Mỹ vo khoảng năm 1983 khi cc nh sản xuất v người viết bi ht của chu u đ truyền cảm hứng cho một thế hệ những nghệ sĩ biểu diễn mới của Hoa Kỳ. Trong khi nhạc disco bị tuyn bố l "đ chết" v sự phản ứng dữ dội ở đy vo năm 1979 th thnh cng mang hương vị chu u bước đến sau đ vượt qua những ranh giới của nhạc rock, pop v dance, v dụ như ca khc "Call Me" của ban nhạc Blondie v "Gloria" của nữ ca sĩ Laura Branigan, cũng như mở ra một kỷ nguyn mới của dng nhạc dance c mặt trước Hoa Kỳ.
Disco l một thể loại m nhạc c chứa cc yếu tố của funk, soul, pop, salsa v psychedelic, thịnh hnh nhất vo giữa v cuối thập nin 1970 cho d ngy nay vẫn tiếp tục được biết đến rộng ri.[8] Tn của thể loại ny được bắt nguồn cụm từ tiếng Php discothque (tạm dịch: "thư viện của bản ghi my quay đĩa") nhưng sau đ được sử dụng để chỉ những hộp đm tại Paris.[9] m thanh của disco thường đi cng chất giọng cao vt v vang dội thng qua nhịp "four-on-the-floor" đều đặn, một mẫu nốt mc đơn hoặc bn mc đơn cng một dng guitar bass nhấn lệnh. Trong hầu hết cc bi ht, bộ dy, bộ hơi, piano điện v guitar điện thường tạo nn một m thanh nền mờ ảo. Cc nhạc cụ thnh phng như so thường được dng trong cc giai điệu đơn v guitar chnh thường t xuất hiện trong disco hơn rock. Nhiều bi ht disco thường sử dụng nhạc cụ điện tử như my tổng hợp.
David Mancuso, một DJ tại thnh phố New York, được cho l người khởi xướng cc cu lạc bộ theo phong cch disco, khi thnh lập The Loft, một cu lạc bộ nhảy chỉ dnh cho thnh vin tại chnh ngi nh của mnh vo thng 2 năm 1970.[10][11] Bi bo đầu tin được viết về thể loại ny được viết vo thng 9 năm 1973 bởi Vince Aletti cho tạp ch Rolling Stone.[12] Vo năm 1974, đi pht thanh WPIX-FM của thnh phố New York trnh lng chương trnh pht thanh disco đầu tin.[11] Khn giả ban đầu của thể loại ny l những người chuyn đến hộp đm mang dng mu Mỹ Phi,[nb 1] người Mỹ gốc ,[13] người Latinh v cộng đồng psychedelic tại thnh phố New York v Philadelphia vo cuối thập nin 1960 v đầu thập nin 1970. Disco cn được xem l phản ứng chống lại sự nở rộ của dng nhạc rock v trước sự kỳ thị với dng nhạc dance bởi cộng đồng phi văn ha trong thời điểm ny. Ngoi phụ nữ, thể loại ny cn lan rộng đến cc cộng đồng gặp thiệt thi khc vo thời gian đ.[14][15][16][17][18][19][13][20]
Cc nghệ sĩ disco nổi danh cuối thập nin 1970 bao gồm ABBA, Giorgio Moroder, Donna Summer, The Bee Gees, KC and the Sunshine Band, The Trammps, Gloria Gaynor v Chic. Nhiều nh ph bnh khẳng định Kraftwerk, một ban nhạc điện tử chơi tin phong dng nhạc disco cũng như m thanh điện tử, l một yếu tố lớn của disco. Trong khi cc nghệ sĩ v ca sĩ tm được sự ch từ cng chng, cc nh sản xuất đứng đằng sau cũng c những đng gp đng kể đến dng nhạc ny, khi họ thường xuyn sng tc v chế tạo những m thanh cải tiến v kỹ thuật sản xuất gp phần tạo nn "m thanh disco".[21]
Disco l phong tro m nhạc phổ biến lớn cuối cng của thế hệ sau chiến tranh thế giới thứ hai, khi nhiều nghệ sĩ thuộc thể loại khc cũng thu m những bi ht disco trong lc thể loại ny đang thịnh hnh v những bộ phim như Saturday Night Fever hay Thank God It's Friday gp phần gip disco đạt đến độ phổ biến chủ đạo.[22] Khi cn l một hiện tượng trn ton cầu, disco lại bị khn giả Hoa Kỳ khước từ vo cuối thập nin 1970. Vo ngy 12 thng 7 năm 1979, một cuộc phản đối disco tại Chicago mang tn "Disco Demolition Night" cho thấy sự xung đột gay gắt chống lại dng nhạc disco v văn ha của n lan rộng khắp Hoa Kỳ. Thời gian sau đ, nhiều nghệ sĩ quen thuộc với dng nhạc ny khng thể đưa m nhạc của họ trở lại sng pht thanh Hoa Kỳ, trong khi những rắc rối tương tự khng hề diễn ra tại cc quốc gia khc. Một t nghệ sĩ vẫn c những bi ht disco thịnh hnh vo đầu thập nin 1980, nhưng cụm từ "disco" lại trở nn lỗi thời v được thay thế bởi "nhạc nhảy" hay "nhạc pop nhảy". D cc kỹ thuật sản xuất đ thay đổi, nhiều nghệ sĩ thnh cng kể từ thập nin 1970 vẫn giữ nguyn nhịp disco cơ bản v cc cu lạc bộ nhảy vẫn cn thịnh hnh.[23] Disco vẫn được nhiều lớp nghệ sĩ sau ny ti hiện, như album Confessions on a Dance Floor của Madonna vo năm 2005 hay cc nghệ sĩ khc như ban nhạc Daft Punk, Nile Rodgers), Justin Timberlake, Breakbot v Bruno Mars tiếp tục đưa disco xuất hiện trn cc bảng xếp hạng pop tại Lin hiệp Anh v Mỹ.[8]
"Kỷ nguyn disco ở Hong Kong thật rực rỡ, khi Madonna, Rod Stewart, Anita Mui v Trương Quốc Vinh c thể nhảy ma suốt đm ở Lan Quế Phường", đy l cu văn mở đầu bi viết về thời kỳ hưng thịnh của nhạc disco tại Hong Kong trn SCMP.
Thậm ch, nhạc disco v những vũ trường ở Hong Kong cn pht triển mạnh đến nỗi ngi sao người Australia Kylie Minogue đ c buổi biểu diễn cng khai đầu tin tại nơi ny, thay v một địa điểm ở qu nh hay nước Mỹ.
Năm 1977, Saturday Night Fever bng nổ trn mn ảnh rộng, trở thnh cơn sốt ở cc rạp chiếu phim lớn trn thế giới. Khn giả trẻ c xu hướng mường tượng bản thn l nam chnh John Travolta với những bộ trang phục lộng lẫy đang quay cuồng trong vũ điệu disco thời thượng.
V thời điểm đ, Hong Kong được tiếp xc văn ha phương Ty sớm hơn nhiều nơi ở chu , trong đ c disco v văn ha m nhạc, thời trang trong Saturday Night Fever. Thời điểm ny, ở Hong Kong chỉ c hai knh truyền hnh l TVB v Rediffusion TV với những chương trnh lỗi thời, Canto-pop - dng nhạc từng lm mưa lm gi tại chu - cũng chỉ mới ở thời kỳ sơ khai.
Những năm ny, Hong Kong được xem như nơi c nhiều hộp đm, với những nh đn neon ph trương v bắt mắt nhất thế giới. Nhưng hộp đm ở Hong Kong lại mang những đặc điểm ring biệt, pha trộn nt văn ha Trung Hoa với những c tiếp vin xinh đẹp v ca sĩ ht trực tiếp tại hộp đm - hnh ảnh thường thấy trong những bộ phim Trung Quốc (chẳng hạn Tn dng sng ly biệt).
Andrew Bull l DJ v l người được truyền thng phương Ty gọi l ng bầu huyền thoại của ngnh giải tr Hong Kong thập nin 1980. Bull kể lại với SCMP cu chuyện về thời kỳ hong kim của nhạc disco ở Hong Kong.
Ban đầu, Bull - người đang lm chủ hộp đm c trụ sở ở Thượng Hải, chơi DJ cho một vũ trường nổi tiếng ở khu Cửu Long - khng tin rằng địa điểm Huthart Jnr lựa chọn l nơi ph hợp để mở hộp đm.
"Nhưng Disco Disco được khai trương vo năm 1978, một năm sau sự xuất hiện của Studio 54 (hộp đm nổi tiếng ở New York), ăn theo cơn sốt của Saturday Night Fever. Nhạc disco như một loại virus ly lan nhanh, v Huthart đ khởi đầu một ngnh kinh doanh tuyệt vời", Bull ni.
Khi cu lạc bộ Disco Disco của Huthart Jnr khai trương, Bull đ chuyển sang lm DJ tại đy từ năm 1979 v được chứng kiến thời kỳ huy hong khi c hng nghn người xếp hng đợi đến lượt vo cu lạc bộ. Hng người ko di từ phố D'Aguilar đến Queen Street, đều l những người đợi được đặt chn ln sn nhảy, ha mnh trong nh sng lấp lnh tỏa ra từ quả cầu disco v lắc lư theo điệu nhạc của You Make Me Feel (Mighty Real), Boogie Oogie Oogie...
4a15465005