Labia Minor Nedir
Linda Berens
İ dudaklar (labia minora), kadın dış reme organlarından biridir. Vajinal aıklığın her iki tarafındaki sallanan derilerdir. Dış dudaklar arasında yer alan vulvadaki insan vajinal aıklığının her iki tarafında bulunan iki deri flepidir. Kk dudaklar, eşitli boyutta, renkte ve şekilde olabilir. Erkek retrası ve penis derisi ile eşdeğerdir.[1]
İ dudaklar, klitoristen aşağı ve yana doğru ve vajina girişinin her iki tarafından geriye doğru uzanarak vajina girişi ile dış dudakların arasında son bulur. İ dudakların alt arka uları genellikle, kıvrımlı deri ile karşıya birleşir.[2]
Labia minora, vulvar antre'nin her iki tarafında klitoristen eğik olarak aşağı, lateral ve arkaya doğru uzanır ve vulval vestibln alt kısmı ile labia majora arasında biter. Labia minoranın arka uları (alt) genellikle orta izgi boyunca i dudaklar frenulumu veya fourchette adı verilen bir deri flebi ile birleştirilir.[3] n tarafta, her bir dudak atalı, klitorisi evreleyen iki paraya blnr. Her dudağın st kısmı, diğer dudağın st kısmıyla buluşacak şekilde klitorisin zerinden geer. Alt kısım glans clitoridis'in altından geer ve alt yzeyiyle birleşerek karşı tarafın i dudağı ile frenulum clitoridis'i oluşturur.
Erkeklerde penisin stderisine benzer şekilde, klitoral başlık, oğu zaman şaftı ve bazen de penis başını rtmeye yarar. Ancak başlık hareketlidir, klitoral ereksiyon sırasında kayabilir veya klitorisin cinsel uyarıma daha fazla maruz kalması iin biraz yukarı ekilebilir.[4]
Frenulum bir ucu klitoral gvdeye ve penis başı ve diğer ucu ile prepusa bağlanan elastik bir doku bandıdır.[5] Klitoral başlığın iki ynl kaydırılmasına izin verir: ilk olarak, başlığın yukarı hareket etmesine izin verecek şekilde uzayabilir, penis başını stimlasyon veya hijyenik temizlik iin aığa ıkarabilir ve ikinci olarak, başlığı korumak iin başlığı geri ekmek iin kasılır.[6]
Dış dudaklardan daha ince olduğu iin i dudaklar da ncekinden daha dar veya byk dudaklardan daha geniş olabilir, bu nedenle pudendal yarıkta ıkıntı yapar. Ayrıca przsz veya fırfırlı olabilirler, ikincisi daha uzun veya daha geniş i dudaklara daha tipiktir.[8]
Yapıları gereği herhangi bir tahrişe karşı ok hassas olan ve idrar, vajinal akıntı, smegma ve hatta dışkı izlerinin bulunabileceği boşaltım blgesinde yer alan i dudaklar, vulvitis gibi vulvanın iltihabi enfeksiyonlarına karşı hassas olabilir.[10]
Labia kadın cinsel organlarının bir parasıdır; bunlar vulvanın dışarıdan grlebilen en byk blmleridir. İnsanlarda, iki ift labia vardır: labia majora (veya dış dudaklar) daha byk ve daha şişman, labia minora (i dudaklar) ise dış labia arasındaki cilt kıvrımlarıdır.[1] Vulval vestibl labia minora arasındaki vulvanın bir parasıdır. Labia, klitorisi ve vajina ve retranın aıklıklarını evreler ve korur. Klitoral ampuller iki uzun erektil doku ktlesidir. Labioplasti, labia minora'yı (i labia) ve labia majorayı (dış labia), insan vulvasını saran cildin kıvrımlarını değiştirmek iin kullanılan plastik bir cerrahi prosedrdr.[2]
Vulvodini (vulvodinia, vulvodynia) kadnlarda d genital blgede ar durumlarna verilen genel isimdir. Pek ok sebebi olabildii gibi vulvodini nedenleri ve olu ekli konusunda yeterli bilgiye henz sahip deiliz. Vulvodini kadnlarda sosyal hayat kalitesini derinden etkiler, cinsel yaam ve psikolojik salk zerine olduka olumsuz etkilere sahiptir.
Tbbi terminolojide vulvodynia yani olarak geer; Vulvodinia eklinde okunur. Burada Vulva kadnlarda d genital alan, -dynia eki ise ary tarif eder. Ksaca vulva ars demektir.
Vulvodini nedir?
Vulvodynia (vulvodini) vulva ars yani kadnlarda d genital blgenin ars anlamna gelmektedir. Vulva; kadnlarda d genital blgede yer alan i dudaklar (kk dudaklar), d dudaklar (byk dudaklar), klitoris, vajinann giri blgesi olan vestibulm ve kzlk zar (hymen) yaplarn ierir.
Vulvodini (vulvodinia, vulvodynia) kadnlarda vulva ad verilen d genital blgede kronik ar ile karakterize durumlar ierir. Vulva iinde yer alan blmlerde i dudaklar (labia minora), d dudaklar (labia majora), klitoris, vajinal giri (vestibulm) ve kzlk zar yer almaktadr. Vulvann kronik, gemeyen ars eklinde kendisini gsterir.
Genital ar srekli olabilecei gibi dnem dnem gelip geen, zonklayc, ineleyici, batma veya yanma eklinde de olabilir. Bazen o blgede bak kesii, ak yaraya tuz basma, asitle yakma ekillerinde de hastalar tarafndan tarif edilebilmektedir.
Vulvodini belli bir blgede olabilecei gibi tm genital alan da kaplayabilir. Genital ar aylarca, hatta yllarca srebilir. Hastalar tarafndan olduka can skc bir durumdur. Ar bazen adet ncesi dnemlerde daha youn olarak yaanmaktadr.
Vajinismus probleminden farkl mdr?
Evet. Vulvodini, genellikle psikolojik etkenler sonucunda oluan vajinismus sorunundan farkldr. Vajinismusta cinsel birleme srasnda ar ekme korkusu varken, vulvodiniada gerek anlamda bir ar, ac hissi vardr. Bu ar iliki haricinde normal gndelik hayatta da olabilir ve kiinin psikolojisini olumsuz ynde etkiler.
Vulvodini Trleri
Genelde iki ayr tr vardr. Yaygn vulvodinia ve Blgesel Vulvodinia.
- Yaygn Vulvodinia (Generalize Vulvodynia), vulva blgesinde farkl yerlerde, farkl zamanlarda ortaya kan ary tanmlar. Dokunma ve bas ary tetiklemektedir.
- Blgesel Vulvodinia (Lokalize Vulvodynia), vulvann yalnzca bir blgesinde ar ikayetinin grlmesidir. Sk kot, dar pantolon giyme, fiziki egzersiz, oturma veya cinsel iliki gibi bas duyusu ve dokunma arnn iddetini arttrmaktadr.
Vestibulodini (Vestibulodynia) nedir?
Vestibulodini veya vestibulodynia bir lokalize vulvodinia trdr. Vajinann giri ksm olan vestibler blge ve kzlk zar yaplarndaki ar, acy tanmlar. Genelde cinsel ilikide ar ile kendisini gsterir, bazen iliki sonrasnda kanama da olur.
Tampon yerletirmek, hatta o blgeye dokunmakla bile iddetli ar hissedilmektedir. Vestibulodynia Vulvar vestibulitis veya vulvar vestibulit sendrom isimleri ile de anlr.
Vestibulodinia tedavisi genelde cerrahi olarak o blge mukozasnn karlmasyla olur (vulvar vestibulektomi operasyonu).
Vulvodini nedenleri nelerdir?
Vulvodini nedenleri konusunda yeterli bilgiye henz sahip deiliz. Ancak en sk sebepler o blgedeki sinir ularnn tahriine bal olabilecei ynndedir.
Cinsel yolla bulaan hastalklar (HPV, HSV gibi) ile vulvodinia arasnda bir iliki kantlanmamtr.
Vulva ars neden ortaya kar?
Vulvar sinir inervasyonu genel olarak Pudendal sinir (N. Pudendus) tarafndan yaplmaktadr. Vulvodinia probleminde genel olarak genital blgeyi uyaran pudendal sinirde inflamasyona bal irritasyon (tahri olma) ve buna bal olarak gelien ar, ac vardr. Baz durumlarda i ve d dudaklarda dem (ilik) de geliebilir ve bu durumda zonklayc tarzdaki arnn iddeti ok daha youndur.
Vulvodini belirtileri
Vulvodini belirtileri farkl ekilde grlebilir. Vulvodinide ar, ac hissi genelde aniden balamakta, daha sonra gnler, hatta aylar ve yllarca devam edebilmektedir. Hissedilen arlar yanma, batma, acma, kanma, inelenme veya zonklama tarznda olabilir. Bak kesii, ak yaraya tuz basma, asit basma hissi ile de kendisini gsterebilir.
Genital blge ars:
Cinsel iliki ars disparoni olarak bilinir ve disparoni probleminin vulvodinia haricinde farkl nedenleri de vardr.
Vulvodyniadaki ar, d genitalde yalnzca bir alanda veya tm blgede olabilir. Vulvodynia cinsel hayat etkilemekte, hayat kalitesini drmekte, kiiler aras ilikiyi bozabilmekte, genel kayg dzeyini arttrabilmekte, z gveni azaltabilmekte ve depresyona yol aabilmektedir.
Vulvodini tehisi nasl konur?
Vulvodini tehisi genelde hastalarn klinik yks ile konulmaktadr. Yaplan jinekolojik muayenede ounlukla vulva (d genital alan) normal grnmdedir. Bazen inflame grnm yani hafif kzarklk ve ilik olabilir. ounlukla dokunmayla ar ve hassasiyet vardr.
Tans yalnzca basit bir grme ve jinekolojik muayene ile konulan vulvodini problemi konusunda maalesef pek ok salk profesyoneli yeterince bilgi sahibi deildir. Hastalarn pek ou are araynda doktor doktor gezmek zorunda kalmaktadr. Jinekolog doktorlar, nrologlar, algoloji (ar bilimi) uzmanlar, fizik tedavi uzmanlar, cildiye uzmanlar, psikiyatr ve psikologlar hastalara destek vermektedir.
Vulvodini Fiziksel ve Psikolojik Etkileri
Vulvodini kadn psikolojisi, cinsel ve sosyal yaam zerinde son derece olumsuz etkilidir. Sorunu yaayan hastalar egzersiz yapamama, eleriyle cinsel ilikiye girememe, sosyal hayatlarnda kstlanma, ie gidememe gibi problemlerle kar karya kalrlar. Hayat kaliteleri olduka dmektedir.
Vulvodinia Sosyal Hayat ve Partner likisini Etkiler
Vulvodini hayat tehtid edici bir salk sorunu asla deildir. Gndelik yaam, sosyal aktiviteleri ve cinsel hayat olumsuz ynde etkilemektedir. Cinsel hayatn arl, acl oluu (disparoni) partner ilikisini ve vcut imajn zedeler. Kiinin kendisini kt hissetmesine neden olur ve depresyona zemin hazrlar.
Vulvodini tedavisi iin farkl yntemler nerilmektedir.