MAITHILI SIGN LANGUAGE (DEVANAGARI/ MITHILAKSHAR/ KAITHI/ NEWARI)
मैथिली संकेत लिपि (संकेत भाषा)
मैथिली संकेत लिपि मूक वधिर लेल सांकेतिक भाषा अछि।
अमेरिका (American Sign Language- ASL) आ ब्रिटिश (British Sign Language- BSL) मे संकेत लिपि निर्माण भेल जे विश्व भरिमे प्रयुक्त भऽ रहल अछि। अमेरिका (American Sign Language- ASL) एक हाथसँ आ ब्रिटिश (British Sign Language- BSL) दुनू हाथसँ संकेत करैत अछि।
भारत आ नेपालमे सेहो संकेत लिपिक निर्माण भेल।
भारतक संकेत लिपिकेँ (Indian Sign Language- ISL) कहल जाइत अछि जे Indian Sign Language Research and Training Centre http://www.islrtc.nic.in/ द्वारा विकसित कएल गेल आ ओइमे एकरूपता आनल गेल। आइ.एस.एल. डिक्शनरी आ संकेत भाषामे किछु एन.सी.ई.आर.टी. केर पोथी उपलब्ध अछि लिंक https://www.youtube.com/@islrtcnewdelhi4069/playlists पर।
कचटतप आधारित देवनागरी लिपिमे रमेश एम. कागलकर http://rameshkagalkar.appspot.com मराठीमे आ Nepal National Federation of the Deaf & Hard of Hearing (NFDH) नेपालीमे एकरा विकसित केलन्हि। एमपावर कान्फेरेन्स २०२१ मे अमल जूड आश्विन, सुनील कुमार कोप्पारापू आ वी. श्रीनिवास चक्रवर्ती तमिल आ आन इण्डिक लिपि लेल अपन संकल्पना प्रस्तुत केलन्हि।
मूक-वधिर स्कूल सभमे मोटा-मोटी अमेरिकन साइन लैंगुएज पढ़ायल जाइत अछि मुदा इण्डिक स्क्रिप्ट ब्रिटिश साइन लैंगुएज द्वारा बेशी नीकसँ प्रदर्शित कएल जा सकैत अछि। मैथिली (देवनागरी, मिथिलाक्षर, कैथी, नेवाड़ी- चारू कचटतप आधारित) संकेत लिपि ब्रिटिश (British Sign Language- BSL) पर आधारित अछि आ दुनू हाथसँ संकेत करैत अछि।
संकेत लिपि वीडियो
मात्र पोथीक माध्यमसँ संकेत लिपि नै सीखल जा सकैत अछि। एन.सी.ई.आर.टी. २२ भाषामे संकेत लिपिक वीडीयो जारी केने अछि, जइमे मैथिली, नेपाली , मराठी आ तमिलक लिंक नीचाँ देल गेल अछि। शेष सभटा भाषाक लिंक ऐ पोथीक अन्तमे देल गेल अछि।
मैथिली: https://youtu.be/Jo3T3E20JRM
नेपाली: https://youtu.be/9_A3EK_fV24
मराठी: https://youtu.be/93BVVsJVUks
तमिल: https://youtu.be/6ecBHlL_Hu4
ऐ वीडियो सभक विशेषता अछि:
१.ऐ सभमे ध्वनि सेहो अछि, से ई मूक-वधिरक अतिरिक्त आनो लोक आ दृष्टि बाधित लोक लेल सेहो उपयोगी अछि।
२.ध्वनिक संक वीडियोमे संकेत लिपिक प्रयोग भेल अछि।
३.वीडियोमे ट्रांस्क्रिप्ट सेहो देखाइत अछि जइमे ओइ भाषाक संग ओकर हिन्दी आ अंग्रेजी अनुवाद सेहो देल गेल अछि। ऐ लिक https://ncert.nic.in/bs-2021.php पर ऐ बाइसो भाषाक पी.डी.एफ. सेहो उपलब्ध अछि जइमे ओइ भाषाक लिपिक पाठक संगे ओइ भाषाकेँ देवनागरी आ रोमन लिपिमे सेहो लिखल गेल अछि, जे हिन्दी आ अंग्रेजी अनुवादक अतिरिक्त अछि।
संकेत लिपि कोष
संकेत लिपि कोष http://www.islrtc.nic.in/ लिंकपर उपलब्ध अछि।
RESOURCES:
Indian Sign Language Research and Training Centre based Projects of ISL http://www.islrtc.nic.in/
ISLRTC YouTube Channel (for ISL Dictionary and some NCERT Books): https://www.youtube.com/@islrtcnewdelhi4069/playlists पर।
Ramesh M. Kagalkar http://rameshkagalkar.appspot.com
Nepal National Federation of the Deaf & Hard of Hearing (NFDH)
Empowering Speech and Hearing Impaired: A Unified Fingerspelling System for Indic Scripts- (https://empower2021.iiitb.ac.in/paper2021/ ) Authors (1)AMAL JUDE ASHWIN F, Bhupat & Jyoti Mehta School of Biosciences, Department of Biotechnology, IIT Madras, India (2) SUNIL KUMAR KOPPARAPU, TCS Research, Tata Consultancy Services Limited, India & (3) V. SRINIVASA CHAKRAVARTHY, Bhupat & Jyoti Mehta School of Biosciences, Department of Biotechnology, IIT Madras, India
SIGN LANGUAGE VIDEOS IN 22 LANGUAGES https://www.youtube.com/@videha_ejournal (courtesy:BHASHA SANGAM https://ncert.nic.in/bs-2021.php )
MAITHILI: https://youtu.be/Jo3T3E20JRM
NEPALI: https://youtu.be/9_A3EK_fV24
MARATHI: https://youtu.be/93BVVsJVUks
KONKANI: https://youtu.be/gTjPY_ebTfU
GUJARATI: https://youtu.be/kEVuF08mYuM
SAMSKRIT: https://youtu.be/IU6o_oNSckQ
BANGLA: https://youtu.be/JTr0w8vVTtA
ASAMIYA: https://youtu.be/MpX9d-NI7dg
ODIYA: https://youtu.be/XROIdeGqnXk
SANTHALI: https://youtu.be/3lxtfz3_R-c
Hindi: https://youtu.be/2PoOrwsnY88
URDU: https://youtu.be/6UWTq5Z9U2c
PUNJABI: https://youtu.be/gWw4IQFCZ2w
DOGRI: https://youtu.be/DPKtPI9qJbY
KASHMIRI: https://youtu.be/vIVr4E5H-6c
BODO: https://youtu.be/DhRLfc-uWLA
SINDHI: https://youtu.be/SJAmLreMz4s
TAMIL: https://youtu.be/6ecBHlL_Hu4
MALAYALAM: https://youtu.be/nW9e5eO6a_E
KANNADA: https://youtu.be/U0SdbM9Qs1w
TELUGU: https://youtu.be/_Gz1Sudph3Q
MANIPURI: https://youtu.be/WBHcO-wShJk
विदेह: प्रथम मैथिली पाक्षिक ई-पत्रिका ISSN 2229-547X VIDEHA (since 2004). http://videha.co.in/