‘Oku fakafuofua ki he toko 1 Mano tupu ‘a e fu’u kakai ne nau lava hake ke talitali fiefia ‘a e tū’uta mai ko ia ‘a e timi ‘Ikale Tahi ki he Funga Aotearoa. Na’e fongofongaola mo’oni ‘ a e ‘etimosifia pea mamali e ngaahi fofonga kotoa ‘o ofoofo mo fakamanimani e ngaahi matakali kehe ne ‘i he mala’e vakapuna ‘i he fakafōtunga ‘a e Tonga o tala ki tu’a ‘enau vela mo e māfana lahi ‘i hono talia ‘a e ‘Ikale Tahi.
“It’s fabulous!” ko ha fefine pālangi ia ne ne tu’u pe ‘o mamali he ‘aukau mai ‘a e fu’u kau Tonga tokolahi ko ‘eni mei he tuliki ‘e 4 ‘o e fonua ke fe’iloaki mo e ‘Ikale Tahi.
Ne ‘ikai hū mai e timi ki tu’a ‘i he taimi ne pehē ‘e tau mai ai e vaka ka ne tali pe ‘a e kakai ‘o ‘ova atu ‘i ha houa ‘a pē ‘e meimei 2. Fokifā kuo kapa pea fotu mai ‘a e fanga ‘Ikale ki tu’a pea ne ‘ai e fu’u he’aki ‘a e mavava mo e pā fakaulu mei he fu’u matanga pea hangē ai ka tupea ‘e hono ‘eko ‘a e ‘otu fale ngingila mo lau funga vaka ‘o e mala’e vakapuna talā ko ‘Aokalani.
Ne fai ‘a e ngaahi lea ka e hiva atu pe kakai ia “Ikale Tahi, Ikale Tahi, ‘Ikale Tahi.”
Ne hiki nima mai e ni’ihi ‘o e fānau mo fai ‘enau faka’apa’apa ki he Mayor ‘o Manukau ka ne toe ha’aki ha fu’u mavava pea kalanga e matanga – “Sipitau, sipitau,sipitau.”
Uoke kuo tau e langi pea kuo teke vakavaka ‘a e fefine mo e tangata Tonga ‘o hangē ha masalu ngaue ka ko ha fiefia ‘eni kuo tu’u mo’unga mo’oni ke talia e fānau pele ‘a e fonua.
Na’e ‘ikai pe ngaue e fanga ‘Ikale ka nau mamali pe mo ta’ata’alo mai ki he kakai ‘a ia ne ‘ikai ke nau lau ‘a e la’aa ka nau feteketeke’i pe ki mu’a ke ‘asi ki he ‘Ikale Tahi.
Na’e me’a mai ‘a Len Browns ko e Mayor ia ‘o Manukau ‘o fai ha’ane fakafe’iloaki ki he matanga ka ne ha’aki ha pasipasi le’o lahi mei he kakai pea kaila ‘a Brown – “Go Tonga Go!” Na’e angimui e kakai mo nau kave kalanga he taupotu taha honau le’o “Go Tonga Go, Go Tonga Go, Go Tonga Go.”
Na’e ha mei he fofonga ‘o Lens ‘a e fiefia makehe pea ne fakafe’iloaki mai foki ‘i he lea faka-Tonga ‘o hange ko ‘ene pehe – Malo e lelei! Tali atu e kakai – Malo e lelei. Fefe hake? Tali atu e kakai – Sai pe.
Na’e hoko atu ‘o taa’i ‘e he ‘Ikale Tahi ‘a e sipi tau pea na’a te manva si’i na’a fasi e ngaahi fu’u pou tuliki ‘o e mala’e vakapuna he fu’u nga’uta ‘a e matanga pea kuo ngatū tau ‘a e funga siteisi ‘o hangē ha tau kuo fakatee.
Na’e hoko atu ai ki ha fakatū’uta mo e ngaahi ouau faka-Tonga pea na’e fai pe ki he meia ka ne kalo mai e Kaniva ‘o takai’i e ngaahi tuliki ‘o e mala’e pea ne mātā tonu e loto ‘o e Tonga ‘oku hā mei he’enau fakafōtunga. Mata fiefia. Hooni ‘enau me’alele pea ‘ikai lau taha ki he puke mo hono ta’alo ‘aki e fuka Tonga pea ni’ihi fokotu’u ‘i he’enau ngaahi me’alele kae ‘ikai foki lau taha ki he teunga kula.
Na’e teunga ‘uli mai ‘a e ‘Ikaletahi pea ne hangē ne muhu e ni’ihi pe ko e ha kuo nau teunga ‘olopeleki mai ai kinautolu kae kulokula atu e kakai ia ka ne ‘ikai mālohi fe’unga ia ke ne lome’ia ‘a e tikilī selisiasi ‘e 100 ne fa’aki ai e vela ‘a e kakai.
Na’e ma’opo ‘a e tali‘anga folau he mala’e vakapuna ka e kei ‘aukolo mai pe kakai ‘o fakafuofua ki he mita ‘e 1000 pe kilomita ‘e taha ‘a e kiu ‘a e me’alele ‘a ia ne a’u mai ia ki he ueahausi ‘a Manukau ‘oku tu’u meimei mita ‘e 1000 mei he loto mala’e vakapuna.
Kuo fakaha ‘e he TVNZ ko Tonga pe ‘eni kuo a’u ki he taupotu taha ‘a e tokolahi ‘o kinautolu ne lava hake ki Male’ Vakapuna ke tali ‘enau timi fakafonua.
Na’e tali ‘e Ha’amoa ‘enau timi he uike kuo ‘osi pea ne fakafuofua pe ia ki ha toko 2000.
Ko e kau polisi mo e kau sekuliti ‘o e mala’e vakapuna na’a nau ongo’i ‘oku ‘iai ‘a honau fatongia mafatukituki ke fakahoko.
‘E hangatonu ‘a e timi mei mala’e vakapuna ki Epsom pea ‘e hoko atu ai pe ‘a e ngaahi polokalama kehekehe kau ai ‘a e ako va’inga ‘apongipongi ki he Western Springs.
Ahasi Lavulavu
Auckland Property & security Supervisor
Coca-Cola Amatil (NZ) LTD
The Oasis, Mt Wellington, Auckland, 1060
Private Bag 14916, Panmure, Auckland, 1741