Drones are one of the last illlrdi texnologiya world 自n maraqlı vє populyar devices. Drones are air, water Vє torpaqda tipa bil n pilotless flying apparatus that muxt ürlif mєqs єdl 生r three's stackad . This m 박qalєdє you drones haqq Ύtrafli mlumat alacaq. Dron n Дdir Vє necє şlєyir? Drones' növl ürri V єad urch fürl ürri n ürl ürtr? Advantages of drones V-disadvantages are in ruins? Az 字ranada drones'anunverici V є alqi-satqı necז is wasted? Treat these suallara cavab tapmaq three to oxum.
Dron (ing. The word drone) is actually the name given to male individuals who do not give bees to bees. These bees live only for mating and are larger and noisy than other bees. That's why the word drone started to be used for devices that make noise while flying. Drones are also known as pilotless flying apparatus (PUA) or unmanned aerial vehicles ( UAV). Drones can fly with a remote control or a pre-programmed route. Drones were first developed for military purposes in the 19th century. The first drone is the balloons used by the Austrian army against Venice in 1849. These balloons were used to drop bombs on the enemy city. In the 20th century, drones were equipped with more advanced technology and used for exploration, intelligence, attack and defense purposes in various wars. In the 21st century, drones became widespread not only for military but also for civil, educational, community and personal purposes. Drones are used today in photography, video shooting, mapping, agriculture, search and rescue, delivery, entertainment and many more.
The structure and functioning of the drones may vary depending on the model and purpose. However, drones in general have some common parts. These are:
Drones are divided into three main groups according to the environment in which they fly: air, water and torpaq drones. Air drones are the most common type of drone. Air drones can fly in the air thanks to their propellers. Water drones are drones that can move under water or above water. Water drones usually work with propeller or jet engine. Torpaq drones are drones in the form of wheeled or crawler vehicles. Torpaq drones usually work with an electric motor or internal combustion engine.
Drones are divided into different types according to the purposes for which they are used. Some common drone types are:
Drones are very wide and diverse. Drones can be used for both hərbi and mulki purposes. Drones used for Hərbi purposes are often used for tasks such as discovery, intelligence, attack and defense. Drones used for mulchic purposes are mostly used in areas such as photography, video shooting, mapping, agriculture, search and rescue, delivery, entertainment. Drones can also be used for educational, community and personal purposes. Drones used for educational purposes are used to provide students and teachers with knowledge and skills about drone technology. Drones used for community purposes are used for activities such as social responsibility projects, aid campaigns, awareness studies. Drones used for personal purposes use for individuals' own tastes and needs.
Drones have many advantages. Some of these are:
Drones have many disadvantages. Some of these are:
AzƏrbaycanda dronların qanunvericiliyi hƏlƏ tam olaraq tƏnzimlƏnməmişdir. Dronların istifadƏsi ilƏ bağlı hƏr hansı bir qanun vƏ ya nizamnamƏ yoxdur. Bu isƏ dronların qanunsuz işlƏr, tƏhlükƏsizlik, gizlilik, səs vƏ görüntü kirliliyi gibi sorunlara sƏbƏb olmasına imkan verir. Dron istifadəçiləri vƏ satıcıları da bu məsələdən şikayətçidirlƏr. Dron istifadəçiləri, dronlarını neredƏ, necƏ vƏ kimin izni ilƏ uçuracaqlarını bilmirlƏr. Dron satıcıları isƏ dronların alqi-satqısında vergi, gümrük, lisenziya gibi maliyyə vƏ bürokratik problemlerlƏ qarşılaşırlar.
AzƏrbaycanda dronların qanunvericiliyinin hazırlanması vƏ tƏnzimlƏnməsi prosesi davam edir. Dövlət Sivil Aviasiya İdarəsi (DCAİ) bu məsələ ilƏ məşğuldur. DCAİ, dronların istifadƏsinin qaydalarını vƏ şürtlərini müəyyənləşdirəcək bir qanun layihəsi hazırlayıb. Bu qanun layihəsi, dronların növlәrinә, әmәliyyat sahәlәrinә, uçuş hündürlüyünә, uçuş mәsafәsinә, uçuş izninә, uçuş qadağalarına, uçuş tәhlükәsizliyinә vә uçuş mәsuliyyәtinә dair tәnzimlәmәlәr ehtiva edir. Bu qanun layihәsi, hәlә rәsmilәşdirilmәyib vә tәsdiqlәnmәyib. Bu qanun layihәsinin nә zaman qüvvәyә minәcәk olduğu da mәlum deyil.
Dronların qiymǝtlǝri isǝ markasına, modelinǝ, özǝlliklǝrin Ə vƏ istifadƏ mƏqsƏdinƏ görƏ dƏyişir. Ən ucuz dronlar 50-100 manat arasında satılır. Bu dronlar, əsasən eğlence vƏ hobi amaçlı istifadƏ olunur. Orta səviyyəli dronlar 500-1000 manat arasında satılır. Bu dronlar, əsasən fotoğrafçılık, video çekimi, haritalama vƏ təhsil amaçlı istifadƏ olunur. Ən bahalı dronlar isƏ 5000 manatdan başlayaraq 50 000 manata qədər satılır. Bu dronlar, əsasən hərbi, mülki, tibbi, tarım vƏ istihbarat amaçlı istifadƏ olunur.
Azrbaycanda dronların alqi-satqısı hem faydaları hem de risklri olan bir işdir. Alqi-satqının faydalarından biri, dronların texnologiya bazarında yeni bir niş yaratmasıdır. Dronların alqi-satqısı, texnologiya sektoruna yeni iş imkanları, yeni girişimciler, yeni müştərilər vƏ yeni gəlir mənbəyləri yaradır. Alqi-satqının faydalarından biri dƏ, dronların insanların həyatını kolaylaşdırması vƏ zənginləşdirməsidir. Dronların alqi-satqısı, insanlara yeni xidmətlər, yeni imkanlar, yeni təcrübələr vƏ yeni zövqlər sunur.
Alqi-satqının risklǝrindǝn biri isǝ, dronların qanunsuz işlǝr, tǝhlükǝsizlik, gizlilik, sǝs vǝ görüntü kirliliyi gibi sorunlara sǝbǝb olmasıdır. Dronların alqi-satqısı, qanunvericiliyin tǝnzimlǝnmǝmisi vǝ nüzarǝt mǝkanizmlǝrinin olmaması sǝbǝbindǝn bu sorunlarla mübarizǝ etmǝk çox çətindir. Alqi-satqının risklǝrindǝn biri dƏ, dronların texniki problemler yaşaması vƏ ya zibil olmasıdır. Dronların alqi-satqısı, texniki xidmət vƏ yedek parça taminatının kifayetsizliyi vƏ ya pahalılığı sƏbƏbinden bu problemleri hәll etmәk çox çәtindir.
Bu bölmәdә dronlarla bağlı Ən çox verilәn vә ya soruşulan suallara vә cavablarına baxa bilәrsiniz.
Dron alarkən Əsasən üç şeyə diqqət etməlisiniz: dronun özəllikləri, dronun istifadə məqsədi vƏ dronun qiyməti. Dronun özəllikləri, dronun uçuş süresi, uçuş məsafəsi, kamera çözünürlüyü, GPS varlığı, batarya kapasitesi vƏ voltajı, motor gücü vƏ sayısı, pervane sayısı vƏ şekli gibi faktorlardan ibarətdir. Dronun istifadə məqsədi isƏ sizin dronu nə üçün istifadƏ edəcəyinizdir. Dronu eğlence, fotoğrafçılık, video çekimi, haritalama, tarım, arama kurtarma, teslimat gibi amaçlar için istifadƏ ede bilersiniz. Dronun qiymǝti isǝ sizin bütçeniz vǝ dronun kalitesi ilǝ ǝlaqǝlidir. Dronun qiymǝti artdıqca dronun kalitesi dǝ artır. Amma hǝr zaman ǝn bahalı dronu almağa ehtiyac yoxdur. Sizin istifadǝ mǝqsǝdinizǝ uyğun olan vǝ bütçenizǝ uyğun olan dronu seçmeye çalışın.
Dronumla harada uçura bilirsiniz? Bu sualın cavabı AzƏrbaycanda hƏlƏ tam olaraq belli deyil. Çünki AzƏrbaycanda dronların uçuş qaydalarını vƏ şürtlƏrini müəyyənləşdirƏn bir qanun yoxdur. Amma gƏnƏl olaraq deyilƏ bilinir ki, dronumla uçurarken aşağıdakı qaydalara riayet etmeliyik:
Dronumla video çekmǝk istǝyirsinizsǝ, Əsasǝn üç şeyǝ diqqǝt etmǝlisiniz: dronun kamera özǝlliklǝri, video çekilǝcǝk mühit vƏ video montajı. Dronun kamera özǝlliklǝri, dronun video çekim kalitesini vƏ performansını tәyin edir. Dronun kamera özәlliklәrinә baxarkәn әsasәn kameranın çözünürlüyü, açısı, gimbal varlığı vƏ FPV (first person view) varlığına diqqәt etmәlisiniz. Kameranın çözünürlüyü piksel ilә ölçülür vә video kalitesini göstәrir. Kameranın açısı dәrәcә ilә ölçülür vә görüntü genişliyini göstәrir. Gimbal isә kamerayı sabit tutan mekanizmadır vә video istikrarını göstәrir. FPV isә kameradan gelen görüntünün ekranda canlı olarak izlenmesini sağlayan sistemdir vә video kontrolünü göstәrir.
Video çekilǝcǝk mühit isƏ video çekiminin nerede vƏ nasıl yapılacağını tƏyin edir. Video çekilƏcƏk mühitƏ baxarkƏn ƏsasƏn hava şartları, uçuş sahƏsi, uçuş izni vƏ uçuş qadağalarına diqqƏt etmƏlisiniz. Hava şartları, video çekiminin kalitesini vƏ güvenliyini etkileyir. Hava şartlarının yaxşı olmasına, yağışsız, rüzgarsız vƏ aydınlıq olmasına diqqƏt etmƏlisiniz. Uçuş sahƏsi, video çekiminin m ƏnƏvi vƏ maraqlı olmasını tƏyin edir. Uçuş sahƏsinin geniş, açıq, təmiz vƏ güzəl olmasına diqqƏt etmƏlisiniz. Uçuş izni vƏ uçuş qadağaları isƏ video çekiminin qanuni vƏ etik olmasını tƏyin edir. Uçuş izni almadan vƏ uçuş qadağalarına riayet etmədən video çekməməlisiniz.
Video montajı isƏ video çekiminin son aşamasıdır. Video montajı, video çekilmiş görüntüləri düzəltmək, kəsmək, birləşdirmək, effekt vermək, səs vurmak vƏ digƏr işləmləri yapmaq deməkdir. Video montajı, video çekiminin kalitesini vƏ cazibesini artırır. Video montajı üçün müxtəlif proqramlar istifadƏ oluna bilir. Bu proqramlar arasında [Adobe Premiere Pro], [Final Cut Pro], [Davinci Resolve], [Filmora] kimi proqramlar var. Bu proqramları öyrənmək üçün internetdƏki videolara vƏ kurslara baxa bilərsiniz.
Dronumun qanunvericiliyini öyrǝnǝ bilmǝk üçün Əsasǝn iki yol var: internetdǝn vǝ ya Dövlǝt Sivil Aviasiya İdarǝsindǝn (DCAİ). Internetdǝn dronumun qanunvericiliyini öyrǝnǝ bilmǝk üçün DCAİ-nin rәsmi saytına ([www.caa.gov.az]) baxa bilәrsiniz. Bu saytda dronların istifadәsi ilә bağlı qanun layihәsi, qaydalar, şürtlәr, izinlәr, qadağalar vә digәr mәlumatlar yer alır. Amma bu saytda yer alan mәlumatlar hәlә tam olaraq güncel deyil vә rәsmilәşdirilmәyib. Bu sәbәbdәn dronumun qanunvericiliyini öyrәnмәk üçün daha әmin bir yol DCAİ-nin ofisinә gedib orada mütәxәssislәrlә danışmaqdır. DCAİ-nin ofisi Bakı şәhәrindә Heydәr Əliyev Beynәlxalq Aeroportunda yerlәşir. DCAİ-nin telefon nömrәsi (+994 12) 497 27 27-dir.