FW: [Hukukun_Ustunlugu] Sınavda başörtüsüne Danıştay engeli
Metin Kutlu
Dan��tay 8. Dairesi, 2010 Akademik Personel ve Lisans �st� E�itim Giri� S�nav� (ALES) sonbahar d�nemi k�lavuzundaki k�l�k k�yafetle ilgili d�zenlemelerin y�r�tmesini oy birli�iyle durdurdu.
19 Ocak 2011 �ar�amba 12:15
E�itim ve Bilim �� G�renleri Sendikas� (E�itim-��) 2010 ALES sonbahar d�nemi k�lavuzundaki ''ba�vuru merkezinde yap�lacak ba�vurular'' alt ba�l�kl� A bendi ile ''postayla ba�vurular'' alt ba�l�kl� C bendinin ve ''s�nava girerken aday�n yay�nda bulundurmas� gereken belgeler'' ana ba�l��� alt�nda yer alan ''bir foto�raf'' ba�l�kl� C bendinin ba�� a��k ve ba�� a��k olarak s�nava girilmemesi halinde s�nav�n ge�ersiz say�laca�� �eklindeki ibarelerin yer almamas� nedeniyle eksik d�zenleme yap�ld��� gerek�esiyle iptali ve y�r�tmesini durdurmas� istemiyle Dan��tay'da dava a�m��t�.
Dan��tay 8. Dairesi, k�lavuzdaki s�z konusu d�zenlemelerin y�r�tmesini oy birli�iyle durdurdu. Daire'nin karar�nda, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa �nsan Haklar� Mahkemesi ve Dan��tay'�n ba��rt�s� ile ilgili kararlar�na da yer verilerek, bu anayasal ve yasal kurallar kar��s�nda dava konusu d�zenlemenin hukuken kabul edilebilir bir dayana��n�n olmad��� vurguland�.
Daire, k�lavuzda ba�� a��k foto�raf �ektirme ve s�nava ba�� a��k girilmesini zorunlu k�lan d�zenlemelere yer verilmemesi nedeniyle, ba�vuruda bulunan erkek-kad�n adaylar�n fiziksel olarak te�hislerinde g��l�k olu�aca�� ve s�nav g�venli�i a��s�ndan olumsuz sonu�lar do�abilece�ine i�aret etti.
***
Dan��tay 8. Dairesinin 2010 ALES k�lavuzundaki k�l�k k�yafete ili�kin d�zenlemenin y�r�tmesini durdurmas�na ili�kin karar�nda, ''Anayasa Mahkemesi, Avrupa �nsan Haklar� Mahkemesi ve Dan��tay'�n ba��rt�s�yle ilgili kararlar�na yer verilerek, bu kararlarla aktar�lan Anayasal ve yasal kurallar kar��s�nda dava konusu d�zenlemenin hukuken kabul edilebilir bir dayana��n�n olmad��� vurguland�.
Dan��tay'�n karar�nda davac� e�itim i� sendikas�n�n dava a�ma ehliyetinin bulunup bulunmad��� irdelendi. davac� sendikan�n kurulu� amac� ile s�z konusu k�lavuz h�k�mlerinin laiklik ilkesini zedeledi�i ve yarg� kararlar�na ayk�r�l�k ta��d��� iddialar� birlikte de�erlendirildi�inde, davac�n�n dava konusu kararlarla menfaat ilgisinin bulundu�unun kabul edildi�i belirtildi. Kararda bu nedenle daval� Y�ksek ��retim Kurulu Ba�kanl��� (Y�K) ve ��renci Se�me ve Yerle�tirme Merkezinin (�SYM) davac� sendikan�n dava a�ma ehliyeti bulunmad��� y�n�ndeki iddialar�n�n yerinde g�r�lmedi�i kaydedildi.
Dava konusu k�lavuz maddeleriyle �nceki d�nemlere ait k�lavuzlarda yer alan maddelerin kar��la�t�r�ld��� kararda, daha �nceki k�lavuzlarda yer alan ''Aday ba�� a��k ve k�l�k k�yafeti ilgili mevzuata uygun bir �ekilde gelmemi�se s�nava al�nmayacakt�r. Ba�� �rt�l� adaylar s�nava al�nsa bile s�navlar� ge�ersiz say�lacakt�r....'' �eklindeki d�zenlemeye dava konusu k�lavuzda yer verilmedi�i, bu maddede s�nav g�venli�inin sa�lanmas� a��s�ndan ba�ka d�zenlemeler yap�ld��� belirtildi.
ALES'in niteli�inin de irdelendi�i kararda, ALES'e ��rencilik stat�s� devam edenlerin yan� s�ra ��rencili�i sona ermi� olmakla birlikte bu s�navdan ald��� sonu�la lisans�st� e�itime kabul edilmek suretiyle yeniden ��rencilik stat�s� kazanacaklar ile akademik kadrolara atanarak kamu g�revlisi stat�s� kazanacaklar girdi�i an�msat�ld�. Kararda, bu nedenle, bu s�nava kat�lanlar�n hem mevcut stat�leri hem de elde edecekleri stat�leri bak�m�ndan 2547 say�l� Y�ksek��retim Kanununa tabi olduklar�n�n a��k oldu�u vurguland�.
Bu nedenle ALES'in �nceki d�nem k�lavuzlar�nda yer ald��� halde bu k�lavuzda yer almayan d�zenlemeler a��s�ndan ilgili anasaya ve yasa maddelerinin irdelenmesi gerekti�i ifade edilen kararda, anayasan�n ba�lang�� b�l�m�nde atat�rk ilke ve devrimlerine ba�l�l�k ve laikli�in ilke olarak benimsendi�i, ikinci maddesinde T�rkiye Cumhuriyeti'nin demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti oldu�unun belirtildi�i hat�rlat�ld�. Anayasa'n�n 42. maddesinde e�itim ve ��retimin Atat�rk ilke ve devrimleri do�rultusunda �a�da� bilim ve e�itim ve esaslar�na g�re Devletin g�zetim ve denetimi alt�nda yap�laca��, bu esaslara ayk�r� e�itim ve ��retim kurumlar� a��lamayaca��n�n belirtildi�i aktar�lan kararda, ��yle denildi:
''Laiklik ilkesine uygun e�itim ve ��retim �ng�r�lm��, e�itim ve ��retim �zg�rl���n�n Anayasaya sadakat borcunu ortadan kald�rmayaca�� vurgulanm��, 174. maddesiyle de devrim yasalar� Anayasal g�vence alt�na al�nm��t�r.
2547 say�l� Yasan�n (Y�ksek��retim amac�) ba�l�kl� 4. maddesinde, ��rencileri Atat�rk �nk�laplar� ve �lkeleri do�rultusunda Atat�rk Milliyet�ili�ine ba�l� vatanda�lar olarak yeti�tirmek; "Ana ilkeler" ba�l�kl� 5. maddesinde de, ��rencilere Atat�rk �nk�laplar� ve �lkeleri do�rultusunda Atat�rk Milliyet�ili�ine ba�l� hizmet bilincini kazand�rmak y�ksek��retimin amac� ve ilkeleri aras�nda say�lm��t�r.
2547 say�l� Yasaya 3670 say�l� Yasa ile eklenen 17. maddede, y�r�rl�kteki yasalara ayk�r� olmamak ko�ulu ile y�ksek��retim kurumlar�nda k�l�k k�yafetin serbest oldu�u kurala ba�lanm��t�r.
Yasada yer alan 'serbest' s�zc��� mutlak anlamda bir serbesti olmay�p y�r�rl�kteki yasalara 'ayk�r� olmamak' ko�uluyla birlikte h�k�m ifade eden ko�ullu bir serbestli�i ifade etmektedir.
Bu �ekilde s�n�rlar� �izilen k�l�k-k�yafet serbestli�inin, ba�ta Anayasaya olmak �zere di�er yasalardaki yans�malar�n hangi �er�eve i�erisinde yer ald���na bakmak gerekti�inden y�ksek��retim kurumlar�nda ��rencilerin ve farkl� stat�lerde �al��an ve kamu g�revlisi niteli�i ta��yan personelin k�l�k ve k�yafetinin Anayasan�n 174. maddeyle g�vence alt�na al�nan devrim yasalar�na, Anayasan�n ilke ve kurallar�na, Cumhuriyetin niteliklerine ve 2547 say�l� Yasan�n 4. ve 5. maddeleriyle belirlenmi� olan ama� ve ana ilkelerine ayk�r� olmamas� zorunlulu�u ortaya ��kmaktad�r.''
-''HUKUK� DE�ERLEND�RMELER BUG�N ���N DE GE�ERL�L���N� S�RD�RMEKTED�R''-
Milli E�itim Bakanl��� ile Di�er Bakanl�klara Ba�l� Okullardaki G�revlilerle ��rencilerin K�l�k ve K�yafetlerine �li�kin Y�netmeli�in 1981 y�l�nda y�r�rl��e girdi�i ve halen y�r�rl�kte oldu�u an�msat�lan kararda, bu y�netmelikle y�ksek ��retim okullar�ndaki k�z ve erek ��rencilerin k�l�k ve k�yafetlerinin ne �ekilde olaca��n�n a��kca d�zenlendi�i belirtildi.
Kararda, 1982 y�l�nda y�r�rl��e giren ve halen y�r�rl�kte olan Kamu Kurum ve Kurulu�lar�nda �al��an Personelin K�l�k ve K�yafetine Dair Y�netmeli�in de kamu g�revlilerinin k�l�k ve k�yafetlerinde uyulacak konular� d�zenledi�i ifade edildi.
2547 say�l� yasaya eklenen ''Y�ksek��retim Kurumlar�nda, dershane laboratuvar, klinik, poliklinik ve koridorlarda �a�da� k�yafet ve g�r�n�mde bulunmak zorunludur. Dini inan� nedeniyle boyun ve sa�lar�n �rt� ve t�rbanla kapat�lmas� serbesttir'' kural�n�n Anayasa Mahkemesi taraf�ndan 1989 y�l�nda iptal edildi�i, mahkemenin gerek�esinde ''�a�da� bir g�r�n�m ta��mayan ba��rt�s� ve onunla birlikte kullan�lan belli bi�imdeki giysinin T�rk devriminin ilkelerine ayk�r� oldu�u, Anayasan�n 174. maddesi kapsam�ndaki devrim yasalar�n�n ama�, erek ve i�eriklerinin �ng�rd��� nitelikleri g�zard� ederek dinsel inan� gere�ine dayal� bir d�zenleme getiren dava konusu kural Anayasaya ayk�r�d�r'' denildi�i aktar�ld�. Bu kararla, ba��rt�s� veya t�rbanl� olarak y�ksek��retim kurumlar�nda bulunmay� serbest b�rakan kurallar�n anayasaya ayk�r� oldu�unun saptand��� belirtilen kararda, mahkemenin ayn� y�nde verdi�i bir ba�ka karara da yer verildi.
�niversitelerde ba��rt�s� serbestisi getiren Anayasa de�i�ikli�inin de 2008 y�l�nda Anayasa Mahkemesince iptal edildi�i belirtilen ve mahkemenin gerek�elerine yer verilen kararda, Avrupa �nsan Haklar� Mahkemesi'nin 10 Kas�m 2005 tarihli ''Leyla �ahin'' karar�na da at�fta bulunuldu.
Kararda, daval� Y�K ve �SYM taraf�ndan merkezi olarak yap�lan s�navlarda s�nav ba�vuru formuna ba��rt�l� foto�raf yap��t�r�lmas� ve s�nava ba��rt�l� girilmesini yasaklayan k�lavuz h�k�mlerine kar�� a��lan davalar�n Anayasa Mahkemesi kararlar� ve bu kararlar ����� alt�nda olu�an yasal kurallar dikkate al�narak Dan��tay 8. Dairesince reddedildi�i ve bu kararlar�n Dan��tay �dari Dava Daireleri Kurulu taraf�ndan da onand��� hat�rlat�ld�.
Kararda, �unlar kaydedildi:
''B�ylece 2547 say�l� yasa kapsam�nda yap�lan s�navlardaki k�l�k ve k�yafete ili�kin uygulamalar yarg�sal kararlarla da istikrar kazanm�� ve dava konusu k�lavuzda yer alan d�zenlemeye kadar da uygulamaya devam edilmi�tir. Bir ba�ka anlat�mla uygulama fiilen ve hukuken istikrar kazanm��t�r. Kald� ki mevzuat�m�zda aksine bir yasal d�zenleme de yap�lmam�� oldu�undan verilen kararlarda yap�lan hukuki de�erlendirmeler bug�n i�in de ge�erli�ini s�rd�rmektedir.
Hukuk Devleti olman�n gere�i, idarelerin tesis ettikleri bireysel ya da d�zenleyici i�lemlerin hukuken ge�erli ve objektif bir sebebe dayanmas�d�r. �darelerce tesis edilen i�lemlerin hukukun belirledi�i s�n�rlar ve e�itlik kural� g�zetilerek kamu yarar�na ve hizmetin gereklerine uygun �ekilde objektif, makul ve ge�erli neden ve gerek�elere dayal� olarak tesis edilmesi gerekir. Bu bak�mdan idari i�lemlere (bireysel ya da d�zeyleyici) y�nelik yarg� denetimi, bu i�lemlerin Anayasa ve hukukun genel ilkelerine, yasa, t�z�k ve y�netmelik h�k�mleri ile yarg�sal i�tihatlara uygun olup olmad���n�n denetlenmesidir. Bu itibarla, Anayasa Mahkemesi, Avrupa �nsan Haklar� Mahkemesi ve Dan��tay kararlar� ile aktar�lan Anayasal ve yasal kurallar kar��s�nda dava konusu d�zenlemenin hukuken kabul edilebilir bir dayana��n�n olmad��� a��kt�r.''
Daval� idare taraf�ndan, s�nav g�venli�ini sa�lamak i�in her t�rl� �nlemi ald���, asli g�revinin s�nav�n objektif ve bilimsel yap�lmas�n�n sa�lanmas� oldu�u ve s�z konusu s�nav�n da bu do�rultuda g�venlik i�inde yap�ld���n�n iddia edildi�i belirtilen kararda, ''Bu iddia edilmekte ise de bu konudaki y�k�ml�l���n� yerine getirmesinin yasal kurallara uyma zorunlulu�unu ortadan kald�rmayaca�� a��kt�r. Kald� ki; dava konusu k�lavuzda ba�� a��k foto�raf �ektirme ve s�nava ba�� a��k gelinmesini zorunlu k�lan d�zenlemelere yer verilmemesi nedeniyle ba�vuruda bulunan erkek-kad�n adaylar�n gerek ba�vuru s�ras�nda foto�raf �ektirirken, gerek s�nava girerken yan�nda bulunduraca�� foto�rafta ba�lar�n�n �e�itli nesnelerle kapat�lmas�na ve s�nava bu �ekilde girmesine olanak sa�lanaca��ndan fiziksel olarak te�hislerinde g��l�k olu�aca�� gibi s�nav g�venli�i a��s�ndan da olumsuz sonu�lar yaratabilecek bir niteli�i bulundu�u sonucuna ula��lmaktad�r'' ifadelerine yer verildi.
ALES'in 19 Aral�k 2010'da yap�ld��� hat�rlat�lan kararda, ''Ko�ullara uygun olmad��� halde s�nava kabul edilmi� bulunanlar�n bu s�navdan ald�klar� puanlar� �� y�l s�reyle kullanabilecekleri de dikkate al�nd���nda s�nav�n etki ve sonu�lar�n�n devam ediyor olmas� nedeniyle telafisi g�� ve imkans�z zararlar olu�abilece�i a��kt�r. Bu nedenle, dava konusu k�lavuz h�k�mlerinin y�r�tmesinin durdurulmas�na 12 Ocak 2011 g�n�nde oybirli�i ile karar verildi'' denildi.
Av. Mahmut �elik
www.mahmutcelik.av.tr
Atat�rk Cad. Dilkum Sitesi 8. Blok No:61 Kat:5 Dr:18 Kad�k�y
Telefon : 0216 359 07 70
Faks : 0216 359 07 72
-------------------------------------------------------
L�tfen Dikkat Edelim:
Size gelen mailinizi (forward) iletirken, size gonderen kisinin mail adresini ve eger varsa altta birikmis tum mail adreslerini isaretleyip silin (Delete).Ayrica, gondereceginiz arkadaslarinizin mail adreslerini To (kime) bolumune degil, Bcc: (Gizli kopya)'ya yazarak adresleri gorunmez olmasini saglayin.Boylece size ve arkadaslariniza Viruslu maillerin gonderilmesini engellemis ve mail adresi toplayan spam'cilara aracilik etmemis olursunuz. Te�ekk�rler.
--
www.hukukunustunlugu.org - www.hud.gen.tr
Bu mesaj� �u gruba �ye oldu�unuz i�in ald�n�z: Google
Gruplar� "hukukunustunlugu" grubu.
Bu gruba posta g�ndermek i�in , mail at�n :
hukukunu...@googlegroups.com
Bu gruba �yeli�inizi sonland�rmak i�in �u adrese e-posta g�nderin:
hukukunustunlu...@googlegroups.com
Daha fazla se�enek i�in,
http://groups.google.com/group/hukukunustunlugu?hl=tr adresinde bu
grubu ziyaret edin