Riza Sah Pehlevi roportaji Hk.

[VAHIT OZDEMIR]

1975-2015 yillarinda Disisleri Bakanligi'nin Merkez ve Dis Teskilatinda (Belcika,Iran,Almanya(2 defa), Polonya,Gurcistan,Ukrayna, ABD (2 defa) ve Avustralya'da yani toplam 40 yil gorev yaptim.

Cansu CAMLIBEL'in Riza PEHLEVI  ile yaptigi roportaji Hurriyet Gazetesinde  buyuk bir dikkatle okudum.

Bazi eksik ve yanlisliklari musaade buyurursaniz yuksek  bilgilerinize sunmak istiyorum:

1925 yilinda Kacar Hanedanini devirerek Sahligini ilan eden Riza SAH okuma-yazma bilmemektedir.

Riza SAH'in anasidir Turktur.

Riza SAH delikanlilik caginda Osmanli Imparatorlugu'nun Tebriz Konsoloslugunda bir sure kavas yani odaci olarak calismis, daha sonra Kazak gonullu alayina yazilarak orduda hizla yukselmistir.

ATATURK, Turkiye'nin Tahran Buyukelcisi Muhittin Pasa araciligiyla Riza SAH ile mesajlasmis ve Iran'da Cumhuriyet kurmasini telkin ve tavsiye etmistir.

Konuya olumlu yaklasan  Riza SAH,  Ingilizlerin ve mollalarin muhalefetinden dolayi Iran'da Cumhuriyeti ilan edememistir.

Muhammed Riza SAH'in babaannesi yani ebesi, kendi anasi ve 3 ncu esi Turk olmasina ragmen, Turkiye'ye karsi bir kompleksi ve dusmanligi vardi. 

Muhammed Riza SAH, ilk evliligini  henuz 20 yasinda iken 1939 yilinda Misir Krali Fuad'in kizi ve Kral Faruk'un bacisi Prenses Fevziye ile 1939 yilinda yapmistir.Bu evlilikten Prenses Sehnaz dunyaya gelmis ve daha sonra bosanmislardir.

Riza SAH, 2 nci dunya savasinda Alman yanlisi politika izledigi gerekcesiyle Ingilizler ve SSCB tarafindan once Mauritius Adasina ve daha sonra da Guney Afrika'ya surgune gonderilmis  ve orada vefat etmistir.

Muhammed Riza SAH ikinci evliligini 1951 yilinda  Bahtiyari Asiretinden anasi rus ve alman kirmasi olan Prenses  Sureyya ile yapmis,

Prenses Sureyya cocuk yani veliaht doguramadigi icin bu evlilikte sona ermistir.

-Tebriz Turklerinden Muhammed MUSADDIK'in Basbakanliginda doneminde yabanci petrol sirketleri millilestirildi.

Sokak gosterileri basladi ve SAH beraberinde esi Prenses Sureyya oldugu halde Bagdat uzerinden Roma'ya kacti.

AJAX Operasyonuyla General ZAHIDI SAH'i Roma'dan tekrar Tahran'a getirdi ve tahta oturttu.

General ZAHIDI'nin bu yardimina bir cemile olarak Iran SAH'i Prenses Fevziye'den olan  kizi Sehnaz'i  General ZAHIDI'nin oglu Ardesir ZAHIDI ile evlendirdi.Ardesir ZAHIDI daha sonra Prenses Sehnaz'dan bosanmistir.

-Muhammed Riza SAH  PEHLEVI 1959 yilinda Tebrizli bir Turk olan Farah DIBA ile 3 ncu ve son evliligini yapmistir.

Farah DIBA 2 kiz ve 2 oglan dogurmustur.

-AK Devrim 1963'de baslamis ve fakat bu devrime Ayetullah Humeyni ve din adamlari karsi cikmistir.

SAH'in Humeyni'yi idam etmemesi icin Azeri Turku Ayetullah  Kazim SERIATMEDARI din konseyini acilen toplantiya cagirarak o zaman Huccetulislam unvaninda olan HUMEYNI'ye AYETULLAH unvanini vermis ve bu vesileyle HUMEYNI idamdan kurtulmustur.(Iran anayasasina gore AYETULLAHLAR idam edilemiyor)

Mart-1975'de Cezayir Devlet Baskani Huari BUMEDYEN'in arabuluculuguyla  Iran Sahi Muhammed Riza PEHLEVI ve Irak Irak Devrim Komuta Konseyi Baskan Yardimcisi Saddam HUSEYIN sinir ihtilafinda anlasmaya vardilar.

Iran BARZANI'ye verdigi her turlu destegi geri cekti.

BARZANI ve Pesmergeleri Iran'a iltica ettiler.

Molla Mustafa BARZANI Iran'da iken akciger kanserine yakalandi ve ABD'ne tedaviye gitti.

Mart-1979'de ABD'de vefat etti.

Cenazesi Iran'in Usneviye kentinde topraga verildi. Cenaze torenine ben de bizzat katildim.(Molla Mustafa BARZANI'nin mezari daha sonra Kuzey Irak'a nakledilmistir.)

Urumiye'de gorevli oldugum surede Iran Kurdistan Demokratik Partisi Genel Sekreteri Dr.Abdurrahman KASIMLU ile Urumiye'de ve Mahabad'da bir-kac defa gorustum. 

HUMEYNI 1964'de  once Ankara, Bursa ve daha sonra Necef'e surgune gonderildi.Humeyni uzun sure Necef'de surgun hayati yasadi.

1978'de Necef'ten Paris'e gitti ve 1 Subat 1979'da Tahran'a dondu.

1980 yilinda 8 yil suren Irak-Iran Savasi basladi.

Her iki taraf eski sinirlar uzerinden ates-kes anlasmasi imzaladilar.

Iran ve Irak arasinda bugune kadar bir baris anlasmasi imzalanmamistir.

Yani teknik olarak iki taraf halen savas halindedir diyebiliriz.

SAH'in eski damadi Iran Disisleri eski Bakani Ardesir ZAHIDI  benim de tesadufen sahit oldugum bir olayla 1979 yilinda  molla kiliginda Dogubeyazit Kaymakami Bekir TUNC'un evinde Turkiye'ye iltica etti.

Buyukelci ZAHIDI halen Isvicre'de yasamaktadir.

1978-1982 yillarinda Turkiye'nin Urumiye Konsoloslugunda gorev yaptim.

Ekim-1979 yilinda ABD'nin Tahran Buyukelciliginin iranli ogrenciler tarafindan isgal edilecegini tesadufen ogrendim ve keyfiyeti bir kripto telgrafla Tahran Buyukelciligimize bildirdim.

Istihbarat bilgim ciddiye alinmadigi gibi bir de hakarete ugradim.

10 gun sonra ABD'nin Tahran Buyukelcilgi isgal edildi.

Eger uygun bir zamanda gorusebilirsek  Iran, Kurt sorunu  ve Disisleri Bakanligiyla anlatabilecegim pek-cok malzeme var.

Vahit OZDEMIR

(E) Konsolos

Ankara

----------------------