Hz.Yusuf (a.s.) ve Hz. Musa (a.s.) -4-
Serdar bilge
Hz.Yusuf (a.s.) ve Hz. Musa (a.s.) -4-
Ethem CEBECİOĞLU
(Etno-Psikolojik Bir Karşılaştırma)
Dört sayılık yazımızın sonuncusunu Hz. Yusuf (as) ve Hz. Musa (as) arasındaki mukayeseli bir metotla ele aldığımız ayrılık arz eden yönleri bitiriyoruz.
* Hz. Musa’da (as) bir tokatta adam öldürecek kaba güç varken,1 Hz. Yusuf’ta (as) güzellik etkisi baskındı ve daha sanatlı, ince-zarif, yumuşak bir güç söz konusuydu.2
Sert güç-yumuşak güç; yerine göre ikisi de çok önemli olmakla birlikte “velev künte fazzan galize’l-kalbi lenfaddu min havlike” ayetine göre, yumuşak güç daha toplayıcı ve toparlayıcıdır.3 Hz. Yusuf (as) döneminde Mısır sanat, edebiyat açısından çok gelişmişti ve orada yumuşak güce ihtiyaç vardı. Ancak Hz. Musa (as) zamanında Yahudi inkârcılık, yıkıcılık ve isyankârlığının karşısında sert gücün önemi de ihmal edilemez bir gerçekliktir. Günümüzde olduğu gibi!
* Hz. Yusuf’un (as) ayrılığında babası ön plandaydı. Bu celâl arkeli bir ayrılıktı, bu yüzden baba-oğulun kavuşması 30 yılı aldı.
Hz. Musa’nın (as) ayrılığında annesi ön plandaydı. Bu cemâl arkeli bir ayrılıktı ve bu yüzden ana-oğul kavuşması günlerle ifade edilebilecek kısa bir sürede oldu.
İlahî takdir gerçekten pek çok hikmetlerle doludur.
* Hz. Yusuf (as) ilk vahyi kuyunun dibinde erken-ergen döneminde aldı “ve evhayna ileyhi letünebbiünnehum bi emrihim hâzâ ve hum la yeş’urûn”.4 Hz. Musa (as) Medyen’de belli bir süre kalıp evlendikten sonra Tûr’da ilk vahyi aldı.5
* Tasavvufî tekâmül seyri itibariyle bakıldığında, sanki;
a- Hz. Yusuf’un (as) durumu önce meczûb sonra salik yani sâlik-i meczûb gibi
b- Hz. Musa’nın (as) ise, önce sâlik sonra meczûb yani meczûb-ı sâlik gibi oldukları görülür.6
* Hz. Yusuf (as) zamanındaki yöneticiye Kur’ân el-Melik derken,7 Hz. Musa (as) zamanındaki yöneticiye Firavun der.8 Hz. Yusuf’un (as) meliki imana yakın veya mü’min, Hz. Musa’nın (as) Firavun’u kâfirdi.9
* Hz. Yusuf (as) peygamber çocuğu idi,10 Hz. Musa (as) peygamber çocuğu değildi.
* Hz. Yusuf (as) peygamber damadı değildi, yani eşi normalde köken itibariyle mânevî karizması olmayan biriydi. Hz. Musa (as) peygamber Hz. Şuayb’ın (as) damadı idi.11 Yani peygamber kızlarıyla evliydi.
* Hz. Yusuf’ta (as) rüya eksenli bir donanım ve yapılanma varken12 Hz. Musa’da (as) bu, rü’yet ekseninde daha farklı bir hüviyetle ortaya çıkmış ve “Rabbî erinî enzur ileyke” talebiyle müşahhaslaşmış ve “len teranî” ile sonuçlanmıştır.13 Ehl-i sünnete göre, Allah (cc) dünyada maddî gözle görülmez, ama rüyada Hz. Ömer’in (ra) dediği gibi kalbî görüşle görülür.14
* Kur’ân’ı Kerim’de Hz. Musa’nın (as) adı 136 kere geçtiği15 halde ve Hz. Yusuf’un (as) Kur’an-ı Kerim’de 24 defa geçmesine16 rağmen Yusuf suresinin olması calib-i dikkat bir husustur. Zira “Musa” suresi diye bir sure Kur’ân’da yoktur.
Ayrıca Kur’an-ı Kerim’de en çok anlatılan Peygamberin Hz. Musa (as) olmasını da göz önünde bulundurursak muhtemelen Yusufî cemallerin açılmaya, Musevî celallerin gizlenmeye meylettiğini söyleyebiliriz.
* Hz. Yusuf (as) bir surede baştan başlayıp sonuna kadar tek bir defada kıssa olarak anlatılmıştır. Yani anlatımda anlam inşa edilirken reel olguya dayalı tümevarım metodu dikkat çekiyor. Tekin/ferdin doğumdan itibaren ölene kadar düzen içinde anlatımı söz konusudur.
Hz. Musa’nın (as) hayatı ise Kur’ân’ın içine çeşitli olaylar ve mevzular halinde dağınık olarak anlatılmak suretiyle kimlik profili ortaya çıkarılıyor. Yani tümden gelim metodu söz konusudur. Bu haliyle Hz. Yusuf (as) anlatımı armonik, Hz. Musa’nınki (as) bir tür kaotik/dağınık mahiyettedir.
Aşkın ve kalbin halleriyle maruf Hz. Yusuf (as) sanki cem’ makamında başlayan bir öyküye sahipken, akıl, kural, şekil, şeriat ve kanun (Tevrat) ile maruf Hz. Musa’nın (as) hikâyesi sanki fark makamından başlamaktadır. Yani ilginç bir şekilde Yusufî cemal farkı, cem’den, Musevî celâl cem’i, farktan başlıyor.
Cem’ topluluğu ve fark dağınıklığı… Nedir bunun hikmeti? Buyurun biraz da siz düşünün!..
Netice
* Evvelemirde bu iki peygamberin öykülerini merkeze alırsak Psikogenlerde hem dağılma hem de toplanma karakter yapısı görürüz. Hz. Yakub (as), Hz. İshak (as), Hz. Süleyman (as), Hz. Davud (as), Hz. Musa (as), Hz. İsa (as) ve Hz. Harun (as)’lar Yahudi dağınıklık, fesat ve bozulmalarını toparlayıp devlet seviyesinde organizasyonlar yapabilme örnekleri olarak Yahudi bilinçaltını zenginleştirmişlerdir. Bu gün dünyaya egemen Yahudi üst aklının bu bilinçaltı zenginliğinden ortaya çıktığını kabul etmemek için bir sebep var mı? Nice Novo Ordo Seclarum’larla Dünyayı yıkıma, köleliğe taşıyan yine bu çarpık Yahudi aklı değil mi?
* Yahudiler tarihten gelen Ninova/Babil sürgünüyle 12 boy halinde dünyaya yayılmaları ve göçlerle, gurbetlerle bilinç olarak tanışıktırlar. Hala, 60 milyonluk günümüz Yahudilerinin sadece 5 milyonu İsrail’de, geri kalanı tüm dünyada dağınıktır. Psiko-tarihlerinden gelen bu epigenetik malzeme sosyolojik olarak bu dağınık yapıyla ortaya çıkıyor.
* Yahudi aklı “Allah’ı (cc) gözle görmeyi isteyecek” kadar metafizikten ve maneviyat sezişinden uzaktır. Bu katı akıl var eksenli yapı, analitik karakteriyle ayrıştırıcı, dıştan okumalara açıktır. Hidayete kör, sapıtmaya uygundur. Bu yüzden peygamberlerini çok yormuş ve uğraştırmışlardır.
* İsyancı ve ayrılık üretme, itiraz gibi tavır ve davranışlar İsrailoğulları tarafından hemen her peygamberlere yapılmıştır. Hatta Allah’a (cc) ve O’nun koyduğu sünnetullaha da bu tür isyan ve itiraz ve hatta düşmanlık variddir. “Yufsidune’l-harse ve’n-nesl”17“(tarladaki) ekini ve (insan) neslini bozuyorlar” ayeti doğrultusunda travmatik bilinç yapılanmasının sebep olduğu bilinçaltındaki tamire muhtaç yıkımı da ayrıca düşünmek gerekir. Bunun tamiri için bu yüzden onlara tarih boyunca pek çok sayıda peygamber gönderilmiştir.
* Bilindiği gibi Kur’ân son ilahî kitaptır. Başka kitap gelmeyecektir. İşte bu son kitabın yaklaşık üçte biri bu gün 7.5 milyarlık dünyada 60 milyon kişilik bir avuç Yahudi topluluğunu anlatıyor. Niçin? Sanki “Yahudi aklına dikkat edin!” uyarısı var… (Son)
Dipnotlar: 1) Kasas 28/15. 2) Yusuf 12/31. 3) Âl-i İmrân 3/159. 4) Yusuf 12/15. 5) Tâhâ 20/10. Harman, “Musa”, DİA, c. 31, s. 208 vd. 6) Bkz. Metinlerle Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, Kalem Yay., İst. 2006, s. 874. 7) Yusuf 12/54. 8) Kasas 28/4. 9) Âl-i İmrân 3/11. 10) Yusuf 12/5. 11) Kasas 28/27. 12) Yusuf 12/36 vd. 13) Ârâf 7/143. 14) Sadeddin Taftazanî, Şerh-i Akaid, haz.: ve çev.: Süleyman Uludağ, “Ru’yetullah” ayr. Bkz: Nureddin es-Sâbûnî, Maturidiye Akaidi, çev: Bekir Topaloğlu, DİB Yay. Ankara 1978, s. 103. 15) Muhammed Fuad Abdulbaki, el-Mu’cemü’l-müfehres, Kahire 2001, s. 776-9. 16) Abdulbaki, Mu’cem, s. 861. 17) Bakara 2/205.
Kaynak: Altınoluk Dergisi Şubat 2021, Sayı:420, Sayfa:44