SAYFA DÜZENİ
aysup...@hotmail.com
SAYFA DÜZENİ ve GÜZEL YAZI
Yüksek öğrenime başlayan öğrenciler arasında ders defterlerini
nasıl yazacaklarını, sınav kâğıtlarındaki sayfa düzeninin
nasıl olması gerektiğini, plânlı ve güzel bir yazının
insanları nasıl etkileyeceğini iyi bilen çok az sayıda öğrenci
vardır. Kaliteli de olsa dükkân vitrinlerine gelişigüzel konan
eşya, nasıl dikkati çekmiyorsa, içerik yönünden yeterli, etkili
bir yazı da sayfa düzenine dikkat edilmediği zaman okuyucu üzerinde
olumsuz bir izlenim bırakacaktır. Oysa, güzel bir yazı, bir bakıma
yazının vitrini olan sayfaya sayfa düzeni kurallarına uygun bir
şekilde yazıldığı zaman göze hoş görünecek, okuyanın
dikkatini çekecektir.
Sayfa kompozisyonu da denilen sayfa düzeni, herhangi bir yazının
kâğıda, belli kurallara göre göze hoş görünecek biçimde
yerleştirilmesidir.
DEFTER TUTMA
Yüksek öğrenimde bilim dalına yönelik programlar takip
edildiğinden özellikle branş derslerine ait defterler, mezuniyetten
sonra sık sık başvurulacak temel kaynaklardan biri olacağı için
özenle yazılmalıdır.
Defterler notla değerlendirme konusu olmamakla birlikte Ziya
Paşa’nın
Âyînesi iştir kişinin lâfa bakılmaz
Şahsın görünür rütbe-i aklı eserinde
(Kişinin aynası iştir, lâfa bakılmaz. Kişinin aklının derecesi
eserinde görünür.) şeklindeki meşhur beytinde ifade ettiği gibi,
sahibinin kişiliği hakkında ipuçları verecektir.
Daha kullanışlı ve güzel bir defter tutmak için aşağıda
sıralananlar dikkate alınmalıdır:
1. Gerekiyorsa uygun bir kapla kaplanmalıdır.
2. Ön ve arka kapağın iç kısımlarına hiçbir şey yazılmamalı,
karalama yapılmamalıdır.
3. İlk yaprak boş bırakılmalıdır.
4. İkinci yaprağın ön yüzüne sayfa düzenine dikkat ederek sade
bir şekilde hangi dersin defteri olduğu ve öğrencinin kimlik
bilgileri aşağıdaki örnekte olduğu gibi yazılmalıdır:
ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ DEFTERİ
Ayhan YILDIZ
Nu: 1232868
Sınıfı: 3
Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
Fen-Edebiyat Fakültesi
5. Defteri daha kullanışlı bir hâle getirmek için kitaplardaki
gibi içindekiler oluşturulmalıdır. İçindekileri yazmak için
defterin sonunda sayfa ayrılabileceği gibi defterin başında
üçüncü yapraktan itibaren yeteri kadar sayfa boş bırakılmalı,
konular işlendikçe tıpkı kitaplardaki gibi bu bölüme
işlenmelidir.
6. Defterler yazılırken aynı tür kalem kullanılmalıdır.
Başlıkları yazmak için kırmızı tükenmez kalem; asıl konuları
yazmak için mavi tükenmez kalem seçilmişse defterin başından
sonuna kadar aynı tür kalemler kullanılmalıdır.
7. Yazıların bölümlenmesinde, ana başlıkların ve alt bölümlere
ait başlıkların sıralanmasında ve yazımında aşağıdaki
usullerden biri seçilmelidir:
• I. ANA BÖLÜM BAŞLIKLARI
A. ALT BÖLÜM BAŞLIKLARI
B. ALT BÖLÜM BAŞLIKLARI
1. Normal Başlıklar
2. Normal Başlıklar
a) Bir üstteki başlığa (bölüme) göre
sıralanacak maddeler
b)
................................................................................................
• 1. BÖLÜM BAŞLIKLARI
1.1. İkinci Derecedeki Başlıklar
1.2. İkinci Derecedeki Başlıklar
1.2.1.Alt maddeler
1.2.2. ...............................
1.2.3. ...............................
• 1) BAŞLIKLAR (veya ana maddeler)
a) Alt başlıklar (veya maddeler)
i) Bir üstteki maddeye ait alt maddeler
ii)
...............................................................
iii)
.............................................................
Yukarıdaki örnekte aynı derecedeki başlıkların alt alta
geldiğine, bir alt başlığın üsttekinden daha içeriden
başladığına, kullanılan işaretlere ve bunların yazılış
şekline dikkat ediniz.
8. Defter tutma konusunda bir alışkanlık kazanıncaya kadar
derslerde ajandaya veya müsvedde kâğıtlara alınan notlar,
üzerinden fazla zaman geçirilmeden yukarıda sıralananlara ve sayfa
düzenine dikkat edilerek deftere yazılmalıdır.
DEFTERLERDE SAYFA DÜZENİ
Defterdeki yazıların göze hoş görünmesi, defterin daha
kullanışlı ve iç açıcı olması için defter tutmada sayfa
düzeni de göz önünde bulundurulmalıdır. Defterde sayfa düzeni
denince, yazının defter sayfasına kenarlarda bırakılacak
boşluklara göre bir kompozisyon içinde yerleştirilmesi akla gelir.
Bu konuda herkesçe benimsenmiş ortak biçim olmamakla birlikte,
genelde aşağıdaki ölçülere uyulur:
1. Çizgili defterlerde sayfanın üstünde ve altında, üst
boşluk
ve alt boşluk olarak bırakılan çizgisiz bölümlere yazı
yazılmaz. Bazı defterlerde sayfanın solunda dikey bir çizgi
vardır. Bu çizginin de sol tarafı boş bırakılır.
2. Büyük boy kareli defterlerde üst boşluk için 6 kare, alt
boşluk için 4 kare, ön boşluk için 4 kare ve satır sonu boşluğu
için 2 kare boşluk bırakılır. Kareler sayılırken yarım kareler
dikkate alınmaz.
Paragraflarda, satır başları üç kare (1,5 cm) içeriden
başlatılır. Paragrafların alt alta aynı hizada olacak biçimde
başlatılmasına özen gösterilir.
3. Çizgisiz defterler için kenarlarda bırakılacak boşluklar,
ikinci maddede kare sayısı olarak verilen ölçülerin santimetreye
çevrilmesiyle belirlenir. (1 kare = 0,5 cm)
4. Normal boy defterler için, yukarıda verilen ölçüler 0,5 cm
(bir
kare) eksik olarak alınabilir.
5. Deftere tarih atmak istenirse tarih, sayfadaki ilk satır
çizgisine
sağda 1 cm boşluk kalacak şekilde yazılır.
6. Konu bittikten sonra bir satır boşluk bırakılır ve
satırı
ortalayacak şekilde 2 cm uzunluğunda bir kapatma çizgisi çekilir
veya bölüm sonu işareti (***) konur. Kitaplarda olduğu gibi bu
çizgiden sonra o sayfaya bir şey yazılmaz. Yeni konuya sonraki
sayfadan başlanır.
Burada verilen ölçülere mümkün olduğu kadar uyulmalıdır.
İlköğretim veya orta öğretimde yazılan defterlerle yüksek
öğretimde yazılan defterler arasındaki fark, ilk bakışta
görülmelidir. Öğrencinin defterindeki düzen, aldığı eğitimin
seviyesiyle uyum içinde olmalıdır.
Defterlerde sayfa düzeni için verilen örneği de dikkatlice
inceleyiniz.
Defterde sayfa düzeni örneği
18.01.2001
DİNLEDİKLERİMİZDEN NOT ALMA
İlköğretimde ve orta öğretimde konunun önemli yerleri genellikle
öğretmen tarafından -yanlış bir tutum olmakla birlikle-
yazdırılır. Bu alışkanlıkla üniversiteye gelen öğrenciler,
özellikle öğretimin ilk haftalarında neyi, nasıl yazacaklarını
bilemediklerinden şaşırırlar. Anlatılan her konuyu, söylenen her
cümleyi yazmaya çalışırlar, çoğu zaman da bunu başaramazlar.
Çünkü dinlenenleri aynen yazmak için zaman çok kısadır.
Öğrenci bir cümle yazıncaya kadar öğretmen, belki de, beşinci
cümlesini bitirmiş olacaktır.
Üniversite öğrencisi zaman zaman konferanslara, bilgi şölenlerine,
panellere, forumlara,... dinleyici olarak katılmalıdır. Derslerinin
pek çoğunu da sınıfta dinleyerek öğrenmeye çalışacaktır.
Böyle ortamlarda dinlemesini ve dinlediğinden nasıl not alacağını
bilmeyen öğrencinin usulüne uygun not tutması ve başarılı
olması zordur. Usulüne uygun ve tam not alma aşağıda
sıralananları bilmekle mümkündür:
1. Öncelikle, dinlemenin ne olduğu bilinmelidir. İşitme ile
dinlemeyi birbirine karıştırmamak gerekir. İşitme, istek
dışıdır. Dinleme ise anlamaya çalışarak, bilerek yapılan bir
eylemdir, bir öğrenme yoludur. Dinlerken konuşulanlara dikkat
edilmeli, konunun özü bulunmaya çalışılmalı, konudan başka
şeylerle ilgilenilmemelidir.
2. Söylenenlerin hepsi değil, usulüne göre yapılan dinlemeyle
tespit edilen, konunun önemli yerleri, temel ögeleri, hatırlatıcı
noktaları, kısaltılarak, dinleyenin anladığı şekilde kendi
cümleleriyle -gerektiğinde anlamlı kısaltmalardan faydalanarak-
çabucak yazılmalıdır.
3. Alınan notlar üzerinden fazla zaman geçirilmeden
değerlendirilmeli, gerekirse temize geçirilmelidir.
SINAV KÂĞITLARINDA SAYFA DÜZENİ
İnsanların kılık kıyafetleriyle karşılanıp fikirleriyle
uğurlanmalarında öncelikle görünümün önemli olması gibi,
sınav kâğıtlarında da sorular ve cevaplar yazılırken her şeyden
önce sayfa düzenine ve yazıya dikkat ederek okuyan üzerinde
psikolojik olarak olumlu bir izlenim bırakmak son derece önemlidir.
Sınav kâğıtlarındaki sayfa düzeni, -baskı yoluyla
çoğaltılacak sınav kâğıtları da dâhil olmak üzere-
aşağıdaki ölçülere göre ayarlanmalıdır:
1. Öğrenci, kimlik bilgilerini sol üst köşeye, üstte ve
solda 2
cm boşluk bırakarak özelden genele (adı soyadı, numarası,
sınıfı, bölümü, okulu) bir sıra takip ederek yazmalıdır.
2. Sınav tarihi, sağ üst köşeye üstte 2 cm, sağda 1 cm
boşluk
kalacak şekilde yazılmalıdır.
3. Üstte 6 cm boşluk bırakıldıktan sonra satırı ortalayacak
şekilde, büyük harflerle hangi dersin sınavına ait soruların
sorulduğu belirtilmelidir.
4. Sınav kâğıdının solunda en az 3 cm dosya ve not boşluğu
(sol
boşluk) mutlaka bırakılmalı, buraya bir şey yazılmamalıdır.
Sağ tarafta ise en az 1 cm boşluk (sağ boşluk) bırakılmalıdır.
Sayfanın altında ise en az 2 cm sayfa sonu boşluğu olmalıdır.
5. Soru ve cevap numaraları normal satırlardan 2 cm (kâğıdın
sol
kenarından 5 cm) içeriden paragraf yapılarak yazılmalıdır. Soru
veya cevap numarasından sonra nokta (veya parantezin kapama şekli ya
da kısa çizgi) konmalı, bunların dışında herhangi bir işaret
veya yazma şekli tercih edilmemelidir. (C-4-, C=4=, C:4), 4>, C:4), C-
IV, 4≡, 4/ , C-4)- şeklindeki yazımlar yanlıştır.)
6. Bir soruya maddeler hâlinde cevap verilecekse diğer cevap
numaralarıyla karıştırmamak için madde numaraları alfabetik
olarak harflerle gösterilmelidir.
7. Cevaplar arasında bir satır boşluk bırakılmalıdır. Cevaplara
ilave ihtimali varsa – meselâ, 4. sorunun devamı, 6. sorunun
devamı dememek için - yeteri kadar boşluk bırakılmalıdır.
8. İkinci sayfaya geçildiğinde sayfanın üstünde 4 cm boşluk
bırakılmalı ve solda bırakılan boşluk da korunmalıdır.
Sınavda ikinci, üçüncü,... kâğıtların kullanılması hâlinde
kimlik bilgileri bu kâğıtlara da aynı şekilde yazılmalı ve
sınav kâğıdı imzalanmalıdır.
Sınav kâğıtlarındaki sayfa düzeni için aşağıdaki örneği de
dikkatlice inceleyiniz.
Sınav kâğıtlarında sayfa düzeni örneği
ADI-SOYADI : Nihal YILDIZ 14.12.2001
NUMARASI : 12418649
SINIFI : 4-D
BÖLÜMÜ : Anaokulu Öğretmenliği
FAKÜLTESİ : Meslekî Eğitim Fakültesi
ÇOCUK EDEBİYATI DERSİ 2. ARA SINAVI SORULARIDIR
Konya’nın kenar bir mahallesinde resmî bir anaokulunda yaşları 5
ile 6 arasında değişen, çoğunluğunu kızların oluşturduğu, 15
kişilik bir sınıfın öğretmeni olduğunuzu varsayınız. İlk iki
soruyu aşağıdaki şiire göre cevaplayınız.
TRAFİK IŞIKLARI
Yeşil, kırmızı, sarı Kırmızı “durun” demek Uzun
sözün
kısası
Trafik ışıkları Sarı ise “hazırlanın”, Kurallara
uymalı,
Hepsinin anlamı var Yeşil ışık yanmayınca Sürücüsü,
yayası
Öğrenelim bunları. Karşıya geçme sakın. Buna saygı
duymalı.
Ş.Terzi
1. Yukarıdaki şiirden hareketle bu sınıftaki çocuklara neler
anlatılabilir? Başlıklar halinde yazınız.
2. Bu şiiri “çocuk şiirlerinde aranan nitelikler” yönünden
değerlen-direrek grubunuza uygun olup olmadığını sebepleriyle
birlikte yazınız.
3. Türk masallarının dünya masallarından ayrılan tipik
özelliklerini sıralayınız.
4. Masalların içerdiği şiddet zararlı mıdır? Açıklayınız.
5. Anaokullarında yapılacak dramatizasyon çalışmalarının
çocuklara sağlayacağı yararları sıralayınız.
NOT: Her soru 20 puan olup sınav süresi 60 dakikadır.
Başarılar dilerim.
C E V A P L A R
3. Türk masallarının dünya masallarından ayrılan tipik yönlerini
şöyle sıralayabiliriz:
a) Tekerlemeyle başlar ve tekerlemeyle biter.
b) Türk masallarında Külkedisi gibi edilgen tipler yoktur.
c) Kahramanlar, çözüme ulaşmak için genel ahlâka ve töreye
uymayan çarelere başvurmazlar.
ç) Çaba göstermeden, mücadele etmeden mutlu sona ulaşılmaz.
SEMİNER VE TEZLERDE SAYFA DÜZENİ
Lisans ve yüksek lisans programlarında öğrencilere yaptırılan
seminerler ve tezler için bazı fakülteler ve enstitüler tarafından
hazırlanan kılavuzlarda, seminerin veya tezin yazımında uygulanacak
sayfa düzeni de ayrıntılı olarak belirtilmiştir. Bu ölçüler,
(genellikle) aşağıdaki şekilde belirlenmiştir:
1. Seminer veya tezde, ciltlenip kesildikten sonra 20 cm x 29 cm
boyutlarında kalan, en az 75 gramajlı birinci hamur beyaz kâğıt
kullanılır. Çoğaltmada kullanılacak kağıdın ölçüleri 21 cm x
29,7 cm ( A4 kağıdı) olmalıdır.
2. Sayfanın üst kenarından en az 3,5 cm, sol kenarından en az
3 cm,
alt ve sağ kenarından en az 2,5 cm boşluk bırakılır.
3. Paragraflar, en az 2 cm (7 harf aralığı) içeriden
başlatılır.
Satırlar arasında 2 tam aralık bırakılır.
4. Ana başlıklar büyük harflerle yazılır ve altı çizilmez.
Ara
başlıklar ise küçük harflerle yazılır ve altı çizilir.
5. Sayfa numaraları, sayfanın altına, ortalanarak yazılır.
Seminer veya tezlerin dış kapağında sırasıyla şu bilgiler
bulunur: Üniversitenin adı, enstitü veya fakültenin adı,
programın adı, tezin (veya seminerin) adı, hazırlayanın adı
soyadı, yer ve yıl.
İç kapakta, hazırlayanın adından önce danışmanın adı ve
soyadı unvanıyla birlikte yazılır.
Seminer veya tezlerde dış kapak ile iç kapak arasında bir sayfa
boşluk bırakılır.
* * *
Not
Resmî yazışmalarda sayfa düzeni için zaman zaman Başbakanlık
Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü tarafından Resmî
Yazışma Kuralları ile ilgili genelgeler yayınlanmaktadır. Bu
genelgelerde yazışmanın nasıl yapılacağı, sayfa düzenin nasıl
olacağı ayrıntılı olarak anlatılmaktadır. Bu genelgelerden biri
17/2/1994 tarih ve B.02.0.PGM.0.12-383-3036 sıra numarasıyla Resmî
Yazışma Kuralları konusuyla yayınlanmıştır.
Seminer veya tezlerde iç kapak örneği
T.C.
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
TÜRK DİLİ ANA BİLİM DALI
TÜRKMEN TÜRKÇESİNDE CÜMLE YAPISI
YÜKSEK LİSANS TEZİ
Danışman
Prof. Dr. Tuncer GÜLENSOY
Hazırlayan
Ahmet KAYASANDIK
Kayseri, 1998
GÜZEL YAZI
Yazıyı güzel yazma, bir el alışkanlığı olmakla birlikte kitap
yazıları göz önünde bulundurularak ve aşağıda sıralananlara
dikkat edilerek güzel bir yazı -en azından okunaklı bir yazı-
yazılabilir:
1. Harfleri yazarken kalemin izlediği yol (yukarıdan aşağıya
ve
soldan sağa) doğru olmalıdır.
2. Harflerin satır arasında kalan kısımlarıyla yukarıda ve
aşağıda kalan kısımları arasında bir ölçü bulunmalıdır.
3. Harflerin boyları ve enleri arasındaki ölçüye dikkat
edilmelidir.
4. Yazı, dik yazılıyorsa harflerin yukarıya ve aşağıya
doğru
olan çizgileri satır çizgisiyle 90 derecelik açı oluşturacak
biçimde satıra dik olarak; eğik yazılıyorsa satır çizgisiyle
yaklaşık 70 derecelik açı oluşturacak biçimde birbirlerine
paralel olarak yerleştirilmelidir:
Cesurun bakışı, korkağın kılıcından keskindir.
Başkalarını sık sık affet, kendini asla.
5. Kelimeler arasında e harfinin sığacağı kadar boşluk
bırakılmalıdır.
6. Kaleme fazla bastırılmamalı, harfin başlangıç
noktasındaki
çizgi kalınlığı ne ise bitiş yerindeki kalınlığı da aynı
olmalıdır.
7. Okunaklı bir yazı için harfler birbirine değmemeli, en
azından
yazılan kalemin ucuyla aradan bir çizgi çekilebilecek kadar boşluk
bırakılmalıdır.
8. Harfleri, tek tek baskı harfleriyle yazma yerine el yazısı
da
denen bitişik yazı tercih edilirse daha az çabayla daha hızlı
yazmak mümkün olur. Bitişik yazıda, harfleri doğru yerlerden
bitiştirmeye özen gösterilmelidir.
Uyarı
a, g, n, m, y harfleri küçük harflerdir. Cümleye başlarken veya
özel adların başında bunlar ne kadar büyük yazılırsa yazılsın
büyük harf olamazlar. Benzer şekilde R, K, M harfleri de büyük
harflerdir. Bunlar da ne kadar küçük yazılırsa yazılsın küçük
harf olamaz. Yazıda imlâ açısından bunlara da dikkat edilmelidir:
ali, gazi, güzel, nazilli, mardin, yavuz… gibi kelimelerin ilk
harfleri küçük harf karakteriyle yazıldığı için yanlıştır.
Bunlar Ali, Gazi, Güzel, Nazilli, Mardin, Yavuz... şeklinde
yazılmalıdır.