Dilbilgisi soruları

[Serap Vapur]

Hocam ben Serap Vapur. Türkçe öğretmeniyim. Şu anda Arnavutluk'ta çalışıyorum. Siteye yeni üye olabilidim. Gerçekten çok güzel ve bizler için çok faydalı bir site.

   Sorumu daha açık bir şekilde anlatmaya çalışayım. Bazen ders anlatırken dilbilgisi konusunda tıkanıklıklar yaşıyorum. İşin içinden çıkamadığım zamanlar oluyor. Mesela bizim kitapta (Gökkuşağı Türkçe Dilbilgisi-2) dönüşlü fiilleri anlatırken "gezinmek" fiili kullanılmış. Benim de aklıma takıldı. Bu fiil dönüşlü mü, değil mi? Ek olarak bakarsak dönüşlü gibi görünüyor, fakat dönüşlü fiilin tanımına göre, dönüşlülük anlamı yok. Yani "İşi yapan ve işten etkilenen aynı" gibi bir açıklama yapılamıyor. Bunu öğrencilere nasıl açıklayabiliriz?  

   Demek istediğim bu tip sorulardı. Yani benim gibi  deneyimsiz Türkçe öğretmenlerinin sorularına cevap verme imkanınız olabilir mi? Yada siteyi ziyaret eden diğer arkadaşların cevap verme imkanı olabilir mi?

   İlgileriniz ve çalışmalarınız  için çok teşekkür ederim.

Açıkçası soruma bu kadar çabuk cevap gelmesini beklememiştim

---

Yahoo! kullaniyor musunuz?
Istenmeyen postadan biktiniz mi? Istenmeyen postadan en iyi korunma Yahoo! Posta’da
http://tr.mail.yahoo.com

[Ülkü Alci]

merhaba serap,
ben ulku alci bu site araciligiyla bana mailin geldi.yalniz dilbilgisi
kurallarini anlayabildim sadece diger yazilari anlayamadim cunku yazi
karakterin farkli galiba.
mailini bir daha yazar misin ancak nokta ve cengel olanlari kullanmadan.

_________________________________________________________________
Get a FREE Web site, company branded e-mail and more from Microsoft Office
Live! http://clk.atdmt.com/MRT/go/mcrssaub0050001411mrt/direct/01/

[ali ozgezici]

Bu konuda bazı fiiller var ki, ne yazık herkes kafasına göre birşeyler söylüyorlar.
Mesela: "Öğrenci sınavdan 5 alınca sevindi." cümlesindeki "sevindi"ye dönüşlü deseler de ben şahsen bunu dönüşlü olarak göremiyorum. Çünkü insan, kendisini 5 aldı diye sever mi? aşağıdaki açıklamaları okuyun. Aşağıdaki örnekler gayet güzel. Ayrıca yeniyim diyorsunuz. Kesinlikle derse girmeden önce konuyu iyice bilseniz bile kafanızın almadığı örnek kelime vb. çıkarın.  İyi günler.

c) Dönüşlü fiiller: Dönüşlü çatı ekleriyle oluşturulan ve öznenin yaptığı işin doğrudan doğruya tekrar özneye döndüğünü bildiren fiillerdir. Dönüşlü fiillerde -istisnalar dışında- özne ile nesne aynı varlıktır. Türkçe'de dönüşlü çatılı fiiller -(ı)n ekiyle kurulur. -(ı)l ve (ı)ş ekleriyle de dönüşlü görünümünde çatılar kurulabildiği söylenmekte ise de böyle fiillerde dönüşlülük anlamı belirgin değildir.

"Arkadaşın ne çok övündü." cümlesinin yüklemi dönüşlülük eki almış öv-ü-n-düdür. Övündünün bu cümleye kattığı anlam ise arkadaşın kendisi kendisini övdüdür.

O her akşam yıkanır: O, her akşam kendisi kendisini yıkar.

Faruk her sabah taranır: Faruk her sabah kendisi kendisini tarar.

"Gelen darbelerden ustaca korundu.", "O, gelen darbelerden kendisi kendisini ustaca korudu." Bu cümlelerde bildirilen eylemi yapan da, bu eylemden etkilenen varlık da öznedir. Bunlar gibi süsle-n-mek, söyle-n-mek, döv-ün-mek, fiilleri de dönüşlüdür.

Dönüşlü fiillerin özne ve nesnelerinin aynı varlık olmasına rağmen bazı dönüşlü fiiller nesne alabilir.

Bavulunu yüklendi: Yüklendi fiili dönüşlüdür; bavulunu cümlenin nesnedir.

Dün madalyalarını takındı: Takındı fiili dönüşlüdür; madalyalarını cümlenin nesnedir.