Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı'dan Günümüze Türk-Macar İlişkileri( Başbakanlık Osmanlı Arşivi Yayını)
Mümin YILDIZTAş
ARŞİV BELGELERİNE GÖRE OSMANLI'DAN GÜNÜMÜZE TÜRK MACAR İLİŞKİLERİ
(Kitap tanıtımı)
Macar ve Türk uluslarının köklerinin tarihin derinliklerine uzandığı ve aralarındaki ilişki ve bağların da o denli eski ve güçlü olduğu bilinmektedir. Bununla beraber, Osmanlıların Avrupa içlerine ilerleyişlerindeki en büyük engelin de Macarlar olduğu, bu nedenle iki milletin nice çetin savaşlarına tarihin tanıklık ettiği bilinmektedir. Ancak Osmanlıların Macaristan topraklarında hakimiyet tesisinin ardından durum farklılaşmış, Macar coğrafyasının önemli bir kısmına doğrudan merkezden atanan idareciler tarafından yön verilirken, Erdel bölgesi ise Osmanlı Devleti'ne bağlı bir krallık olarak kalmıştır. Bu şekilde yüzlerce yıl süren birebir ilişkiler Osmanlıların Macaristan'ı terk etmesinin ardından da bu kez farklı bir şekilde işlemeye devam etmiştir. Osmanlı Padişahı Sultan Abdülmecid'in, ülkesine sığınan Macar bağımsızlık savaşçılarının teslim edilmesini isteyen Avusturya yetkililerine karşı takındığı tavır ve geliştirilen resmî politikalar hâlâ her iki ulusun hafızalarındadır. Köklü dostluk temelinden hareket eden Macaristan ve Türkiye millî arşiv kurumları da, Sigetvar Seferi'nin 450'nci yıldönümü vesilesiyle Osmanlı'dan günümüze Türk ve Macar milletleri arasındaki ilişkileri çeşitli yönleriyle ortaya koyan her iki ülkenin ulusal arşivlerindeki binlerce belge taranarak bu kitap hazırlanmıştır. Kitapta 112 adedi Türkiye Cumhuriyeti arşivlerinden 50 adedi Macaristan Cumhuriyeti arşivlerinden seçilmiş 162 farklı konudaki belgeler aynı kitapta yer almıştır. Osmanlı Arşivi Belgeleri için sadeleştirme tekniği kullanılmış, bu hali ile Macar diline; Macaristan Arşivlerinde bulunan farklı dillerdeki (Macarca, Latince, Almanca) belgele rde günümüz Macar diline çevrildikten sonra Türkçeye tercüme edilmiştir. Böylelikle eser karşılıklı iki sütun halinde Türkçe ve Macarca olarak iki dilde yayımlanmıştır. Birçok belgede konunun daha iyi anlaşılır olması için hem Macar dilinde hem de Türkçe olarak oldukça titiz dipnot çalışması yapılmıştır. Macaristan Arşivlerinden gelen belgeler, ayrıca Osmanlı taşra teşkilatının yazışmalarındaki diplomatika farklılıklarını da göstermesi açısından oldukça kıymetlidir. Ayrıca eserde iki ülke ilişkilerini yansıtan bir hayli görsel de kullanılmıştır. Her iki ülke arşivlerinden alınan belgelerin birbirlerinden tefrik edilebilmesi amacıyla belge kodlarının başına TC. ve HU. rumuzları kullanılmıştır. Kitapta kullanılan belgelerin dijital görüntüleri de kitapla birlikte ayrıca sunulmuştur. Bu eser daha önce Polonya Arşivleri ile yapılmış olan "Yoldaki Elçi/ Osmanlı'dan Günümüze Türk-Leh İlişkileri" adlı çalışma ile birlikte başlayan uluslararası ortak arşiv belgeleri yayını projesinin ikinci kitabıdır. Devlet Arşivleri 2017 yılında da Fas Arşivleri ile ortak bir kitap çalışmalarına başlamıştır.
Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü yayınlarına İstanbul'daki Osmanlı Arşivi ve Ankara'daki Cumhuriyet Arşivi kitap satış ofislerinden ulaşılabilmektedir.