Osmanlı Arşivindeki Nüfus Defterleri

[Türk Tarihçiler]

Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı'ndaki
Nüfus Defterleri

Saygıdeğer meslektaşlarım, Akademisyenler, grup üyeleri ve
araştırmacılarımız;

Osmanlı coğrafyasında ilk (H.1246-1247) 'Nüfus Sayımı 1831 de
yapılmıştır. Sadece erkek nüfusun sayıldığı bu sayımdan amaç, askerlik
bakımından Müslüman nüfusun miktarını, cizye vergisi açýsýndan da
Hıristiyan nüfusun sayısını öğrenmektir. Bu sayım, daha sonra yapılan
Yoklama sayımlarıyla birlikte takriben 1847 senesinde tamamlanmıştır.
Arşivimizde Asıl kayıtların tutulduğu 7,700 adet defter bulunmaktadır;
Yoklama defterleriyle birlikte sayı 41,000 adede ulaşmaktadır.

Bu defterlerin dijital kopyalama ve restorasyon işlemleri daha önce
belirlenen numara sistemini takiben beraber yürütülmektedir. Halen
İstanbul ve Trabzon bölgelerine ait toplam 780 adet nüfus defterinin
dijital çekimleri tamamlanarak araştırmacılarımızın hizmetine
sunulmuştur. Dijital çekimdeki amacımız, defterlerin aşırı derecede
yıpranmasından dolayı yeni yıpranmalara meydan vermemek ve dijital
ortamda araştırıcıları daha süratli ve kaliteli hizmet sunmaktır.
Nüfus defterlerinin dijital kopyalama işlemleri tamamlandıkça
peyderpey araştırmacılarımızın hizmetine takdim edilecektir.

Diğer taraftan, Osmanlı Devleti'nde 1870 yılında da genel bir sayım
planlandıysa da gerçekleşememiş; daha sonraları 1882, 1895 ve 1906
senelerinde de nüfus sayımları yapılmıştır 1906 Sayımı kadın ve erkek
nüfusun birlikte yazıldığı ilk modern sayımdır. Yalnız belirtilen bu
tarihlerdeki sayımlara ait defterler Devlet Arşivleri Genel
Müdürlüğü'nde bulunmayıp, bunlar İçişleri Bakanlığı Nüfus ve
Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü arşivindedir. Bu defterlerle ilgili
çalışmalar MERNİS projesi çerçevesinde devam etmektedir. Devlet
Arşivlerinde sadece 1831 senesine ait nüfus sayım defterleri
bulunmaktadır. Bilgilerinize saygıyla sunulur.

Dr Önder BAYIR

Osmanlı Arşivi Daire Başkanı

[haydar çoruh]

Sayın hocam, bu bilgi için gerçekten teşekkür ederim. 1870 sayımı ile ilgili verilerin peşine çok düştük. Muhterem hocam sayın Dr. Mehmet Genç, doktora çalışmam sırasında bu konuya işaret etmişti. Biz de arşivden bu hususu çok talep ettik. Ancak bu bilgi ilk defa sizin tarafınızda şimdi açıklandı. Boşuna beklenti içindeydik. Mümkünse bu tür bilgileri zaman zaman açıklayınız, çünkü araştırmacılar olarak, her türlü çözümün kapısı diye Arşivi arşınlıyoruz. Saygı ve hürmetle. Dr. Haydar Çoruh

06 Kasım 2009 15:32 tarihinde Türk Tarihçiler <arifbi...@gmail.com> yazdı: