Kitap Tanıtımı: Tarih Nasıl Öğretilir?
Fatih Yazici
TARİH NASIL ÖĞRETİLİR?
Tarih Öğretmenleri İçin Özel Öğretim Yöntemleri
Editör: Mustafa Safran
Adnan Altun - Ahmet Doğanay - Ahmet Şimşek - Akif Pamuk - Ayten Kiriş Avaroğulları - Bahri Ata - Banu Çulha Öztaş - Bülent Akbaba - Dursun Dilek - Erhan Metin - Erkan Dinç - Fatih Yazıcı - Fatma Gültekin - Gülçin Dilek - Hasan Işık - Hüseyin Köksal- İbrahim Hakkı Öztürk - İbrahim Sarı - İsmail Hakkı Demircioğlu - Kerem Çolak- Murat Keçe- Mustafa Öztürk – Mustafa Safran - Nadire Emel Akhan - Namık Çencen - Neval Akça Berk - Özgür Aktaş - Ramazan Alabaş - Selahattin Kaymakçı - Semih Aktekin - Sezai Öztaş - Ş. Gülin Karabağ - Şahin Oruç - Tuba Belenli - Tuba Şengül Bircan - Tuğba Yanpar Yelken - Yasemin Er Tuna - Yasin Doğan- Yeliz Kale - Zihni Merey
“İnsanın, geçmişle arasında kurduğu ilişkiye, biz tarih diyoruz. İlişkinin kah resmi, kah hayali, kah fırtınalı ya da huzurlu oluşu, geçmişten değil, kendimize ve geleceğimize ilişkin karşılaştığımız problemlerden yahut yaptığımız tasarımlardan kaynaklanıyor. Ne de olsa bugün var olan ve yaşayanlar bizleriz. Bununla birlikte varlığımız ile geçmişimiz arasındaki bu ilişkinin etkiye çok da açık olduğunu söylemek kolay değildir. Çünkü bizlerin tanım ve tasarımlarımızın tarihe yüklediği gerilim ile onun bir sosyal bilim olarak metodolojik güvenceleri arasında sürekli bir didişme mevcuttur.”
Mustafa Safran
Bahsedilen bu gerilimin eğitime yansıması tartışılması gereken diğer bir boyuttur. Tarihin neden ve niçin öğretildiği önemli olmakla birlikte, bunlardan daha da önemli olanı tarihin nasıl öğretildiğidir. Tarihin öğretiminde müfredatın, ders kitaplarının ve iktidarın etkisi yadsınamaz. Fakat bu bağlamda belirleyici olan araçlardan birisi de mikro iktidardır. Öğretmenin kurduğu mikro iktidarın etkilerini en aza indirgemenin veya başka bir ifade ile doğrudan demokrasiyi tanımlayan, bireyin/öğrencinin kendi anlatısını oluşturmada en önemli argümanlardan birisi de alan eğitimidir.
Bu kitapta bir tarafıyla tarihin neliğinden, tarih öğretiminin amaçlarına kadar uzanan geniş bir yelpazede teorik tartışmaların yanı sıra, tarihin nasıl öğretileceği gibi uygulamaya/yaşantıya dair makaleler yer almaktadır.
Prof. Dr. Mustafa SAFRAN
Mustafa Safran, 1958 yılında Kastamonu Araç'ta doğmuştur. İlköğretimini doğduğu yerde, ortaöğretimini ise Rize Öğretmen Lisesi’nde tamamlamış, 1979 yılında Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nü birincilikle bitirmiştir. 1980 yılında Çankırı Lisesi'nde Tarih Öğretmeni olarak göreve başlamış, 1984 yılında Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi’ne Araştırma Görevlisi olarak girmiş, 1986 yılında Ankara Üniversitesi DTCF Sosyal Bilimler Enstitüsünde Yüksek Lisansını, 1989 yılında aynı enstitüde Doktorasını ta mamlamıştır. 1989’da Gazi Eğitim Fakültesi’nde Yardımcı Doçentlik kadrosuna atanmış, 1993 yılında Tarih Eğitimi alanında Doçent, 1999 yılında ise Profesör olmuştur. Sosyal bilgiler öğretimi, tarih metodolojisi, tarihin doğası ve eğitimdeki yeri, Türkiye’de ve Dünyada tarih öğretimi, tarih programları ve ders kitapları üzerinde çalışan ve ders veren Mustafa Safran 1996 yılında Milli Güvenlik Akademisine (6 ay) devam ederek Akademinin 42. Dönem mezunları arasında yer almış, 1993-1995 yılları arasında Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu’nda Tarih ders programlarının hazırlanmasında görev almış, 1998 yılında YÖK-Dünya Bankası işbirliğince Eğitim Fakültelerinin yeniden yapılandırılması konusunda A.B.D’de incelemelere katılmış, 2006 yılında YÖK-MEB işbirliğince ilk ve ortaöğretim müfredat programlarının yeniden yapılandırılması sürecine katkı sağlamıştır. Gazi Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Koordinatörlüğü, Aynı üniversiteye bağlı Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Başkan Yardımcılığı, Ankara Eğitim Yüksek Okulu Müdürlüğü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müdür Yardımcılığı, Gazi Eğitim Fakültesi Dekan Yardımcılığı ve Gazi Eğitim Fakültesi Dekanlığı görevlerinde bulunmuştur. Mustafa Safran halen UNESCO Milli Komite Üyesi ve TUBA asil üyesidir. Çok sayıda makale, bildirisi ve 6 kitabı bulunan Safran evli ve 2 çocuk babası olup İngilizce bilmektedir.
İçindekiler
Önsöz
Mustafa Safran / 7
İkinci Baskıya Önsöz
Mustafa Safran / 9
GİRİŞ: Türkiye’de Tarih Eğitimi ve Öğretimi
Mustafa Safran / 15
I. BÖLÜM: TARİH, TARİH YAZIMI VE TARİH ÖĞRETİMİNİN NELİĞİ ÜZERİNE
Tarih Nerededir?
Mustafa Safran / 19
Tarih Yazıcılığının Dünü, Bugünü ve Yarını Üzerine Kısa Bir Bakış
Ahmet Şimşek-Akif Pamuk / 23
Dünyada ve Türkiye’de Tarih Eğitiminin Tarihsel Gelişimi
Zihni Merey / 29
II. BÖLÜM: EĞİTİMDE TEMEL PARADİGMALAR VE VE TARİH EĞİTİMİ
Davranışçı ve Bilişsel Öğrenme Kuramları
Ahmet Doğanay / 39
Oluşturmacı Öğrenme Kuramları
Tuğba Yanpar Yelken / 51
Tarih Öğretimi ve Çoklu Zekâ Kuramı
Tuba Belenli / 56
III. BÖLÜM: TARİH NEDEN ÖĞRETİLİYOR?
Tarih Öğretiminin Amaçları
İsmail Hakkı Demircioğlu / 67
Tarih Bilinci Açısından Tarih Öğretiminin Amaçları
Erkan Dinç / 72
Kimlik ve Tarih Öğretimi
Akif Pamuk/ 79
Çokkültürlü Bir Toplumda Tarih Öğretimi
Fatih Yazıcı / 89
Kronoloji ve Zaman Algısı
Ahmet Şimşek / 98
Mekanı Algılama Becerisi
Mustafa Öztürk / 104
Tarih Öğretiminde Çok Perspektiflilik
Neval Akça Berk / 116
Tarihsel İmgelem
Dursun Dilek-Ramazan Alabaş / 125
Tarih Derslerinde Problem Çözme Yönteminin Kullanılması
Bahri Ata / 132
Tarihsel Empati Becerisi: Öğretimi, Ölçülmesi ve Değerlendirilmesi
Ş. Gülin Karabağ / 137
Öğrencilerde Tarihsel Düşünce Gelişimi
Dursun Dilek - Ramazan Alabaş / 144
Tarih Öğretiminde Değerler
Fatma Gültekin / 152
Tarih Öğretimi Açısından Tarih Okuryazarlığı
Murat Keçe / 159
Tarih Derslerinde Tarihsel Dil Kullanımı
Erhan Metin / 168
IV. BÖLÜM: TARİH ÖĞRETİM PROGRAMI VE DERS KİTABI
Çağdaş Tarih Öğretimi Programlarında Temel Yaklaşımlar
Gülçin Dilek / 177
Çağdaş Ülkelerde Tarih Ders Kitapları: Uluslararası Bir Bakış
Ş. Gülin Karabağ / 185
V. BÖLÜM: TARİH ÖĞRETİMİ VE ÖZEL ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ
Tarih Öğretiminde “Tarihsel Önemin” Belirlenmesi ve Kullanılması
Yasemin Er Tuna / 195
Tarih Öğretiminde Kanıtı Sorgulama
Yasin Doğan / 206
Tarih Öğretiminde Görsel Kaynaklardan Yararlanma
Bülent Akbaba / 217
Tarih Öğretiminde Harita Bilgisi ve Kullanımı
Mustafa Öztürk / 231
Tarih Öğretiminde Müzeler ve Tarihî Mekânlar
Yeliz Kale / 242
Tarih Öğretimi ve Sözlü Tarih
İbrahim Sarı / 251
Tarih Öğretimi ve Yerel Tarih
Hasan Işık / 256
Tarih Öğretimi ve Proje Uygulamaları
Semih Aktekin / 267
Tartışma Yönteminin Tarih Derslerinde Kullanımı
Erkan Dinç / 277
Tarih Öğretiminde Drama
Tuba Şengül Bircan / 288
Tarih Derslerinde Edebi Ürünlerin Kullanılması
Namık Çencen / 299
Tarih Öğretiminde Epik Şiirlerin Kullanılması
Hüseyin Köksal / 307
Tarih Öğretiminde Destanlar ve Efsaneler
Ahmet Şimşek / 313
Tarih Öğretiminde Tarihsel Hikaye ve Roman
Ahmet Şimşek / 319
Tarih Öğretiminde Mizah ve Karikatür
Adnan Altun / 327
Tarih Derslerinde Etkili Not Alma Becerisinin Kullanımı
Ayten Kiriş Avaroğulları / 340
Tarih Derslerinde Etkin Soru Sorma
Banu Çulha Özbaş / 345
Tarih Derslerinde Filmlerin Kullanımı
Sezai Öztaş / 352
Tarih Öğretimi ve Animasyonlar (Canlandırmalar)
Tuba Şengül Bircan / 362
Avrupa Tarihi Konularının Öğretimi
İbrahim Hakkı Öztürk / 371
İnkılap Tarihi Öğretiminde Biyografiler
Bülent Akbaba / 379
Tarih Öğretiminde Biyografiler
Şahin Oruç / 384
Tarih Derslerinde Ekonomi Konularının Öğretilmesi
Nadire Emel Akhan / 391
Tarih Derslerinde Savaş ve Antlaşma Konularının Öğretimi
Özgür Aktaş / 400
VI. BÖLÜM: TARİH ÖĞRETİMİNDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Tarih Öğretiminde Geleneksel Ölçme ve Değerlendirme Yaklaşımları
Selahattin Kaymakçı-Kerem Çolak / 409
Oluşturmacı Ölçme ve Değerlendirme Yaklaşımları
Tuğba Yanpar Yelken / 422
VII. BÖLÜM: TARİH ÖĞRETMENİ KİMDİR?
İyi Bir Tarih Öğretmeninin Nitelikleri (Öğretmen Tipolojisi)
Banu Çulha Özbaş / 431
Tarih Öğretmeninin Mesleki Becerilerini Şekillendiren Unsurlar
Ş. Gülin Karabağ / 437
Hayat Boyu Öğrenme ve Sürekli Mesleki Gelişim
Semih Aktekin / 441
Yeni İnsan Yayınevi
Tohum Yayıncılık Turizm Reklam ve Sağlık Hizmetleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi
Altıntepe mah. Özüdoğru Sok. No: 44/1B Küçükyalı İstanbulKüçükyalı İstanbul Türkiye
Tel: (0 216) 489 84 08 Fax: (0 216) 518 23 60
e-mail: yeniinsa...@gmail.com/newhuman...@yahoo.com
facebook/yeniinsanyayinevi
--
Dr. Fatih YAZICI
Marmara Üniversitesi
Atatürk Eğitim Fakültesi
Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Bölümü
Tarih Eğitimi Anabilim Dalı
