Kitap okumayı özlemek, sayfa çevirmeye hasret kalmak ne acı bir
duygu... Yolculuklar olmasa kitap okuyamayacağız. Son yolculuğumda
Serkan Acar'ın Allen'dan muhteşem çevirisi "Muhteşem Süleyman
Zamanında Türk Dünyası" adlı kitabı bitirme fırsatım oldu. Ardından da
Ahmet Buran hocamın harika çalışması "Türkiye'de Diller ve Etnik
Gruplar" başladım.
Çeviri sırasında Serkan'la sık görüştüğümden, kitabın içeriğinden
haberdardım. Ancak hacimce dar ve genellikle sorunlar üzerine
yoğunlaşmış bir eser. Jeopolitik pek gözükmüyor. Yine de, ilmi
değerine paha biçilemeyecek kadar özenli ve yoğun bir çalışma.
Allen'ın kitabının varlığı, bizim tarihçileri 16. yy'a toplu bakan bir
eser veya eserler ortaya koyma farzı kifayesinden kurtarmıyor. Tabii,
aynı anda hem Osmanlı'yı, hem Safevi'yi, hem Babürlü'yü, hem
Özbek'leri, hem Kazakları, hem Kaşgar Hanlığını, hem Sibir'i ve de
Nogaylar ile İdil boyunu bilecek bir adam lazım. Ayrıca bir taraftan
Portekiz'i, bir taraftan Rusya'yı çok iyi tanıyacak... Olmaz değil,
olur, ama kabadayı değil de gerçek bir babayiğit lazım bu iş için.
Ben sadece kitaptaki Kossak kelimesine takıldım. Rus çarlığının
hükmünün uzanmadığı bozkırları mesken tutan avare topluluğun ismini
bizim Kazaklardan ayırmak, işin farkında olan herkesin derdi. Serkan
da bunu iyi bilen birisi olarak ayırmaya çalışmış. Ama İngilizceden
aktarma olmuş gibi. Bir de -ss- sessizlerine gerek ve mahal yok.
Benzer isim taşıyan iki halkın ayrılığına dikkat edilmediği için,
Osmanlı döneminde İstanbul'a denizden saldıran adamlarla
Kazakistan'daki bir fabrikada Türk (?) işçilere saldıran adamların
aynı milletten kimseler oludğunu söyleyen tarihçiler ortaya çıkıyor.
Kendine tarihçi diyen adam biri Türk öbürü Slav olan iki topluluğu
ayıramazken, öbür okumuşlar ne yapsın? Tolstoy'u okuyup da "Aaaaa,
Kazakların bizimle hiç alakası yokmuş. Ne Türk ne de Müslümanlar!"
diyen kimseler çok olmuştur. Aşk-ı Memnu filminin kitabının
yazıldığını gören okumuşların olduğu bir ülkede azami dikkat
gerekiyor.
Rusçada ve anadilimiz olan İngilizcede bu iki halkın ismi ayrı
yazılıyor ve kesinlikle birbirine karışmıyor. Biz daha önce Slav
asıllı topluluk için Türkçede Kozak biçimini önermiştik. Vakıa aynı
yazılış Rusçada 'Kazak' olarak telaffuz edilir ama bu bizim için
geçerli değil. Kazak ve Kozak kelimelerini açık şekilde birbirinden
farklı söyleriz.
Daha önce Yücel Öztürk Bey'le de ayrıntılı konuşmuştuk ve o yerleşmiş
kullanımı tercih ettiğini söylemişti. Eğer galat-i meşhur başka
hatalara kapı açmıyorsa galat-ı meşru olabilir, ama buradaki örnekte
yanlış anlamalar var. Rus Kazağı gibi bir tarif de yeterli değil ve
gereksiz. Neden Rus Kazağı oluyor? Leh Kazağı olmaz mı?
Bu konuyu tarihçiler encümeninin dikkatine sunuyorum. Bizimkilere
Kazak demeye devam edelim ama Ortodoks olan topluluğun adı Kozak
olsun...
Selamlar
--
Osman Karatay
---------- Yönlendirilmiş ileti ----------
Kimden: Ufuk Tavkul <tav...@yahoo.com>
Tarih: 17 Mart 2012 11:26
Konu: Re: [Turkoloji - Turkology] Muhteşem yüzlerce yıl, Kozaklar, Tatarlar, vs.
Kime: "turk...@yahoogroups.com" <turk...@yahoogroups.com>
Sıradan bir vatandaşın Orta Asyalı Türk Kazakla Ortodoks Rus Kazağını karıştırması bizi ilgilendinrmez ama Türk tarihiyle, Türkolojiyle uğraşıp her iki Kazağı birbirine karıştıran varsa diyecek bir şey yok. Osmanlı devleti Orta Asyalı Türk Kazaklardan habersizken Rus Kazaklarıyla mücadele ediyordu. Dolayısıyla Osmanlıca terminolojiye bu halk Moskof Kazağı adıyla çoktan girmişti. Osmanlı belgelerinin hiçbirinde Ortodoks Kazaklara Kozak adı verilmemiştir. İngilizce Cossack adından devşirme Kossak adı Türkçede bu halk için nasıl kullanılamazsa, Ukrain dilinden alınan Kozak adı da kullanılamaz. Şunu da gözden kaçırmamak lazım ki Kazak adı bir etnik topluluk adı olmaktan çok bir yaşam biçiminin adıdır. Ufuk Tavkul
------------------------------------
Yahoo! Groups Links
<*> To visit your group on the web, go to:
http://groups.yahoo.com/group/turkoloji/
<*> Your email settings:
Individual Email | Traditional
<*> To change settings online go to:
http://groups.yahoo.com/group/turkoloji/join
(Yahoo! ID required)
<*> To change settings via email:
turkoloj...@yahoogroups.com
turkoloji-f...@yahoogroups.com
<*> To unsubscribe from this group, send an email to:
turkoloji-...@yahoogroups.com
<*> Your use of Yahoo! Groups is subject to:
http://docs.yahoo.com/info/terms/
__._,_.___.![]()
__,_._,___--
Osman Karatay