TARİH /// İsmi Altay Tanklarına Verilen Paşa : Fahrettin Altay

[Özel Büro (Dig.Security.İŞNET)]

Kurtuluş savaşından Altay tanklarına uzanan bir hikaye

Fahrettin Altay

1880‟de İşkodra’da doğan Fahrettin Altay, Harp Okulu ve Akademisini bitirdikten sonra Balkan Savaşı’na kadar doğuda görev yapmış, ilk cephe görevini

Aşiret Tugayı’nın komutanı olarak, Kırklareli’nin Bulgar işgalinden kurtarılmasıyla gerçekleştirmiştir. I. Dünya Savaşı’nda Çanakkale, Romanya ve Filistin cephelerinde görev yapan Fahrettin Altay, Mondros Ateşkesinden bir süre önce 12. Kolordu Komutanı olarak atanmıştır. Kurtuluş Savaşı’nın örgütlenme döneminde İstanbul’a eğilimi ağır basmakla birlikte, Temsil Kurulu ile İstanbul arasında dengeli bir politika izlemiştir.

1. ve 2. İnönü Savaşları’nda Sakarya Meydan Muharebesi'nde görev almıştır.  1921 yılında Mirliva rütbesine terfi etmiş ve Paşa olmuştur. Akabinde Süvari Grup Komutanlığı'na atanmıştır. Kurtuluş Savaşı’nın son yıllarında Uşak, Afyon, Alaşehir çevresindeki çarpışmalarda süvarileri büyük hizmet görmüştür. Kütahya'nın Emet ilçesinden kendisi Emet halkı ve süvarileri tarafından kaçırılan Yunan ordusunu kovalayarak İzmir’e giren ilk süvari birlikleri Altay’ın komutasındaydı. 10 Eylül tarihinde İzmir'de Başkomutan Mareşal Gazi Mustafa Kemal Paşa'yı karşıladı. Büyük Taarruz'daki başarıları nedeniyle Ferik rütbesine terfi ettirilmiştir.

İzmir'in kurtarılmasından sonra emrindeki Süvari Kolordusu ile Çanakkale Boğazı üzerinden İstanbul'a yönelmiştir. Bunun üzerine İngiltere, Fransa ve Kanada'da siyasi etkileri olan Çanakkale Krizi oluşmuştur.

I. dönem TBMM'de Mersin milletvekili olarak bulunuyordu ama devamlı cephede görev yapmaktaydı. II. Dönem TBMM'de de İzmir milletvekili olarak yer aldı. Bir yandan da 5. Kolordu Komutanı olarak görev yaptı. Başkomutan Müşir Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın 1924 yılındaki İzmir gezisine eşlik etti. Askerlik ve milletvekilliğini birlikte yürütmesi mümkün olmayınca Mustafa Kemal Paşa'nın isteğine uyarak meclisten ayrıldı ve orduda kaldı.

1926 yılında Orgeneral rütbesine terfi etmiştir. 1927 yılında tedavi için Avrupa'ya giden Mareşal Fevzi Paşa'nın yerine Genelkurmay Başkanlığı'na vekalet etmiştir. 1928 yılında Türkiye’yi ziyaret eden Afgan Kralı Emanullah Han ile eşi Kraliçe Süreyya'ya mihmandarlık etmiştir. 1930 yılında Menemen Olayı'ndan sonra Menemen, Balıkesir, Manisa'da ilan edilen sıkıyönetim sırasında sıkıyönetim komutanlığına tayin edilmiştir. 1933 yılında 1. Ordu Komutanlığı'na atanmıştır.

1934 yılında Kızıl Ordu manevralarına davetli tek ülke olan Türkiye'den gidecek askeri heyetin başkanlığını yaptı. Aynı yıl İran ve Afganistan arasındaki sınır anlaşmazlığında hakemlik yaptı. Hazırladığı rapor anlaşmazlığın çözümlenmesine esas oluşturdu. Atabay Hakemliği adı verilen rapor, günümüz İran-Afganistan sınırının güney kısmının çizilmesini sağladı.

1936 yılında İngiltere Kralı VIII. Edward’ın Çanakkale Savaşı alanları gezisine refakat etmiştir. 1937 yılında Trakya Manevraları'na katılmıştır 1938 yılında Atatürk için yapılan cenaze törenine komutan tayin edildi. 1945 yılında, Yüksek Askerî Şûra üyeliği sırasında yaş haddinden emekliye ayrılmıştır.

1946-1950 yılları arasında CHP'den Burdur milletvekilliği yapmıştır. 1950'den sonra siyasi hayattan da çekilerek İstanbul'a yerleşmiştir.

Altay Soyadı

Fahrettin Paşa’ya Altay soyadı Atatürk tarafından verilmiştir. 1966 yılında Fahrettin Altay Paşa, Altay kulübünü ziyaretinde Altay soyadını nasıl aldığını şöyle anlatmıştır

“Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Paşa ile mütareke yıllarında İzmir’i ziyaretimizde Altay bir İngiliz donanma karması ile Alsancak’ta oynuyordu. Maçı beraber izledik. Altay çok güzel bir oyundan sonra İngiliz’leri yenince Ulu Önder çok duygulandı, gururlandı ve Altay için takdirlerini belirtti. Aradan epey zaman geçti. Gazi Mustafa Kemal Paşa, İran ile bir sınır anlaşmazlığını halletmek üzere beni görevlendirdi ve Tebriz’e gittim. Tebriz’de bulunduğum sırada; Meclis'te soyadı kanunu müzakere edilmiş ve ittifakla Gazi Mustafa Kemal Paşa’ya Atatürk soyadı verilmişti. Bütün yurt kendisini yeni soyadından dolayı tebrik ediyordu. Ben de hemen bir telgraf çekmiş ve kendilerini kutlamıştım. Atatürk’ten ertesi gün gelen cevab-ı telgraf şöyle idi:

Sayın Fahrettin Altay Paşa, Ben de seni tebrik eder Altay gibi şanlı şerefli günler dilerim.

Telgrafı aldığım zaman gözlerim dolu idi. Atatürk çok mutehassıs olduğu ve beraberce izlediğimiz Altay maçının hatırasına izafeten bana Altay soyadını layık görmüştü.

2007 yılında çalışmalarına başlanan Türk yapımı Altay Tankı'nın adı Türk Kurtuluş Savaşı'nda 5. Süvari Kolordusu'nun Komutanı Fahrettin Altay'ın hatırasına verilmiştir. Altay tankının özellikleri şöyledir:

Altay, Türkiye'nin geliştirmekte olduğu 3+ nesil ana muharebe tankıdır. Şu anda detaylı tasarım aşamasındadır. Milli Tank Üretim Projesi (MİTÜP) çerçevesinde 30 Mart 2007'de yapılan Savunma Sanayi İcra Komitesi toplantısı sonucunda Savunma Sanayii Müsteşarlığı tarafından proje ana yüklenicisi olarak Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi A.Ş. belirlenmiştir.

Altay projesinin teknik destek sağlayıcısı Güney Kore'nin Rotem firmasıdır. "Altay" olarak adlandırılan tankın tasarım, geliştirme, prototip imalatı, test ve sertifikalama aşamalarının tamamlanması için 500 milyon dolar mali kaynak ayrılmıştır. Üçüncü nesil ana muharebe tankı olarak tasarlanmakta olan aracın prototip testleri ve kalifikasyon çalışmalarının 2012 yılında tamamlanması, seri imalatın ise 2016 yılının sonunda devreye alınması öngörülmektedir. Tasarım aşamasında Güney Kore üretimi XK-2 ana muharebe tankı projesinden elde edilmiş tecrübelerden de yararlanılması hedeflenmektedir. Proje sonunda açılacak yeni bir ihale ile seri üretimi kazanan kurum ya da kuruluş belirlenecektir. İlk etapta üretilmesi planlanan 250 adet tank, TSK’nın ihtiyaçları doğrultusunda artırılabilecektir.

Tankta 120 mm yivsiz top olacağı tahmin edilmektedir. Kimyasal, biyolojik ve radyoaktif saldırılara karşı korumalı olacaktır. Planlanan maksimum hız saatte 90 kilometre, bir 1,800 hp(1,300 kW) motor(ilk iki parti 1,500 beygir motorlara sahip olacak) sayesinde ayarlamalar yapılarak suyun 4,1 metre altında çalışması mümkün olacaktır.

Aracın Volkan-III tank atış kontrol sistemi ve tank komuta kontrol muhabere bilgi sistemi Aselsan tarafından tasarlanacak ve üretilecek, 120 mm’lik 55 kalibre ana silah sistemi, Hyundai-Rotem kanalı ile teknoloji transferi yapılarak MKE tarafından, modüler zırh paketi ise Roketsan tarafından üretilecektir. Otokar 4 prototipin tasarımı ve geliştirilmesi için 500 milyon ABD Doları tutarında teşviğe hak kazanmıştır.

Altay Türk Ana Muharebe Tankı için Roketsan tarafından geliştirilen ’zırh sistemi’, 3 Haziran-10 Temmuz 2013 tarihleri arasında yapılan testler sonunda başarılı bulunarak kalifiye edildi. SSM ile imzalanan sözleşme kapsamında Altay Zırh Sistemi Geliştirilmesi ve Balistik Koruma Merkezi Kurulması Projesi çerçevesinde Türkiye’nin geliştirilmekte olan ilk milli ana muharebe tankının zırhı, Roketsan tarafından tasarlanıp üretilerek, kalifiye edildi.

Kaynakça

FAHRETTİN ALTAY,  Hazırlayan Mustafa OKUKLU, Yüksek Lisans Tez Çalışması, T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ ENSTİTÜSÜ

Altay Ana Muharebe Tankı, Börteçin Ege, Roketsan Dergisi

[status publish]

[geotag on]

[publicize off|twitter|facebook]

[category araştırma]

[tags TARİH, Altay Tankları, Paşa, Fahrettin Altay]