NARKOTİK DOSYASI /// Prof. Dr. İ. Hamit Hancı : Dünya Uyuşturucu Raporu 2026

[Digi Security (İŞNET)]

Prof. Dr. İ. Hamit Hancı : Dünya Uyuşturucu Raporu 2026

***

Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) 2026 Dünya Uyuşturucu Raporunu, 26 Haziran 2026 da, “Dünya Uyuşturucu Kullanımı ve Kaçakçılığı ile Mücadele Günü” nde yayımladı.

Rapor, küresel uyuşturucu pazarlarındaki güncel trendlere genel bir bakış sunmakta ve uyuşturucu kullanımı, üretimi ve kaçakçılığı hakkında en son bilgileri içermekter. İçinde oldukça ilginç veriler mevcut.

Rapor, küresel uyuşturucu eğilimleri ve temel sorunlara ilişkin kapsamlı bir genel bakış sunmanın yanı sıra, tematik bölümünde uyuşturucu kullanımının güvenlik ve emniyet üzerindeki etkisine odaklanmış bir analizi de kapsamakta.

Kendi Web sitelerinde çok ayrıntılı bilgiler mevcut. Biz raporun içinden hayati öneme sahip bazı bilgileri paylaşalım dedik.

Raporu okurken gerçekten inanılmaz bir tehdit altında olduğumuzu gördük.

UNODC (Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi)  İcra Direktörü Monica Juma bile şöyle diyor : "Piyasada benzeri görülmemiş bir şekilde yeni uyuşturucu türlerinde bir artış gördük ve endişe verici olan, bazılarının eskisinden daha güçlü veya tehlikeli olması."

2026 Dünya Uyuşturucu Raporu verilerine göre;

*Dünya genelinde 15-64 yaş arası yaklaşık 331 milyon kişi uyuşturucu madde kullanmakta. Bu sayı küresel nüfusun yaklaşık %6,2'sine denk gelirken, son 10 yılda kullanım oranlarında %34'lük bir artış gerçekleştiği görülmekter

•Uyuşturucu kullanım bozukluğu olan her 12 kişiden sadece biri tedavi görmekte.

•Uyuşturucu kullanım bozukluğu olan kadınların sadece 23'te biri tedavi görürken, erkeklerde bu oran 9'da bir olarak belirlenmekte.

•Uyuşturucu kaçakçıları yenilik yapmaya devam ederek, 2024 yılında küresel pazardaki yeni psikoaktif maddelerin sayısını 755'e çıkardı; bunlardan 118'i ilk kez tespit edildi.

•2024 yılında dünya genelinde tahminen 5,9 milyon kişi uyuşturucuyla ilgili suçlardan dolayı resmi olarak adli sistemle temas halindeydi; bunların yaklaşık üçte ikisi uyuşturucu kullanımı veya bulundurma suçlarından yargılanıyordu.

•Aynı yıl tahminen 3,7 milyon kişi uyuşturucu suçlarından yargılandı ve yaklaşık 2,2 milyon kişi mahkum edildi.

*Avrupa'da ,Güneydoğu Avrupa, Batı ve Orta Avrupa'da amfetamin tipi uyarıcıların (ATS) kullanımı ve sağlık üzerindeki zararları çoğunlukla amfetaminle bağlantılı olup diğer bölgelere kıyasla nispeten düşük. Amfetaminler, Avrupa'da kokain ve "ekstazi"den sonra en yaygın üçüncü uyarıcı ilaç grubudur.

*Metamfetamin ve diğer ATS'ler, Doğu ve Güneydoğu Asya'da insanların uyuşturucu tedavisi aradığı başlıca maddeler olmaya devam etmekte.

*2024 yılında ATS ele geçirme vakaları, başta metamfetamin olmak üzere, yeni bir rekor seviyeye ulaştı.

*Uluslararası denetim altındaki tıbbi kullanım amaçlı farmasötik opioidlerin bulunabilirliği son yıllarda istikrar kazandı. Tıbbi kullanım amaçlı farmasötik opioidlerin bulunabilirliği, 1998 ile 2024 yılları arasında iki kattan fazla arttı; bu artış, 2013 yılına kadar güçlü bir yükselişin ardından düşüş ve kısmi bir toparlanma ile gerçekleşti…

*Uluslararası denetim altındaki farmasötik opioidlerin tıbbi kullanım için bulunabilirliği açısından Küresel Kuzey ve Küresel Güney arasında büyük bir fark devam etmekte

*Dünya genelinde hemen hemen her ülkede kenevir yetiştiriciliği devam etmekteÜye Devletler tarafından bildirilen kenevir yetiştiriciliğine ilişkin eğilimler, 2020 itibarıyla yaygın bir artış eğilimini, ardından yavaşlama ve belirgin bir düşüşü göstermekte

*2024 yılında esrar ele geçirme olayları yüksek seviyelerde istikrar kazandı ve kaçakçılık büyük ölçüde bölge içiydi. Ancak son yıllarda, özellikle Kuzey Amerika'dan olmak üzere, bazı yeni bölgeler arası akışlar ortaya çıktı.

*Esrar kaçakçılığı küreseldir ve ele geçirmeler Afrika ve çevresinde yoğunlaşmaya işaret etmektedir…

*Tıbbi amaç dışında esrar kullanımının yasallaştırılması, kullanımının giderek normalleşmesiyle yönlendirilen bir süreklilik göstermiştir; bu süreç başka yerlerdeki gelişmeleri de etkilemiştir. Aralık 2025 itibarıyla Kanada, Uruguay ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki 28 yargı bölgesi, ya tıbbi amaçlı kullanım için esrar kullanımını yasallaştırmış ya da başka düzenlemeler getirmiştir…

*Esrar reçinesi ele geçirmeleri, esrar bitkisinin (yüksek THC seviyelerine sahip) esrar reçinesinin yerini giderek daha fazla almasıyla birlikte pazarın daraldığını göstermekte. Esrar reçinesi ele geçirmeleri 2020 yılına kadar yukarı yönlü bir trend gösterdi, ancak o zamandan beri tüm bölgelerde keskin bir düşüş yaşadı - küresel olarak %50'den fazla - bu da bir pazar daralmasına işaret ediyor…

*2024 yılında esrar ele geçirme oranları yüksek seviyelerde istikrar kazandı. 2019-2023 dönemindeki artışların ardından, küresel esrar otu ve reçinesi ele geçirme oranları 2024 yılında yüksek seviyelerde istikrar kazandı. Ancak, daha yüksek ele geçirme oranlarının ve bunların arz üzerindeki olası etkisinin, bildirilen düşüşle bağlantılı olup olmadığı henüz net değil…

*Son 20 yılda Güney ve Orta Amerika'da esrar kullanımı arttı.

*Sınırlı veriler, Afrika'da esrar kullanımının küresel ortalamanın üzerinde olduğunu ve kadınlar ile erkekler arasında büyük farklılıklar bulunduğunu göstermekte.

*Avrupa'da uzun süreli büyümenin ardından esrar kullanımı istikrar kazandı. Esrar, 2024 yılında tahmini 31 milyon kullanıcısıyla (10 milyon kadın ve 21 milyon erkek) Avrupa'da en yaygın kullanılan uyuşturucu olmaya devam etmekte.

*Yakın ve Orta Doğu'daki sentetik uyuşturucu piyasası, "captagon" tedarikindeki aksaklıkların ardından dinamik yapısını korumakta. Yakın ve Orta Doğu, 2020-2024 yılları arasında küresel "captagon" ele geçirmelerinin %77'sini oluşturmakta. Üretim ağırlıklı olarak Suriye Arap Cumhuriyeti ve Lübnan'da gerçekleşirken, kaçakçılık da bu bölgelerde yoğunlaşmakta

*Çeşitli kullanım ve zarar göstergelerine göre, Batı ve Orta Avrupa'nın yanı sıra Güneydoğu Avrupa'da da kokain kullanımı artmaya devam etmekte

*Kokain kaçakçılığı Amerika ve Batı Avrupa'da yoğunlaşmaya devam etse de, veriler tüm kıtaların etkilendiğini göstermekte. 2020-2024 dönemi boyunca dünya genelinde kokain sevkiyatının ana çıkış ülkeleri olarak Kolombiya, ardından Peru ve Brezilya belirlendi, ancak kaçakçılık rotaları değişiklik göstermekte

*Avustralya'da, özellikle erkekler arasında olmak üzere, 2010 ile 2021 yılları arasında kokain kullanımında ve buna bağlı zararlarda artış olduğunu göstermekte.

*Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da 2024 yılına kadar gençler arasında kokain kullanımı azaldı, ancak genel nüfus arasında azalma görülmedi

*Kokain, Avrupa'da esrarın ardından en çok kullanılan ikinci uyuşturucu madde. Bununla birlikte, kişi başına düşen madde tüketimi Amerika kıtasına göre daha düşük. Batı ve Orta Avrupa'da (dünyada ortalama yaygınlık oranı en yüksek üçüncü alt bölge) yıllık kokain kullanımı nispeten yüksekt.

*Son on yılda, Güney Amerika'nın bazı ülkelerinde kokain kullanımının yaygınlığı nispeten sabit kalırken, diğerlerinde artış göstermekte.

*Başlıca metamfetamin olan ATS'nin en büyük pazarları Doğu ve Güneydoğu Asya ile Kuzey Amerika.

*Genel olarak karanlık ağ üzerinden uyuşturucu satışları oldukça dirençli görünse de, karanlık ağ pazarları son derece değişken ve sıklıkla hızla ortadan kaybolmakta.

*Çoğunlukla uyuşturucuyla ilgili olan Darknet satışları, 2025 yılında yaklaşık 2,5 milyar ABD dolarına ulaştı ve giderek toptan satışlar tarafından yönlendirilirken, perakende çevrimiçi satışların büyük kısmı sosyal medyada gerçekleşmekte.

*2024 yılında uyuşturucuya bağlı ölümlerde azalmadan ziyade artış bekleyen ülke sayısı daha fazla. 66 ülke tarafından bildirilen toksikolojik bulgular, opioidlerin doğrudan uyuşturucuya bağlı ölümlerde en sık görülen madde olduğunu, kokainin ise (küçük bir farkla da olsa) ikinci sırada yer aldığını göstermekte

*Eroin ve morfin ele geçirmeleri Asya'da yoğunlaşmaya devam etmekte

*Uyuşturucu piyasasında bulunan uyuşturucu karışımları, geleneksel olarak gözlemlenen zararlara ek olarak, kullanıcı tarafından bilinmeyen içerik, değişken içerik, zararlı bileşenlerin varlığı veya olası ilaç etkileşimleri gibi sorunlar nedeniyle ek zararlara da yol açabilmekte. "Tuci" pembe kokain gibi yeni uyuşturucu karışımları da bunlardan biri…

*Tedavi kapsamı küresel olarak düşük seviyede kalmakta . Uyuşturucu kullanım bozukluğu olan kişilerin yalnızca küçük bir kısmı tedavi görmekte; kapsam Avrupa'da en yüksek, Afrika ve Asya'da ise en düşük.

*Uyuşturucuyla ilgili tedavinin küresel olarak bulunabilirliği, kapsamı ve erişilebilirliği, müdahale türlerine göre değişiklik göstermekte. Tüm farmakolojik tedavi türleri, psikososyal müdahaleler, rehabilitasyon ve bakım sonrası hizmetler tüm ülkelerde mevcut değil.

*Genel nüfusa kıyasla seks işçileri, evsizler ve ağır ruhsal hastalığı olanlar arasında uyuşturucu kullanımı, uyuşturucu kullanım bozuklukları ve enjeksiyon yoluyla uyuşturucu kullanımı daha yüksek seviyelerde

*Küresel olarak, amfetamin, kokain ve "ekstazi" kullanımı 15-16 yaş arası ergenler arasında, genel nüfusa kıyasla daha yüksek

*Uyuşturucu kullananların çoğunluğunu erkekler oluşturmaya devam etmekte,

*2024 yılında “ekstazi” ele geçirmeleri rekor seviyelere ulaşarak COVID-19 pandemisi öncesi en yüksek seviyeleri aştı. Küresel pazarda bulunan "ecstasy"nin büyük çoğunluğu Batı ve Orta Avrupa'da üretilmeye devam etmekte. Veriler, "ecstasy"nin büyük kısmının hala Avrupa'da üretildiğini ve dünya genelinde ele geçirilen sevkiyatların transit veya çıkış ülkelerinin %82'sinin bu bölgeden olduğunu göstermekte. “Ekstazi” kullanımı, yüksek gelirli ülkelerde ve Asya'nın bazı bölgelerinde en yüksek seviyede kalmaya devam etmekte.Yıllık "ekstazi" kullanım oranının en yüksek olduğu alt bölge, çoğunlukla kapsül ve kristal formunda kullanılan "ekstazi"nin yaygın olduğu Avustralya ve Yeni Zelanda.

*Afrika, Asya ve Avrupa'nın bazı alt bölgelerindeki geleneksel olmayan kokain pazarları, hızla genişlemekte. Afrika, kokain kaçakçılığı ve kullanımı için giderek daha çok bir geçiş ve varış bölgesi haline gelmekte. Asya, kokain kaçakçılığı ve kullanımı için giderek daha fazla bir geçiş ve varış bölgesi haline gelmekte.

*Farmasötik opioidlerden Fentanil ele geçirilmeleri büyük ölçüde Kuzey Amerika'da yoğunlaşırken , Batı ve Orta Afrika ile Güney Asya'da kodein ön planda.

*Küresel opioid kullanım yaygınlığında hafif düşüşler gözlemlenmiş.

*Küresel kokain piyasası arz ve talepte güçlü bir büyüme yaşamaya devam etmekte.

*Dünya genelinde ele geçirilen vakaların büyük çoğunluğunu esrar oluşturmakta.Onu ATS (özellikle metamfetamin) ve kokain takip etmekte.

*Uyuşturucuya bağlı ölümler küresel olarak artmaya devam etmekte. Zararın büyük kısmı dolaylı nedenlerden kaynaklanmakta.

*Küresel uyuşturucu kullanımı, artmaya devam etmekte.

*Esrar, madde ve bölgeler arasında büyük farklılıklar olmakla birlikte, küresel olarak en yaygın kullanılan uyuşturucu olmaya devam etmekte.

*** 

*Küresel yasadışı afyon üretimi esas olarak Afganistan'ın afyon yasağı nedeniyle azaldı.

*Küresel yeni psikoaktif maddeler (NPS) pazarı, pazara yeni maddelerin girmesi ve tercihlerin değişmesiyle hızla gelişmeye devam etmekte.

*Ketamin ele geçirme oranları son yirmi yılda artmıştır.

*Ülkeler, uyuşturucu kullanımını düzenleme veya kontrol etme konusunda farklı yasal düzenlemelere sahip olsa da, bazı temel faaliyetler için suç sayılması yaygın.

*Myanmar; Afganistan, Meksika ve Laos Halk Demokratik Cumhuriyeti'nin ardından dünyanın en büyük afyon üreticisi konumunda.

*Uyuşturucu kaçakçıları, yakalanmaktan kaçınmak için öncü maddeleri ve üretim yerlerini sürekli değiştirmekte.

*Avrupa'da metamfetamin üretimi büyük ölçüde Hollanda Krallığı ile sınırlı gibi görünmekte

*Metamfetaminin en büyük pazarları ve bölge içi kaçakçılığın büyük kısmı Doğu ve Güneydoğu Asya ile Kuzey Amerika'da bulunmakta.

*Genel olarak, uyuşturucu kaçakçılığında kullanılan dört ana ulaşım yönteminden – kara, deniz, hava ve posta (kurye hizmetleri dahil) – hacim açısından kara veya deniz yolları (belirli uyuşturucuya bağlı olarak) baskın konumda.Daha küçük gönderilere yönelik artan bir tercih olduğu görülmüş.

*Uluslararası kontrol altında tıbbi kullanım için opioidlerin küresel çapta bulunabilirliğinde yedi madde baskın konumda. Metadon, ardından hidrokodon, fentanil, buprenorfin, oksikodon, kodein ve morfin .

*Tıbbi amaç dışında en çok kullanılan opioid türü, bölgeler ve ülkeler arasında farklılık göstermekter. Küresel olarak en yüksek nüfusa sahip olan Asya, aynı zamanda opioid kullanan insan sayısının da en yüksek olduğu bölge. Asya'da eroin gibi opiyatlar baskın durumda.

*Tramadolün tıbbi olmayan amaçlarla kullanımı ve kaçakçılığı en çok Kuzey Afrika, Batı ve Orta Afrika, Yakın ve Orta Doğu ve Güneybatı Asya'da yoğunlaşmış

*Ergenler arasında yeni psikoaktif maddelerin (NPS) kullanımı genel nüfusa göre daha yüksek.

*Opioidlerin tıbbi amaç dışı kullanımının yol açtığı sağlık zararları Kuzey Amerika'da yüksek seviyede.

*Opioid kullanımına bağlı zararlar, tedaviye yeni başlayan kişi sayısı olarak ölçüldüğünde, Avrupa'da azalmış.

*Buprenorfin ve metadonun tıbbi amaçlarla kullanımı giderek yaygınlaşmakta.  Bunlar Opioid bağımlısı kişiler için ikame tedavisinde kullanılan başlıca maddeler.

*Küresel pazardaki yeni psikoaktif maddelerin (NPS) sayısı, 2021 ve 2023 yılları arasındaki kısa bir düşüş döneminin ardından 2024 yılında güçlü bir şekilde artmış. Küresel pazardaki NPS sayısı 2024 yılında 2023 yılına kıyasla %30 artarak 755 madde ile yeni bir rekor seviyeye ulaşmış; bu sayı, 2023 yılına kıyasla neredeyse beş kat .

*Opioidler ve esrar, küresel ölçekte en büyük zarara neden olan maddeler.

*Uyuşturucu enjekte eden kişiler arasında HIV yaygınlığı yüksek seviyede kalmaya devam etmekte. Uyuşturucu enjekte eden kişiler, HIV enfeksiyonuna yakalanma riski küresel 15-64 yaş arası nüfusa göre yaklaşık 14 kat daha yüksek.

*Uyuşturucu tedavisi gören kişiler arasında çoklu madde kullanımı yaygın. Çoklu madde kullanımı genel olarak iki veya daha fazla maddeyi birlikte veya ardışık olarak (kasıtlı veya kasıtsız) almak olarak anlaşılabilir.

*Mevcut sınırlı veriler, aşırı doz ölümlerinin çoğunun birden fazla maddeyi içerdiğini göstermekte.

*Esrar, ATS ve opioidler, dünya genelinde uyuşturucu bağımlılığı tedavisi gören kişilerin en büyük bölümünü oluşturmakta.Tedavi görenler arasında en yaygın birincil uyuşturucu esrar veya opioidler

*Esrar ve uyarıcı madde kullanımı artmaya devam etmekte.Esrar, 2024 yılında dünya çapında en yaygın üretilen, ticareti yapılan ve tüketilen uyuşturucu.

*Son yıllarda düşük seviyelerde kalmasına rağmen, bitki bazlı yeni psikoaktif maddelerin ele geçirilmesinde kratom giderek daha baskın hale geliyor, onu khat takip ediyor.

*Fentaniller, özellikle Kuzey Amerika'da, tıbbi olmayan amaçlarla kullanılan yeni psikoaktif sentetik opioidlerden kaynaklanan zararların en büyük payını oluşturmaya devam ediyor; ancak fentanillerden genellikle daha güçlü olan nitazen ve orfinlerin piyasaya sürülmesi, bir dizi acil durum ve ölümcül vakaya yol açmış durumda

*Ukrayna ve komşu ülkelerdeki uyuşturucu pazarları, savaşın başlamasından bu yana afyon türevlerinden sentetik uyuşturuculara doğru kaymış.

Karanlık web nedir?: Çok sayıda darknet pazarından oluşan karanlık web, derin web'in bir parçasıdır ve uyuşturucu kaçakçılığı da dahil olmak üzere çok sayıda yasadışı faaliyet için kullanılmaktadır.  Karanlık web, derin web'in bir parçasıdır ve TOR tarayıcısı gibi özel araçlar kullanılarak erişilebilmektedir.

Yine aynı soruyu soruyorum… Bu küresel savaşa karşı NE YAPIYORUZ?