KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU

[Marmara 34]

KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU

Kanun Numarası : 2918
Kabul Tarihi : l3.l0.l983
Yayım Tarihi ve Sayısı : l8.l0.l983-l8l95


Değişiklik Tarihleri
(3058/16.10.1984-19.10.1984/18550), (KHK
245/18.01.1985-14.03.1985-18694),
(3176/28.03.1985-04.04.1985/18715),
(3315/04.11.1986-15.11.1986/19282),
(3321/18.11.1986-22.11.1986/19289), (KHK
330/25.06.1988-05.08.1988/19890), (3493/03.11.1988-11.11.1988/19986),
(3538/19.04.1989-28.04.1989/20152),
(3672/31.10.1990-03.11.1990/20684),
(3759/27.08.1991-07.09.1991/20984),
(4199/17.10.1996-27.10.1996/22800),
(4262/21.05.1997-25.05.1997/22999),
(4535/23.02.2000-27.02.2000/23977), (4550/08.03.2000-12.03.2000/23991)


BİRİNCİ KISIM
Genel Esaslar

BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Kapsam

Amaç
MADDE 1- Bu Kanunun amacı, karayollarında can ve mal güvenliği
yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren
tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir.

Kapsam
MADDE 2- Bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili
kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri
ile diğer hükümleri kapsar.
Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a)Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe,
park yeri, garaj yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt
istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,
b)Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan,
karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun
bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti
gören araçların karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır.

İKİNCİ BÖLÜM
Tanımlar

Tanımlar
MADDE 3- Bu Kanunda kullanılan terimlerin tanımları aşağıda
gösterilmiştir.
Trafik: Yayaların, hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki
hal ve hareketleridir.
Karayolu: Trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi,
köprüler ve alanlardır.
Karayolu yapısı: Karayolunun kendisi ile karayolunun üstünde,
yanında, altında veya yukarısındaki; ada, ayırıcı, oto korkuluk,
istinat duvarı, köprü, tünel, menfez ve benzeri yapılardır.
Mülk: Devlete, kamuya, gerçek yada tüzelkişilere ait olan taşınmaz
mallardır.
Karayolu sınır çizgisi: Kamulaştırılmış, kamuya terk veya tahsis
edilmiş karayolunda, mülkle olan sınır çizgisi,
Diğer karayollarında, yarmada, şevden sonra hendek varsa hendek dış
kenarı, hendek yoksa şev üst kenarı, dolguda şev etek çizgisi,
Yaya yolu ayrılmış karayolunda ise, yaya yolunun mülkle birleştiği
çizgidir.
İki yönlü karayolu: Taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği için
kullanıldığı karayoludur.
Tek yönlü karayolu: Taşıt yolunun yalnız bir yöndeki taşıt trafiği
için kullanıldığı karayoludur.
Bölünmüş karayolu: Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir ayırıcı
ile belirli şekilde diğer taşıt yolundan ayrılması ile meydana gelen
karayoludur.
Erişme kontrollü karayolu (Otoyol-Ekspres yol): Özellikle transit
trafiğe tahsis edilen, belirli yerler ve şartlar dışında giriş ve
çıkışın yasaklandığı, yaya, hayvan ve motorsuz araçların giremediği,
ancak izin verilen motorlu araçların yararlandığı ve trafiğin özel
kontrole tabi tutulduğu karayoludur.
Geçiş yolu: Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan
yolun, karayolu üzerinde bulunan kısmıdır.
Bağlantı yolu: Bir kavşak yakınında karayolu taşıt yollarının
birbirine bağlanmasını sağlayan, kavşak alanı dışında kalan ve bir
yönlü trafiğe ayrılmış olan karayolu kısmıdır.
Anayol: Ana trafiğe açık olan ve bunu kesen karayolundaki trafiğin,
bu yolu geçerken veya bu yola girerken, ilk geçiş hakkını vermesi
gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayoludur.
Tali yol: Genel olarak üzerindeki trafik yoğunluğu bakımından,
bağlandığı yoldan daha az önemde olan yoldur.
Taşıt yolu (Kaplama) : Karayolunun genel olarak taşıt trafiğince
kullanılan kısmıdır.
Yaya yolu (Yaya kaldırımı): Karayolunun, taşıt yolu kenarı ile gerçek
veya tüzel kişilere ait mülkler arasında kalan ve yalnız yayaların
kullanımına ayrılmış olan kısmıdır.
Bisiklet yolu: Karayolunun, sadece bisikletlilerin kullanmalarına
ayrılan kısmıdır.
Yaya geçidi: Taşıt yolunda, yayaların güvenli geçebilmelerini
sağlamak üzere, trafik işaretleri ile belirlenmiş alandır.
Kavşak: İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi veya birleşmesi ile
oluşan ortak alandır.
Banket: Yaya yolu ayrılmamış karayolunda, taşıt yolu kenarı ile şev
başı veya hendek iç üst kenarı arasında kalan ve olağan olarak
yayaların ve hayvanların kullanacağı, zorunlu hallerde de araçların
faydalanabileceği kısımdır.
Şerit: Taşıtların bir dizi halinde güvenli seyredebilmeleri için
taşıt yolunun ayrılmış bir bölümüdür.
Alt geçit: Karayolunun diğer bir karayolu veya demir yolunu alttan
geçmesini sağlayan yapıdır.
Üst geçit: Karayolunun diğer bir karayolu veya demir yolunu üstten
geçmesini sağlayan yapıdır.
Demiryolu geçidi (Hemzemin geçit): Karayolu ile demiryolunun aynı
seviyede kesiştiği bariyerli veya bariyersiz geçitlerdir.
Okul geçidi: Genel olarak okul öncesi, ilköğretim ve orta dereceli
okulların çevresinde özellikle öğrencilerin geçmesi için taşıt yolunda
ayrılmış ve bir trafik işareti ile belirlenmiş alandır.
Ada: Yayaların geçme ve durmalarına, taşıtlardan inip binmelerine
yarayan, trafik akımını düzenleme ve trafik güvenliğini sağlama
amacıyla yapılmış olan, araçların bulunamayacağı, koruyucu tertibatla
belirlenmiş bölüm ve alanlardır.
Ayırıcı: Taşıt yollarını veya yol bölümlerini birbirinden ayıran, bir
taraftaki taşıtların diğer tarafa geçmesini engelleyen veya
zorlaştıran karayolu yapısı, trafik tertibatı veya gereçtir.
Park yeri: Araçların park etmesi için kullanılan açık veya kapalı
alandır.
Karayolu üzeri park yeri: Taşıt yolundaki veya buna bitişik
alanlardaki park yeridir.
Karayolu dışı park yeri: Karayolu sınır çizgisi dışında olan ve bir
geçiş yolu veya servis yolu ile taşıt yoluna bağlanan park yeridir.
Otomobil: Yapısı itibariyle, sürücüsünden başka en çok yedi oturma
yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu
taşıttır.
Minibüs: (Değişik: 16.10.1984-3058/1 md.) Yapısı itibariyle
sürücüsünden başka sekiz ila ondört oturma yeri olan ve insan taşımak
için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.
Kamyonet: İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3.500 kg.'ı geçmeyen
ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.
Kamyon: İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'dan fazla olan
ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.
Otobüs: (Değişik: 16.10.1984-3058/1 md.) Yapısı itibariyle
sürücüsünden başka en az onbeş oturma yeri olan ve insan taşımak için
imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.
Troleybüsler de bu sınıfa dahildir.
Çekici: Römork ve yarı römorkları çekmek için imal edilmiş olan ve
yük taşımayan motorlu taşıttır.
Arazi taşıtı: Karayolunda yolcu veya yük taşıyabilecek şekilde imal
edilmiş olmakla beraber bütün tekerlekleri motordan güç alan veya
alabilen motorlu taşıtlardır.
Özel amaçlı taşıt: Özel amaçla insan veya eşya taşımak için imal
edilmiş olan ve itfaiye, cankurtaran, cenaze, radyo, sinema,
televizyon, kütüphane, araştırma araçları ile bozuk veya hasara
uğramış taşıt ve araçları çekmek veya taşımak, kaldırmak gibi özel
işlerde kullanılan motorlu araçtır.
Kamu hizmeti taşıtı: Kamu hizmeti için yük veya yolcu taşıması yapan
bütün taşıtlardır.
Personel servis aracı: (Değişik: 17.10.1996-4199/1 md.) Herhangi bir
kamu kurum ve kuruluşu veya özel veya tüzel kişilerin personelini bir
akit karşılığı taşıyan şahıs veya şirketlere ait minibüs ve otobüs
türündeki ticari araçlardır. Kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve
tüzel kişilere ait araçların kendi personelini veya yolcusunu taşıma
işi bu tanımın kapsamına girmez.
Umum servis aracı:(Değişik: 17.10.1996-4199/1 md.) Okul taşıtları ile
personel servis araçlarının birlikte değerlendirilmesidir.
Kamp taşıtı: (Değişik: 17.10.1996-4199/1 md.) Yük taşımasında
kullanılmayan; iç dizaynı tatil yapmaya uygun teçhizatlarla
donatılmış, hizmet edebileceği kadar yolcu taşıyabilen motorlu
taşıttır.
Römork: Motorlu araçla çekilen insan veya yük taşımak için imal
edilmiş motorsuz taşıttır.
Yarı römork: Bir kısmı motorlu taşıt veya araç üzerine oturan,
taşıdığı yükün ve kendi ağırlığının bir kısmı motorlu araç tarafından
taşınan römorkdur.
Hafif römork: Azami yüklü ağırlığı 750 kg'ı geçmeyen römork veya yarı
römorktur.
Motosiklet: İki veya üç tekerlekli, sepetli veya sepetsiz motorlu
araçlardır. Bunlardan karoserisi yük taşıyabilecek şekilde sandıklı
veya özel biçimde yapılmış olan ve yolcu taşımalarında kullanılmayan
üç tekerlekli motosikletlere yük motosikleti (triportör) denir.
Bisiklet: En çok üç tekerleği olan ve üzerinde bulunan insanın adale
gücü ile pedal veya el ile tekerleği döndürülmek suretiyle hareket
eden ve yolcu taşımalarında kullanılmayan motorsuz taşıtlardır.
Motorlu bisiklet: Silindir hacmi 50 santimetre küpü geçmeyen, içten
patlamalı motorla donatılmış ve imal hızı saatte 50 km.'den az olan
bisiklettir.
Lastik tekerlekli traktör: Belirli şartlarda römork ve yarı römork
çekebilen, ancak ticari amaçla taşımada kullanılmayan tarım
araçlarıdır.
İş makineleri: (Değişik: 17.10.1996-4199/1 md.) Yol inşaat makineleri
ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık, milli savunma ile çeşitli
kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan; iş amacına göre üzerine
çeşitli ekipmanlar monte edilmiş; karayolunda insan, hayvan, yük
taşımasında kullanılamayan motorlu araçlardır.
Tramvay: Genellikle yerleşim birimleri içinde insan taşımasında
kullanılan, karayolunda tekerlekleri raylar üzerinde hareket eden ve
hareket gücünü dışarıdan sağlayan taşıttır.
Okul taşıtı: Genel olarak okul öncesi, ilköğretim ve orta dereceli
okulların öğrencileri ile sadece gözetici ve hizmetlilerin
taşınmalarında kullanılan taşıttır.
Taşıt katarı: Karayolunda bir birim olarak seyretmek üzere birbirine
bağlanmış taşıtlardır.
Araç : Karayolunda kullanılabilen motorlu, motorsuz ve özel amaçlı
taşıtlar ile iş makineleri ve lastik tekerlekli traktörlerin genel
adıdır.
Taşıt: Karayolunda insan, hayvan ve yük taşımaya yarayan araçlardır.
Bunlardan makine gücü ile yürütülenlere "motorlu taşıt", insan ve
hayvan gücü ile yürütülenlere "motorsuz taşıt" denir.
Sürücü: (Değişik: 17.10.1996-4199/1 md.) Karayolunda, motorlu veya
motorsuz bir aracı veya taşıtı sevk ve idare eden kişidir.
Şoför: (Değişik: 17.10.1996-4199/1 md.) Karayolunda, ticari olarak
tescil edilmiş bir motorlu taşıtı süren kişidir.
Araç sahibi: Araç için adına yetkili idarece tescil belgesi verilmiş
veya sahiplik veya satış belgesi düzenlenmiş kişidir.
İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta
alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli
kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin
alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi
hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç
üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten
sayılır.
Yolcu: Aracı kullanan sürücü ile hizmetliler dışında araçda bulunan
kişilerdir.
Hizmetli: Araçlarda, sürücü hariç, araç veya taşıma hizmetlerinde
süreli veya süresiz çalışan kişiler ile iş makinelerinde sürücüden
gayri kişilerdir.
Durak: Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının yolcu veya hizmetlileri
bindirmek, indirmek için durakladıkları, işaretlerle belirlenmiş
yerdir.
Garaj: Araçların, genellikle uzun süre durmaları için kullanılan
bakım veya servisinin de yapılabileceği kapalı veya açık olan
yerlerdir.
Terminal: İnsan veya eşya taşımalarında, araçların indirme, bindirme,
yükleme, aktarma yaptıkları ve ayrıca bilet satışı ile bekleme,
haberleşme, şehir ulaşımı ve benzeri hizmetlerin de sağlandığı yerdir.
Servis istasyonu: Araçların bakım, onarım ve servislerinin yapıldığı
açık veya kapalı yerdir.
Akaryakıt istasyonu: Araçların esas itibariyle akaryakıt, yağ ve
basınçlı hava gibi ihtiyaçlarının sağlandığı yerdir.
Muayene istasyonu: Araçların niteliklerini tespit ve kontrol
edebilecek cihaz ve personeli bulunan ve teknik kontrolü yapılan
yerdir.
Trafik kazası : Karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya
birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve zararla sonuçlanmış
olan olaydır.
Durma: Her türlü trafik zorunlulukları nedeni ile aracın
durdurulmasıdır.
Duraklama: Trafik zorunlulukları dışında araçların, insan indirmek ve
bindirmek, eşya yüklemek, boşaltmak veya beklemek amacı ile kısa bir
süre için durdurulmasıdır.
Park etme: Araçların, durma ve duraklaması gereken haller dışında
bırakılmasıdır.
Geçiş hakkı: Yayaların ve araç kullananların diğer yaya ve araç
kullananlara göre, yolu kullanmak sırasındaki öncelik hakkıdır.
Geçiş üstünlüğü: Görev sırasında, belirli araç sürücülerinin can ve
mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartı ile trafik kısıtlama veya
yasaklarına bağlı olmamalarıdır.
Taşıma sınırı (Kapasite): Bir aracın güvenle taşıyabileceği en çok
yük ağırlığı veya yolcu sayısıdır.
Gabari: Araçların yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli
seyirlerini temin amacı ile uzunluk, genişlik ve yüksekliklerini
belirleyen ölçülerdir.
Azami ağırlık: Taşıtın güvenle taşıyabileceği azami yükle birlikte
ağırlığıdır.
Yüksüz ağırlık: Üzerinde insan veya eşya (yük) bulunmayan ve
akaryakıt deposu dolu olan bir aracın taşınması zorunlu alet, edevat
ve donatımı ile birlikte toplam ağırlığıdır.
Yüklü ağırlık: Bir taşıtın yüksüz ağırlığı ile taşımakta olduğu
sürücü, hizmetli, yolcu ve eşyanın toplam ağırlığıdır.
Azami dingil ağırlığı: Araçların karayolu yapılarından güvenle ve
yapıya zarar vermeden geçebilmeleri için saptanan dingil ağırlığıdır.
Azami toplam ağırlık: Araçların karayolu yapılarından güvenle ve
yapıya zarar vermeden geçebilmeleri için saptanan toplam ağırlıktır.
Trafik işaretleri: Trafiği düzenleme amacı ile kullanılan işaret
levhaları, ışıklı ve sesli işaretler, yer işaretlemeleri ile trafik
zabıtası veya diğer yetkililerin trafiği yönetmek için yaptıkları
hareketlerdir.
İşaret levhası: Sabit veya taşınabilir bir mesnet üzerine
yerleştirilmiş ve üzerindeki sembol, renk ve yazı ile özel bir
talimatın aktarılmasını sağlayan trafik tertibatıdır.
Işıklı ve sesli işaretler: Trafiği düzenlemede kullanılan ışıklı ve
sesli, sabit veya taşınabilir, elle kumanda edilebilen veya otomatik
çalışan, üzerinde çeşitli renk, sembol, yazı bulunan ve belirli yanma
süresi olan, ışık veya sesle özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan
trafik tertibatıdır.
İşaretleme: Taşıt yolu ile bordür, ada, ayırıcı, oto korkuluk gibi
karayolu elemanları üzerindeki çeşitli renkte çizgi, şekil, sembol,
yazı ve yansıtıcı ve benzerleri ile özel bir talimatın aktarılmasını
sağlayan tertibattır.
Trafikten men: Trafik zabıtasınca, bu Kanunda belirtilen hallerde
araçla ilgili belgelerin alınması ve aracın belirli bir yere çekilerek
trafikten alıkonulmasıdır.
Bu Kanunun uygulaması ile ilgili diğer tanım ve terimler Yönetmelikte
gösterilir.


İKİNCİ KISIM
Kurullar, Kuruluşlar, Komisyonlar, Görev ve Yetkileri

Görevli Kurullar ve Kuruluşlar
MADDE 4- (Değişik: 17.10.1996-4199/2 md.) Karayolu güvenliği
konusunda hedefleri tespit etmek, uygulatmak ve koordinasyonu sağlamak
amacıyla aşağıdaki kurullar oluşturulmuştur.
a) Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu;
Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu Başbakan'ın başkanlığında, Adalet,
İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Bayındırlık ve İskan, Sağlık,
Ulaştırma, Orman Bakanları ve Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün Bağlı
Olduğu Bakan ile Jandarma Genel Komutanı, Başbakanlık Devlet Planlama
Teşkilatı Müsteşarı, Emniyet Genel Müdürü ve Karayolları Genel
Müdürü'nden oluşur.
Gereği halinde diğer bakanlar da Kurul'a çağrılabilir.
Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu, Trafik Hizmetleri
Başkanlığı'nca hazırlanarak, Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu'nca
uygun görülen önerileri değerlendirerek karara bağlar ve kararların
yaşama geçirilmesi için gerekli koordinasyon önlemlerini belirler.
Kurul yılda iki defa olağan, Başbakanın gerek görmesi
halinde de olağanüstü olarak, gündemle toplanır.
Kurulun sekreterya görevi Emniyet Genel Müdürlüğü'nce yapılır.
Kurulun çalışmasına ilişkin esas ve usuller, Bakanlar Kurulu
tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
b) Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu;
Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu, Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik
Hizmetleri Başkanı'nın başkanlığında, Karayolu Güvenliği Yüksek
Kurulu'na katılan kamu kurumlarının en az daire başkanı seviyesinde
görevlileri, Jandarma Genel Komutanlığı, Türk Standartları Enstitüsü
Başkanlığı, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu temsilcisi
ile İçişleri Bakanlığı'nca uygun görülen trafikle ilgili üniversite,
Türkiye Mimar ve Mühendis Odaları Birliği, Türkiye Trafik Kazalarını
Önleme Derneği ve Trafik Kazaları Yardım Vakfı'nın birer temsilcisi
ve Başkent Büyükşehir Belediye Başkanından oluşur. İhtiyaç duyulan
konularda bilgilerine başvurmak üzere diğer kurum ve kuruluşlardan
temsilci çağrılabilir.
Kurul ayda bir toplanır, zorunlu hallerde başkan tarafından
toplantıya çağrılabilir.
Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu, Trafik Hizmetleri
Başkanlığı'nca trafik hizmetlerinin çağdaş ve güvenli bir şekilde
yürütülmesi amacıyla önerilen veya katılacak temsilcilerce önerilecek
önlemlerin uygulanabilirliğini tartışarak karara bağlar.
Kurul, katılması gereken üyelerin salt çoğunluğu ile toplanır
ve katılanların çoğunluğu ile karar verir.
Kurulun sekreterya görevi, ilgili daire başkanlığınca
yapılır.
Kurulun görev ve yetkileri şunlardır;
1-Trafikle ilgili kuruluşlar arasında koordinasyon sağlanmasına
ilişkin önerilerde bulunmak,
2-Trafik kazalarının azaltılmasına ilişkin önerilerde bulunmak,
3-Uygulamada görülen aksaklıkları tespit etmek,
4-Kendi görev alanına giren konularla ilgili yasal düzenlemeden
kaynaklanan eksiklikleri belirlemek,
Bu Kanunla ve trafik hizmetleri konusunda diğer kanunlarla verilen
görevler;
a) İçişleri Bakanlığı'nca,
b) Bu kanunla yetkili kılınan diğer bakanlık, kuruluş ve
belediyelerce, İçişleri Bakanlığı ile işbirliği içinde,
yürütülür.

Emniyet Genel Müdürlüğü'nün, merkez, bölge, il ve ilçe trafik
kuruluşları, görev ve yetkileri
MADDE 5- Emniyet Genel Müdürlüğü'nün trafik kuruluşları ile bu
kuruluşların görev ve yetkileri şunlardır;
a) Kuruluş;
(Değişik: 17.10.1996-4199/3 md.) Bu Kanunla Emniyet Genel
Müdürlüğü'ne verilen görevler Emniyet Genel Müdürlüğü'ne bağlı olarak
kurulan Trafik Hizmetleri Başkanlığı'nca yürütülür. Trafik Hizmetleri
Başkanlığı, Emniyet Genel Müdür Yardımcısı tarafından yürütülür.
Emniyet Genel Müdürlüğü'nün merkez, bölge, il ve ilçe trafik zabıtası
kuruluşları Trafik Hizmetleri Başkanlığı'na bağlı olarak çalışır.
Araçlara ve sürücülere ait işlemleri yapmak, plaka ve belgelerini
vermek ve bu amaca yönelik hizmetleri yürütmek üzere her ilde ve
gerekli görülen ilçelerde tescil şube veya büroları kurulur.
Tescil şube veya bürolarında emniyet hizmetleri sınıfı personelinden
ayrı olarak teşkilat ve kadrolarında gösterilen sayıda genel idare ve
teknik hizmetler sınıfında personel ile sözleşmeli personel
çalıştırılabilir.
b) Görev ve yetkiler;
1. Araçları, bu Kanuna göre araçlarda bulundurulması gerekli belge ve
gereçleri, sürücüleri ve bunlara ait belgeleri, sürücülerin ve
karayolunu kullanan diğer kişilerin kurallara uyup uymadığını, trafik
düzenlemelerinin ve çeşitli tesislerin bu Kanun hükümlerine uygun olup
olmadığını denetlemek,
2. Duran ve akan trafiği düzenlemek ve yönetmek,
3. (Mülga:17.10.1996-4199/47 md.)
4. El koyduğu trafik kazalarında trafik kaza tespit tutanağı
düzenlemek,
5. Trafik suçu işleyenler hakkında tutanak düzenlemek, gerekli
işlemleri yapmak ve takip etmek,
6. Trafik kazası neticesinde hastalanan veya yaralananların
bakımlarını sağlayacak tedbirlerin süratle alınmasına yardımcı olmak
ve yakınlarına haber vermek,
7. Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek,
8. (Değişik: 17.10.1996-4199/3 md.) Sürücülerin belgelerini vermek,
9. Ülke çapında taşıtların ve sürücülerin sicillerini tutmak, teknik
ve hukuki değişikliklerini işlemek, istatistiki bilgileri toplamak ve
değerlendirmek,
10.Trafik kazalarının oluş nedenleri ile ilgili tüm unsurları
kapsayan istatistik verileri ve bilgilerini toplamak, değerlendirmek,
sonuçlarına göre gereken önlemlerin alınmasını sağlamak ve ilgili
kuruluşlara teklifte bulunmak,
11. (Değişik: 17.10.1996-4199/3 md.) Hasar tazminatı
ödemelerini hızlandırmak amacıyla, sigorta şirketlerince istenecek
gerekli bilgi ve belgeleri vermek,
12. Ayrıca bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan
yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
Trafik kuruluşlarının, çalışma şekil ve şartları, görevlendirilecek
personelin nitelikleri, seçimi, çalışma usulleri, görev, yetki ve
sorumluluklarına ait esaslar İçişleri Bakanlığı'nca çıkarılacak
yönetmelikte belirtilir.

Trafik zabıtasının, görev ve yetki sınırı ile genel zabıtanın trafik
hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi
MADDE 6- Trafik zabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetki sınırı;
a) Trafik zabıtası;
(Birinci fıkra mülga:Değişik: 17.10.1996-4199/4 md.)
Trafik zabıtasının asli görevi trafik hizmetlerini yürütmektir.
Trafik zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu
hallerde genel zabıta görevi yapmakla da yetkilidir.
Mülki idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen
haller dışında, trafik zabıtasına genel zabıta görevi verilemez, araç,
gereç ve özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.
b) (Değişik: 17.10.1996-4199/4 md./Değiştirilerek kabul:
25.05.1997-4262/1 md.)
Genel Zabıta;
Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis;
polisin ve trafik teşkilatının görev alanı dışında kalan yerlerde de
Jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar
eliyle yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği
düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir.

Karayolları Genel Müdürlüğü'nün görev ve yetkileri
MADDE 7- Karayolları Genel Müdürlüğü'nün bu Kanunla ilgili görev ve
yetkileri şunlardır:
a) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında can ve mal
güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak
önlemleri almak ve aldırmak,
b) Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek,
yayınlamak ve kontrol etmek,
c) (Mülga: 17.10.1996-4199/5 md.)
d) Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek, karayolu güvenliğini
ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek ve onaylamak,
e) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında, İçişleri
Bakanlığı'nın uygun görüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenen
hız sınırlarının üstünde veya altında hız sınırları belirlemek ve
işaretlemek,
f) Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamak ve
karayollarında gerekli önleyici teknik tedbirleri almak,
g) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında trafik
güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma, yol dışı park
yerleri ve benzeri tesisleri yapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca
hazırlanan projeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h) Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik
kaza analizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ile işaretlemeye
dayalı kaza sebepleri göz önünde bulundurularak önerilen gerekli
önlemleri almak,
i) Araçların ağırlık kontrollerini yapmak veya yaptırmak, aykırı
görülen hususlar hakkında suç veya ceza tutanağı düzenlemek,
j) (Değişik: 17.10.1996-4199/5 md.) Tescile bağlı araçların
muayenelerini yapmak veya yaptırmak ve bu Kanunun 13, 14, 16, 17, 18,
35, 47/a ve 65. maddeleri hükümlerine aykırı hareket edenler
hakkında suç veya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddesinin (b), (c)
ve (d) bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde,
durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekli işlemin yapılması için en
yakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k) Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan yönetmeliklerle
verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Son fıkra mülga: 28.03.1985-3176/16 md.)

Milli Eğitim, Sağlık ve Ulaştırma Bakanlıklarının görev ve yetkileri
MADDE 8- (Değişik: 18.01.1985-KHK 245/1 md./değişik:
28.03.1985-3176/1 md.)
Bu Kanun açısından Milli Eğitim, Sağlık ve Ulaştırma Bakanlıklarının
görev ve yetkileri şunlardır:
a) Milli Eğitim Bakanlığı;
1. Motorlu araç sürücülerinin yetiştirilmesi için 123 üncü madde
gereğince sürücü kursları açmak, özel sürücü kursu açılmasına izin
vermek, bunları her safhada denetlemek,
2. (Değişik: 17.10.1996-4199/6 md.) Resmi ve özel kurslarda
eğitilenlerin sınavlarını yapmak, başarılı olanlara sertifika
verilmesini sağlamak,
3.(Değişik: 17.10.1996-4199/6 md.) Okul öncesi, okul içi ve okul dışı
trafik eğitimini düzenleyen trafik genel eğitim planı hazırlamak ve
ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak uygulamak.
b) Sağlık Bakanlığı;
1-Karayollarında meydana gelen trafik kazaları ile ilgili ilk ve acil
yardım hizmetlerini planlamak ve uygulamak,
2-Trafik kazalarında yaralananların en kısa zamanda sağlık
hizmetlerinden istifadelerini temin etmek üzere, İçişleri
Bakanlığı'nın uygun görüşü de alınarak karayolları üzerinde ilk yardım
istasyonları kurmak, bu istasyonlara gerekli personeli, araç ve gereci
sağlamak,
3-Her ilde trafik kazaları için eğitilmiş sağlık personeli ile
birlikte yeteri kadar ilk ve acil yardım ambulansı bulundurmak,
4-Bu Kanunla ve mevzuatla verilen trafikle ilgili diğer görevleri
yapmak.
Üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer bütün resmi ve özel
sağlık kurum ve kuruluşları, acil olarak kendilerine getirilen trafik
kazası geçirmiş kişilere, Sağlık Bakanlığı tarifesini uygulamak
suretiyle, vermiş oldukları hizmetlerin bedelinin tamamını yükümlü
sigorta şirketlerinden tahsil ederler.
Sağlık Bakanlığı bu görevlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak;
verilen hizmetlerin bedellerini yükümlü sigorta şirketlerinden tahsil
etmek için Maliye Bakanlığı'nın görüşünü alarak döner sermaye
saymanlığı kurar. Bu amaçla döner sermaye saymanlığı tarafından tahsil
edilen gelirin tamamı, bu Kanun ile Sağlık Bakanlığı'na verilen
görevlerin yerine getirilmesinde kullanılır.
Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan harcamaların tamamı, Sağlık
Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi'ne 8 işgünü içinde yükümlü sigorta
şirketlerince ödenir.Sağlık Bakanlığı Trafik Hizmetleri Döner Sermaye
İşletmesi'nin verdiği hizmetler için uygulayacağı fiyat tarifesi,
Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu'nun da uygun görüşü alınarak Sağlık
Bakanlığı'nca belirlenir. Sigorta şirketleri, zorunlu mali sorumluluk
sigortası geçerli teminat limitleri ve şartları dahilinde ödemekle
yükümlü bulundukları tutarı aşan kısmı için Garanti Fonu'na başvurur.
Buna ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı'nın görüşü alınarak
Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı bulunduğu Bakanlıkça çıkarılacak bir
yönetmelikle düzenlenir.
c) Ulaştırma Bakanlığı;
Ulaştırma Bakanlığı'nın ilgili birimleri bu Kanun ve diğer mevzuatla
verilen hizmetleri yapmak, bu Kanun açısından karayolu taşımasına
ilişkin gerekli koordinasyonu sağlamak.

Tarım, Orman ve Köyişleri Bakanlığı'nın görev ve yetkileri
MADDE 9- (Değişik: 18.01.1985-KHK 245/2 md./değişik:
28.03.1985-3176/2 md.)
Bu Kanuna göre, Tarım, Orman ve Köyişleri Bakanlığı'nın görev ve
yetkileri şunlardır;
a) Orman yollarında;
1. Trafik düzeni ve güvenliği açısından ana orman yolları ile gerekli
görülen diğer orman yollarında işaretlemeler yaparak tedbir almak ve
aldırmak,
2. Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle orman
yolları için verilen trafikle ilgili diğer görevleri yapmak,
b) Köy yollarında;
1. Trafik düzeni ve güvenliği açısından gerekli düzenleme ve
işaretlemeleri yaparak, tedbir almak ve aldırmak,
2. Yol güvenliğini ilgilendiren konulardaki; kavşak, durak yeri, yol
dışı park yeri, aydınlatma ve benzeri tesislerin projelerini incelemek
ve gerekenleri onaylamak,
3. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında 17 nci maddede
sayılan tesisler için, bağlantıyı sağlayacak geçiş yolları yönünden
izin vermek,
4. Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik
kaza analizi sonucu, karayolu yapısı ve işaretlemeye dayalı kaza
nedenleri göz önünde bulundurularak gerekli tedbirleri almak,
5. Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılan Yönetmeliklerle köy yolları
için verilen trafikle ilgili diğer görevleri yapmak.
Köy yolları için sayılan görev ve hizmetlerden zorunlu ve gerekli
görülenler, orman yolları için de uygulanabilir.

Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri
MADDE 10- (Değişik: 18.01.1985-KHK 245/3 md./değişik:
28.03.1985-3176/3 md.)
Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik
komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak
yürütülür.
a) Kuruluş
Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi göz önünde
tutularak İçişleri Bakanlığı'nca tespit edilecek ölçülere ve genel
hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu
kurulur.
b) Görev ve yetkiler
1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve
güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,
işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,
3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli
tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek,
4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya
gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan
kaldırmak,
5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik
kazalarının vuku bulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen
tedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını
sağlamak,
7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer
görevleri yapmak.

MADDE 11- (Mülga: 18.01.1985-KHK 245/18 md.)

MADDE 12- (Değişik: 17.10.1996-4199/7 md.) İl ve İlçe Trafik
Komisyonları'nın kuruluşu ile görev ve yetkileri
a) Kuruluş;
İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve
güvenliği bakımından Yönetmelikte gösterilen konular ve esaslar
çerçevesinde, illerde vali veya yardımcısının başkanlığında, belediye,
emniyet, jandarma, milli eğitim, karayolları ve Türkiye Şoförler ve
Otomobilciler Federasyonu'na bağlı ilgili odanın temsilcileri;
Valilikçe uygun görülen trafikle ilgili üniversite, oda, vakıf ve
kamuya yararlı dernek veya kuruluşların birer temsilcisinden oluşan İl
Trafik Komisyonu, ilçelerde kaymakamın başkanlığında, aynı
kuruluşların yöneticileri veya görevlendirecekleri temsilcilerinin
katıldığı İlçe Trafik Komisyonu kurulur.
Kuruldaki üniversite, vakıf ve kamuya yararlı dernek veya
kuruluşların temsilcilerinin toplam sayısı 3'ü geçemez.
Kuruluşu bulunan yerler hariç, İlçe Trafik Komisyonları'na
karayolları temsilcisinin katılması zorunlu değildir.
Gündem konuları vali veya kaymakamlar tarafından belirlenir.
Bu komisyonlara, oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere, diğer
kuruluş temsilcileri de çağrılabilir.
Kararlar oy çokluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde başkanın
bulunduğu taraf çoğunluk sayılır.
İl Trafik Komisyonu kararları valinin onayı ile yürürlüğe girer.
İl ve İlçe Trafik Komisyonu kararlarını bütün resmi ve özel
kuruluşlar uygulamakla yükümlüdür.
İlçe Trafik Komisyonu kararları, İl Trafik Komisyonunca incelenip
vali tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.
b) Görev ve yetkiler;
1. İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni
ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak,
2. Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı
hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları
çözümlemek, bütün ülkeyi ilgilendiren Karayolu Trafik Güvenliği Yüksek
Kurulu'nun müdahalesini gerektiren hususları İçişleri Bakanlığı'na
iletmek,
3. Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere,
trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari
amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların
çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile
güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek,
4. Gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara
ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark
yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü kişilere
işletilmesi için izin vermek,
5. Bu Kanunla ve diğer mevzuatla verilen görevleri yapmak.


ÜÇÜNCÜ KISIM
Karayolu Trafik Güvenliği, Trafik İşaretleri, Yapı ve Tesisler

Karayolu trafik güvenliği
MADDE 13- Karayolunun yapım ve bakımı ile görevli ve sorumlu bütün
kuruluşlar karayolu yapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmakla yükümlüdürler.
Çeşitli kişi, kurum ve kuruluşlar, karayolu yapısında yapacakları ve
esasları yönetmelikte belirtilen çalışmalarda;
a) Yolun yapım ve bakımı ile görevli kuruluştan izin almak,
b) Çalışmaları, gerekli önlemleri alarak, aldırarak ve devamlılığını
sağlayarak, trafik akımını ve güvenliğini bozmayacak tarzda yapmak,
c) Zorunlu nedenlerle meydana gelen arıza, engel ve benzerlerini en
kısa zamanda ortadan kaldırarak karayolunu, kullananlara ve araçlara
zarar vermeyecek duruma getirmek,
d) Şehiriçi karayolu kenarında çeşitli tesislerin yapımı süresince;
kaldırımlarda, tünel, tünel aydınlatılması ve benzerlerini yaparak
güvenli geçiş sağlamak ve yaya yollarını trafiğe açık bulundurmak,
Zorundadırlar.
Bu çalışmalar sırasında meydana getirilen tehlikeli durum ve engeller
bütün sorumluluk, bunları yaratan kişilere ait olmak üzere zabıtaca
kaldırılır, yapılan masraflar sorumlulara ödetilir.
(Dördüncü fıkra:18.01.1985-KHK 245/16 md.)
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar fiil
başka bir suç oluştursa bile ayrıca 34.800.000 lira para cezası ile
cezalandırılırlar.

Karayolu yapısı ve trafik işaretlerinin korunması
MADDE 14- Karayolu yapısı ve trafik işaretleri ile ilgili olarak;
a) Karayolu yapısı üzerine, trafiği güçleştirecek, tehlikeye sokacak
veya engel yaratacak, trafik işaretlerinin görülmelerini engelleyecek
veya güçleştirecek şekilde bir şey koymak, atmak, dökmek, bırakmak ve
benzeri hareketlerde bulunmak,
b) Karayolu yapısını, trafik işaretlerini ve karayoluna ait diğer
yapı ve güvenlik tesislerini, üzerlerine yazı yazarak, çizerek veya
başka şekillerde bozmak, yerlerini değiştirmek veya ortadan
kaldırmak,
Yasaktır.
Meydana gelen tehlike ve engeller, ilgili kuruluşlar ve zabıtaca
ortadan kaldırılır, bozukluk ve eksiklikler yolun yapım ve bakımından
sorumlu kuruluşça derhal giderilir, zarar karşılıkları ve masraflar
sorumlulara ödetilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlara
34.800.000 lira para cezası verilir.

Trafik işaretleri
MADDE 15- Trafiği düzenlemede kullanılan işaret levhaları, ışıklı ve
sesli işaretler, yer işaretlemeleri ile benzeri trafik işaretleri,
karayolunun yapım ve bakımı ile görevli kuruluşlarca, temin ve tesis
edilerek sürekliliği ve işlerliği sağlanır.
(İkinci fıkra mülga:18.01.1985-KHK 245/16 md.)
Görülen eksiklikler ilgili kuruluşlara bildirilerek giderilmesi
sağlatılır.
Trafik işaretlerinin standart, anlam, nicelik ve nitelikleri ile
diğer esasları İçişleri Bakanlığı'nın görüşü alınarak Bayındırlık ve
İskan Bakanlığı'nca çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.

Karayolu dışında, kenarında veya üzerindeki diğer levhalar, ışıklar
ve işaretlemeler
MADDE 16- Karayolu dışında, kenarında veya karayolu sınırı içinde,
trafik işaretlerinin görülmelerini engelleyecek, anlamlarını
değiştirecek veya güçleştirecek, tereddüde sebep olacak veya
yanıltacak ve trafik için tehlike veya engel yaratacak şekilde
levhalar, ışıklar, işaretlemeler ile, ağaç, direk, yangın musluğu,
çeşme, parmaklık gibi yapı elemanları veya benzerlerini dikmek, koymak
veya bulundurmak yasaktır.
(Değişik: 18.01.1985-KHK 245/5 md./değişik: 28.03.1985-3176/5 md.)
Zorunlu hallerde bunların bulunabileceği yer, nitelik ve nicelikleri
ile hangi şartlarda bulunabileceği, hangilerinin izne bağlı olduğu ve
bunlarla ilgili diğer esaslar ve 13 üncü maddede belirtilen karayolu
yapısında yapılacak çalışmalar ile ilgili esaslar, İçişleri
Bakanlığı'nın görüşü alınarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nca
çıkartılacak yönetmelikle düzenlenir.
Verilen izinler, ilgili valiliğe bildirilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine aykırı hareket
edenler 350.800.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Ayrıca, bunlar bütün sorumluluk ve giderler mal sahibine ait olmak
üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşça kaldırılır.

Belediye sınırları dışında karayolu kenarındaki yapı ve tesisler
MADDE 17- Karayollarında her iki taraftan sınır çizgisine elli metre
mesafe içinde bağlantıyı sağlayacak geçiş yolları yönünden; akaryakıt,
servis, dolum ve muayene istasyonları, umuma açık park yeri ve garaj,
terminal, fabrika, işhanı, çarşı, pazar yeri, eğlence yerleri,
turistik yapı ve tesisler, inşaat malzemesi ocak ve harmanları, maden
ve petrol tesisleri, araç bakım, onarım ve satım işyerleri ve benzeri
trafik güvenliğini etkileyecek yapı ve tesisler için, o karayolunun
yapım ve bakımı ile sorumlu kuruluştan izin alınması zorunludur.
Verilen izinler, ilgili valiliğe bildirilir.
İzinsiz yapılan bu gibi tesislerin yapımı ve işletilmesi yetkililerce
durdurulacağı gibi, yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden işletme
izni verilmez ve bağlantı yolu, her türlü gider sorumlulara ait olmak
üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşça ortadan kaldırılır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar
350.800.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Belediye sınırları içinde bulunan karayolu kenarındaki yapı ve
tesisler
MADDE 18- (Değişik: 18.01.1985-KHK 245/6 md./değişik:
28.03.1985-3176/6 md.)
Belediye sınırları içindeki karayolları kenarında yapılacak veya
açılacak 17 nci madde de sayılan yapı ve tesisler için;
a) Belediyelerden izin alınması,
b) (Değişik:17.10.1996-4199/8 md.) Belediyelerce bu iznin
verilmesinde, trafik güvenliği bakımından bu tesisler hakkındaki
Yönetmelikte belirlenen şartların yerine getirilmesini sağlamaları ve
ayrıca Karayolları Genel Müdürlüğü'nün yapım ve bakımından sorumlu
olduğu karayolu kenarında yapılacak ve açılacak olanların bu yollara
bağlantıları için bu Genel Müdürlüğün ilgili bölge müdürlüğünden uygun
görüş almaları,
Zorunludur.
İzinsiz yapılan bu gibi tesislerin yapımı ve işletilmesi yetkililerce
durdurulacağı gibi, yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden işletme
izni verilmez ve bağlantı yolu, her türlü gider sorumlulara ait olmak
üzere yolun yapımı ve bakımı ile ilgili kuruluşlarca ortadan
kaldırılır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine aykırı olarak
izinsiz yapı yapanlar 350.800.000 lira para cezası ile
cezalandırılırlar.
Bu madde ve 17 nci maddede belirtilen tesislere ait şartlar; izin ve
denetim esasları Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nca düzenlenen
yönetmelikte gösterilir.


DÖRDÜNCÜ KISIM
Tescil ve Trafik Belgeleri, Tescil Plakaları, Motorlu Araçlara Ait
Şartlar ve Muayene

BİRİNCİ BÖLÜM
Tescil ve Trafik Belgeleri, Tescil Plakaları

Tescil belgesi alma zorunluluğu
MADDE 19- Araç sahipleri araçlarını yönetmelikte belirtilen esaslara
göre yetkili kuruluşa tescil ettirmek ve tescil belgesi almak
zorundadırlar.
Ancak;
a)Tescil edildiği ülkenin tescil belgesi ve tescil plakası bulunan ve
geçici olarak Türkiye'ye girmesine izin verilmiş olan araçlar,
b)Tescil edildiği ülkenin tescil belgesi ve tescil plakası bulunan
ikili ve çok taraflı anlaşmalara göre, Türkiye'de tescil
zorunluluğundan muaf tutulmuş araçlar,
c)Araç imal, ithal, ihraç edenlerin ve satıcılığını yapanların,
ithal, ihraç, depolama, teşhir ve satış amacıyla geçici olarak bu
işlere mahsus yerlerde maliki olarak bulundurdukları motorlu araçlar,
d)Tescil zorunluluğu bulunan motorlu taşıtlarla çekilenler ile 22 nci
maddenin (c) bendine göre tescili gerekli görülenler hariç, bütün
motorsuz taşıtlar,
Bu hükmün dışındadır.

Tescil süresi ve bildirme mecburiyeti
MADDE 20- (Değişik: l8.01.l985-KHK 245/7 md./değişik:
28.03.l985-3176/7 md.)
Tescil süreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili
esaslar şunlardır;
a) Araç sahipleri;
1. Tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların satın
alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili
için; hurdaya çıkarılma halinde çıkarılış tarihinden itibaren 1 ay
içinde tescilin silinmesi için; yazılı olarak ilgili tescil kuruluşuna
başvurmak,
2. Tescilin yapılması veya silinmesi için de yönetmelikte belirtilen
bilgi ve belgeleri sağlamak ,
Zorundadırlar.
b) Araçların giriş işlemlerini yapan gümrük idareleri bu durumu 15
gün içinde araç sahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna
bildirmekle yükümlüdürler.
c) Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine, hurdaya
çıkarılmasına veya araçta, yönetmelikte belirtilen niteliklerin
değişmesine kadar geçerli sayılır.
d) (Değişik:17.10.1996-4199/9 md./Değiş: 25.05.1997-4262/2 md.)
Tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri, aracın motorlu
taşıtlar vergisi borcu bulunmadığına dair belgenin ibrazı halinde araç
sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi esas alınarak noterlerce
yapılır.
Bu satış, noterlerce tescil belgesine tarih konularak ve tasdik
edilmek suretiyle işlenir. Ayrıca, tescil edilmiş araçların satış ve
devir işlemleri noterler tarafından siciline işlenmek üzere işlemin
tamamlanmasını müteakip en geç 15 iş günü içinde ilgili tescil
kuruluşu ile Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne bildirilir. Noterlerin vergi
dairesi müdürlüklerine satış işlemlerini bildirmesi üzerine, intikal
eden araçların vergi kayıtları, satış sözleşmesinin düzenlendiği tarih
itibariyle, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu hükümleri
uyarınca önceki malikin vergi mükellefiyetine son verilir. Ayrıca,
yeni malik adına vergi mükellefiyeti tesis edilir.
Tescil sürelerini geçirdiği tespit edilen araçlar trafikten men
edilir. Aracın trafikten men edildiği yer tescil kuruluşunda, aracın
alıcı adına tescil işlemleri yaptırılır. Bu süre içinde araçta veya
taşınan yükte meydana gelecek zararlar, yeni araç sahibine aittir.
Noterlerce yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir.
e) Tescilli araçları satın veya devir alanlar, gerekli bilgi ve
belgeleri sağlayarak ilgili tescil kuruluşundan bir ay içinde adlarına
tescil belgesi almak zorundadırlar.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Araç satın alıp, bu maddenin (a)
bendinin (1) numaralı alt bendi ile (e) bendi hükümlerine uymayanlara
17.100.000 lira para cezası, (d) bendi hükmüne uymayan noterlere ise
140.200.000 lira hafif para cezası verilir.
Ayrıca, satış ve devirlerde belirlenen sürelerde alıcı adına tescili
yapılmadan trafiğe çıkarılan araçlar, tescil yapılıncaya kadar trafik
zabıtasınca trafikten men edilir.

Trafik belgesi ve tescil plakası alma zorunluluğu
MADDE 21- Tescil edilen araçlar, "Trafik Belgesi" ve "Tescil Plakası"
almadan karayoluna çıkarılamaz.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler
69.900.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Bu gibi araçlar eksiklikleri giderilinceye kadar trafikten men
edilir.
Trafik belgesi, tescil belgesi geçersiz duruma gelince sürekli
olarak, üzerinde eksiklik ve yanlış bilgi bulunması halinde geçici
olarak trafik zabıtasınca geri alınır.

Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar
MADDE 22- (Değişik: 18.0l.l985-KHK 245/8 md./değişik:
28.03.l985-3176/8 md.)
Yönetmelikte gösterilen esaslara göre;
a) Askeri maksatlarla kullanılan Türk Silahlı Kuvvetleri'ne ait bütün
araçlar ile çeşitli anlaşmalara göre askeri amaçla yurdumuzda
bulunan kuruluşlara ait araçların tescilleri Türk Silahlı
Kuvvetleri'nce,
b) Raylı sistemle çalışan araçların tescilleri, kullanıldığı
yerlere göre ait olduğu kuruluşlarınca,
c) İş makinesi türünden araçların tescilleri;
1.Kamu kuruluşlarına ait olanlar ilgili kuruluşlarca,
2. (Değişik: 17.10.1996-4199/10 md.) Özel veya tüzel kişilere ait
olanlardan; tarım kesiminde kullanılanlar ziraat odalarınca, tarım
kesiminde kullanılanların dışında kalan ve sanayi, bayındırlık ve
diğer kesimlerde kullanılanların tescilleri, üyesi oldukları ticaret,
sanayi, veya ticaret ve sanayi odalarınca,
d) Tarım kesiminde kullanılanlar hariç İl Trafik Komisyonlarından
karar alınmak şartı ile motorsuz taşıtlardan gerekli görülenlerin
tescilleri belediyelerce,
e) Yukarıdaki bentlerde sayılanlar dışında kalan bütün motorlu
araçların tescilleri trafik tescil kuruluşlarınca,
Yapılır, belge ve plakalar verilir.

Belge ve plakaların araçlar üzerinde bulundurulması zorunluluğu
MADDE 23- Araçlar, tescil belgesi, trafik belgesi ve tescil plakaları
araç üzerinde ve uygun durumda bulundurulmadan trafiğe çıkarılamaz.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlar
8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Trafik belgesi verilmesi için zorunlu belgeler
MADDE 24- (Değişik: 18.01.1985-KHK 245/9 md./değişik:
28.03.1985-3176/9 md.) Trafik belgesi verilebilmesi için araca ait
tescil belgesi ve mali sorumluluk sigorta belgesinin ibrazı
zorunludur.
Tescil belgesi, trafik belgesi ve tescil plakalarının verilmesi
şartları, geçerlilikleri, süreleri, nitelik ve nicelikleri ile diğer
esaslar yönetmelikte gösterilir.

Geçici trafik belgeleri ile geçici tescil plakaları
MADDE 25- Tescilsiz olup, karayolunda geçici olarak kullanılacak
araçlara mali mesuliyet sigortası yaptırılmış olmak şartı ile ilgili
tescil bürosundan geçici trafik belgesi ile geçici tescil plakası
alınması zorunludur.
Geçici trafik belgeleri ve geçici tescil plakalarının çeşitleri,
verilme şartları, geçerlilik süreleri, nicelik ve nitelikleri,
yurtdışından getirilecek veya yurtdışına götürülecek olan araçlara,
geçici tescil plakası verilmesi şartları ile diğer esaslar
yönetmelikte belirtilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar
17.100.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar. Ayrıca, trafik
zabıtasınca bu geçici belge ve plakalar iptal edilerek, araçlar
trafikten men edilir.

Araçlara ait trafik ayırım işaretleri ve diğer işaretler
MADDE 26- Belirli araçlarda, çalışma yerini ve şeklini, kapasite ve
diğer niteliklerini belirleyen plaka, ışık, renk, şekil, sembol ve
yazı gibi ayırım işaretleri bulundurulması zorunludur.
(Değişik: 17.10.1996-4199/11 md.) Araçların dışında bulundurulması
zorunlu işaretlerden başka, araçlara; reklam, yazı, işaret, resim,
şekil, sembol, ilan, flama, bayrak ve benzerlerinin takılması,
yazılması, sesli ve ışıklı donanımların bulundurulması ve izin
verilmesine dair esas ve usuller ile diğer hususlar İçişleri
Bakanlığı'nca çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/11 md.) Ticari araçlarda bulundurulmasına
izin verilen reklamlar için bu kurumlarca alınan reklam bedelinin %
25'i Trafik Hizmetleri Geliştirme Fonu hesabına aktarılır. Bu madde
uyarınca belirtilen fona aktarılan tutarların tamamı münhasıran trafik
hizmetlerinde kullanılır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu maddenin birinci fıkrası hükmüne
uymayan sürücüler 8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.
İkinci fıkrasına göre çıkarılacak yönetmelik hükümlerine aykırı
davranan sürücüler de 8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılır.
Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse, ayrıca tescil plakasına da
aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir.
Ayırım işaretleri bulunmayan araçlar trafik zabıtasınca trafikten men
edilir.
Yönetmelikte belirtilen şartlara aykırı olarak bulundurulanlarla,
araçlara izin alınmadan yazılan yazılar sildirilir veya takılan
donanımlar bütün giderler ve sorumluluk işletene ait olmak üzere
söktürülür.

Tanınma işaretleri
MADDE 27- Esasları yönetmelikte açıklanan ve araçların tanınmasına
yarayan, motor-şasi, seri numaraları, gerektiğinde yüklü, yüksüz
ağırlıkları gibi işaretleri bulunmayan araçlara trafik belgesi
verilmez.
Tanınma işareti bulunmayan veya bilinmeyen araçların, işaretleri
tescil bürolarınca belirlenir ve belgelerine işlenir.

Devlet malı araçların ayırım işaretleri ve tescil plakaları
MADDE 28- Devlet malı araçların tescil plakalarının rengi ayrı olur.
Emniyet araçlarının renklerine göre boyama şekli, ayırım işaretleri,
diğer resmi ve özel kuruluşlarla gerçek ve tüzelkişilere ait araçlarda
kullanılamaz.
Bu maddenin ikinci fıkrasına aykırı olarak boyanan veya ayırım
işareti kullanan araçlar aykırılık giderilinceye kadar trafikten men
edilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlar
17.100.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

İKİNCİ BÖLÜM
Motorlu Araçlara Ait Şartlar

Araçların karayoluna uygunluğu ve teknik esaslar
MADDE 29- (Değişik: 17.10.1996-4199/12 md.) Araçların yapım ve
kullanma bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyması
zorunludur. Yapım safhasında, araçların Tip Onayı Yönetmeliği ile buna
bağlı diğer yönetmeliklerin çıkarılmasına Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
yetkilidir. Tip Onayı Yönetmeliği ve buna bağlı diğer yönetmelikler
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı'nca düzenlenir.

Araçların teknik şartlara uygunluğu
MADDE 30- Araçların, esasları yönetmelikte belirtilen şekilde ve
tarzda teknik şartlara uygun durumda bulundurulması zorunludur.
a) (Değişik:17.10.1996-4199/13 md./Değiş. kabul: 25.05.1997-4262/4
md.) Servis freni, lastikleri, dış ışık donanımından yakını ve uzağı
gösteren ışıklar ile park, fren ve dönüş ışıkları noksan, bozuk veya
teknik şartlara aykırı olan araçları kullanan sürücüler 8.500.000 lira
para cezası,
b) (Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Diğer eksiklik ve bozuklukları
bulunan araçlarla, görüşü engelleyecek veya bir kaza halinde
içindekiler için tehlikeli olabilecek süs, aksesuar, eşya ve
çıkıntıları olan araçları kullananlarla, karayolunu kullananlar için
tehlike yaratacak şekilde olan veya görüşü engelleyecek ve
çevredekileri rahatsız edecek derecede duman veya gürültü çıkaran
araçları kullanan sürücüler 17.100.000 lira para cezası,
İle cezalandırılırlar.
Bu maddenin (a) bendinde belirtilen eksiklik ve bozuklukları bulunan
araçlar, teknik şartlara uygun duruma getirilinceye kadar trafik
zabıtasınca trafikten men edilebilir. (b) bendindeki şartlara uymayan
ve uyumsuzluğu trafik emniyetini tehlikeye düşürmeyecek nitelikte olan
araçların şartlara uygun duruma getirilmesi ihtar olunur, ihtarda
verilen süre içinde teknik şartlara uygun duruma getirilmediğinin
tespiti halinde, araç trafik zabıtasınca trafikten men edilir.

Araçlarda bulundurulması zorunlu gereçler
MADDE 31- Araçlarda (Değişik: 08.03.2000-4550/1 md.);
a) Özelliklerine ve cinslerine göre, yönetmelikte nitelik ve
nicelikleri belirtilen gereçlerin,
b) Kamyon, çekici ve otobüslerde ayrıca takoğraf, taksi
otomobillerinde ise taksimetre,
Bulundurulması ve kullanılır durumda olması zorunludur. Ancak, 2918
sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki yıllarda üretilen
araçlarla, resmi taşıt olarak tescil edilmiş ve edilecek olanlar ile
şehiriçi ve belediye mücavir alanı içerisinde yolcu ve yük nakliyatı
yapanlarda takoğraf bulundurma ve kullanma zorunluluğu aranmaz.
Takoğraf cihazları mekanik, elektronik olabileceği gibi elektro
mekanik de olabilir.
(Değ: 17.10.1996-4199/3. ek md./Değ: 25.05.1997-4262/4 md./)Birinci
fıkranın (a) bendinde sayılan gereçleri bulundurmayan, kullanmayan
veya kullanılabilir durumda bulundurmayan sürücüler 8.500.000 lira;
(b) bendine göre araçlarında taksimetre, takoğraf bulundurmayan,
kullanmayan veya kullanılabilir durumda bulundurmayan sürücüler
34.800.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar. Sürücü aynı zamanda
araç sahibi değilse ayrıca, tescil plakasına da aynı miktar için ceza
tutanağı düzenlenir. Aynı bentte belirtilen cihazları bozuk imal
edenler veya bozulmasına vasıta olanlar ile bu durumdaki cihazları
kullanan araç sürücüleri ve işletenleri üç aydan altı aya kadar hafif
hapis cezası ve 526.700.000 lira hafif para cezası ile
cezalandırılırlar. Ayrıca (b) bendi hükmüne uygun durumda bulunmayan
araçlar trafik zabıtasınca; eksiklikleri giderilinceye kadar trafikten
men edilir.

Adres değiştirme ve araçlar üzerindeki değişiklikleri bildirme
MADDE 32- Araçlar üzerinde yönetmelikte belirtilen şekillerde
yapılacak her türlü değişikliğin ve adres değişikliklerinin işleten
tarafından otuz gün içinde tescil yapan kuruluşa bildirmesi
zorunludur.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.)Bu madde hükmüne uymayanlar 8.500.000
lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Üzerinde teknik değişiklik yapılan araçlar, değişikliğin şartlara
uygun olarak yapıldığı belgelenip bu durum ilgili tescil bürosunda
tescil edilinceye ve trafik belgesine işleten tarafından
yazdırılıncaya kadar trafikten men edilir.

Taşınması özel izne bağlı yükler
MADDE 33- Ağırlık ve boyutları bakımından özelliği olan, başka ulaşım
sistemleri ile taşınması mümkün olmayan ve taşıma sınırını aşıpta
taşınması zorunlu olan yüklerin taşınması için, Karayolları Genel
Müdürlüğü'nden izin alınması zorunludur.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Araçların Muayenesi ve Muayeneye Yetkili Kuruluşlar

Araçların muayenesi
MADDE 34- Trafiğe çıkarılacak motorlu araçların teknik şartlara uyup
uymadığı ekonomik yapıları da dikkate alınmak suretiyle belirli
zamanlarda muayene edilerek tespit edilir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/14 md.) Bu Kanuna göre, yaptırılması
zorunlu olan mali sorumluluk sigortası geçerli teminat tutarları
üzerinden yaptırılmamış araçlar, muayeneye alınmazlar.
Motorlu araçların muayenelerinin, yönetmelikte belirtilen süreler
içinde yaptırılması zorunludur.
(Değişik: 25.06.1988-KHK 330/3 md./değişik: 31.10.1990-3672/2 md.)
Muayene süresi dolmadan kazaya karışması sonucu yetkili zabıtaca
muayenesi gerekli görülenler ile üzerinde değişiklik yapılan araçların
ayrıca özel muayenesi zorunludur. Bu muayeneler öncelikle yapılır.
Karayollarında kullanılmakta olan araçların, teknik şartlara uyup
uymadığı trafik zabıtasınca kontrol edilerek, her an muayeneleri
yapılabilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Muayene süresi geçirilen veya sahip
değiştirme hali hariç, özel muayene yaptırılması zorunlu olduğu halde
yaptırılmamış araçları kullanan sürücüler, 8.500.000 lira para cezası
ile cezalandırılırlar.

Muayeneye yetkili kuruluşlar
MADDE 35- Araçların muayeneleri, Karayolları Genel Müdürlüğü'ne ait
muayene istasyonlarında veya bu kuruluş tarafından işletme belgesi ile
yetki verilen gerçek veya tüzel kişilere ait muayene istasyonlarında
yeterli makine ve gereçlerle ve yetkili kılınan görevlilerce yapılır.
(Değişik: 17.10.1996-4199/15 md.) Muayene istasyonlarınca alınacak
ücret İçişleri, Bayındırlık ve İskan, Sanayi ve Ticaret Bakanlıkları
ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu temsilcilerince her
yıl tespit ve ilan olunur. Muayene ücretinin % 10'u tahsil edildiği
ayı takip eden ayın 20'sine kadar Trafik Hizmetleri Geliştirme Fonu
hesabına aktarılır. Bu madde uyarınca belirtilen fona aktarılan
tutarların tamamı münhasıran trafik hizmetlerinde kullanılır.
Askeri araçlarla, raylı sistemle çalışan veya iş makinesi türünden
araçların muayeneleri yönetmelikte belirtilen esaslara göre tescilini
yapan kuruluşlarca yapılır.
Muayene istasyonlarında bulunacak makine, araç, gereç ile personelin
nitelikleri, işletme, çalışma ve denetleme usulleri ve işletme belgesi
ile yetki verilen muayene istasyonlarında alınacak ücretin tespiti ile
diğer şartlar ve esaslar Bayındırlık Bakanlığı'nca çıkarılacak
yönetmelikle gösterilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Karayolları Genel Müdürlüğü'nce
işletme belgesi ile yetki verildiği halde, yönetmelikte belirtilen
işletme şartlarına uymayan ve muayeneleri gerektiği şekilde yapmayan
muayene istasyonu işletenleri, 140.200.000 lira hafif para cezası ile
işletme belgelerinin yedi gün geri alınması, tekrarında 175.300.000
lira hafif para cezası ile işletme belgelerinin onbeş gün geri
alınması, ikinci tekrarında ise, 210.600.000 lira hafif para cezası ve
işletme belgelerinin süresiz iptali cezası ile cezalandırılırlar.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) İşletme belgesi geçici olarak geri
alındığı halde geri alma süresi içinde muayene yapan muayene istasyonu
işletenleri 526.700.000 lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar
ve işletme belgeleri süresiz iptal edilir.


BEŞİNCİ KISIM
Sürücü Belgeleri ve Sürücüler

Sürücü belgesi alma zorunluluğu
MADDE 36- Motorlu araçların, sürücü belgesi sahibi olmayan kişiler
tarafından karayollarında sürülmesi ve sürülmesine izin verilmesi
yasaktır.
Araçlar, bu Kanunda sınıfları belirtilen sürücü belgelerine sahip
sürücüler ile çok taraflı anlaşmalara göre sürücü belgesi bulunan veya
geçerli uluslararası sürücü belgesi olan kişilerce sürülebilir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/16 md./Değiştirilerek kabul:
25.05.1997-4262/4 md.) Sürücü belgesi sahibi olmadan trafiğe çıkanlara
ilk tespitte bir aydan iki aya kadar, tekrarı halinde iki aydan üç aya
kadar hafif hapis cezası verilir. Ayrıca bu kişiler her defasında
34.800.000 lira hafif para cezasıyla da cezalandırılırlar. Bu
kişilerin kazaya neden olması halinde bu cezaların uygulanması diğer
cezaların uygulanmasına engel teşkil etmez. Sürücü aynı zamanda araç
sahibi değilse ayrıca tescil plakasına da aynı miktar için ceza
tutanağı düzenlenir.

Sürücü belgesi alması zorunlu olmayanlarda aranacak şartlar
MADDE 37- Sürücü belgesi almaları zorunlu olmamakla beraber;
Bisiklet kullananların 11, motorsuz taşıtları kullananlar ile hayvan
sürücülerinin l3 yaşını bitirmiş olmaları, bedensel ve ruhsal bakımdan
sağlıklı bulunmaları zorunludur.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Durumları bu madde hükmüne
uymayanlara araç kullandıran veya hayvanları tevdi edenler 8.500.000
lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Sürücü belgesi sınıfları
MADDE 38- Sürücü belgeleri, kullanılacak araçların cinslerine ve
gruplarına göre aşağıdaki sınıflara ayrılmıştır.
"A1" Sınıfı Sürücü Belgesi ,
Motorlu bisiklet kullanacaklara,
"A2" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Motosiklet kullanacaklara,
"B" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Otomobil, minibüs veya kamyonet kullanacaklara,
"C" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Kamyon kullanacaklara,
"D"Sınıfı Sürücü Belgesi,
Çekici kullanacaklara,
"E" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Otobüs kullanacaklara,
"F" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Lastik tekerlekli traktör kullanacaklara,
"G" Sınıfı Sürücü Belgesi,
İş makinası türünden motorlu araçları kullanacaklara,
"H" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Özel tertibatlı olarak,imal, tadil veya teçhiz edilmiş
motosiklet veya otomobil türünden araçları kullanacak hasta veya
sakatlara,
"K" Sınıfı Sürücü Aday Belgesi,
Yönetmelikte belirtilen şartlar ve esaslara göre, sürmeyi
öğrenmek isteyen sürücü adaylarına,
Verilen sürücü belgeleridir.
"Uluslararası Sürücü Belgesi"
İki veya çok taraflı anlaşmalar uyarınca , sınıflarına göre
araç kullananlara belli süre ile verilen belgedir.

Sürücü belgelerine ait esaslar
MADDE 39- Sürücü belgelerine ait esaslar şunlardır;
a) Araçları kullanma yetkisi;
1. A1, F, G ve H sürücü belgeleri ile yalnız kendi sınıflarındaki
araçlar,
2. A2 sınıfı sürücü belgesi ile A1,
3. B sınıfı sürücü belgesi ile F,
4. C sınıfı sürücü belgesi ile B ve F,
5. D sınıfı sürücü belgesi ile C, B ve F ,
6. (Değişik: 17.10.1996-4199/17 md.) E sınıfı sürücü belgesi ile B,
C,ve F,
Sınıfı sürücü belgeleri ile kullanılan araçlar da sürülebilir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/17 md.) E sınıfı sürücü belgesi sahipleri D
sınıfı sürücü belgesi ile sürülen araçları kullanabilmeleri için
römorklu veya yarı römorklu araçlarla uygulamalı sınava tabi
tutulurlar.
Sürücü belgesi sahiplerinin sürücü belgesinin sınıfına göre sürmeye
yetkili oldukları araçların dışındaki araçları sürmeleri yasaktır.
b) Römork takarak taşıt kullanma;
B, C ve E sınıfı sürücü belgesi sahipleri, araçlarına en çok yüklü
ağırlığı 750 kg'a kadar olan (750 kg. dahil) hafif römork takarak da
kullanabilirler.
Yüklü ağırlığı 750 kg'ı geçen römorkları taşıtlarına takarak
kullanmak isterlerse ayrı bir sınavdan geçirilirler ve römorklu taşıt
kullanabilecekleri belgelerine işlenir.
c) (Değişik: 17.10.1996-4199/17 md.) Sürücü belgelerinin geçerlilik
süresi:
Sürücü belgelerinden (K) sınıfı sürücü aday belgesi altı ay
geçerlidir. Diğer sürücü belgelerinin İçişleri Bakanlığı'nca, trafik
güvenliği nedeniyle, gerekli görüldüğünde değiştirilmesi zorunludur.
Ödenmemiş trafik para cezaları kanuni faiziyle birlikte tahsil
edilmedikçe değiştirme işlemi yapılmaz. Geçerli bir mazeret olmaksızın
altı ay içinde sürücü belgelerini değiştirmeyen sürücüler araç
kullanmaktan men edilir. Değiştirme işlemleri İçişleri Bakanlığı'nca
çıkarılacak yönetmelikte belirlenecek esas ve usullere göre yapılır.
(İkinci fıkra mülga: l8.0l.l985-KHK 245 /l6 md./değişik:
28.03.l985-3l76/l6 md.)
(G) Sınıfı sürücü belgesi alacak olanlarda aranacak özel şartlar ile
uluslararası sürücü belgelerinin veriliş şartları yönetmelikte
gösterilir.
(Mülga: 17.10.1996-4199/47 md.)
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine aykırı hareket
eden sürücüler ile bunlara araç kullandıranlar, bu Kanunun 36 ncı
maddesinin üçüncü fıkrasına göre cezalandırılırlar.

Dış ülkelerden alınmış olan sürücü belgeleri
MADDE 40- Dış ülkelerden alınmış olan sürücü belgelerinin
değiştirilmesi ve bu belgelerle ülkemizde araç kullanma esasları
aşağıda gösterilmiştir;
a) Yönetmelikte belirtilen süre içinde Türk vatandaşlarının ve ilgili
kanunlar ile ikili veya çok taraflı anlaşma hükümleri saklı kalmak
kaydıyla istekleri halinde yabancıların dış ülkelerden aldıkları
sürücü belgeleri sınav şartı aranmaksızın karşılığı veya dengi olan
sürücü belgesi ile değiştirilir.
b) Türk vatandaşları ve ilgili kanunlar ile ikili ve çok taraflı
anlaşma hükümleri saklı kalmak üzere yabancılar, dış ülkelerden
aldıkları cins için geçerli sürücü belgeleri ile yabancı ve Türk
plakalı araçları ülkemizde kullanabilirler.
Türk vatandaşlarının ve yabancıların; dış ülkelerden aldıkları sürücü
belgelerinin değiştirilmesine ve bu belgeler ile ülkemizde araç
kullanmalarına ilişkin esaslar yönetmelikte gösterilir.

Sürücü adaylarında aranacak şartlar
MADDE 41 - Sürücü belgesi alacaklarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) (Değişik: l8.0l.l985-KHK 245/ll md/değişik: 28.03.l985-3l76/ll
md.) Yaş şartı;
1. A1, A2, F ve H sınıfı sürücü belgesi alacakların onyedi,
2. (Değişik:17.10.1996-4199/18 md.) B ve G sınıfı sürücü belgesi
alacakların onsekiz,
3. (Değişik:17.10.1996-4199/18 md.) C, D ve E sınıfı sürücü belgesi
alacakların yirmiiki (Üniversitelerin sürücü eğitimi veren
Yüksekokulları ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin askeri ihtisas görevleri
için subay ve astsubay sınıf okullarında ve uzman jandarma okullarında
açılan sürücü eğitimi kurslarından mezun olanlarda bu şart aranmaz
(Değişik: 23.02.2000-4535/1 md.),
Yaşını bitirmiş olmaları,
b) (Değişik: 17.10.1996-4199/18 md.) Öğrenim şartları;
F,G ve H sınıfı sürücü belgesi alacakların ilkokulu, A1,A2, B,C,D ve
E sınıfı sürücülerin en az ortaokulu veya 8 yıllık temel eğitimi
bitirmiş bulunmaları,
c) (Değişik: 17.10.1996-4199/18 md.) Sağlık şartları;
Sürücü belgesi alacakların, resmi ve özel sağlık kuruluşlarında İç
Hastalıkları, Ortopedi, Göz, Kulak-Burun-Boğaz ve Psikiyatri uzmanları
bulunan Sağlık Kurulunca, yönetmelikte belirtilen esaslara göre
"Sürücü Olur" raporu almaları gerekir. Ortopedist bulunmadığı takdirde
Genel Cerrahtan, Psikiyatri Uzmanı bulunmadığı durumlarda Nörolog veya
Psikologdan görüş alınarak Sağlık Kurulu kararını verir. Sağlık Kurul
raporuna bir defaya mahsus olmak üzere itiraz halinde Sağlık Bakanlığı
nihai karar için sürücü adayını bir başka Devlet Hastanesi Sağlık
Kurulu'na sevkedebilir. Ancak, Sağlık Kuruluşunda veya Özel
Kuruluşlarda görevli tabiplerce verilen sağlık raporlarının eksik veya
gerçeğe uygun olmamasının tespiti halinde, sorumlular hakkında Türk
Ceza Kanunu'na göre işlem yapılmakla birlikte, bu tabiplerin daha
sonra verecekleri raporlar da geçersiz sayılır.
d) (Değişik: l8.0l.l985-KHK 245/ll md/değişik: 28.03.l985-3l76/ll
md.) Eğitim ve sınav şartı;
Sürücü kursuna katılmış ve yapılan sınavları da başararak sertifika
almış olmaları,
e) (Değişik:17.10.1996-4199/18 md.) Hükümlü olmama şartları;
Türk Ceza Kanunu'nun; 403 ve 404 üncü maddeleri ile 572/2-3
maddelerinden ikiden fazla ve 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine
Dair Kanun'un 28 ve 29 uncu maddeleri, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve
Bıçaklar Hakkında Kanun'un 12 nci maddesinin 3 üncü ve takip eden
fıkralarındaki suçlardan hüküm giymemiş olmaları,
f) Aynı sınıf sürücü belgesinin bulunmaması veya belgelerin geri
alınmamış olma şartı;
Önceden verilmiş aynı sınıf bir başka sürücü belgesinin bulunmaması,
sürücü belgelerinin süresiz geri alınmamış olması veya geçici olarak
geri alınmış ise sürenin dolmuş bulunması,
Zorunludur.

Sürücülerin sınavları ve sürücü belgelerinin verilmesi esasları
MADDE 42 - (Değişik: l8.0l.l985-KHK 245/l2 md./değişik:
28.03.l985-3l76/l2 md.)
Sürücü belgesi alacak olanların başvurmaları, sınavları, sağlık
muayeneleri, belgelerin verilmesi hakkında aşağıdaki esas ve şartları
uygulanır.
a) (Değişik: 17.10.1996-4199/19 md./Değiştirilerek kabul:
25.05.1997-4262/3 md.)
Sürücülerin sınavları;
Sürücü belgesi alacakların sınavları, yönetmelikteki esaslara göre
Milli Eğitim Bakanlığı'nca sınav sorumlusu olabileceğine dair belge
verilen yüksekokul mezunu ve asgari "B" sınıfı sürücü belgesi
bulunan sınav sorumluları tarafından yapılır. Oluşturulacak sınav
komisyonuna gerekli görüldüğünde vali onayı ile yukarıdaki üyelik
şartlarını taşıyan bir kamu görevlisi de üye olarak katılabilir. Sınav
sonucunda başarı gösteren sürücülere sertifikaları verilir. Bu
sertifikalar, 41 inci maddedeki diğer şartlar aranarak sertifikanın
alındığı yer trafik kuruluşunca sınıfına uygun sürücü belgeleri ile
değiştirilmedikçe sahiplerine karayolunda araç kullanma yetkisi
vermez.
Emniyet teşkilatının motorlu araç sürücüsü ihtiyacını karşılamak
üzere belirli eğitim programları çerçevesinde yönetmelikte belirtilen
esas ve şartlara uygun olarak, illerde emniyet müdürünün teklifi
valinin onayı, merkez birimleri için ilgili daire başkanlığının
teklifi Emniyet Genel Müdür Yardımcısının onayı ile emniyet teşkilatı
mensuplarına sürücü belgesi verilir. Bu sınavlar Emniyet Genel
Müdürlüğü'nün merkez ve taşra birimlerinde görevlendirilecek sınav
sorumluları tarafından yapılır.
İş makinelerinin (forklift, loder, greyder, dozer, vinç v.b.)
sürücülerinin eğitimleri ve eğitimde başarılı olanların sertifikaları
Milli Eğitim Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü veya Makine
Mühendisleri Odaları'nca, tarım sektöründe kullanılan iş makinelerinin
(biçerdöver v.b.) eğitimleri ve eğitimde başarılı olanların
sertifikaları ise Milli Eğitim Bakanlığı ile Tarım Bakanlığı'nca
verilir. Kursların eğitim ve staj süreleri Milli Eğitim Bakanlığı'nca
saptanır.
b) Müracaat;
Sürücü belgesi almak isteyenler, müracaat formunu yetkili memurun
önünde imzalarlar. Bu belgede beyan edilen bilgiler aksi
ispatlanıncaya kadar doğru sayılır.
Müracaat formunun yetkili memura verilmesi sırasında, sürücü adayları
nüfus cüzdanı aslı ile tahsil belgesini, kamu kuruluşunda çalışanlar
için bu kuruluşlar tarafından verilmiş tahsil durumunu belirleyen
tasdikli belgeyi yetkili memura göstermek zorundadırlar.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Yanlış bilgi veya sahte belge
verenler fiil daha ağır cezayı gerektirmediği takdirde iki aydan üç
aya kadar hafif hapis ve 87.600.000 lira hafif para cezası ile
cezalandırılırlar.
c) (Mülga: 17. 10. 1996-4199/47 md.)

Askeri araç sürücülerinin sınavları
MADDE 43- Er ve erbaş askeri araç sürücülerinin özel sınavları ve
belge verme işlemlerinin usulü ve bu belgelerle hangi cins taşıtların
nerelerde kullanılacağı Milli Savunma Bakanlığı'nca çıkarılacak
yönetmelikte gösterilir.
Bu belgeler sadece askeri araçlar için askerlik süresince geçerlidir.

Adres değişikliklerinin bildirilmesi ve sürücü belgelerinin taşınması
zorunluluğu
MADDE 44- Sürücü belgesi sahipleri;
a) İkamet adresi değişikliklerini belgeyi veren kuruluşa otuz gün
içinde bildirmek,
b) Araç kullanırken sürücü belgelerini yanlarında bulundurmak ve
yetkililerin her isteyişinde göstermek,
Zorundadırlar
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 17.100.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Sağlık şartlarında sonradan meydana gelen değişiklikler ile sahte
olan, hile ile alınan veya şartlarına uygun olmadan verilen sürücü
belgeleri
MADDE 45- Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara göre trafik
zabıtasınca sürücülerin;
a) Sağlık durumlarında sürücülüğe engel bedensel bir değişikliğin
görülmesi ve tespiti halinde sağlık kuruluşlarında muayenesi istenir
ve yönetmelikte belirtilen sağlık şartlarını kaybettiği sağlık kurulu
raporu ile belgelendirilenlerin sürücü belgeleri geri alınır.
Bunlardan kaybettiği sağlık şartlarını yeniden kazandıklarını sağlık
kurulu raporu ile belgelendirenlere sürücü belgeleri geri verilir.
b) Sahte olduğu, hile ile alındığı veya şartlarına uygun olmadan
verildiği tespit edilen sürücü belgeleri adli işlem yapılmak üzere
geri alınır.


ALTINCI KISIM
Trafik Kuralları

BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Kurallar


Karayollarında trafiğin akışı
MADDE 46- Karayollarında trafik sağdan akar.
Aksine bir işaret bulunmadıkça sürücüler;
a) Araçlarını, gidiş yönüne göre yolun sağından, çok şeritli yollarda
ise yol ve trafik durumuna göre hızının gerektirdiği şeritten sürmek,
b) Şerit değiştirmeden önce gireceği şeritte, sürülen araçların
emniyetle geçişini beklemek,
c) Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit
değiştirmemek,
d) Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli olarak işgal etmemek,
e) İki yönlü trafiğin kullanıldığı dört veya daha fazla şeritli
yollarda aksine bir işaret bulunmadıkça, motosiklet, otomobil,
kamyonet ve otobüs dışındaki araçları kullananlar, geçme ve dönme
dışında en sağ şeridi izlemek,
Zorundadırlar.
Karayollarının belirli kesimlerinde, bu yollardan faydalanma zorunda
olan hayvan sürücüleri, hayvanlarını veya hayvan sürülerini gidiş
yönünde yolun en sağından ve en az genişlik işgal ederek ve imkan
olduğunda taşıt yolu dışından götürmek zorundadırlar.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 17.100.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Trafik işaretlerine uyma
MADDE 47- Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre;
a) Trafiği düzenleme ve denetimle görevli trafik zabıtası veya özel
kıyafetli ve işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı ve
işaretlerine,
b) Trafik ışıklarına,
c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile
belirtilen veya gösterilen hususlara,
d) Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte
gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere,
Uymak zorundadırlar.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Trafik zabıtası veya diğer
yetkililerin dur işaretlerine, ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı
renkli olanına ve sesli işaretlere uymayan sürücüler, 17.100.000 lira,
diğer trafik işaretlerine uymayan sürücüler, 8.500.000 lira para
cezası ile cezalandırılırlar.

Alkollü içki, uyuşturucu veya keyif verici maddelerin etkisi altında
araç sürme yasağı
MADDE 48- Uyuşturucu veya keyif verici maddeleri almış olanlar ile
alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli sürme yeteneklerini
kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmeleri yasaktır.
Uyuşturucu veya keyif verici maddelerin cinsleri ile alkollü
içkilerin etki dereceleri ve kandaki miktarları tespit usulleri ve
muayene şartları hazırlanacak yönetmelikte Sağlık Bakanlığı'nın
görüşüne uygun olarak düzenlenir.
Bu madde hükmüne uymayan sürücüler derhal araç kullanmaktan men
olunur.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Toplu taşım araçlarında
sigara içilemez. Sigara içenler hakkında 4207 sayılı Tütün
Mamullerinin Zararlarının Önlenmesine Dair Kanun hükümleri uygulanır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Yönetmelik ile belirtilen
miktarların üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen
sürücülerin, birinci defada üç ay, ikinci defada bir yıl süreyle
sürücü belgeleri ellerinden alınır. Her iki seferinde ayrıca,
34.800.000 lira para cezası uygulanır. Üçüncü defasında ise beş yıl
süre ile sürücü belgeleri ellerinden alınır ve bir aydan iki aya kadar
hafif hapis cezası ile birlikte 34.800.000 lira hafif para cezası
uygulanır. Psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi
sonrası uygun görülenlere, geri alma süresi sonunda sürücü belgeleri
iade edilir. Psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı
muayenesinin yapılmasına dair esas ve usuller yönetmelikte gösterilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Uyuşturucu veya keyif verici
maddeleri alarak araç kullananlara, eylemi başka bir suç oluştursa
bile ayrıca, altı ay hafif hapis cezası ile birlikte 140.200.000 lira
hafif para cezası uygulanır ve sürücü belgeleri süresiz olarak geri
alınır.

Taşıt kullanma sürelerine uyma zorunluluğu
MADDE 49- Ticari amaçla yük ve yolcu taşıyan motorlu taşıt
sürücülerinin, taşıt kullanma sürelerine aykırı olarak taşıt
kullanması ve bunlara taşıt kullandırılması yasaktır.
Taşıt kullanma süreleri ile ticari amaçla yük ve yolcu taşıyan
motorlu taşıtları kullanacakların denetimi ve süre dışı kullanmaya
devamı önleyici tedbirlerle ilgili uygulanacak esas ve usuller
yönetmelikte belirtilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne aykırı olarak taşıt
kullanan sürücüler 8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse, araç sahibine de 17.100.000
lira, ayrıca işleten veya teşebbüs sahibine de 34.800.000 lira için
ceza tutanağı düzenlenir.

İKİNCİ BÖLÜM
Hız kuralları

Hız sınırları
MADDE 50- (Değişik: 17.10.1996-4199/21 md.) Şehirlerarası
karayollarında 90 km/s, otoyollarda 120 km/s hızı geçmemek üzere
motorlu araçların cins ve kullanma amaçlarına göre sürülebileceği en
çok ve en az hız sınırları yönetmelikle belirlenir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/21 md.) İçişleri Bakanlığı yol
standartlarını dikkate alarak yukarıda belirtilen hız sınırlarını
otomobiller için 20 km/s artırmaya yetkilidir.
En çok ve en az hız sınırlarını gösteren işaret levhaları, gerekli
görülen yerlere, ilgili kuruluşlarca konulur.
Bu Kanunla yetki verilen kuruluşlar tarafından yönetmelikte
belirtilen hız sınırları yol ve trafik durumuna göre azaltılabilir
veya çoğaltılabilir. Bu hallerde durum trafik işaretleri ile
belirtilir ve uygun vasıtalarla duyurulur.

Hız sınırlarına uyma
MADDE 51- Sürücüler aksine bir karar alınıp işaretlenmemişse
yönetmelikte belirtilen hız sınırlarını aşmamak zorundadırlar.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli
usullerle yapılan tespit sonucu hız sınırlarını; yüzde ondan yüzde
elliye (elli dahil) kadar aşan sürücüler 17.100.000 lira, yüzde
elliden fazla aşan sürücüler 34.800.000 lira para cezası ile
cezalandırılırlar.
(Değişik: 17.10.1996-4199/22 md.) Hız kuralını ihlal sebebiyle ceza
yazılan sürücülerden, suçun işlendiği tarihten geriye doğru (1) yıl
içerisinde aynı kuralı (5) defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü
belgeleri (1) yıl süreyle geri alınır. Süresi sonunda psiko-teknik
değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanının muayenesinden geçirilerek
sürücü belgesi almasına mani hali olmadığı anlaşılanların belgeleri
iade edilir.
Hız sınırlarının aşılıp aşılmadığını, tespit etmekte kullanılan
cihazların yerini tespit veya sürücüyü ikaz eden her türlü cihazın
imali, ithali ve araçlarda bulundurulması yasaktır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu cihazları imal veya ithal
edenler, fiil başka bir suç oluştursa bile ayrıca 87.600.000 lira
hafif para cezası ve altı ay hafif hapis cezası ile araçlarında
bulunduran işletenler ise 87.600.000 lira hafif para cezası ve iki
aydan üç aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar ve bu
cihazların müsaderesine de hükmolunur.

Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak
MADDE 52 - Sürücüler;
a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine
yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin
geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve
onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak,
b) Hızlarını kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine, görüş,
yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak,
c) Diğer bir aracı izlerken yukarıdaki fıkrada belirlenen durumları
göz önünde tutarak güvenli bir mesafe bırakmak,
d) Kol ve grup halinde araç kullananlar, araçlar arasında
yönetmelikte belirtilen esaslara uygun olarak diğer araçların güvenle
girebilecekleri açıklıklar bulundurmak,
Zorundadırlar.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler
8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sürücülerin Uyacağı Diğer Kurallar

Dönüş Kuralları
MADDE 53- Sağa ve sola dönecek olan sürücüler aşağıdaki kurallara
uyarlar.
a) Sağa dönüşlerde sürücüler;
1. Sağa dönüş işaretini vermeye,
2. Sağ şeride veya dönüşe ayrılmış şeride girmeye,
3. Hızını azaltmaya,
4. Dar bir kavisle dönmeye,
5. Dönülen karayolunun gidiş şeridine veya gidişine ayrılmış en sağ
şeridine girmeye,
Zorunludurlar.
b) Sola dönüşlerde sürücüler;
1. Sola dönüş işareti vermeye,
2. Yolun gidişine ayrılmış olan kısmının soluna yaklaşmaya,
3. Hızını azaltmaya,
4. Dönüşe başlamadan, sağdan gelen taşıtlara ilk geçiş hakkını
vermeye,
5. Dönüş sırasında, karşıdan gelen ve emniyetle durdurulamayacak
kadar kavşağa yaklaşmış olan taşıtların geçmesini beklemeye,
6. Gireceği yolun gidişe ayrılan kısmına girmek üzere, dönüşünü
yaparken, arkadan gelen ve sola dönecek diğer taşıtları engellememek
için, geniş kavisle dönüş yapmaya,
7. Gireceği yolun gidiş yönünde çok şeritli olması halinde, en sağ
şerit dışında, uygun bir şeride girmeye,
8. Gireceği yola girdikten sonra en kısa sürede trafiği tehlikeye
düşürmeden sağa yaklaşmaya,
Zorunludurlar.
c) Dönel kavşaklardaki dönüşlerde sürücüler;
1. Dönüş işareti vermeye,
2. Hızını azaltmaya,
3. Orta adaya yakın şeritten kavşağa girmeye,
4. Ada etrafında dönerken gereksiz şerit değiştirmemeye,
5. Gireceği yola yaklaşırken sağa dönüş işareti ile birlikte sağa
yaklaşarak dönel kavşaktan çıkmaya,
6. Gireceği yolun gidiş yönündeki uygun bir şeridine girmeye,
7. Yola girdikten sonra en kısa sürede trafiği tehlikeye düşürmeden
sağa yaklaşmaya,
Zorunludurlar.
d) Dönel kavşaklardaki geriye dönüşlerde sürücüler, sola dönüş
halindeki kurallara uymakla birlikte, orta ada etrafında dönerken
gireceği yola yaklaşıncaya kadar şeridini muhafaza etmeye de
zorunludurlar.
Sağa ve sola dönüşlerde sürücüler kurallara uygun olarak geçiş yapan
yayalara, varsa bisiklet yolundaki bisikletlilere ve sola dönüşlerde
sağdan ve karşıdan gelen trafiğe ilk geçiş hakkını vermek
zorundadırlar.
Gidişe ayrılmış birden fazla şeridi bulunan yollarda, en sağdaki veya
soldaki şerit işaretlenmek suretiyle sadece dönüşlere ayrılabilir.
Ayrılmış bu şeritlere bitişik diğer şeritlerden de işaretlenmek
suretiyle sağa veya sola dönüşlere izin verilebilir.
Bu dönüşler için yukarıdaki (a) ve (b) bentlerindekine benzer manevra
yapılır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Geçme kural ve yasakları
MADDE 54- Sürücülerin geçme sırasında uymak zorunda oldukları kural
ve yasaklar şunlardır.
a) Geçme kuralları:
Sürücülerin önlerinde giden bir aracı geçmeleri için;
1. Kendisini takip eden sürücülerin kendisini geçmeye başlamamış
olması,
2. Önündeki sürücünün başka bir taşıt veya aracı geçme niyetini
belirten uyarma işaretini vermemiş olması,
3. Geçeceği aracın hızı ile geçme esnasındaki kendi hızını da göz
önüne alarak iki yönlü trafiğin kullanıldığı taşıt yollarında karşıdan
gelen trafik dahil karayolunu kullananların tümü için tehlike veya
engel olmadan geçme için kullanacağı şeridin yeteri kadar ilerisinin
boş olması,
Zorunludur.
Geçme, geçilecek aracın solundaki şeritten yapılır. Geçilecek aracın
sürücüsü ses ve ışık cihazları ile uyarılarak, geçerken kullanılan
şeritte güvenli mesafe gidildikten sonra işaret verilip izlenecek
şeride girmekle tamamlanır.
Araçların sağından veya banketlerden yararlanmak suretiyle geçmek
yasaktır.
Ancak herhangi bir araç, başka bir yola, karayoluna bitişik bir mülke
girmek veya sola yanaşıp durmak için bu niyetini sola dönüş işareti
ile belirtmiş ise bunların sağındaki şeritten geçilebilir.
Gidişe ayrılmış yol bölümlerinde, şerit değiştirmemek şartı ile bir
şeritteki taşıtların diğer şeritteki taşıtlardan hızlı gitmesi geçme
sayılmaz.
b) Geçmenin yasak olduğu yerler;
1. Geçmenin herhangi bir trafik işareti ile yasaklandığı yerlerde,
2. Görüş yetersizliği olan tepelerde ve dönemeçlerde,
3. Yaya ve okul geçitleri yaklaşımında,
4. Kavşaklarda, demiryolu geçitlerinde ve bunların
yaklaşımında,
5. Gidiş ve geliş için birer şeridi bulunan iki yönlü trafiğin
kullanıldığı köprü ve tünellerde,
Sürücülerin önlerindeki bir aracı geçmeleri yasaktır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 17.100.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Geçilen araçlara ait kurallar
MADDE 55- Geçilmek istenen araçların sürücüleri:
a) Duyulur veya görülür bir geçiş işareti alınca trafiğin iki yönlü
kullanıldığı karayollarında taşıt yolunun sağ kenarından girmek,
dörtten fazla şeritli veya bölünmüş karayollarında bulunduğu şeridi
izlemek ve hızını arttırmamak,
b) Dar taşıt yolları ile trafiğin yoğun olduğu karayollarında yavaş
gitme nedeni ile kendilerini geçmek için izleyen araçların kolayca ve
güvenli geçmelerini sağlamak için; araçlarını elverdiği oranda sağ
kenara almak, yavaşlamak, gerekiyorsa durmak,
c) Geçiş üstünlüğü bulunan bir aracın duyulur veya görülür işaretini
alınca, bu araçların kolayca ilerlemelerini sağlamak için taşıt yolu
üzerinde yer açmak, gerekiyorsa durmak,
Zorundadırlar.
54 üncü maddede yazılı durumlar dışında, geçiş yapmak isteyenlere yol
vermemek, geçilmekte iken bir başka aracı geçmeye veya sola dönmeye
kalkışmak yasaktır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Şerit izleme, gelen trafikle karşılaşma, araçlar arasındaki mesafe,
yavaş sürme ve geçiş kolaylığı sağlama
MADDE 56- Sürücüler aşağıdaki kurallara ve yasaklara uymak
zorundadırlar.
a) Şerit izleme;
1. Sürücülerin geçme, dönme, duraklama, durma ve park etme gibi
haller dışında şerit değiştirmeleri veya iki şeridi birden
kullanmaları,
2. Kavşaklara yaklaşırken, yerleşim yerleri dışında yüzelli metre,
yerleşim yerlerinde ise otuz metre mesafe içinde ve kavşaklarda şerit
değiştirmeleri,
3. Araçların cinsine ve hızına uygun olmayan şeritten gitmeleri,
4. İşaret vermeden şerit değiştirmeleri,
Yasaktır.
b) Gelen trafikle karşılaşma;
Sürücüler; iki yönlü trafiğin kullanıldığı taşıt yollarında karşı
yönden gelen araçların geçişini zorlaştıran bir durum varsa geçişi
kolaylaştırmak için aracını sağ kenara yanaştırmaya, gerektiğinde sağa
yanaşıp durmaya,
Dağlık ve dik yokuşlu karayollarında karşılaşma halinde, çıkan araç
için geçiş güç veya mümkün değilse, güvenli geçişi sağlamak üzere,
inen araçlar, varsa önceden sığınma cebine girmeye, sığınma cebi yoksa
sağ kenara yanaşıp durmaya, gerektiği hallerde geri gitmeye,
Zorunludurlar.
c) Araçlar arasındaki mesafe;
Sürücüler önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve
yeterli bir mesafeden izlemek zorundadırlar.
d) Yavaş sürme ve yasaklama;
Sürücülerin; araçlarını zorunlu bir neden olmadıkça, diğer araçların
ilerleyişine engel olacak şekilde veya işaretle belirtilen hız
sınırının çok altında sürmeleri, güvenlik nedeni veya verilen herhangi
bir talimata uyulması dışında, başkalarını rahatsız edecek veya
tehlikeye sokacak şekilde gereksiz ani yavaşlamaları yasaktır.
e) Geçiş kolaylığı sağlamak;
Taşıt yolunun dar olduğu yerlerde aksini gösteren bir trafik işareti
yoksa, motorsuz araçları kullananlar motorlu araçlara, otomobil,
minibüs, kamyonet, otobüs, kamyon, arazi taşıtı, lastik tekerlekli
traktör, iş makineleri, yazılış sırasına göre kendisinden öncekilere
geçiş kolaylığı sağlamak zorundadırlar.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Kavşaklarda geçiş hakkı
MADDE 57- (Değişik: 17.10.1996-4199/23 md./Değiştirilerek kabul:
25.05.1997-4262/4 md.) Kavşaklarda aşağıdaki kurallar uygulanır.
a) Kavşağa yaklaşan sürücüler, kavşaktaki şartlara uyacak şekilde
yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine
imkan vermek zorundadırlar.
b) Trafik zabıtası veya trafik işaret levhası veya ışıklı trafik
işaret cihazları bulunmayan kavşaklarda;
1. Bütün sürücüler geçiş üstünlüğüne sahip olan araçlara,
2. Bütün sürücüler doğru geçmekte olan tramvaylara,
3. Doğru geçen tramvay hattı bulunan karayoluna çıkan sürücüler bu
yoldan gelen araçlara,
4. Bölünmüş yola çıkan sürücüler bu yoldan geçen araçlara,
5. Tali yoldan ana yola çıkan sürücüler ana yoldan gelen araçlara,
6. Dönel kavşağa gelen sürücüler dönel kavşak içindeki araçlara,
7. Bir iz veya mülkten çıkan sürücüler, karayolundan gelen araçlara,
c) Kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı oldukları
işaretlerle belirlenmemiş ise;
1. Motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara,
2. Motorlu araçlardan soldaki, sağdan gelen araca,
Geçiş hakkını vermek zorundadırlar.
d) Işıklı trafik işaretleri izin verse bile trafik akımı; kendisini
kavşak içinde durmaya zorlayacak veya diğer doğrultudaki trafiğin
geçişine engel olacak ise, sürücülerin kavşağa girmeleri yasaktır.
e) Trafik zabıtası, yetkili kişi veya trafik ışıklı işareti ile
yönetilen kavşaklarda, sürücüler kavşağı en kısa zamanda geçmek
zorundadırlar. Sürücülerin gereksiz olarak yavaşlamaları, durmaları,
taşıttan inmeleri, taşıt veya araçların motorlarını durdurmaları
yasaktır.
f) Aksine bir işareti olmadıkça, bütün kavşaklarda araçlar ray
üzerinde hareket eden taşıtlara ilk geçiş hakkını vermek zorundadır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

İndirme ve bindirme kuralları
MADDE 58- Sürücüler aksine bir işaret bulunmadıkça araçlarını gidiş
yönlerine göre yolun en sağ kenarında durdurmaya, yolcularının iniş ve
binişlerini sağ taraftan yaptırmaya ve yolcular da iniş ve binişlerini
sağ taraftan yapmaya zorunludurlar.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler
ve yolcular 8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Duraklama ve park etme
MADDE 59-Yerleşim birimleri dışındaki karayolunda zorunlu haller
dışında taşıt yolu üzerinde duraklamak veya park etmek yasaktır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Zorunlu hallerde gerekli önlemleri
almadan duraklayan veya parkeden sürücüler ile zorunlu haller dışında
duraklayan veya parkeden sürücüler 8.500.000 lira para cezası ile
cezalandırılırlar.

Duraklamanın yasak olduğu yerler
MADDE 60- Taşıt yolu üzerinde;
a) Duraklamanın yasaklandığının bir trafik işareti ile belirtilmiş
olduğu yerlerde,
b) Sol şeritte (Raylı sistemin bulunduğu yollar hariç),
c) Yaya ve okul geçitleri ile diğer geçitlerde,
d) Kavşaklar, tüneller, rampalar, köprüler ve bağlantı yollarında ve
buralara yerleşim birimleri içinde beş metre ve yerleşim birimleri
dışında yüz metre mesafede,
e) Görüşün yeterli olmadığı tepelere yakın yerlerde ve dönemeçlerde,
f) Otobüs, tramvay ve taksi duraklarında,
g) Duraklayan veya park edilen araçların yanında,
h) İşaret levhalarına, yaklaşım yönünde ve park izni verilen yerler
dışında; yerleşim birimi içinde onbeş metre ve yerleşim birimi
dışında yüz metre mesafede,
Duraklamak yasaktır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.


Park etmenin yasak olduğu yerler ve haller
MADDE 61- Taşıt yolu üzerinde;
a) Duraklamanın yasaklandığı yerlerde,
b) Park etmenin trafik işaretleri ile yasaklandığı yerlerde,
c) Geçiş yolları önünde veya üzerinde,
d) Belirlenmiş yangın musluklarına her iki yönden beş metrelik
mesafe içinde,
e) Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının duraklarını belirten
levhalara iki yönden onbeş metrelik mesafe içinde,
f) Üç veya daha fazla ayrı taşıt yolu olan karayolunda ortadaki taşıt
yolunda,
g) Kurallara uygun şekilde park etmiş araçların çıkmasına engel
olacak yerlerde,
h) Geçiş üstünlüğü olan araçların giriş ve çıkışının yapıldığının
belirlendiği işaret levhasından onbeş metre mesafe içinde,
ı) İşaret levhalarında park etme izni verilen süre veya zamanın
dışında,
j) Kamunun faydalandığı ve yönetmelikte belirtilen yerlerin giriş ve
çıkış kapılarının her iki yönde beş metrelik mesafe içinde,
k) Park için yer ayrılmamış veya trafik işaretleri ile belirtilmemiş
alt geçit, üst geçit ve köprüler üzerinde veya bunlara on metrelik
mesafe içinde,
l) Park etmek için tespit edilen süre ve şeklin dışında,
m) Belirli kişi, kurum ve kuruluşlara ait araçlara, yönetmelikteki
esaslara göre ayrılmış ve bir işaret levhası ile belirlenmiş park
yerlerinde,
n) Ayrıca yönetmelikte belirtilen haller dışında yaya yollarında,
Park etmek yasaktır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Yasaklara aykırı park edilmiş araçlar trafik zabıtasınca
kaldırılabilir.
Yasaklanan yerlerde ve hallerde park edilmiş olan araçların
hangilerinin hangi şartlarda, kaldırılıp götürüleceği, götürülme
sırasında zarara ve ziyana uğratılmaması için alınacak önlemler ile
kaldırma ve götürme giderlerinin tahsili usul ve esasları yönetmelikte
gösterilir.
Kaldırılıp götürülen araçların giderleri ile verilen ceza, sürücüsü
veya sahibince ödenmeden araç teslim edilmez.

Karayolu üzerinde park etme izni verilmeyen araçlar
MADDE 62- Yerleşim birimleri içindeki karayolunda, bir trafik
işaretiyle izin verilmedikçe ve yükleme, boşaltma, indirme, bindirme,
arızalanma gibi zorunlu nedenler dışında kamyon, otobüs ve bunların
katarları, lastik tekerlekli traktörler ile her türlü iş makinelerinin
park edilmesi yasaktır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler
8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Araçların ışıklandırılması
MADDE 63- Karayolunda trafiğe çıkan bütün araçların, nicelik ve
nitelikleri yönetmelikte belirtilen şartlara uygun ışık donanımı
bulundurmaları zorunludur.
Işık donanımına ait ayrıntılar yönetmelikte gösterilir.
Kanun ve yönetmelikte belirtilmeyen lambalar trafik zabıtasınca
söktürülür.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler
34.800.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Işıkların kullanılması
MADDE 64- Araçların sürülmesi sırasındaki zorunluluk ve yasaklar
aşağıda gösterilmiştir.
a) Zorunluluklar;
1. (Değişik: 17.10.1996-4199/24 md.) Yerleşim birimleri dışındaki
karayollarında geceleri seyrederken, yeterince aydınlatılmamış
tünellere girerken, benzeri yer ve hallerde uzağı gösteren ışıkların
yakılması,
2. (Değişik: 17.10.1996-4199/24 md.) Geceleri, yerleşim
birimleri dışında karayollarındaki karşılaşmalarda, bir aracı takip
ederken, bir aracı geçerken yan yana gelinceye kadar ve yerleşim
birimleri içinde, gündüzleri ise görüşü azaltan sisli, yağışlı ve
benzeri havalarda yakını gösteren ışıkların yakılması,
3. Kuyruk (arka kenar) ışıklarının uzağı veya yakını gösteren ışıklar
veya sis ışıkları ile birlikte kullanılması,
Zorunludur.
b) Yasaklar;
1. Gece sis ışıklarının sisli, karlı ve sağnak yağmurlu havalar
dışında diğer farlarla birlikte yakılması,
2. Dönüş ışıklarının geç anlamında kullanılması,
3. Karşılaşmalarda ışıkların söndürülmesi,
4. Öndeki aracı geçişlerde uyarı için çok kısa süre dışında uzağı
gösteren ışıkların yakılması,
5. Yönetmelikte belirlenecek esaslara aykırı olarak ışık takılması ve
kullanılması,
6. Sadece park lambaları ile seyredilmesi,
Yasaktır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu maddenin birinci fıkrasının (a)
bendinin (1) ve (3) numaralı alt bentleri ile (b) bendi hükümlerine
uymayanlar 8.500.000 lira, birinci fıkrasının (a) bendinin (2)
numaralı alt bendi hükümlerine uymayan sürücüler 17.100.000 lira para
cezası ile cezalandırılırlar.

Araçların yüklenmesi
MADDE 65- (Değişik: 18.11.1986-3321/1 md.)
Araçların yüklenmesinde yönetmelikte belirtilen ölçü ve esaslara
aykırı olarak;
a) Taşıma sınırı üstünde yolcu alınması,
b) Taşıma sınırı üstünde yük alınması veya taşıma sınırı aşılsın veya
aşılmasın dingil ağırlıklarını aşacak şekilde yüklenmesi,
c) Karayolu yapısı ve kapasitesi ile trafik güvenliği bakımından
tehlikeli olabilecek tarzda yükleme yapılması,
d) Tehlikeli ve zararlı maddelerin gerekli izin ve tedbirler
alınmadan taşınması,
e) Ağırlık ve boyutları bakımından taşınması özel izne bağlı olan
eşyanın izin alınmadan yüklenmesi, taşınması ve taşıttırılması,
f) Gabari dışı yük yüklenmesi, yük üzerine veya araç dışına yolcu
bindirilmesi,
g) Yükün karayoluna değecek, düşecek, dökülecek, saçılacak, sızacak,
akacak, kayacak, gürültü çıkaracak şekilde yüklenmesi,
h) Yükün, her çeşit yolda ve yolun her eğiminde dengeyi bozacak,
yoldaki bir şeye takılacak ve sivri çıkıntılar hasıl edecek şekilde
yüklenmesi,
i) Sürücünün görüşüne engel olacak, aracın sürme güvenliğini bozacak
ve tescil plakaları, ayırım işaretleri, dur ve dönüş ışıkları ile
yansıtıcıları örtecek şekilde yüklenmesi,

j) Çeken ve çekilen araçlarla ilgili şartlar ve tedbirler yerine
getirilmeden araçların çekilmesi,
Yasaktır.
Gerekli hallerde kamyon, kamyonet, römork ve yarı römorklarla yolcu
veya yükle birlikte yolcu taşınabilmesine ilişkin esaslar yönetmelikte
belirtilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Birinci fıkranın (a) bendi
hükümlerine uymayanlar 8.500.000 lira, (c), (f), (g), (h), (i) ve (j)
bentleri hükümlerine uymayanlar 17.100.000 lira, (b), (d) ve (e)
bentlerindeki hükümlere uymayanlar 34.800.000 lira para cezası ile
cezalandırılırlar.
Ayrıca, bütün sorumluluk ve giderler araç işletenine ait olmak üzere,
fazla yolcular en yakın yerleşim biriminde indirilir. Bu maddenin (b),
(d) ve (e) bentlerindeki şartlara uymayan yük taşımasında kullanılan
taşıtlar, gerekli şartlar sağlanıncaya kadar trafikten men edilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Sürekli ve süreksiz olarak yük
naklettiren kamu kurum ve kuruluşları ve gerçek ve tüzel kişilere ait
işletmeler, yük nakli yaptırdıkları araçların azami toplam
ağırlıklarını dikkate alarak yükleme yapmak zorundadırlar. Bu hükme
aykırı hareket edenler hakkında her araç için 350.800.000 lira para
cezası uygulanacağı gibi araçlar trafikten men edilir. Ancak, maden
ocaklarından çıkarılan tartılamayan dökme ve blok yüklerin ve zirai
ürünlerin stok mahalline ve kısa mesafeli taşınmalarında araçların
istiap hadlerini yüzde onbeş oranında aşabilmeleri mümkündür.
Ancak ağırlık kontrolü ile tartı toleransları yönetmelikte
belirlenir.
Uluslararası yük taşımacılığına ilişkin konularda ikili ve çok
taraflı anlaşma hükümleri saklıdır.

Bisiklet, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücüleri ile ilgili
kurallar
MADDE 66- Bisiklet, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücülerine
aşağıdaki kurallar uygulanır.
a) Ayrı bisiklet yolu varsa , bisiklet ve motorlu bisikletlerin taşıt
yolunda,
Bisiklet, motorlu bisiklet ve motosikletlerin yayaların kullanmasına
ayrılmış yerlerde,
Bunlardan ikiden fazlasının taşıt yolunun bir şeridinde
yanyana, Sürülmesi
yasaktır.
b) Bisiklet sürenlerin en az bir elleri, motorlu bisiklet sürenlerin
manevra için işaret verme hali dışında iki elleri ve motosiklet
sürenlerin devamlı iki elleri ile taşıtlarını sürmeleri ve
yönetmelikte belirtilen güvenlik şartlarına uymaları zorunludur.
c) Bisiklet, motorlu bisiklet ve sepetsiz motosiklet sürücülerinin,
sürücü arkasında yeterli bir oturma yeri olmadıkça başka kişileri
bindirmeleri ve yönetmelikte belirtilen sınırdan fazla yük taşımaları
yasaktır.
Sürücü arkasında ayrı oturma yeri olan bisiklet, motorlu bisiklet ve
sepetsiz motosikletlerle bir kişiden fazlası taşınamaz.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 17.100.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Araç manevralarını düzenleyen kurallar
MADDE 67- Manevralarda aşağıdaki kurallar uygulanır.
a) Sürücülerin, park yapmış taşıtlar arasından çıkarken, duraklarken
taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, sağa veya sola dönerken,
karayolunu kullananlar için tehlike doğurabilecek ve bunların
hareketlerini zorlaştıracak şekilde davranmaları yasaktır.
b) Yönetmelikte belirtilen şartlar dışında geriye dönmek veya geriye
gitmek yasaktır. İzin verilen hallerde bu manevraları yapacak
sürücüler, karayolunu kullananlar için tehlike veya engel yaratmamak
zorundadır.
c) Dönüşlerde veya şerit değiştirmelerde sürücülerin niyetlerini
dönüş işaret ışıkları veya kol işareti ile açıkça ve yeterli şekilde
belirtmesi , işaretlerin manevra süresince devam etmesi ve biter
bitmez sona erdirilmesi zorunludur.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar
8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yayalar, Hayvanla Çekilen veya Elle Sürülen Araçlarla
Hayvan Sürücüleri ve Yarışlar Hakkında Kurallar

Yayaların uyacakları kurallar
MADDE 68- Yayaların uyacakları kurallar aşağıda belirtilmiştir.
a) Yayalar, aşağıda sayılan haller dışında, taşıt yolu bitişiğinde ve
yakınında yaya yolu, banket veya alan varsa burada yürümek
zorundadırlar.
1. Yönetmelikte belirtilen tedbirler alınmak şartı ile diğer yayalar
için ciddi rahatsızlık verecek boyutta eşyaları iten veya taşıyan
kişiler ile, taşıt yolunun en sağ şeridinden fazla kısmını işgal
etmemek, gece ve gündüz görüşün az olduğu hallerde de imkan oranında
tek sıra halinde yürümek şartı ile bir yetkili veya görevli
yönetiminde düzenli şekilde yürüyen yaya kafileleri taşıt yolu
üzerinde yürüyebilir.
2. Yayaların yürümesine ayrılmış kısımların kullanılmasının mümkün
olmaması veya bulunmaması hallerinde yayalar, bisiklet trafiğine engel
olmamak şartı ile bisiklet yolunda bisiklet yolu yoksa taşıt yolu
üzerinde, imkan oranında taşıt yolu kenarına yakın olmak şartı ile
yürüyebilirler.
3. Her iki tarafında, yaya yolu ve banket bulunmayan veya kullanılır
durumda olmayan iki yönlü trafiğin kullanıldığı karayollarında yaya
kafileleri dışındaki yayalar, taşıt yolunun sol kenarını izlemek
zorundadır.
b) Taşıt yolunun karşı tarafına geçmek isteyen yayaların taşıt
yolunu, yaya ve okul geçidi ile kavşak giriş ve çıkışları dışında
herhangi bir yerden geçmeleri yasaktır.
Yayalar, bu yerlerden geçerken;
1. Yaya ve okul geçitlerinin bulunduğu yerlerde, geçitte yayalar için
ışıklı işaret varsa bu işaretlere uymak,
2. Geçitte yayalar için ışıklı işaret yoksa ve geçit sadece taşıt
trafiği ışıklı işareti veya yetkili kişi tarafından yönetiliyorsa,
geçecekleri doğrultu açıldıktan sonra taşıt yoluna girmek,
3. Işıklı işaret veya yetkili kişilerin bulunmadığı geçitlerde veya
kavşaklarda güvenlikleri açısından yaklaşan araçların uzaklık ve
hızını göz önüne almak,
Zorundadırlar.
Ancak, yüz metre kadar mesafede yaya geçidi veya kavşak bulunmayan
yerlerde yayalar, taşıt trafiği için bir engel teşkil etmemek şartı
ile ve yolu kontrol ederek kendi güvenliklerini sağladıktan sonra en
kısa doğrultuda ve en kısa zamanda taşıt yolunu geçebilirler.
c) Yaya yollarında, geçitlerde veya zorunlu hallerde taşıt yolu
üzerinde bulunan yayaların, trafiği engelleyecek veya tehlikeye
düşürecek şekilde davranışlarda bulunmaları veya buraları saygısızca
kullanmaları yasaktır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan yayalar
8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Hayvanla çekilen, elle sürülen araçları sürenler ile hayvan
sürücülerine ait kurallar
MADDE 69- Yerleşim birimleri dışındaki karayolunda, taşıt yolu
üzerinde zorunlu haller dışında hayvan bulundurmak, karayollarının
yasaklanmamış, kesimlerinde ise hayvanla çekilen veya elle sürülen
araçları, hayvanları, hayvan sürücülerini ve binek hayvanlarını trafik
kurallarına uymadan sürmek ve bunları sürme yeteneğinden yoksun
kimselerin yönetimine vermek veya başıboş bırakmak yasaktır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar
8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar. Ancak, başı boş
hayvan bırakma yasağına riayet etmeyerek trafik kazasına sebebiyet
veren faile üç ay hafif hapis cezası uygulanır.
Taşıt yolunu kullanmak zorunda olan hayvan, sürü ve kümelerini sevk
ve idare edenler, yönetmelikte belirtilen usul ve şartlara uymak
zorundadırlar.

Yarış ve koşulara ait kurallar
MADDE 70- Yarış ve koşularda trafik güvenliği bakımından aşağıdaki
kurallar uygulanır.
a) Bir il sınırı içindeki karayolları üzerinde yapılacak yarış ve
koşular için o ilin valiliğinden,
b) Birden fazla il sınırları içindeki şehirlerarası karayolları
üzerinde yapılacak milli ve milletlerarası yarış ve koşular için
İçişleri Bakanlığı'ndan izin alınması zorunludur. Bu izin verilirken
Bayındırlık Bakanlığı'nın uygun görüşü alınır.
İzinsiz yapılan yarış ve koşular görevlilerce derhal durdurulur.
Yarış ve koşularda trafik güvenliği yönünden uygulanacak usul ve
şartlar yönetmelikte gösterilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar
34.800.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli kurallar

Geçiş üstünlüğüne sahip araçlar ve sürme kuralları
MADDE 71- Geçiş üstünlüğüne sahip araçlar, öncelik sırasıyla
şunlardır;
a) Cankurtaran araçları, yaralı veya acil hasta taşıyan araçlar,
b) İtfaiye araçları,
c) Hükümlü veya sanığı takip eden veya emniyet ve asayişi korumak
için acele olay yerine giden zabıta araçları,
d) Bir trafik suçu işleyerek kaçan aracı takip eden veya trafik
güvenliğini koruma veya trafik kazasına el koyma amacıyla olay veya
kaza yerine gitmekte olan görevlilere ait araçlar,
e) Alarm sırasında sivil savunma hizmetlerinde görevli bulunan
araçlar,
f) Koruma ile görevli ve korunan araçlar,
Bu araçlar, görev halinde iken geçiş üstünlüğü hakkına sahiptir.
Bu hak, halkın can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak, duyurulur
ve görünür geçiş üstünlüğü işaretini vermek şartı ile kullanılır.
Bu araçlar, bu Kanun ve yönetmelikte yazılı trafik kısıtlama ve
yasaklarına bağlı değildir.
Bunların birbirleri ile karşılaşmalarında birinin diğerine göre geçiş
üstünlüğü yukarıda yazılı olan sıraya göredir.
Zorunluluk olmadığı hallerde geçiş üstünlüğünü kullanmak yasaktır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Zorunluluk olmadığı halde gereksiz
geçiş üstünlüğü hakkını kullanan sürücüler 8.500.000 lira para cezası
cezalandırılırlar.

Ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazlarının kullanılması
MADDE 72- Araçlarda ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazları
yönetmelikte gösterilen şartlara uygun olarak ve kamunun rahat ve
huzurunu bozmayacak şekilde kullanılabilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler
8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Kanun ve yönetmelikte belirtilen şartlara uymayan ses, müzik, görüntü
ve haberleşme cihazları ile sürücünün izleme ve kullanma sahası içinde
yer alan görüntü cihazları araçlardan söktürülür.

Tedbirsiz ve saygısız araç sürme
MADDE 73- (Değişik: 17.10.1996-4199/27 md.) Karayolunda araçların
kamunun rahat ve huzurunu bozacak veya kişilere zarar verecek şekilde
saygısızca sürülmesi, araçlardan bir şey atılması veya dökülmesi,
seyir halinde sürücülerin, cep ve araç telefonu ile benzer haberleşme
cihazlarını kullanması yasaktır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar
8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Yaya ve okul geçitleri
MADDE 74- Görevli bir kişi veya ışıklı trafik işareti bulunmayan,
ancak başka bir trafik işareti ile belirlenmiş yaya veya okul
geçitlerine yaklaşırken bütün sürücüler, araçlarını yavaşlatmak ve bu
geçitlerden geçen veya geçmek üzere bulunan kişilere ve öğrencilere
ilk geçiş hakkını vermek zorundadırlar.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sürücüler
17.100.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Okul taşıtları
MADDE 75- Okul taşıtlarının "DUR" işaretini yaktıkları hallerde bütün
araçların durması zorunludur.
"DUR" işaretinin sadece öğrencilerin binmeleri veya inmeleri
sırasında ve yönetmelikte belirtilen hallerde yakılması zorunludur.
Okul taşıtlarının çalıştırılması şartları, zamanları ve nitelikleri
yönetmelikte gösterilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 17.100.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Demiryolu geçitleri
MADDE 76- Demiryolu geçitlerinde;
a) Sürücülerin demiryolu geçitlerini, geçidin durumuna uygun olmayan
hızla geçmeleri, ışıklı veya sesli işaretin vereceği "DUR" talimatına
uymamaları, taşıt yolu üzerine indirilmiş veya indirilmekte olan tam
veya yarım bariyerler varken geçide girmeleri yasaktır.
b)Işıklı işaret veya bariyerle donatılmamış demiryolu geçitlerini
geçmeden önce, sürücülerin durmaları, herhangi bir demiryolu aracının
yaklaşmadığına emin olduktan sonra geçmeleri zorunludur.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 17.100.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Çocuk, hasta ve sakat taşıtları, gözleri görmeyen yayalar, yürüyüş
kolları
MADDE 77 - Bu Kanun açısından;
a) Çocuk, hasta ve sakatlara ait motorsuz taşıtların sürücülerine,
yayalarla ilgili hükümler uygulanır.
b)Gözleri görmeyen ve yönetmelikte gösterilen özel işaret ve
benzerlerini taşıyan kişilerin, taşıt yolu üzerinde bulunmaları
halinde, bütün sürücülerin yavaşlamaları ve gerekiyorsa durmaları ve
yardımcı olmaları zorunludur.
c) Bir yetkili veya görevli yönetimindeki yürüyüş kolları arasından
geçmek yasaktır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu maddenin birinci fıkrasının (b)
bendi hükmüne uymayan sürücüler 17.100.000 lira, (c) bendi hükmüne
uymayan sürücüler 8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Sürücülerin ve yolcuların koruyucu tertibat kullanma zorunluluğu
MADDE 78- Belirli sürücülerin ve yolcuların, araçların sürülmesi
sırasında koruyucu tertibat kullanmaları zorunludur.
Kullanma ve yolların özelliği gözetilerek hangi tip araçlarda
sürücülerinin ve yolcularının şehiriçi ve şehirlerarası yollarda hangi
şartlarda hangi koruyucu tertibatı kullanacakları ve koruyucuların
nitelikleri ve nicelikleri ile emniyet kemerlerinin hangi araçlarda
hangi tarihten itibaren kullanılacağı yönetmelikte belirtilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlar
8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Karayolu üzerindeki park yerlerinde ücret almaya yetkililer
MADDE 79- Karayolu üzeri park yerindeki araçlar için sadece
karayolunun bakımından sorumlu kuruluş birimlerince ücret alınabilir.
Bunlar dışında hiçbir gerçek veya tüzel kişi herhangi bir şekilde
para alamaz .Bu park yerleri hiçbir şekilde kiralanamaz.
Park ücreti, alınma şekli ve diğer esaslar yönetmelikte belirtilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlar
8.500.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Diğer kurallar
MADDE 80- Trafikle ilgili diğer kurallar ile tehlikeli madde taşıyan
araçlar, çeken, çekilen araçlar, kol ve grup halinde seyreden araçlar
ve hayvan sürüleri, taşıma sınırı ve gabari ölçüleri ile yük ve yolcu
taşınması ile ilgili diğer kurallar ve şartlar yönetmelikte
gösterilir.


YEDİNCİ KISIM
Trafik Kazaları

Trafik kazalarına karışanlar ile ilgili kurallar
MADDE 81- Trafik kazalarına karışanlar;
a) Hareket halinde iseler trafik için ek bir tehlike yaratmayacak
şekilde hemen durmak, kaza mahallinde trafik güvenliği için gereken
tedbirleri almak,
b) Kazada ölen, yaralanan veya maddi hasar var ise bu kaza trafiği,
can ve mal güvenliğini etkilemiyorsa sorumluluğun saptanmasında
yararlı olacak kanıt ve izler dahil, kaza yerindeki durumu
değiştirmemek,
c) Kazaya karışan kişiler tarafından istendiği takdirde kimliğini,
adresini, sürücü ve trafik belgesi ile sigorta poliçe tarih ve
numarasını bildirmek ve göstermek,
d) Kazayı; yetkili ve görevli memurlara bildirmek, bunlar gelinceye
kadar veya bunların iznini almadan kaza yerinden ayrılmamak,
e) Sürücüsü, mal sahibi veya ilgili kişilerin bulunmadığı sırada
araç, eşya veya yüklere zarar veren sürücüler, zarar verdikleri araç,
eşya veya mülkün sahibini veya ilgili kişileri bulmak, ilgilileri
bulamadıkları takdirde durumu tespit etmek ve zarar verilen şey
üzerine yazılı bilgi bırakmak, ilgili zabıtaya en kısa zamanda bilgi
vermek,
Zorundadırlar.
Yalnız maddi hasar meydana gelen kazalarda, kazaya dahil kişilerin
tümü, yetkili ve görevli kişinin gelmesine lüzum görmezlerse, bunu
aralarında yazılı olarak saptamak suretiyle kaza yerinden
ayrılabilirler.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Anlaşma hali dışında maddi hasarlı,
ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarında, zabıtanın iznini almadan
zaruret dışında olay yerinden ayrılan veya birinci fıkranın (b) bendi
hükümlerine uymayan sürücüler 34.800.000 lira para cezası ile
cezalandırılırlar.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu maddenin diğer hükümlerine
uymayanlar 17.100.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Trafik kazalarında yükümlülük
MADDE 82- Karayollarında meydana gelecek trafik kazalarına hemen el
konmasını, ölü ve yaralıların taşınmasını veya yaralıların tedavisini
veya sanıkların yakalanmasını sağlamak için,
a) Kaza yerinden geçmekte olan veya kazaya karışmış bulunan araçların
sürücüleri kaza mahallinde ilk yardım önlemlerini almaya ve en yakın
zabıtaya veya sağlık kuruluşuna haber vermeye ve yetkililerin talebi
üzerine yaralıları en yakın sağlık kuruluşuna götürmeye,
b) Şehirlerarası akaryakıt istasyonlarında, sahipleri veya
işletenleri, belirlenen standartlara uygun ilk yardım malzemesini her
an kullanılabilir durumda bulundurmaya,
c) Tamirhane, servis istasyonu, garaj sahip ve sorumluları;
tesislerine, ölüm veya yaralanma ile sonuçlanan, bir kaza geçirmiş
olduğu belli olan veya üzerinde suç belirtisi bulunan bir araç
gelince, gecikmeksizin zabıtaya haber vermeye ve bunları bir deftere
işlemeye,
Zorunludurlar.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar
17.100.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Trafik kazalarına el koyma ve bilirkişilik
MADDE 83- Trafik kazalarına;
a) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
b) Kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik
kaza tespit tutanağı düzenlemek üzere de trafik zabıtasınca el
konulur.
Trafik zabıtasının görevli olmadığı veya bulunmadığı karayollarında
meydana gelen kazalarda trafik kaza tespit tutanağı mahalli genel
zabıtaca düzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabıtasına
gönderilir.
Karayollarında meydana gelen ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan
trafik kazalarında tarafların anlaşması halinde ve fiil başka bir suç
oluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz ve Türk Ceza Kanunu'nun 565
inci maddesi hükmü uygulanmaz.
Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığı hallerde; trafik zabıtası
veya genel zabıta; iz ve delilleri kaybolmayacak şekilde
işaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktan sonra, karayolunu
trafiğe açmaya yetkilidir.
Karayolunun trafiğe kapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratan
yaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kaza, can, mal ve trafik
güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçiş verilemiyorsa,
Cumhuriyet Savcısının gecikeceğinin anlaşılması halinde, gerekli
işaretlemeler yapılıp araç ve ölüler kenara alınarak durum bir
tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır.
Trafik zabıtası, usul kanunlarına göre görevlendirilirse, trafik
kazalarında bilirkişilik yapar.
Trafik kazaları, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik ve bunlarda
aranacak şartlar ile diğer esaslar yönetmelikte gösterilir.

Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan
haller
MADDE 84- Araç sürücüleri trafik kazalarında;
a) Kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur
işaretinde geçme,
b) "Taşıt giremez" trafik işareti bulunan karayoluna veya bölünmüş
karayolunda karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit, rampa ve
bağlantı yollarına girme,
c) İkiden fazla şeritli taşıt yollarında, karşı yönden gelen trafiğin
kullandığı şerit veya yol bölümüne girme,
d) Arkadan çarpma,
e) Geçme yasağı olan yerlerde geçme,
f) Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma,
g) Şeride tecavüz etme,
h) Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama,
ı) Kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymama,
j) Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama,
k) Yerleşim birimleri dışındaki karayolunun taşıt yolu üzerinde,
zorunlu haller dışında park etme veya duraklama ve her durumda gerekli
tedbirleri almama,
l) Park için ayrılmış yerlerde veya taşıt yolu dışında kurallara
uygun olarak park edilmiş araçlara çarpma,
Hallerinde asli kusurlu sayılırlar.
Ancak, kazada bu hareketlerden herhangi biri, kazaya karışan araç
sürücülerinden birden fazlası tarafından yapılmış veya kaza bu
hareketler dışında kurallarla, yasaklamalara, kısıtlamalara ve
talimatlara uyulmaması nedenlerinden doğmuşsa, karayolunu kullananlar
için kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir.





SEKİZİNCİ KISIM
Hukuki Sorumluluk ve Sigorta

BİRİNCİ BÖLÜM
İşleten ve Araç İşleticisinin Bağlı Olduğu Teşebbüs Sahibinin
Hukuki Sorumluluğu

İşleten ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki
sorumluluğu
MADDE 85- (Değişik: 17.10.1996-4199/28 md.) Bir motorlu aracın
işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin
zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı
veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle
işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu
teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu
olurlar.
(Değişik: 17.10.1996-4199/28 md.) Motorlu araç ölüme veya yaralanmaya
sebebiyet vermiş ise, kazaya karışan aracın başkalarına devir ve
temliki veya üzerinde bir hak tesisini önlemek amacıyla olaya el koyan
Cumhuriyet Savcılıklarınca, aracın tescilli olduğu tescil kuruluşuna,
trafik kaydı üzerine şerh düşülmesi için talimat verilir. Kaza anı ile
Cumhuriyet Savcılığı'nca trafik kaydı üzerine şerh düşülmesi arasında
geçen süreler içinde kötü niyetle yapılan araç tescilleri hükümsüz
sayılır. Şerhin konulduğu tarihten itibaren bir ay içerisinde, şerhin
kaldırıldığına veya devamına ilişkin mahkeme kararı ibraz edilmediği
takdirde bu şerh hükümsüz sayılır.
İşletilme halinde olmayan bir motorlu aracın sebep olduğu trafik
kazasından dolayı işletenin sorumlu tutulabilmesi için, zarar görenin,
kazanın oluşumunda işleten veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu
kişilere ilişkin bir kusurun varlığını veya araçtaki bozukluğun kazaya
sebep olduğunu ispat etmesi gerekir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/28 md.) İşleten ve araç işleticisi teşebbüs
sahibi, hakimin takdirine göre kendi aracının katıldığı bir kazadan
sonra yapılan yardım çalışmalarından dolayı yardım edenin maruz
kaldığı zarardan da sorumlu tutulabilir. Ancak, bu durumda işletici
teşebbüs sahibinin sorumlu kılınabilmesi için kazadan kendisinin
sorumlu olması veya yardımın doğrudan doğruya kendisine veya araçta
bulunanlara yahut kazaya taraf olan üçüncü kişilere yapılması gerekir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/28 md.) İşleten ve araç işleticisi
teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına
katılan yardımcı kişilerin kusurundan, kendi kusuru gibi sorumludur.

İşletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin
sorumluluktan kurtulması veya sorumluluğun azaltılması
MADDE 86- (Değişik: 17.10.1996-4199/29 md.) İşleten veya araç
işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya
eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve
araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir
sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan
ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.
(Değişik: 17.10.1996-4199/29 md.) Sorumluluktan kurtulamayan işleten
veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kazanın oluşunda
zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve
şartlara göre tazminat miktarını indirebilir.

Genel hükümlerin uygulanması
MADDE 87- (Değişik: 17.10.1996-4199/30 md.) Yaralanan veya ölen
kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç,
yaralanan veya ölen kişiye hatır için karşılıksız verilmiş
bulunuyorsa, işletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs
sahibinin sorumluluğu ve motorlu aracın maliki ile işleteni arasındaki
ilişkide araca gelen zararlardan dolayı sorumluluk, genel hükümlere
tabidir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/30 md.) Zarar görenin beraberinde bulunan
bagaj ve benzeri eşya dışında araçta taşınan eşyanın uğradığı
zararlardan dolayı işletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu
teşebbüs sahibinin sorumluluğu da genel hükümlere tabidir.

Zarar verenlerin birden fazla olması
MADDE 88- Bir motorlu aracın karıştığı bir kazada, bir üçüncü kişinin
uğradığı zarardan dolayı, birden fazla kişi tazminatla yükümlü
bulunuyorsa, bunlar müteselsil olarak sorumlu tutulur.
(Değişik: 17.10.1996-4199/31 md.) Birden fazla kişinin sorumlu olduğu
durumlarda, bunlar arasındaki ilişki bakımından zarar, olayın bütün
şartları değerlendirilerek paylaştırılır. Özel durumlar ve özellikle
araçların işletme tehlikeleri, zararın iç ilişkide başka türlü
paylaştırılmasını haklı göstermedikçe, işletenler ve araç
işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri kusurları oranında
zarara katlanırlar.

İşletenler veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri
arasında zararın tazmini
MADDE 89- (Değişik: 17.10.1996-4199/32 md.) Birden çok motorlu aracın
katıldığı bir kazada işletenlerden biri bedensel bir zarara uğrarsa,
özel durumlar ve özellikle işletme tehlikeleri başka türlü
paylaştırmayı haklı göstermedikçe, kazaya katılan araçların
işletenleri ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri
kendilerine düşen kusur oranında, zararı gidermekle yükümlüdürler.
(Değişik: 17.10.1996-4199/32 md.) İşletenlerden ve araç işleticisinin
bağlı olduğu teşebbüs sahiplerinden birine ait bir şeyin zarara
uğraması halinde, zarar gören, ancak zarar veren işletenin veya araç
işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin veya eylemlerinden
sorumlu tutulduğu kimsenin kusuru veya geçici olarak temyiz gücünü
kaybetmesi veya zarar verene ait araçtaki bir bozukluk yüzünden
zararın vuku bulduğunu ispat etmesi halinde, zarar veren işleten veya
işleticinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi tazminatla yükümlü tutulur.
(Değişik: 17.10.1996-4199/32 md.) Tazminatla yükümlü olan
işletenler veya işleticinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri, zarar
gören işletene veya işleticinin bağlı olduğu teşebbüs sahibine karşı
müteselsilen sorumludurlar.

Maddi ve manevi tazminat
MADDE 90- Maddi tazminatın biçimi ve kapsamı ile manevi tazminat
konularında Borçlar Kanunu'nun haksız fiillere ilişkin hükümleri
uygulanır.

İKİNCİ BÖLÜM
Sigorta

Mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu
MADDE 91- (Değişik: 17.10.1996-4199/33 md.) İşletenlerin, bu Kanunun
85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının
karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları
zorunludur.
Zorunlu mali sorumluluk sigortasına ilişkin primler peşin ödenir.
Ancak, Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı bulunduğu Bakanlık, primlerin
taksit halinde tahsil edilmesine ilişkin düzenleme yapmaya yetkilidir.
Sigorta yaptıranların, sigorta şirketlerine ödeyecekleri sigorta
priminin tutarı üzerinden % 5'i oranındaki miktar, sigorta şirketi
tarafından tahsil edildiği ayı takip eden ayın en geç 20'sine kadar,
Trafik Hizmetleri Geliştirme Fonu hesabına yatırılır. Bu madde
uyarınca belirtilen fona aktarılan tutarların tamamı münhasıran trafik
hizmetlerinde kullanılır.
Sigorta şirketleri, şekli ve içeriği İçişleri Bakanlığı'nın uygun
görüşü ve Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı bulunduğu Bakanlığın onayı ile
belirlenip Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği'nce
bastırılacak trafik sigortası pulunu, poliçe ve zeyilname ile birlikte
işletenlere vermek zorundadırlar. İşletenler zorunlu mali sorumluluk
sigortasının yaptırıldığını göstermek amacıyla bu pulu araçlarının ön
camına yapıştırmaya mecburdurlar.
Geçerli teminat tutarları üzerinden Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası
bulunmayan araçlar trafikten men edilir.
Turistlere ait taşıtlarla, milletlerarası çok taraflı veya karşılıklı
anlaşmalar kapsamına giren yabancı plakalı taşıtların Türkiye'de
geçerli milletlerarası anlaşmalarla kabul edilmiş sigortaları yoksa,
bunlar için zorunlu mali sorumluluk sigortası Türkiye sınırlarına
girişleri sırasında yapılır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlar
8.500.000 lira cezası ile cezalandırılırlar.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası dışında kalan hususlar
MADDE 92- Aşağıdaki hususlar, zorunlu mali sorumluluk sigortası
kapsamı dışındadırlar.
a) İşletenin; bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu
kişilere karşı yöneltebileceği talepler,
b) İşletenin; eşinin usul ve füruğunun, kendisine evlat edinme
ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin
mallarına gelen zararlar nedeniyle ileri sürebilecekleri talepler,
c) İşletenin; bu Kanun uyarınca sorumlu tutulmadığı şeye gelen
zararlara ilişkin talepler,
d) Bu Kanunun 105 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre zorunlu mali
sorumluluk sigortasının teminatı altında yapılacak motorlu araç
yarışlarındaki veya yarış denemelerindeki kazalardan doğan talepler,
e) Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar,
f) Manevi tazminata ilişkin talepler.

En az sigorta tutarları
MADDE 93- (Değişik: 17.10.1996-4199/34 md.) Zorunlu mali sorumluluk
sigortası genel şartları, teminat tutarları ile tarife ve talimatları
Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edilir ve
Resmi Gazete'de yayımlanır.
Tarife ve talimatların tespitinde; araç türleri; coğrafi bölge;
sigorta süresi içinde herhangi bir hasar ödemesine neden olmayan
işletenlerin primlerinin indirilmesi yoluyla ödüllendirilmesi, hasar
ödemesine neden olan işletenlerin primlerinin yükseltilmesi yoluyla
cezalandırılması ve gerekli görülen diğer hususlar dikkate alınır.

Sigorta sözleşmesinin verilmesi ve işletenin değişmesi halinde
yapılacak işlemler
MADDE 94- (Birinci fıkra mülga: 25.06.1988-KHK 330/5 md./değişik:
31.10.1990-3672/4 md.)
(Değişik: 25.06.1988-KHK 330/5 md./değişik: 31.10.1990-3672/4 md.)
Sigortalı, aracı işletenlerin değişmesi halinde, devreden kişi 15 gün
içinde sigortacıya durumu bildirmek zorundadır.
Sigortacı, sigorta sözleşmesini durumun kendisine tebliği tarihinden
itibaren onbeş gün içinde feshedebilir.
Sigorta, fesih tarihinden onbeş gün sonrasına kadar geçerlidir.
(Beşinci fıkra mülga: 25.06.1988-KHK 330/5 md./değişik:
31.10.1990-3672/4 md.)
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlar
8.500.000 lira cezası ile cezalandırılırlar.




Tazminatın azaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran haller
MADDE 95- Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin
kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya
miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı
ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye
ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya
azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir.

Zarar görenlerin çokluğu
MADDE 96- Zarar görenlerin tazminat alacakları, sigorta sözleşmesinde
öngörülen sigorta tutarından fazla ise zarar görenlerden her birinin
sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat talebi, sigorta tutarının
tazminat alacakları toplamına olan oranına göre indirime tabi tutulur.
Başka tazminat taleplerinin bulunduğunu bilmeksizin zarar görenlerin
birine veya birkaçına kendilerine düşecek olandan daha fazla ödemede
bulunan iyi niyetli sigortacı, yaptığı ödeme çerçevesinde, diğer zarar
görenlere karşı da borcundan kurtulmuş sayılır.

Doğrudan doğruya talep ve dava hakkı
MADDE 97- Zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen
sınırlar içinde doğrudan doğruya sigortacıya karşı talepte
bulunabileceği gibi dava da açabilir.

Tedavi giderlerinin ödenmesi
MADDE 98- Motorlu araçların sebep oldukları kazalarda yaralanan
kimselerin ilk yardım, muayene ve kontrol veya bu yaralanmadan ötürü
ayakta, klinikte, hastane ve diğer yerlerdeki tedavi giderleri ile
tedavinin gerektirdiği diğer giderleri aracın zorunlu mali sorumluluk
sigortasını yapan sigortacı, başvurma tarihinden itibaren sekiz iş
günü içinde ve zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları kapsamında
öder.
(Değişik: 25.06.1988-KHK 330/6 md./değişik: 31.10.1990-3672/5 md.)
Birden çok aracın karıştığı bir trafik kazasında zarar gören kişiler,
araçların sigortacılarından herhangi birine veya 108 inci maddede
belirtilen durumlarda Garanti Fonu'na başvurarak zararın giderilmesini
isteyebilirler. Giderleri ödeyen sigortacı veya Garanti Fonu, ödediği
miktarın sorumluluk oranlarına göre paylaşılmasını talep edebilir.
Zarara sebep olan aracın bilinmemesi veya geçerli bir zorunlu mali
sorumluluk sigortasının bulunmaması veya sigortacının iflas etmesi
veya çalınan aracın işleteninin sorumlu tutulamaması hallerinde,
birinci fıkrada belirtilen giderler, 108 inci maddede öngörülen
Garanti Fonu tarafından ödenir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan
sigortacılar 526.700.000 lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar.

Tazminat ve giderlerin ödenmesi
MADDE 99- Sigortacılar, hak sahibinin kaza veya zarara ilişkin tespit
tutanağını veya bilirkişi raporunu, sigortacının merkez veya
kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde
zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları
hak sahibine ödemek zorundadırlar.
Ödemeyi yapan sigortacı, ödenen miktarın sorumluluk oranlarında
paylaşılmasını diğer sigortacılardan yazılı olarak talep eder. Diğer
sigortacılar talep tarihinden itibaren sekiz iş günü içinde
kendilerine düşen miktarı, talepte bulunana öder.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan
sigortacılar 526.700.000 lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar.

İhtiyari mali sorumluluk sigortasına uygulanacak hükümler
MADDE 100- Bu Kanunun sorumluluğun kaldırılması veya tazminatın
azaltılmasına ilişkin 95 inci maddesi ve zamanaşımına ilişkin 109 uncu
maddesi ihtiyari mali sorumluluk sigortasında da uygulanır.


Sigorta sözleşmesi yapmaya yetkili sigorta şirketleri ve sigorta
yapma zorunluluğu
MADDE 101- Bu Kanunda öngörülen zorunlu mali sorumluluk sigortası
Türkiye'de kaza sigortası dalında çalışmaya yetkili olan sigorta
şirketleri tarafından yapılır. Bu sigorta şirketleri zorunlu mali
sorumluluk sigortasını yapmakla yükümlüdürler.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sigorta
şirketleri 526.700.000 lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Özel Durumlar

Motorlu araç römorkları
MADDE 102- Bir römorkun veya yarı römorkun veya çekilen bir aracın
sebep olduğu zarardan dolayı, çekicinin işleteni, motorlu aracı
işletenin sorumluluğuna ilişkin hükümlere göre sorumlu tutulur.
Çekilen araçla ilgili olarak sorumluluk genel hükümlere tabidir.
Çekicinin sorumluluk sigortası, çekiciyi işletenin, römorkun sebep
olduğu zarardan dolayı sorumluluğunu da kapsar.
İnsan taşımada kullanılan römorklar, römork için ek bir sorumluluk
sigortası yaptırılarak tüm katarın en az zorunlu mali sorumluluk
sigortası tutarlarının kapsamına girmesi sağlanmadıkça, trafiğe
çıkarılamaz.

Motorsuz taşıtlar ve motorlu bisiklet
MADDE 103- Motorsuz taşıtlar ile motorlu bisiklet sürücülerinin
hukuki sorumluluğu genel hükümlere tabidir.

Motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunanlar
MADDE 104- Motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunan
teşebbüslerin sahibi, gözetim, onarım, bakım, alım-satım, araçta
değişiklik yapılması amacı ile veya benzeri bir amaçla kendisine
bırakılan bir motorlu aracın sebep olduğu zararlardan dolayı, işleten
gibi sorumlu tutulur. Aracın işleteni ve araç içinde zorunlu mali
sorumluluk sigortası yapan sigortacısı bu zararlardan sorumlu
değildir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/35 md.) Yukarıda yazılı teşebbüs sahipleri
kendilerine bırakılan motorlu araçların tümünü kapsamak üzere esasları
Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edilecek
bir zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmaya ve denetimlerde bu
sigortanın yapıldığını belgelemeye mecburdurlar.
İşletenin sorumluluk sigortasına ilişkin hükümler, burada da
uygulanır.
Motorlu araçları mesleki veya ticari amaçlar için elinde bulunduran
teşebbüs sahipleri bu araçların yönetmelikte gösterilecek biçimde bir
defterini tutmakla yükümlüdürler.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan
teşebbüs sahipleri 526.700.000 lira hafif para cezası ile
cezalandırılırlar.
(Değişik: 17.10.1996-4199/35 md.) İkinci fıkrada sözü edilen
sigortayı yaptırmayan teşebbüs sahiplerinin bu iş yerleri, mahallin en
büyük mülki amirince 15 güne kadar faaliyetten men edilir.

Yarışlar
MADDE 105- Yarış düzenleyicileri, yarışa katılanların veya onlara
eşlik edenlerin araçları ile gösteride kullanılan diğer araçların
sebep olacakları zararlardan dolayı motorlu araç işleteninin
sorumluluğuna ilişkin hükümler uyarınca sorumludurlar.
Yarışçıların veya onlarla birlikte araçta bulunanların uğrayacakları
zararlarla, gösteride kullanılan araçların uğradıkları zararlardan
dolayı sorumluluk genel hükümlere tabidir.
Yarış düzenleyicilerinin, yarışa katılanların ve yardımcı kişilerin
yarış esnasında üçüncü kişilere karşı olan sorumluluklarını karşılamak
üzere bir sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur. Bu gibi
yarışlara izin vermeye yetkili olan makamın talebi üzerine Ticaret
Bakanlığı durum ve şartlara göre en az sigorta tutarlarını
belirlemekle görevlidir. Motorlu araçlar için yapılacak sigortalarda
en az sigorta tutarları zorunlu mali sorumluluk sigortasındaki
tutarlardan az olamaz.
Bu Kanunun zarar görenin doğrudan doğruya sigortacıyı dava
edebilmesine ilişkin 97 nci maddesi hükümleri ile zarar görenlerin
birden çok olması haline ilişkin 96 ncı maddesi hükümleri burada da
uygulanır.
Yetkili makamdan izin alınmaksızın düzenlenen bir yarışta vuku bulan
zararlar, zarara sebep olan motorlu aracın sorumluluk sigortacısı
tarafından karşılanır. Böyle bir durumda, sigortacı yarış için özel
bir sigortanın yapılmamış olduğunu bilen veya gerekli özenin
gösterilmesi halinde bilebilecek olan işleten veya işletenlere rücu
edebilir.
Bu madde hükümleri ortalama hızı saatte en az elli kilometrenin
üstünde olan veya ulaşılacak hıza göre değerlendirme yapılması
öngörülen motorlu araç veya bisiklet sporu gösterilerinde uygulanır.
Bu hükümler, yarış güzergahının diğer trafiğe kapatılması halinde de
geçerlidir. İçişleri Bakanlığı, bu madde hükümlerinin başka yarışlar
bakımından da uygulanmasına karar verebilir.

Devlete ve Kamu Kuruluşlarına Ait Araçlar
MADDE 106- (Değişik: 25.06.1988-KHK 330/7 md./değişik:
31.10.1990-3672/6 md.)
Genel bütçeye dahil dairelerle, katma bütçeli idarelere, il özel
idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu
kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı
bu Kanunun, işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri
uygulanır. Bu kuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan
sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki
şartlara haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası
yaptırmakla yükümlüdürler.

Çalınan veya gasbedilen araçlarda sorumluluk
MADDE 107- Bir motorlu aracı çalan veya gasbeden kimse işleten gibi
sorumlu tutulur. Aracın çalınmış veya gasbedilmiş olduğunu bilen veya
gereken özen gösterildiği takdirde öğrenebilecek durumda olan aracın
sürücüsü de onunla birlikte müteselsilen sorumludur. İşleten,
kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerden birinin,
aracın çalınmasında veya gasbedilmesinde kusurlu olmadığını ispat
ederse, sorumlu tutulamaz. İşleten, sorumlu olduğu durumlarda diğer
sorumlulara rücu edebilir.
Aracın çalındığı veya gasbedildiğini bilerek binen yolculara karşı
sorumluluk, genel hükümlere tabidir.
Çalınmış veya gasbedilmiş motorlu araç bir olaya sebep olmuş ise,
işleten de sorumlu değilse kişiye gelen zararlar, 108 inci madde
uyarınca Garanti Fonu tarafından karşılanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Garanti Fonu

Garanti Fonu
MADDE 108- (Değişik: 17.10.1996-4199/36 md.) Bu Kanuna göre, zorunlu
mali sorumluluk sigortasına tabi motorlu araçların sebep olacakları
zararların, aşağıdaki durumlarda işletenin sorumluluğuna ilişkin
kurallar uyarınca geçerli teminat tutarları dahilinde karşılanması
amacıyla Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği nezdinde bir
Garanti Fonu oluşturulur.
Garanti fonuna aşağıdaki durumlarda başvurulur;
a) Kazayı yapan motorlu aracın tespit edilmemesi durumunda kişiye
gelen bedensel zararlar için,
b) Kazanın meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları
dahilinde Zorunlu mali sorumluluk sigortasını yaptırmamış olan
işletenlerin neden olduğu bedensel zararlar için,
c) Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasını yapan sigortacının iflası
halinde sigortacının ödemekle yükümlü olduğu maddi ve bedensel
zararlar için,
d) 8 inci maddenin b bendi ile 107 nci maddenin son fıkrasında
öngörülen durumlar için,
Kazaya sebep olan aracın işleteninin sonradan bulunması halinde
garanti fonu, işletene ve sigortacısına rücu edebilir, diğer
durumlarda da garanti fonunun sorumlulara başvurma ve sigortacının
iflas masasına katılma hakları saklıdır.
Fonun gelirleri; Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası için tahsil edilen
toplam pirimlerin yüzde biri oranında sigorta şirketlerince ödenecek
katılma payları ile sigorta yaptıranlardan safi primlerin yüzde ikisi
oranında tahsil edilecek katılma paylarından oluşur. Bakanlar Kurulu
bu oranları binde beşe kadar indirmeye veya tekrar kanuni sınırlarına
kadar yükseltmeye yetkilidir.
Sigorta aracıları, sigorta yaptıranlardan yukarıdaki fıkra hükmü
gereğince tahsil ettikleri katılma paylarını tahsilatı takip eden ayın
onbeşine kadar ilgili sigorta şirketlerine intikal ettirirler.
Sigorta şirketleri kendileri tarafından ödenmesi gereken bir takvim
yılına ilişkin katılma paylarını takip eden yılın Şubat ayı sonuna
kadar, sigorta yaptıranlardan tahsil edilen katılma paylarını ise
ertesi ayın sonuna kadar fon hesabına yatırırlar.
Fon hesabına zamanında ve tam olarak yatırılmayan katılma payları ve
gecikme zamları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında
Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Ayrıca, söz konusu yükümlülüğü
yerine getirmeyen şirketler 526.700.000 lira hafif para cezası ile
cezalandırılırlar.
Fonun gelir ve giderleri ile işlemleri, Hazine
Müsteşarlığı'nca her yıl denetlenir.
Garanti Fonunun kuruluşuna, işleyişine, fon varlıklarının
nemalandırılmasına, fondan yapılacak ödemelere ve diğer hususlara
ilişkin esaslar, Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği'nin
görüşü alınarak, Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı bulunduğu Bakanlık
tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.

BEŞİNCİ BÖLÜM
Ortak Hükümler

Zamanaşımı
MADDE 109- Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine
ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü
öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her halde, kaza gününden
başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.
Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için
daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi
tazminat talepleri içinde geçerlidir.
Zamanaşımı, tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse, sigortacıya karşı
da kesilmiş olur. Sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı, tazminat
yükümlüsü bakımından da kesilmiş sayılır.
Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülüklerinin birbirlerine
karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine
getirdikleri ve rücü edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak
iki yılda zamanaşımına uğrar.
Diğer hususlarda, genel hükümler uygulanır.

Yetkili mahkeme
MADDE 110- Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa
ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta
sözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerinden birinde
açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de
açılabilir.

Sorumluluğa ilişkin anlaşmalar
MADDE 111- Bu Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya
daraltan anlaşmalar geçersizdir.
Tazminat miktarlarına ilişkin olup da, yetersiz veya fahiş olduğu
açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten
başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir.
DOKUZUNCU KISIM
Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması

BİRİNCİ BÖLÜM
Adli Kovuşturma

Bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri
MADDE 112- (Değişik: 08.03.2000-4550/2 md.) Sürücü belgelerinin
geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki; hafif para
cezasını veya bununla birlikte hafif hapis cezasını, belgelerin geri
alınması ve iptali veya iş yerlerinin kapatılması cezasını gerektiren
suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı
yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılır.
Bu Kanunda yazılı suçları işleyenler hakkındaki duruşmalar, 3005
sayılı Meşhut Suçların Muhakeme Usulü Hakkında Kanun'un 1 inci
maddesinin (A) bendindeki yer ve aynı Kanunun 4 üncü maddesindeki
zaman kayıtlarına bakılmaksızın sözü edilen kanun hükümlerine göre
yapılır.
Trafik suçlarına ait kesinleşen karar örnekleri, sürücülerin
sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik şubelerine
gönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen
davalarla birleştirilemez.
Bu Kanunun uygulanmasında, suçun tekrarından söz edilen maddelerinin
dışında tekerrür hükümleri uygulanmaz.
Bu Kanuna göre verilen hükümler diğer kanunlara göre; diğer kanunlara
göre verilen hükümler bu Kanuna göre işlenen suçlarda tekerrüre esas
olmaz.
Bu Kanunda yer alan "Suçun tekrarından" maksat daha önce verilmiş
hükmün kesinleşme tarihinden itibaren bir yıl içinde aynı suçun tekrar
işlenmesidir.
Askeri araçları süren kişiler ile asker kişilerin bu Kanunda yazılı
suçlarla ilgili davalarına da bu mahkemelerde bakılır.
Askeri görev ve hizmetlerin yürütülmesi sırasında askeri araç
sürücülerinin asker kişilere karşı işledikleri trafik kazaları ile
ilgili suçlarda 353 sayılı Kanun hükümleri saklıdır.
Bu Kanunun; hafif para cezası veya hafif para cezası ile birlikte
hafif hapis cezası yanında veya tek başına belgelerin geri alınması,
iptali veya iş yerlerinin kapatılması cezası öngörülmüş olan
maddelerindeki suçlarda, Türk Ceza Kanunu'nun 119 uncu maddesindeki
"Kanun maddesinde ayrıca bir meslek veya sanatın tatili cezasının
bulunması, bu madde hükmünün uygulanmasına engel olmaz." hükmü
uygulanmaz.

Duruşmasız olarak bakılacak davalar
MADDE 113- (Mülga: 03.11.1988-3493/53 md.)


İKİNCİ BÖLÜM
Cezaların Uygulanması

Suç ve ceza tutanakları
MADDE 114- (Değişik: 18.01.1985-KHK 245/13 md./değişik:
28.03.1985-3176/13 md.)
Bu Kanunda yazılı Trafik suçlarını işleyenler hakkında yetki
sınırları içinde Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı
personeli ile Karayolları Genel Müdürlüğü'nün ilgili biriminin il ve
ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkili kılınmış personelince suç veya
para cezasına dair tutanak düzenlenir.
Birkaç trafik suçunun bir arada işlenmesi halinde her suç için ayrı
ceza uygulanır.
(Değişik fıkralar: 03.11.1988-3493/48 md.) Yargı yetkisine giren
suçla ilgili tutanağın bir sureti ilgili mahkemeye 7 iş günü içinde
gönderilir.
Para cezaları yetkili memurlarca derhal tahsil edilir; bu tahsilat
makbuz karşılığında yapılır. Bu makbuzlar damga vergisinden muaftır.
Para cezaları derhal tahsil olunamadığı takdirde "ceza tutanağı"
tanzim edilir ve bir sureti ilgili mal sandığına 7 iş günü içinde
gönderilir.
Birinci fıkraya göre yetkili kılınmış personel, sayman mutemedi
olarak görevlendirilmeden, makbuz karşılığı para cezası tahsil eder.
(Mülga yedi ve sekizinci fıkralar: 03.11.1988-3493/48 md.)
Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikle
düzenlenir.

Para cezalarının ödenme süresi
MADDE 115- (Değişik: 03.11.1988-3493/49 md.)
Tahsilat derhal yapılmadığı takdirde, para cezalarının tutanağın
tebliği tarihinden itibaren 10 gün içinde ödenmesi gerekir. 10 gün
içinde ödenmeyecek cezalar iki katına çıkar ve ödeme süresi 10 gün
daha uzar, bu süre içinde de ödenmeyen cezalar üç katına çıkar.
Süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
Bu para cezaları, Maliye Bakanlığı'nın sayman mutemetlerine, mal
sandıklarına veya 114 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre yetkili
kılınmış personele ödenebileceği gibi, banka veya PTT aracılığı ile de
ödenebilir.
116 ncı maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı kalmak üzere,
para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para cezalarına
ait olan hükümler kesindir.

Tescil plakasına göre tutanak düzenlenmesi
MADDE 116- (Değişik: 25.06.1988-KHK 330/8 md./değişik:
31.10.1990-3672/7 md.) Trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak
şekilde veya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik
kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenmiş bulunan,
karayolları ağırlık kontrol mahallerinde işaret, ışık, ses veya
görevlilerin ikazına rağmen tartı sistemine girmeden seyrine devam
eden ve sürücüsü tespit edilemeyen araçlara, tescil plakalarına göre
ceza veya suç tutanağı düzenlenir.
Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde, trafik kaydında araç
sahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için tebligat yapılır ve
bu cezalar 114 ve 115 inci maddelerde belirtilen şekilde takip ve
tahsil olunur.
Bu şekilde uygulanan cezalar için araç sahipleri cezanın tebliği
tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili mahkemeye itiraz
edebilirler.
İtiraz ödemeyi ve ödeme ile ilgili süreyi durdurur.
İtiraz üzerinde verilen kararlar kesindir.
(Son fıkra mülga: 03.11.1988-3493/53 md.)

MADDE 117- (Mülga: 18.01.1985-KHK 245/16 md.)

Ceza puanı uygulaması, puanlama ve trafik kazası nedeniyle sürücü
belgelerinin geri alınması
MADDE 118- Bu Kanunun suç saydığı bir fiilden dolayı haklarında ceza
uygulanan sürücülere, aldıkları her ceza için esasları yönetmelikte
belirlenen ceza puanları verilir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/37 md.) Trafik suçunun işlendiği tarihten
geriye doğru bir yıl içinde toplam 100 ceza puanını dolduran
sürücülerin sürücü belgeleri (2) ay süre ile geri alınır ve eğitime
tabi tutulurlar.
(Değişik: 17.10.1996-4199/37 md.) Aynı yıl içinde ikinci defa (100)
puanı dolduran sürücülerin sürücü belgeleri (4) ay süre ile geri
alınarak psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiatri uzmanının
muayenesine tabi tutulurlar. Muayene sonucunda sürücülük yapmasına
engel hali bulunmayanların belgeleri, süresi sonunda iade edilir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/37 md.) Bir yıl içinde üç defa (100) ceza
puanını dolduran sürücülerin sürücü belgeleri süresiz olarak iptal
edilir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/37 md.) Ölümle sonuçlanan trafik kazalarına
asli kusurlu olarak sebebiyet veren sürücülerin sürücü belgeleri ise
(1) yıl süre ile geri alınır.
Ceza puanlarının tespit ve uygulanmasına ait usul ve esaslar
yönetmelikte gösterilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde ve diğer ilgili
maddelerdeki hükümlere göre sürücü belgeleri geri alınanlardan, geri
alma süresi içinde araç kullandığı tespit edilenler, bu Kanunun 36 ncı
maddesinin üçüncü fıkrasına göre cezalandırılırlar.

İşlenen suçlar nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınması ve yerine
getirilmesi
MADDE 119- (Değişik: 17.10.1996-4199/38 md.) Sürücü belgeleri, belge
alındıktan sonra bu Kanunun 41 inci maddesinin (e) bendinde yazılı
suçlardan biri ile mahkumiyet halinde süresiz geri alınır.
Diğer cürümlerden mahkumiyet halinde, mahkemece ceza süresini
geçmemek üzere geçici olarak sürücü belgelerinin geri alınmasına da
karar verilebilir.
Geçici olarak sürücü belgesinin geri alınması, hürriyeti bağlayıcı
ceza hükümlerinin infazından sonra yerine getirilir.

Zamanaşımı
MADDE 120- Hafif para cezaları dışındaki para cezalarında zaman aşımı
süresi beş yıldır.

Yönetmelikte yer alacak diğer esaslar
MADDE 121- Para cezalarının tahsilinde ve takibinde uygulanacak esas
ve usuller ile kullanılacak makbuzun, suç ve ceza tutanağının şekli ve
kullanma esasları ile Bayındırlık Bakanlığı mensuplarından hangi
niteliklere sahip kişilerin, hangi şartlarda suç ve ceza tutanağı
düzenleyeceği, genel zabıtaya mensup kişilerin bu Kanuna göre
düzenleyecekleri tutanaklar hakkında yapılacak işlemler, yetki
sınırları, koordinasyon ve işbirliği esasları İçişleri, Maliye ve
Bayındırlık Bakanlıklarınca müştereken çıkarılacak yönetmelikte
gösterilir.
Makbuz ve tutanaklar Maliye Bakanlığı'nca bastırılır ve trafik
kuruluşlarına dağıtımı sağlanır.


ONUNCU KISIM
Eğitim, Okullar ve Çocuk Eğitimi Parkları

Trafik eğitimi ve denetimi
MADDE 122- Öğretim kurumları dışında gerçek ve tüzel kişilerin
karayolunu kullananların eğitimi ile ilgili çalışmaları, konu ve
kapsam yönünden tespiti ve uygulama yönünden denetlemeye, Emniyet
Genel Müdürlüğü'nün koordinatörlüğünde Emniyet ve Karayolları Genel
Müdürlükleri yetkilidir.
Eğitim çalışmalarının konu ve kapsamı ile uygulama esasları,
denetleme usulleri yönetmelikte gösterilir.

Sürücü kursları
MADDE 123- (Değişik: 18.01.1985-KHK 245/14 md./değişik:
28.03.1985-3176/14 md.)
Motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu
sertifika vermek, trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmak üzere
kamu kurumları ile diğer hakiki ve hükmi şahıslara Milli Eğitim
Bakanlığı'nca ilgili mevzuatına göre sürücü kursları açma izni
verilir.
Sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sıralandırılması,
hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim
konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde
kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği,
teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika
aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri
Bakanlığı'nın uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Bakanlığı'nca
çıkartılan yönetmelikle belirlenir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/39 md.) Ancak, gerçek ve tüzel kişiler
tarafından kurs açılmayan il ve ilçelerde bu kurslar devlet tarafından
açılabilir.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine ve
yönetmelikteki şartlara uymadıkları, mülki idare amirlerince
görevlendirilen yetkililer veya Milli Eğitim Bakanlığı yetkilileri
tarafından tespit edilen kursların sahiplerine, olayın özelliğine göre
belirlenecek süre içinde şartlara uymaları yazılı olarak bildirilir.
Bu süre içinde şartların yerine getirilmemesi halinde kurs sahipleri
87.600.000 lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar. Ayrıca, kurs
15 günden az olmamak üzere mülki amirlerce geçici olarak kapatılır.
Bu süre 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümleri uyarınca
gerekli işlemler sonuçlandırılıncaya kadar uzatılır.
(Değişik: 25.05.1997-4262/4 md.) Belge alınmadan açılan kursların
sahipleri 3 aydan 6 aya kadar hafif hapis cezası ve 526.700.000 lira
hafif para cezası ile cezalandırılır. Ayrıca, belge alınmadan açılan
kurslar zabıtaca kapatılır.

Çocuk trafik eğitim parkları
MADDE 124- Okul öncesi çocuklara ve ilköğretim öğrencilerine trafik
bilgisi vermek ve kurallara uyma alışkanlığı kazandırmak amacı ile il
özel idareleri ve belediyeler, yeteri sayıda ücretsiz çocuk trafik
eğitim parkı yapar ve belediyeler gerçek veya tüzelkişilere de yapma
izni verebilir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/40 md.) Çocuk trafik eğitim parklarının
yapılma, açılma, eğitim ve denetim ve çalışma esasları ile diğer
hususlar İçişleri, Bayındırlık ve İskan Bakanlıklarının görüşleri
alınarak Milli Eğitim Bakanlığı'nca çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.

Okul, radyo ve televizyonlarda trafik eğitimi
MADDE 125- (Değişik: 17.10.1996-4199/41 md.) Milli Eğitim
Bakanlığı'nca, ilköğretim ve ortaöğretim okullarında ders
programlarına eğitim amacı ile zorunlu uygulamalı trafik ve ilk yardım
dersleri konulur. Bu dersler için valilik ve kaymakamlıkça yüksek
öğrenim görmüş emniyet görevlileri görevlendirilebilir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/41 md.) Üniversite ve yüksekokullar ile
lise ve dengi okullarda, zorunlu trafik, ilk yardım ve motor
derslerinden başarılı olanlar, sürücü kurslarında bu derslerden Milli
Eğitim Bakanlığı'nca çıkarılacak yönetmelikteki esaslara göre sınava
girmek kaydıyla muaf tutulabilir.
(Değişik: 17.10.1996-4199/41 md./Değiş. kabul: 25.05.1997-4262/4 md.)
Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde yayın yapan ulusal, bölgesel,
yerel radyo ve televizyonlar, 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların
Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun'un 4 üncü maddesinin, 1 inci
fıkrasının (p) bendi gereğince yapacakları haftalık eğitim
programlarının en az 30 dakikasını trafik eğitimi ile ilgili
programlara ayırmak zorundadırlar. Bu fıkra hükümlerine uymayan
ulusal, bölgesel, yerel radyo ve televizyonlar hakkında 13.04.1994
tarih ve 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları
Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
Silahlı Kuvvetler bünyesindeki birlik ve er eğitimi merkezlerine
eğitim amacı ile yeteri kadar trafik dersi konulması Genelkurmay
Başkanlığı'nca düzenlenir.





ONBİRİNCİ KISIM
Çeşitli Hükümler

Olağanüstü hallerde ve savaşta karayolunda trafiğin düzenlenmesi ve
denetimi
MADDE l26- Olağanüstü hallerde ve savaşta karayolunun kullanılması,
trafiğin düzenlenmesi ve yönetimi esasları Genelkurmay Başkanlığı'nın
görüşü alınarak yönetmelikte gösterilir.
Barışta, bu düzenleme ve yönetimi denemek için yapılacak manevra ve
tatbikatlarda Genelkurmay Başkanlığı'nın istemi üzerine özel
uygulamalar yapılabilir.

MADDE l27- (Mülga: l8.0l.l985-KHK 245/l6 md.)

Terk edilen, hasara uğrayan veya uzun süre park edilen araçlar
MADDE 128- Yolu kullananları uzun süre etkileyecek şekilde park
edilmiş, terk edilmiş veya hasara uğramış araçların kaldırılıp
götürülmesine trafik zabıtası yetkilidir.

Trafik hizmetleri geliştirme fonu
MADDE 129- Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde:
a) Bilgi İşlem Merkezi'nin geliştirilip yaygınlaştırılması ve kapalı
devre televizyon üniteleri kurulup işletilmesi ve çağdaş teknolojinin
yerine getirilmesine,
Trafik hizmetlerini geliştirmek, etkinlik kazandırmak amacı ile her
çeşit araç ve gerecin yaptırılması, satın alınması, kiralanması, bakım
ve onarımının sağlanmasına,
Trafikle ilgili görevler verilen mahalli idarelerin, bu konulardaki
projelerinin finanse edilmesine,
Okullar ve kurslar açmak dahil trafik personelinin ve halkın eğitim
faaliyetlerinin geliştirilmesine,
(Değişik: 17.10.1996-4199/42 md.) Sürücülerin ödüllendirilmesine,
Katkıda bulunmak amacı ile "Trafik Hizmetleri Geliştirme Fonu"
kurulur.
b) Bu Fonun gelirleri:
1. Her yıl bu fon için bütçeye konulacak ödeneklerden,
2. 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu'nun 17 nci maddesindeki
"Trafik Fonu" için ayrılan % 19 oranındaki payın tamamından,
3. Bu Kanunun 131 inci maddesine göre Türkiye Şoförler ve
Otomobilciler Federasyonu'nun basılı kağıt ve plakalardan sağladığı
net gelirin % 60'ından,
4. Bu Fon hesabının bankalarda tutulmasından elde edilen faizlerden,
5. (Değişik: 17.10.1996-4199/42 md.) Bu Kanunun 114 üncü maddesine
göre tahsil edilen para cezalarının % 50'sinden,
6. (Ek: 03.11.1988-3493/52 md.) Ad ve/veya soyad veya tescil edilmiş
ticari unvan ihtiva eden plaka satışlarından elde edilen gelirlerden,
7. (Değişik: 17.10.1996-4199/42 md.) Bu Kanunun 91 inci maddesine
göre tahsil edilen % 5 mali sorumluluk sigortası payından,
8. (Değişik: 17.10.1996-4199/42 md.) 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı gereğince ticari plaka satışlarından elde edilen % 90'lık
paydan,
9. (Değişik: 17.10.1996-4199/42 md.) Bu Kanunun 35 inci maddesine
göre tahsil edilen % 10 muayene ücreti payından,
10. Diğer yardım ve bağışlardan ,
Oluşur.
(Değişik: 17.10.1996-4199/42 md.) Fon gelirlerinin tamamı münhasıran
trafik hizmetlerinde kullanılır.
Bu maddenin 1'inci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt
bendinde sayılan gelirler ile ilgili işlemler, 197 sayılı Motorlu
Taşıtlar Vergisi Kanunu'nun 17 nci maddesindeki usullere göre yapılır.
(3) numaralı alt bendinde gösterilen pay, her yıl en geç Şubat ayı
sonuna kadar Emniyet Genel Müdürlüğü emrine fon hesabına kaydedilmek
üzere Ziraat Bankası'na tediye olunur.
Bu Fonun işleyişine ilişkin esaslar İçişleri ve Maliye Bakanlığı'nca
müştereken çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.

İlgili bakanlık ve kuruluşlarla işbirliğini sağlama
MADDE 130- Bu Kanunun uygulanmasında trafik hizmetleri açısından
İçişleri Bakanlığı ile işbirliği içinde çalışması gereken ilgili
bakanlık ve kuruluşlarla belediyelerin görev, yetki ve
sorumluluklarının esasları, işbirliğini sağlayacak biçimde
yönetmelikle düzenlenir.

Kağıtların ve plakaların basım ve dağıtımı ile ilgili gelirden pay
ayrılması
MADDE 131- ( Değişik: 19.04.1989-3538/2 md.)
Trafik şube veya bürolarında ve Milli Eğitim Bakanlığı'nca açılma
izni verilmiş motorlu taşıt sürücüleri kurslarında, iş sahipleri ve
kursiyerlerce verilmesi ve kullanılması lüzumlu basılı kağıtlarla,
plakaların cins ve nevileri İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık
Bakanlığı'nca tespit edilir.
Basılı kağıtlar ile plakalar, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler
Federasyonu'nca bastırılır ve maliyetleri nazari itibaren alınmak
suretiyle İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve
Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu'nca birlikte tespit
edilecek bedel mukabilinde, il merkezlerinde veya kuruluşu bulunan
ilçelerde, adı geçen federasyonca İçişleri Bakanlığı'nın tespit
edeceği esaslara göre verilir.
Basılı kağıtlar ve plakaların satışının federasyona sağladığı net
gelirin % 60'ı, her yıl şubat ayı sonuna kadar Trafik Hizmetleri
Geliştirme Fonu'na tevdi olunur. Gelirin kalanı Türkiye Şoförler ve
Otomobilciler Federasyonu'na aittir.
Basılı kağıtlardan, 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanunu kapsamına
giren sürücü belgeleri Maliye Bakanlığı'nın görüşü alınarak Emniyet
Genel Müdürlüğü'nce bastırılır. Sürücü belgelerinin değerli kağıt
bedeli Emniyet Genel Müdürlüğü'nce Maliye Bakanlığı'na ödenir.
Sürücü Belgelerinin bedeli dışında kalan hizmet ve malzemenin
karşılığı olan ücretler, İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan
Bakanlığı ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu'nca
birlikte tespit edilir. Sürücü belgelerinin verilmesi ve yenilenmesi
hizmetlerinden elde edilen gelirin tamamı Türk Polis Teşkilatı
Güçlendirme Vakfı'na aittir. Buna dair usul ve esaslar ile diğer
hususlar İçişleri Bakanlığı'nca belirlenir.

Bilgi işlem merkezinin faaliyeti
MADDE 132- Araçların, sürücülerin ve trafik suçu işleyenlerin
sicilleri bunlara ait hukuki ve teknik değişiklikler ile diğer gerekli
ve istatistiki bilgilere ait kayıtlar ve hizmetler Emniyet Genel
Müdürlüğü bünyesindeki Bilgi İşlem Merkezi tarafından tutulur ve
yürütülür.

Araçların trafiğe çıkarılmalarında kısıtlama ve yasaklamalar
MADDE 133- Trafiğin ve karayolu yapısının büyük ölçüde etkilendiği
karayollarında ikili ve çok taraflı anlaşma hükümleri saklı kalmak
üzere, uluslararası transit ve yurt içi taşımalar belirli gün ve
saatlerde kısıtlanabilir veya yasaklanabilir.
Kısıtlama ve yasaklamalar Bayındırlık, Gümrük ve Tekel ve Ulaştırma
Bakanlıklarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı'nca tespit ve ilan
edildikten sonra uygulanır.

Okul geçidi grevlisi
MADDE 134- Okul geçitlerinde, trafik zabıtasınca verilmiş belgesi
bulunan ve özel kıyafet veya işaret taşıyan kişiler, görev sırasında
trafik yönetimi açısından görevli kişilerin yetkilerine sahiptir.
Okul geçitlerinde görevli olarak çalışabileceklerde aranacak
nitelikler, bunların hangi şartlarda, zaman ve sürelerle görev
yapacakları, kıyafetleri veya taşıyacakları işaretler ile diğer
hususlar yönetmelikte belirtilir.
Okul geçidi görevlisinin talimatına uymayanlar hakkında, duyuru
üzerine trafik zabıtasınca eylemine uyan madde hükmüne göre işlem
yapılır.

Yönetmelikler
MADDE 135- Bu Kanunla ilgili Karayolları Trafik Yönetmeliği, ilgili
bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığı'nın
koordinatörlüğünde, Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlıklarınca
müştereken, bu Kanunda çıkarılması öngörülen diğer yönetmelikler
ilgili bakanlıklarca kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde
çıkarılır ve Resmi Gazete'de yayımlanır.


ONİKİNCİ KISIM
Ek Maddeler ve Geçici Hükümler

Ticari taşıt kullanma belgesi
EK MADDE 1- (Ek: 17.10.1996-4199/43 md.) Ticari amaçla çalışan taksi,
dolmuş, minibüs ve otobüs gibi taşıtlarla yolcu taşımacılığı; kamyon,
kamyonet, triportör ve benzeri taşıtlarla yük taşımacılığı yapmak
isteyen sürücülerin "Ticari Taşıt Kullanma Belgesi"ne sahip olmaları
zorunludur.
Ancak, bu kanunun yayımı tarihinden sonra B, C, D ve E sınıfı sürücü
belgelerinden herhangi birisine sahip olanlardan toplu taşım aracı
kullanacakların, Ticari taşıt kullanma belgesi almak için yapacakları
müracaatlarda en az ortaokul veya sekiz yıllık temel eğitim mezunu
olmaları şartı aranır.
Bu belgeye sahip olmayan sürücüler ticari amaçla yolcu ve yük
taşımacılığı yapamaz.
Ticari taşıt kullanma belgesi alacak sürücülerin eğitimi ve belge
almaya hak kazananlara belge verilme işlemleri, Türkiye Şoförler ve
Otomobilciler Federasyonu'na bağlı meslek odaları tarafından yapılır
ve bu işlem o ilde bulunan en üst esnaf birliği kuruluşu tarafından
denetlenir. Eğitime tabi tutulan sürücülerin eğitim aldıkları tarih ve
isim listeleri mahallin trafik tescil şube veya bürolarına gönderilir.
Ticari taşıt kullanma belgesi uygulamasına ilişkin diğer esas ve
usuller Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu'nun görüşü
alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığı'nca çıkarılacak yönetmelikte
belirtilir.
(Değişik: 25.05.1995-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan
sürücüler 69.900.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar. Sürücü
aynı zamanda araç sahibi değilse tescil plakasına da 69.900.000 lira
için ceza tutanağı düzenlenir. Ayrıca, bu araçlar ilk tespitte yedi
gün, ikinci tespitte onbeş gün, üçüncü tespitte otuz gün süreyle
trafikten men edilir.
Ayrıca bu madde hükümlerine ve yönetmelikte belirtilen esas ve
usullere aykırı olarak belge düzenleyenler ve verenler Türk Ceza
Kanunu hükümlerine göre cezalandırılırlar.

Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması
EK MADDE 2- (Ek: 17.10.1996-4199/43 md./değişik: 25.05.1997-4262/4
md.) Araçlarını motorlu araç tescil ve trafik belgesinde gösterilen
maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahipleri
69.900.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Ayrıca araç 15 gün süre ile trafikten men edilir.

Trafik suçlarına ilişkin cezalar
EK MADDE 3- (Ek: 17.10.1996-4199/43 md./değişik: 25.05.1997-4262/5
md.) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunundaki fiiller için her
takvim her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda
uygulanan mutlak ceza tutarları, o yıl için Vergi Usül Kanunu
hükümleri uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında
arttırılır.
Bu suretle hesaplanacak ceza tutarlarında 100.000 liraya
kadar olan kesirler dikkate alınmaz.
Bu Kanun hükümlerine göre faillere uygulanan hafif para cezaları
tecil edilemez.
Bir fiil 2918 sayıl Karayolları Trafik Kanununun idari para cezasını
gerektiren muhtelif yasaklarını ihlal eder nitelikte ise faile, en
ağır idari para cezası uygulanır.

Trafik kazalarına karışan otobüs firmalarının adlarının teşhiri
EK MADDE 4- (Ek: 17.10.1996-4199/43 md.) Karayollarında yolcu
taşımacılığı yapan otobüs ve benzeri taşıtların karışmış olduğu ölümlü
trafik kazası sonuçlarının, kusurlu araç veya araçları kullanan sürücü
ve araca ait plaka numaraları ile birlikte otobüs firmasının
ünvanının, televizyon ve basın organları aracılığı ile kamuoyuna
görüntülü ve yazılı olarak kusur oranlarından söz edilmeksizin ilanı,
sırrın ifşaı ve ticari itibarın ihlali sayılmaz.

EK MADDE 5- (Ek: 17.10.1996-4199/43 md.) Araçlarını ticari amaçla
kullanmak üzere tescil ettirmek isteyen araç sahipleri yönetmelikte
belirtilen şartlara uymak, bilgi ve belgeleri sağlamak zorundadırlar.

Fahri trafik müfettişliği
EK MADDE 6- (Ek: 17.10.1996-4199/43 md.) Sürücülerin trafik
kurallarına uyup uymadığını denetlemekle sorumlu olan yetkililere
yardımcı olmak üzere Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu'nca önerilen ve
Karayolu Trafik Güvenliği Üst Kurulu'nca uygun görülen kişilere,
valilerce "fahri trafik müfettişliği" görevi verilir.
Fahri trafik müfettişleri; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun
suç saydığı fiilleri işleyenler hakkında işlem yapılması amacıyla,
Emniyet Genel Müdürlüğü'nce kendilerine verilen tutanağı düzenlemek ve
bunları aracın tescilli olduğu trafik kuruluşuna gönderilmek üzere en
geç bir hafta içerisinde herhangi bir trafik kuruluşuna teslim etmek
zorundadırlar.
Fahri trafik müfettişleri, İçişleri Bakanlığı'nın belirleyeceği esas
ve usullere göre eğitime tabi tutulabilirler.
Bu hizmet fahri ve ücretsizdir.
Görevini kötüye kullandığı tespit edilen fahri trafik müfettişleri iki
aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
Yargılamaları tabi oldukları esaslara göre yapılır.
Ayrıca belgeleri iptal edilir.
Fahri trafik müfettişlerinin yetki ve sorumlulukları ile diğer usul
ve esaslar İçişleri Bakanlığı'nca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir.

EK MADDE 7- (Ek: 17.10.1996-4199/43 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihte Emniyet Genel Müdürlüğü, Trafik Uygulama ve Denetleme Dairesi
Başkanlığı, Trafik Planlama ve Destek Dairesi Başkanlığı ve Trafik
Eğitim ve Araştırma Dairesi Başkanlığı kurulur. Yeni kurulan bu daire
başkanlıkları trafik hizmetlerinden sorumlu Genel Müdür Yardımcısına
bağlı olarak görev yapar.
Bu daire başkanlıklarına ve Kriminal Polis Laboratuvarları Daire
Başkanlığı ile Trafik Araştırma Merkezi'ne ilişkin ekli listede yer
alan kadrolar ihdas edilerek 14.12.1983 tarih ve 190 sayılı Kanun
Hükmündeki Kararnameye ekli Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez
Teşkilatı'na ait (1) sayılı cetvele eklenmiş ve Trafik Dairesi
Başkanlığı kadrosu iptal edilmiştir.

Sigortalılar bilgi merkezi
EK MADDE 8- (Ek: 17.10.1996-4199/43 md.) Türkiye Sigorta ve Reasürans
Şirketleri Birliği nezdinde, zorunlu mali sorumluluk sigortası
yaptıranlar ile sigorta yaptırılan araçlara ait bilgilerin tutulacağı
bir bilgi merkezi oluşturulur.
Sigorta şirketlerince gönderilecek bu bilgilerin kapsamı ile
gönderme sürelerine, bu bilgilerden sigorta şirketleri ile sigorta
eksperlerinin yararlanmasına ve derlenecek istatistiklerin
yayımlanmasına ilişkin usul ve esaslar Hazine Müsteşarlığı'nın uygun
görüşü alınarak Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği'nce
belirlenir.
Birlik, elde ettiği bilgileri, trafikten men edilecek
araçların tespitinde kullanmak üzere İçişleri Bakanlığı'nın emrine
hazır tutar veya gerekli gördüğü birimlerine iletir.
Sigorta şirketleri, sigortasını yaptırmamış işletenleri tespit
amacıyla zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçeleri ile ilgili
olarak İçişleri Bakanlığı'nca istenilecek bilgileri vermek
zorundadırlar.
Bu maddeye aykırı hareket eden sigorta şirketleri hakkında 101 inci
maddedeki cezalar uygulanır.

EK MADDE 9- (Ek: 17.10.1996-4199/43 md.) Tutanakların tutulması
sırasında uyulacak esas ve usuller, tarafların haklarının eşitlik
ilkesine uygun şekilde korunmasını esas alan, İçişleri Bakanlığı'nca
çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir.

EK MADDE 10- (Ek: 17.10.1996-4199/43 md.) Karayollarının yapım, bakım
ve işletmesinden sorumlu olan tüm kamu ve özel kuruluşların
projelerini yapan ve uygulayan yetkili ve sorumlu kişiler, çağdaş ilim
ve teknik esaslarına uymak ve uygulamak konusunda, Karayolu Trafik
Güvenliği Kurulu'nun önerilerini kuruluş kanunlarına uygun olacak
şekilde değerlendirmek zorundadırlar.

EK MADDE 11- (Ek: 17.10.1996-4199/43 md.) Bu Kanunun 114 üncü
maddesinin 1 inci fıkrasında belirtilen suç veya ceza tutanağını
tanzim ile görevlendirilenlerin ika edecekleri suçlardan Türk Ceza
Kanunu'nun 181, 209, 211, 212, 228, 240 ıncı maddelerinde yazılı
fiilleri yapanlar hakkında belirtilen maddelerde geçen cezalar yarı
nispetinde artırılarak hükmolunur ve bu suçları işleyenlerin meslekle
ilişkileri kesilir.

EK MADDE 12- (Ek: 17.10.1996-4199/43 md.) Otoyollarda, konaklama
yerleri hariç olmak üzere, yapılacak ve açılacak yapı ve tesislerde,
alkollü içki satılmasına izin verilmez.

EK MADDE 13- (Ek: 08.03.2000-4550/3 md.) Bu Kanunda yazılı suçlardan
48 inci maddede gösterilen "alkollü araç kullanmak" suçunu birinci ve
ikinci defasında işlemek, 51 inci maddenin üçüncü fıkrasında geçen
"bir yıl içinde hız sınırını 5 defa ihlal etmek", 118 inci maddenin
ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı "100 ceza puanını doldurmak"
suçlarından birinin tespiti halinde, sürücü belgelerinin geçici olarak
geri alınması işlemlerine bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan trafik
görevlileri yetkilidir.

Geçici Hükümler

GEÇİCİ MADDE 1- 6085 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na ve bu Kanuna
göre verilen araçlara ait belgelerle şoför ehliyetnameleri ve sürücü
belgelerinin değiştirilip yenilenmesi, bilgi işlem merkezi hizmete
konulduktan sonra yönetmelikte belirtilen usül, esas ve şartlara göre
yapılır. Bu işlemlere İçişleri Bakanlığı'nın tespit ve ilan edeceği
tarihte başlanır ve iki yıl içinde tamamlanır.
Bu değiştirme ve yenilemeler harca tabi değildir.
İki yıllık süre sonunda değiştirilmeyen, araçlara ait belgelerle
şoför ehliyetnameleri ve sürücü belgeleri, değiştirilinceye kadar
geçersiz sayılır.
Geçersiz belgelerle araç kullanılması veya aracın trafiğe çıkarılması
halinde şoför ve sürücüler araç kullanmaktan ve bu araçlar trafikten
men edilir.
GEÇİCİ MADDE 2- 6085 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre
verilmiş olan şoför ehliyetnameleri değiştirilinceye kadar;
a) Amatör ve profesyonel şoför ehliyetnamesi sahipleri bu Kanunun 38
inci maddesinde belirtilen (B) sınıfı sürücü belgesi ile kullanılan
araçları,
b) Ağır vasıta ehliyetname sahipleri ise bu Kanuna göre;
(C) ve (D) sınıfı sürücü belgesi ile kullanılan araçları ve en az iki
yıllık ağır vasıta ehliyetnamesi sahibi olmak şartıyla da (E) sınıfı
sürücü belgesi ile kullanılan araçları,
Kullanabilirler.

GEÇİCİ MADDE 3- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce edinilmiş
ve çeşitli nedenlerle tescili yapılmamış tarımda kullanılan lastik
tekerlekli traktörlerin tescili, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
başlayarak bir yıl içinde, tescil için başvuranların aracın sahibi
olduklarını kanıtlayan bir belge vermeleri şartı ile yapılır.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce satışı yapılmış olan
araçların trafikte ve vergi kaydında maliki olarak görünen eski
sahipleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten bir yıl içinde,
noterlikçe düzenlenen satış belgesi ile trafik bürosuna
başvurduklarında, yeni malikin de beraber başvurusu veya muvafakatı
aranmaksızın trafik kaydı ve trafiğin duyurusu ile de vergi kaydı yeni
maliki adına devir edilir. Satışlar zincirleme devam etmiş ise bu
işlemlerde ayrıca zincirleme devam edebilir.
Bu şekilde yapılan tescillerde taşıt alım vergisinin alıcı tarafından
ödenmemiş olması halinde işlemi yapan tescil memurları 1318 sayılı
Finansman Kanunu'nun 10'uncu maddesine göre sorumlu tutulmazlar.

GEÇİCİ MADDE 4- 6085 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu gereğince
işleme konan para cezalarının takip ve sonuçlandırılmasına bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten sonra da anılan kanun hükümlerine göre
devam olunur.

GEÇİCİ MADDE 5- Bu Kanunun 42 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca
sınavların trafik zabıtasınca yapılmasına, Kanunun yayımı tarihinden
itibaren en geç bir ay içinde başlanır. Sınavların trafik zabıtasınca
yapılmasına başlanıncaya kadar 6085 sayılı Kanun uyarınca görev
yapmakta olan sınav komisyonlarının görev ve yetkileri devam eder.
(Ek fıkralar: 18.01.1985-KHK 245/15 md./değişik: 28.03.1985-3176/15
md.) Sürücü belgesi alacakların sınavlarının 42 nci maddeye göre
sürücü kurslarında yapılmasına ve sürücü adaylarından 41 inci maddenin
(c) fıkrası gereğince herhangi bir sürücü kursunu başarı ile
bitirdiklerini belgeleyen sertifika istenmesine, 01.01.1987 tarihinde
başlanır.
42 nci maddenin (a) bendi hükümlerine göre sürücülerin sınavlarının
sürücü kurslarında yapılmasına ve sürücü adaylarından sertifika
istenmesine başlanacağı tarihe kadar, 6085 sayılı Kanuna göre şoför
ehliyetnamesi ve bu Kanuna göre de, sürücü belgesi alacak olanların
sınavları aşağıdaki esaslara göre trafik zabıtası personeli
tarafından;
1. Bu Kanunun ilgili maddelerinin yürürlük tarihine kadar 6085 sayılı
Kanuna göre çıkarılmış bulunan yönetmelikteki esas ve usullere göre,
2. Bu Kanunun ilgili maddelerinin yürürlük tarihinden itibaren ise
sürücü sınavları 42 nci maddenin (c) fıkrası hükümleri gereğince
çıkarılan yönetmelikte belirtilen esas ve usullere göre,
Yapılır.

GEÇİCİ MADDE 6- Taksimetrelerin hangi il ve ilçelerde hangi tarihten
itibaren, takoğrafların, öncelikle hangi cins araçlarda hangi tarihten
itibaren kullanılacağına ilişkin esaslar yönetmelikte gösterilir.




GEÇİCİ MADDE 7- (Ek: 18.11.1986-3321/2 md.)
Kamu kurum ve kuruluşlarınca bu Kanunun yürürlük tarihinden önce yük
naklettirmek amacıyla yapılan mukavelelerle ilgili fiyat farkı dahil
her türlü düzenleme yapmaya Ekonomik İşler Yüksek Koordinasyon Kurulu
yetkilidir.

GEÇİCİ MADDE 8- (Ek: 03.11.1988-3493/56 md.)
Şoför ehliyetnameleri ve sürücü belgeleri değiştirilip yenileninceye
ve sürücü sicillerine ait kayıtlar Bilgi İşlem Merkezi'ne
aktarılıncaya kadar, bu Kanunun 118 inci maddesinde öngörülen ceza
puanı uygulaması, Emniyet Genel Müdürlüğü'nün birimleri tarafından,
Yönetmelikte gösterilen usul ve esaslara göre yapılır.
Ceza puanı uygulamasına İçişleri Bakanlığı'nın tespit ve ilan edeceği
tarihte başlanır.

GEÇİCİ MADDE 9- (Ek: 17.10.1996-4199/46 md.) Bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten önce edinilmiş ve çeşitli sebeplerle tescili
yapılmamış olan tarımda kullanılan lastik tekerlekli traktörler ile
varsa bunlara ait römork ve yarı römorklar ile motorlu bisiklet ve
motosikletlerin tescil işlemleri bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren bir yıl içinde tamamlanır. Bu süre gerektiğinde İçişleri
Bakanlığı'nca bir yıla kadar uzatılabilir.

GEÇİCİ MADDE 10- (Ek: 17.10.1996-4199/46 md.) Bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten önce satışı yapılmış olan araçların trafikte ve vergi
kaydında malik olarak görülen eski sahiplerinin, bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde noterlikçe düzenlenen satış
belgesi ile trafik şube veya bürolarına müracaatları halinde, önceki
malik adına olan kayıt ve tescil işlemi silinerek son malik adına
kayıt ve tescil işlemi yapılır. Ayrıca bu işlem, ilgili vergi
dairesine bildirilir.

GEÇİCİ MADDE 11- (Ek: 17.10.1996-4199/46 md.) 2918 Sayılı Kanunun bu
Kanunla değiştirilen hükümlerinde öngörülen yönetmelikler, kanunla
görev verilen bakanlık veya kuruluşlarca, diğer yönetmelikler ilgili
bakanlıkların görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı'nca, bu Kanunun
yayımı tarihinden itibaren 6 ay içerisinde çıkarılır.
Bu Kanunun 108 inci maddesinde sözü edilen yönetmelik bu Kanunun
yayımlandığı tarihten itibaren 6 ay içinde yürürlüğe konulur. Bu
Yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar, garanti fonu uygulamasına
ilişkin yürürlükte bulunan yönetmelik hükümlerinin uygulanmasına devam
olunur.

GEÇİCİ MADDE 12- (Ek: 17.10.1996-4199/46 md.) Emniyet Genel
Müdürlüğü'nün teşkilat ve kuruluşu, bu Kanun esaslarına göre yeniden
düzenleninceye ve bu düzenleme gereğince genel hükümlere göre yeni
kadro tespit ve ihdas edilinceye kadar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihte uygulanmakta olan mevcut kadroların kullanılmasına devam
olunur.

GEÇİCİ MADDE 13- (Ek: 17.10.1996-4199/46 md.) Bu Kanun ile yapılan
yeni düzenleme sebebi ile kadro ve ünvanları değişmeyenler yeni
kadrolarına atanmış sayılırlar. Kadro ve görev ünvanları değişenler
veya kaldırılanlar yeni bir kadroya atanıncaya kadar durumlarına uygun
işlerde görevlendirilirler ve eski kadrolarına ait aylık, ek gösterge
ve her türlü hakları yeni görevlerinde kaldıkları sürece şahıslarına
bağlı olarak saklı tutulur.

GEÇİCİ MADDE 14- (Ek: 17.10.1996-4199/46 md.) Emniyet Genel
Müdürlüğü, teşkilatını en geç 6 ay içinde bu Kanuna uygun hale
getirir.

GEÇİCİ MADDE 15- (Ek: 17.10.1996-4199/46 md.) Bu Kanunun yayımından
başlayan ilk iki aylık sürede, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde
yayın yapan ulusal, bölgesel, yerel radyo ve televizyonlar, 3984
sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun'un
4 üncü maddesinin, 1 inci fıkrasının (p) bendi gereğince yapacakları
haftalık eğitim programlarının en az 2 saatini bu Kanunun getirdiği
değişikliklerin tanıtımına ayırmak zorundadırlar.

GEÇİCİ MADDE 16- (Ek: 25.05.1997-4262/geçici 1 md./Değişik:
08.03.2000-4550/4 md.) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 41
inci maddesinin 4199 sayılı Kanunla değişik (b) bendinde öngörülen A1,
A2, B, C, D ve E sınıfı sürücü belgesi alacak olanlarda aranan en az
ortaokul veya sekiz yıllık temel eğitimi bitirmiş bulunmaları şartı,
31.12.2004 tarihine kadar aranmaz. İlkokul mezunu olmaları yeterli
sayılır.

EK GEÇİCİ MADDE- (27.08.1991-3759/2 md.) Trafik hizmetlerinin yurt
sathında yürütülmesi için gerekli personel, araç ve gereçler Emniyet
Genel Müdürlüğünce 2 yıl içinde sağlanır.


ONÜÇÜNCÜ KISIM
Kaldırılan Hükümler, Yürürlük ve Yürütme

Yürürlükten kaldırılan ve uygulanmayan hükümler
MADDE 136- (Değişik:17.10.1996 - 4199/47 md.) 765 sayılı Türk Ceza
Kanunu'na 3506 sayılı kanunla eklenen ek maddeler ile bu maddelerde
değişiklik yapan diğer kanunlardaki para cezalarının hesaplanmasına
ilişkin hükümler 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun suç saydığı
fiilleri işleyenler hakkında uygulanmaz.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'ndaki eylemler için öngörülen
cezalar yürürlükten kaldırılmış olup, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu'ndaki eylemlere bu Kanunla eklenen Ek 3 üncü madde hükümleri
uygulanır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 5/b-3, 7/c ve 39/c-4, 42/c
maddeleri ile 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun Ek 2 nci maddesine 3756
sayılı Kanunla eklenen ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük
MADDE 137- Bu Kanunun;
a) 42 nci maddesinin birinci fıkrası ile 51, 68, 135 ve Geçici 5 inci
maddeleri yayımı tarihinde,
b) 118 ve 132 nci maddeleri, bilgi işlem merkezi faaliyete
başladıktan ve geçici 1 inci maddesindeki işlemler tamamlandıktan
sonra,
c) (Değişik: 16.10.1984-3058/2 md.) Diğer maddeleri de bu Kanunun
yayımı tarihinden 20 ay sonra,
Yürürlüğe girer.

Yürütme
MADDE 138- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.









18.10.1983 TARİHLİ VE 2918 SAYILI KARAYOLLARI TRAFİK KANUNUNA
ÇEŞİTLİ TARİHLERDEKİ KANUNLAR İLE EKLENEN GEÇİCİ MADDELER

1) 28.03.1988 Tarihli ve 3176 Sayılı Kanunun Geçici Maddesi
GEÇİCİ MADDE- 02.02.1984 Tarihli ve 2977 sayılı İdari Usul ve
İşlemlerin Yeniden Düzenlenmesi ile ilgili Yetki Kanunu ile Bakanlar
Kuruluna verilen Kanun Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu için adı geçen Kanunla verilen süre bitimine
kadar geçerlidir.

2) 25.06.1988 Tarihli ve 330 Sayılı KHK'nin Geçici Maddesi
GEÇİCİ MADDE- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlük tarihine kadar
tescili yapılmamış olan motorlu bisiklet ve motosikletlerin tescili,
iki yıl içinde müracaat etmek ve aracın sahibi olduğunu belgelemek
şartı ile yapılır.
Bu şekilde yapılan tescillerde taşıt alım vergisinin alıcı tarafından
ödenmemiş olması halinde, işlemi yapan tescil memurları 1318 sayılı
Finansman Kanunu'nun 10 uncu maddesine göre sorumlu tutulmazlar.
Bu maddenin uygulanmasına dair usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı'nca
belirlenir.

3) 03.11.1988 Tarihli ve 3493 Sayılı Kanunun Geçici Maddesi
GEÇİCİ MADDE- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 6831, 1475,
2918 ve 2926 sayılı Kanun hükümlerine muhalefetten açılan ve devam
eden davalardan, kanunların değiştirilen hükümlerine göre mahkemelerin
görev alanı dışına çıkarılan suçlarla ilgili olanlar hakkında
görevsizlik kararı verilir, varsa tutuklular derhal tahliye edilir.
Kararın bir örneği ve tutanak ilgisine göre mahallin en büyük mülki
amirine, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürüne, Bağ-Kur
İl Müdürüne, İl Emniyet Müdürlüğüne veya İlçe Emniyet Amirliğine veya
Orman Bölge Şefliğine gönderilir.
Bu makamlar, evrakın ilgilileri hakkında tutanaklarında yazılı
suçlarının Kanunun değişikliğinden önceki cezalarından sadece para
cezasının asgari haddini uygulamak suretiyle karar verirler. Verilecek
para cezasından, aynı suçtan dolayı tutuklu kalınan sureler 647 sayılı
Cezaların İnfazı Hakkında Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının birinci bendinde kabahatler için gösterilen asgari hadde
göre hesap edilerek mahsup edilir. Para cezaları 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil
olunur.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 6831, 1475, 2918 ve 2926
sayılı Kanunların değiştirilen hükümlerine göre mahkemelerin görev
alanı dışına çıkarılan suçlardan dolayı kesinleşmiş ve henüz yerine
getirilmemiş mahkumiyet kararlarının sadece para cezasına ilişkin
kısımları infaz olunur ve hükümlü olanlar ise derhal tahliye edilir.
İnfaz edilecek para cezasından, aynı suçtan dolayı tutuklu ve hükümlü
kalınan süreler 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanun'un 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının birinci bendinde kabahatler için
gösterilen asgari hadde göre hesap edilerek mahsup edilir.

4) 19.04.1989 Tarihli ve 3538 Sayılı Kanunun Geçici Maddeleri
GEÇİCİ MADDE 1- 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun yürürlüğe
girdiği tarihten önce edinilmiş ve çeşitli sebeplerle tescili
yapılmamış olan tarımda kullanılan lastik tekerlekli traktörler ile
varsa bunlara ait römorkların tescil işlemleri bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde tamamlanır. Bu süre
gerektiğinde İçişleri Bakanlığı'nca bir yıla kadar uzatılabilir.

GEÇİCİ MADDE 2- 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun yürürlüğe
girdiği tarihten önce satışı yapılmış olan araçların trafikte ve vergi
kaydında maliki olarak görünen eski sahipleri, bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde, noterlikçe düzenlenen satış
belgesi ile trafik bürosuna başvurduklarında, yeni maliki adına,
beraber başvurusu veya muvafakatı aranmaksızın trafik kaydı ve
trafiğin duyurusu ile de vergi kaydı devir edilir. Satışlar,
zincirleme devam etmiş ise bu işlemler de aynen zircirleme devam eder.
Bu şekilde yapılan tescillerde taşıt alım vergisinin alıcı tarafından
ödenmemiş olması halinde işlemi yapan tescil memurları 1318 sayılı
Finansman Kanunu'nun 9 uncu maddesine göre sorumlu tutulmazlar.

5) 31.10.1990 Tarihli ve 3672 Sayılı Kanunun Geçici Maddesi
GEÇİCİ MADDE- Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar tescili yapılmamış
olan motorlu bisiklet ve motosikletlerin tescili, iki yıl içinde
müracaat etmek ve aracın sahibi olduğunu belgelemek şartı ile yapılır.
Bu şekilde yapılan tescillerde taşıt alım vergisinin alıcı tarafından
ödenmemiş olması halinde, işlemi yapan tescil memurları 1318 sayılı
Finansman Kanunu'nun 10 uncu maddesine göre sorumlu tutulmazlar.
Bu maddenin uygulanmasına dair usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı'nca
belirlenir.

1 SAYILI LİSTE
(1) SAYILI CETVEL
(Değişik: 17.10.1996-4199)


KURUMU : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLAR

SERBEST TUTULAN
KADRO KADRO
SINIFI: ÜNVANI : DERECESİ: ADEDİ: ADEDİ TOPLAM:
E.H.S Trafik Uygulama ve Denetleme
Dairesi Başkanı 1 1 1
E.H.S Trafik Planlama ve Destek
Dairesi Başkanı 1 1 1
E.H.S Trafik Eğitim ve Araştırma
Dairesi Başkanı 1 1 1
E.H.S Daire Başkan Yardımcısı 1 6
6
E.H.S Şube Müdürü 1 12 12
E.H.S Trf. Araş. Mer.Md. 1 1 1
E.H.S Kriminal Laboratuvar Müdürü 1 20 20
T.H.S Mühendis 2 4 4
T.H.S Mühendis 5 5 5
T.H.S Şehir Plancısı 2 1 1
T.H.S Şehir Plancısı 5 4 4
T.H.S Matematikçi 2 1 1
T.H.S Matematikçi 5 3 3
T.H.S İstatistik Uzmanı 6 3 3
S.H.S Psikolog 2 1 1
S.H.S Psikolog 5 5 5
S.H.S Sosyolog 2 1 1
S.H.S Sosyolog 5 5 5
G.İ.H Programcı 2 1 1
G.İ.H Programcı 6 5 5
G.İ.H Mütercim 6 3
3

TOPLAM 84 84










1 SAYILI LİSTE
(1) SAYILI CETVEL





KURUMU : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
TEŞKİLATI : MERKEZ


İPTAL EDİLMESİ UYGUN GÖRÜLEN KADROLAR


SERBEST TUTULAN
KADRO KADRO
SINIFI: ÜNVANI : DERECESİ: ADEDİ: ADEDİ TOPLAM:

E.H.S Trafik Dairesi Başkanı 1
1 1