2017 Ulusal Matematik Olimpiyatı'nın Çeşitli Yönlerden Değerlendirilmesi

[lokman gökçe]

Öğrencilerden gelen baraj kaç olur, problemleri nasıl buldunuz gibi sorular üzerine verdiğim detaylı bir cevaptır. Uzun bir yazı oldu. Sınavı 3 aşamada değerlendirdim. Paylaşıyorum,

1. SINAVIN SOSYAL DEĞERLENDİRMESİ

İyi günler gençler,

Sınavın net ortalaması kaç, devlet okulu barajı kaç olur, özel okul barajı kaç ... gibi sorulardan önce konuşulması gereken çok daha temel problemler var.

Kişisel görüşüm, öğrencilerimizi devlet-özel diye ayırmak tam bir garabettir. Birilerinin bunları yazıp-çizmesi, konuşması gerekiyor ama maalesef kamuoyunda bu tür bir eğilim de göremiyoruz.  Durumu enine boyuna tartışıp, gerçekten bu uygulama yerinde midir, yoksa içinde önemli eksiklikleri barındırıyor ve genel toplamda ülkemizin matematik olimpiyatı kariyerine zarar mı veriyor? Ben devlet/özel ayrımı uygulamasının olumsuz bazı yönlerini sayabilirim. Siz bunlara yenilerini de ekleyebilirsiniz:

-Öğrencilerimizi bu şekilde ayrıştırma önceki yıllarda da uygulandı ve toplum/özellikle gençler üzerinde rahatsız edici etkiler bıraktı. Bunlardan birisi, üniversiteye giriş sınavlarında fen lisesi öğrencilerinden puan kesilmesi uygulamasıydı. Bizim jenerasyon bunu yaşadı ancak yeni nesil bilmeyebilir, anlatayım: Fen liseliler, genel lise mezunlarından akademik başarı bakımından daha başarılı oldukları için bu puan kesme uygulamasıyla genel liseliler fen liselilere karşı(!) korunmuş oluyordu. 3 yıl lise eğitimi vardı ve fen lisesinde okuyan öğrenciler 2,5 yıl okullarında devam ettikten sonra son dönem genel liseye kayıtlarını aldırıyorlardı. Bunun sonucunda Fen liselerinin sınıfları son sınıf düzeyinde boşalmaya başladı. Öğrencileri mağdur eden bu saçma uygulama sonraki zamanlarda kaldırıldı. Bir başka örnek: Meslek lisesi ve imam-hatip lisesi mezunlarına üniversiteye girişte tercih yapma hakkı tanınan bazı bölümler haricindeki bölümlere tercih yaparlarsa çok ciddi bir katsayı uygulaması getirilmişti. Öğrenci Türkiye birincisi olsa dahi istediği bölüme giremeyebilirdi. Uzun yıllar mağdur üreterek devam eden bu uygulama da kaldırıldı. Olimpiyat sınavlarında iki yıldır devam eden devlet/özel ayrımı uygulaması bakalım daha ne kadar sürecek? Bu ayrım da öğrencilere haksızlıktır ve bir gün bitmek zorunda.

-Bu sınavların sonucunda, öğrencilere yaz/kış kamplarında eğitimler verilip tekrar sınavlar yapılıp bir bilim olimpiyatı takımı kuruluyor. Sonra bu takımdaki öğrencilerimiz ülkemizi uluslararası arenada temsil ediyor. Kim daha yetenekli, daha çalışkan, daha hazırlıklı ise o öğrenci bu temsil hakkını kazanmalıdır. Daha zayıf öğrenciler için kontenjan ayırıp uluslararası yarışmalarda daha iyi bir sonuç beklemek en hafif ifadeyle saflık olur.

2016 Ulusal matematik olimpiyatı ile ilgili de birşeyler söylemek gerekiyor. Konu sıcak olduğu için şimdi hatırlamak zor değil ama 10-20 yıl sonra unutulup gidebilir. Tarihe not düşmüş olmak ve gelecek nesillere de hatırlatmak için bu satırları yazalım: Şu anda TÜBİTAK'ın resmi sitesinde 2016 sınıvının iptal edildiği yazmaktadır. Peki iptal edilen sınavın yerine öğrencileri seçmek için hangi kıstas getirilmişti? Lise öğrencileri TEOG sınavının puanına göre olimpiyat programına Ankara'ya davet edildi. Önce 500 (tam puan) alanlar, sonra düzeltme yapılarak 495 puan alanlar davet edildi. Yanlış duymadınız, TEOG! Gelecek yıllarda sınavın ismi değişebilir ama ortaokul öğrencilerinin son sınıfta girdiği bir liselere yerleştirme sınavı. Seviye olarak çok basit bir sınavdır olimpiyat çalışması yapabilecek yetenekleri seçmekten fersah fersah uzaktır. TEOG sınavı kendi amacına uygun biçimde öğrencileri liselere adil biçimde yerleştirme hizmeti görüyordur/görmüyordur/eksikleri vardır ve iyileştirilebilir ...vs  bunlar ayrı bir konudur. Ama uygulanmış bir lise olimpiyat sınavını iptal edip yerine ortaokula ait basit bir sınavı kullanmak komik! Bu uygulamanın öğrencileri mağdur eden başka detay kısımları da vardır, '1 yıl içinde okul değiştirmiş olanlar olimpiyata davet edilmez' gibi maddeler. Oralara ben girmeyeceğim. Yıllarını bu çalışmalara harcamış öğrencilerin emeklerinin ziyan edildiğini, onların olimpiyat kariyerinin bitmesine sebep olmuş uygulamalar olduğunu ifade edeceğim.

[lokman gökçe]

2. SINAV ŞABLONUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ

Sosyal konuları bir kenara bıraktım. Şimdi 2017 sınavının teknik bir değerlendirmesini yapacağım.

Bir kere 2017 sınavı; ne dizgi/şablon olarak önceki yılların sınavlarına benziyor, ne de soru kalitesi olarak! Önce sınav dokümanının şablonunu inceleyelim.

$32$ soru var ve $4$ alana (analiz/cebir - sayılar teorisi - sonlu matematik - geometri) bölünürse her alandan $8$'er soru olması gerektiğini biliyoruz. Bu 1/4 oranı uzun yıllardır hep bu şekilde korunmuştur. Fakat 2017 sınavında tam $11$ tane (1, 2, 4, 8, 14, 16, 20, 24, 28, 30, 32 numaralı sorular) sayılar teorisinden soru geldiğini görüyoruz. Yani sayılar teorisi aracılığıyla diğer alanlara tecavüz edilmiştir. Geometri'den tam $8$ soru vardır bu duruma düşmemiştir. $7$ sonlu matematik, $6$ analiz/cebir sorusu vardır. Alanlar arasındaki 1/4 oran dengesi gözetilmemiştir.

Geometri sorularında, uzun yıllardır $ABC$ açısının ölçüsü için kullanılan $m(\widehat{ABC})$ gösterimi terkedilmiştir. 2013 lise matematik olimpiyat sınavının kitapçığında metin içinde kullanılan bazı gösterimlerin anlamları verilmiştir ve $m(\widehat{ABC})$:  $ABC$ açısının ölçüsü olarak tanıtılmıştır. Ortaokul olimpiyatında ise yine uzun süredir $s(\widehat{ABC})$ gösterimi tercih edilmektedir ve 2013 ortaokul kitapçığında $s(\widehat{ABC})$: $ABC$ açısının ölçüsü olarak tanıtılmıştır. 2017 lise sınavında açı gösterimi ortaokulda kullanıldığı biçimiyle $s(\widehat{ABC})$ verilmiştir. Öğrenci bu gösterimi tanımayabilir. Ayrıca 2017 lise sınavında bazı açıların birimini gösteren derece sembolü kullanılmamıştır. 11. soruda $\widehat{A} = 60 + 2x$ kullanılmıştır, bunun yerine $m(\widehat{DAB})=60^\circ + 2x $ ya da illa $s$ kullanılacaksa $s(\widehat{DAB})=60^\circ + 2x $ yazılmalıdır. Aynı sorunun seçeneklerine de derece sembolü koyulmalıydı. Gösterimler değiştirilebilir, $\angle ABC$ gösterimi de tercih edilebilir ancak değişiklik uygulanmasına karar verildiyse bunlar sınav kitaçığının kapağında belirtilmeliydi. 2017 kitapçığında böyle birşey göremiyoruz.

6. soruda $a.b, b.c, c.a$ biçimide bir ifade var. Çarpma işareti daha ortalı biçimde $a\cdot b, b\cdot c, c\cdot a$ biçiminde yazılabilir. Nitekim 13. sorunun şıklarınada bu durumu görebiliyoruz. Yani testin kendi içinde yazım karakteri bütünlüğü yok.

7. sorudan başlamak üzere birçok sorunun kökünde $|CE|=?$ türünde ifadeler görüyoruz. Bunu sınıfınızda öğrenciye tahtada soru yazarken kullanabilirsiniz ancak bir kitap yazıyorsanız, resmi bir sınava kitapçık hazırlıyorsanız bunun nasıl yapılacağı aşağı yukarı bellidir. ''$|CE|$ değeri kaçtır?'', ''$|CE|$ aşağıdakilerden hangisine eşittir?'' ya da ''$|CE|$ uzunluğu kaç birimdir?'' gibi tam cümleler kurularak soru tamamlanır. Bu temel yazım kuralına okula yardımcı kitaplar hazırlayan birçok yayınevi de dikkat eder. Hele direkt MEB için okul kitabı hazırlayan bir yayınevi mutlaka dikkat eder, aksi halde böyle bir hatadan dolayı kitabın basımı reddedilir. $|CE|=?$ çok özensiz bir yazım biçimidir, resmi ve ulusal çapta bir sınavda bu tür şeyler olmamalı.

Şimdiye kadarki sınavlar latex yada onun benzeri scientific work place kullanılarak hazırlanmıştı. Kitapçıktan, soruların İstanbul Üniveristesi'nin sorumluluğunda hazırlandığı anlaşılıyor. Bir matematik bölümündeki akademisyen düzeyindeki insanlar bilimsel çalışmalarını latex (veya scientific work place) ile hazırladığı için bu programlara vakıf olmaları beklenir. Ortaokul-lise öğretmenleri yazılılarını hazırlarken (genelde) microsoft word'ü kullanmaktadır. Şimdi çok çarpıcı bir bir tahminde bulunacağım: Sorumluluk İstanbul Üniversitesi'ne verilmiş olabilir ancak sorumlu kişi(ler) de soru hazırlama görevini birkaç öğretmene vermiş olmalılar! Her neyse, üzerinde TÜBİTAK logosu taşıyan ulusal bir sınavın word ile hazırlanmış olması basite kaçmış. Sadece bu kadarıyla da değil, örneğin 25. soruda görüldüğü gibi yazım sola yaslanarak yapıldığından satırın sağ tarafında hoş olmayan boşluklar görülmektedir. Word'ü kullanan biri olarak şu tavsiyelerde bulunabilirim. Yazıyı satır içinde sağa ve sola eşit dağıtılması özelliği vardır. Bu seçenek, kelimeler arası boşluğu fazla artırabildiği için ''heceleme'' özelliği de açılmalıdır. 2017 sınavında kelime heceleme özelliğinin kullanılmadığını görüyoruz. Yani word'ün kullanımı konusunda da bir vakıfiyet yok. Ben matematik sorusu hazırlarım, dizgici değilim deniyorsa eğer, o zaman bir dizgiciden ya da bu işten anlayan başka akademisyenlerden yardım alınabilir. Ya da en basit çözüm, geçen yıllardan birinin latex dosyası TÜBİTAK'tan istenir, o dosya üzerinde istediğiniz değişiklikleri yapabilirsiniz. Estetik bir sınav şablonu çıkarmanın başka yolları da var. İsteyince, çözüm çoktur.

28. soruda $A$ ifadesinin eşiti olarak verilen ifadelerde farklılıklar göze çarpıyor. Bir yerde $a_1$ i böyle yazarken bir başka yerde a[sub]1[/sub] yazarsanız çirkin durur. Muhtemele biri mathtype (ya da denklem düzenleyici) ile yazılmış, diğeri word özellikleri kullanılarak yazılmış. Aynı gösterim için farklı karakterler tercih edilmemeli. Aynı durum 27. soruda ve şıklarında da var. Resim dosyası gibi iş gören kimi denklemler sağdan soldan baskı görmüş. Standart bir yazım yapılamamaktan kaynaklı anormallik hemen göze çarpıyor.

Herşeyi mi çok kötü, iyi bir tarafı yok mu şablonun? İyi olan üç yeri var. Bunlardan ikisi: seçenekler arasındaki boşlukların eşit yapılması, Soru numaralarının aynı hizada, paragraf başlarının kendi içinde aynı hizada olmasıdır. Yani word'ün cetvelleme özelliğinden faydalanılmış. Diğer iyi tarafı ise, soru kağıdının bir tarafı boş bırakılmış. Böylece öğrenciye çözüm yapabileceği alan bırakılmış. (2016 sınavında bu ihmal edildiği için öğrenciler sınav giriş belgelerine, sıralara çözüm yazmıştı.)

[lokman gökçe]

3. SINAV SORULARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Yukarıda bahsettiğim gibi analiz/cebir, sayılar teorisi, sonlu matematik, geometri sorularının sayısında 1/4 oranına riayet edilmemişti. Bundan başka soruların ölçücülüğü, orijinalliği ve kalitesine de bakmamız gerekiyor.

İlla ki bir olimpiyat sınavının çok zor olması gerekmez. Hatta kolay-orta-zor sorulardan belli bir karışım yapılarak öğrenciyi demoralize etmeden sınavı çözmeye devam etmesi sağlanmalıdır. Örneğin 2013 sınavı en zor olanıydı aşırıya kaçtığı düşünülerek eleştirilebilir. Fakat sonuna kadar orijinal bir olimpiyat sınavıdır. Kolay soru denilince kastettiğimiz, üniversiteye hazırlık soruları ayarında kolay sorular değildir. Olimpiyatın kendine has sınırları içinde kolay  çözülebilien ancak estetik soruları vardır. Örneğin 2007 sınavı daha rahat çözülebilen, estetik ve öğrenciyi haşat etmeyen yapıya sahiptir. Kolaylık-zorluk dengesi ve kalitesiyle örnek sınavlardan biridir. Böyle sınavlar çözüldükçe bizlere yeni bir şeyler de öğretir. Paçalarından kalite akar.

2017 sınavı genel anlamda kolay bir sınav. Öğrenci yorumları da bu şekilde. Hatta 1993 te başlayan ilk yıllara ait birkaç lise olimpiyatımızı saymazsak gördüğümüz en kolay lise olimpiyat sınavı bile diyebiliriz. Bu durum netleri çok yükseltir, başka da bir getirisi götürüsü olmaz. Götürüsü ancak şöyle olabilirdi: 55 kişi kampa davet edilecektir, 80-100 kişi tüm soruları doğru cevaplamıştır. Bu halde sınav, seçicilik özelliğini kaybetmiş olur ve görevini yerine getirememiş demektir. Ancak böyle bir durumun ortaya çıkacağını sanmıyorum, yani bu bakımdan sorun yok. Fakat başka açılardan sorun olabilir. Bu seviyede sınavlar devam ederse, olimpiyata hazırlanan kitleyi daha az çalışmaya teşvik eder. Kamplara bilgisi, donanımı daha az öğrenciler gelmeye başlar. Milli takımı da bu öğrenciler oluşturur ki yakın/orta vadede takım bazında gerilemeye sebep verir.

Peki neden sorular kolay oldu? Ders alanları üzerinden bu tartışmayı götürelim:

Geometri'ye baktığımız zaman tecrübeli öğretmenlerin iyi bildiği ek çizim yöntemleriyle sorular çözülebilmekte. Bir çizgi çizerek veya bir benzerlik yakalayarak sorular çözülebiliyor. Bu da soruyu oldukça kolaylaştırıyor. Birkaç çembersellik yakalama gibi daha fazla aşama içeren ya da gerektiğinde kaba kuvvet hesaplama gerektiren sorulardan oluşan bir liste yapılsa, geometri daha iyi bir kıvama gelmiş olurdu. Sonlu matematiğe bakalım. Hemen hemen tüm sorular, permütasyon-kombinasyon hesabı ve bunların özdeşliklerinden oluşuyor. Burada 9. soruyu istisna tutuyorum, indirgemeli dizilerle çözülebiliyor. Kalan problemlere, invaryant, en büyük-en küçük değer prensibi, güvercin yuvası prensibi, oyun teorisi, simetri, hafif graf teori, boyama gibi yöntemlerin uygulamaları koyulsa sınavın kalitesi önemli biçimde değişirdi. Analiz-cebirde de eşitsizliklerden hiç soru yok. Halbuki ortalama eşitsizlikleri, tam kare eşitsizliği ya da Cauchy-Schwarz ... gibi bazı klasik eşitsizliklerin uygulandığı problemler hazırlabilirdi. 6. sorudaki polinom denklemi sorusu klasik olmuş. Daha orijinal bir polinom sorusu düşünülebilirdi. Diğer sorularda işlemlere daha fazla efor sarfedilecek biçime getirilebilirdi. Bunlar da analizi toparlardı. Sayılar teorisinde fena sorular yok. Soru sayısı dengeli yapılıp fazlaca basit olanlar elenebilirdi. Sayılar teorisi ile ilgili kavramlar gözden geçirilip değişik konularından sorular (mesela kare kalanlar) düşünülerek bir ayarlama yapılabilirdi.

4. SONUÇ

Tüm bunlar bana soruları hazırlama görevinin birkaç öğretmene verildiğini düşündürüyor. Onlar da kendi bilimsel güçlerinin yettiği kadar, ellerinden geldiğince araştırıp, derleyip iyi niyetle bir sınav sunmuşlar. Benim tahminim budur. Yapılması gereken, 2016 ve öncesi yılların sorularını hazırlayan ekibe soru hazırlama görevinin tekrar verilmesidir. Herkes iyi bildiği işi yapsın. İyi günler diliyorum ...

[herkesematematik .]

çok faydalı bulduğum değerlendirmeleriniz İçin teşekkürler hocam

17 Mayıs 2017 Çarşamba tarihinde, 'lokman gökçe' via TMOZ <tm...@googlegroups.com> yazdı:

--
http://www.facebook.com/groups/358210690921074/
 
Matematik geometri bilgi paylaşım platformu.
Mesajlarınıza "KONU BAŞLIĞI" eklemeyi lütfen unutmayınız.
---
Bu iletiyi Google Grupları'ndaki "TMOZ" grubuna abone olduğunuz için aldınız.
Bu grubun aboneliğinden çıkmak ve bu gruptan artık e-posta almamak için tmoz+unsubscribe@googlegroups.com adresine e-posta gönderin.
Bu gruba yayın göndermek için, tm...@googlegroups.com adresine e-posta gönderin.
Bu grubu https://groups.google.com/group/tmoz adresinde ziyaret edebilirsiniz.
Bu tartışmayı web'de görüntülemek için https://groups.google.com/d/msgid/tmoz/5135372c-d34c-4064-b3cb-c56f9f16da0d%40googlegroups.com adresini ziyaret edin.
Daha fazla seçenek için https://groups.google.com/d/optout adresini ziyaret edin.

--
Sinan BÜYÜKUÇAR
Matematik-Geometri Öğretmeni
www.herkesematematik.com

[Batuhan Bayır]

hocam bu dedikleriniz fizik icinde gecerli bence onceki yillarda tum matematiksel ozdeslik ve aci degerleri gibi kavramlar kitapcikta yazarken bu yil hicbiri yazilmamis

[Muharrem Şahin]

Paylaşımlaınız için

çok teşekkürler Lokman Hocam.

17 Mayıs 2017 08:09 tarihinde Batuhan Bayır <ispani...@gmail.com> yazdı:

hocam bu dedikleriniz fizik icinde gecerli bence onceki yillarda tum matematiksel ozdeslik ve aci degerleri gibi kavramlar kitapcikta yazarken bu yil hicbiri yazilmamis

--

http://www.facebook.com/groups/358210690921074/
 
Matematik geometri bilgi paylaşım platformu.
Mesajlarınıza "KONU BAŞLIĞI" eklemeyi lütfen unutmayınız.
---
Bu iletiyi Google Grupları'ndaki "TMOZ" grubuna abone olduğunuz için aldınız.
Bu grubun aboneliğinden çıkmak ve bu gruptan artık e-posta almamak için tmoz+unsubscribe@googlegroups.com adresine e-posta gönderin.
Bu gruba yayın göndermek için, tm...@googlegroups.com adresine e-posta gönderin.
Bu grubu https://groups.google.com/group/tmoz adresinde ziyaret edebilirsiniz.

Bu tartışmayı web'de görüntülemek için https://groups.google.com/d/msgid/tmoz/a8a63bec-d185-4933-9282-10dc1b41e450%40googlegroups.com adresini ziyaret edin.

Daha fazla seçenek için https://groups.google.com/d/optout adresini ziyaret edin.

--

.

[lokman gökçe]

Soru numarası vererek bahsettiğim görsel bozuklukların daha iyi anlaşılabilmesi için yayınlanan 2017 kitapçığına göz atmanız yararlı olur. Bazı gösterimler için kullandığım latex kodları google gruplarında matematiksel ifade olarak görülmez, kod olarak görülür. Bunlar da kimimize anlamsız semboller gibi gelebilir. En iyisi tartışma konusu olan kitapçığı, verdiğim soru numaralarıyla karşılaştırarak inceleyiniz. Belge ektedir:

Ayrıca, bazı soruların çözümlerini de burada yapabiliriz. Göreceksiniz ki birçok soru ortaokul olimpiyatında kullanılsa yeridir. Bu arada, ortaokul kitapçığı da dizgi düzensizliği bakımından lise kitapçığından farklı değil.

[soner sezgin]

lokman hocam sana nasıl ulaşabilirim

17 Mayıs 2017 17:13 tarihinde 'lokman gökçe' via TMOZ <tm...@googlegroups.com> yazdı:

Soru numarası vererek bahsettiğim görsel bozuklukların daha iyi anlaşılabilmesi için yayınlanan 2017 kitapçığına göz atmanız yararlı olur. Bazı gösterimler için kullandığım latex kodları google gruplarında matematiksel ifade olarak görülmez, kod olarak görülür. Bunlar da kimimize anlamsız semboller gibi gelebilir. En iyisi tartışma konusu olan kitapçığı, verdiğim soru numaralarıyla karşılaştırarak inceleyiniz. Belge ektedir:

Ayrıca, bazı soruların çözümlerini de burada yapabiliriz. Göreceksiniz ki birçok soru ortaokul olimpiyatında kullanılsa yeridir. Bu arada, ortaokul kitapçığı da dizgi düzensizliği bakımından lise kitapçığından farklı değil.

--

http://www.facebook.com/groups/358210690921074/
 
Matematik geometri bilgi paylaşım platformu.
Mesajlarınıza "KONU BAŞLIĞI" eklemeyi lütfen unutmayınız.
---
Bu iletiyi Google Grupları'ndaki "TMOZ" grubuna abone olduğunuz için aldınız.
Bu grubun aboneliğinden çıkmak ve bu gruptan artık e-posta almamak için tmoz+unsubscribe@googlegroups.com adresine e-posta gönderin.
Bu gruba yayın göndermek için, tm...@googlegroups.com adresine e-posta gönderin.
Bu grubu https://groups.google.com/group/tmoz adresinde ziyaret edebilirsiniz.

Bu tartışmayı web'de görüntülemek için https://groups.google.com/d/msgid/tmoz/5ce15c2d-5438-48dd-b5ea-ecbcbac741bc%40googlegroups.com adresini ziyaret edin.

[cersoy]

Değerli Arkadaşlar Olimpiyat soru hazırlama komisyonun başında Prof.Dr.Azer Kerimov var.yıllardır soruları o ve ekibi hazırlamaktadır.Azer hoca 1 ay önce misafirimizdi,soruların bu yıl İstanbul Üniversitesince hazırlanacağını ve bu tarz problemler olabileceğinden söz etmişti.Devlet ,özel ayırımının da yanlışlığından bahsetmişti.Hatta Balkan olimpiyatları için,3 devlet 3 özel okuldan bir takım istenilmiş.Azer hoca yapılan sınavda,bu şarttan dolayı ilk 3 ve son 3 ün takıma girdiğini söyledi.

17 Mayıs 2017 Çarşamba 04:30:12 UTC+3 tarihinde lokman gökçe yazdı:

[lokman gökçe]

İyi akşamlar Celal bey, verdiğiniz bilgi için teşekkür ediyorum. Arkadaşlarımıza durumu daha net açıklamaya çalışayım: sizin bahsettiğiniz ilk 3 ve son 3 tabirinden şunları anlıyorum. örneğin 15 kişi balkan takımı seçme sınavına katılmış olsun. Bunlardan 12 si özel okuldan, 3 tanesi de devlet okulu kontenjanından gelmişler. Takım seçme sınav yapılmış ve bu 3 öğrenci sonuncu olmuş. Azer bey'e gelen emir doğrultusunda 6 kişilik takımımız, {1,2,3,13,14,15} sıralamalı öğrencilerden oluşmuş. Arada puan sıralaması {4,5,6,7,8,9,10,11,12} olan daha başarılı öğrenciler {13,14,15} den dolayı takıma girememişler. Bunun sonucunda ,hem özellikle {4,5,6} sıralamasındaki öğrencilerin olimpiyat kariyeri baltalanmış, hem de ülke takımımız olması gerekenden daha aşağı basamaklara gerilemiştir. 

Diğer husus, 2017 sınavında Azer Kerimov bey'in dahil edilmediğini rahatlıkla görebiliyorum. Zira, özellikle sonlu matematik sorularını önceki yıllarda kendisinin hazırladığını biliyorum. 2017 sınavında ise lise öğretmeni bakış açısı yansımış ve sonlu matematik sorularında permütasyon, kombinasyondan ve bunların özdeşliklerinden oluşan dar bir perspektifteki soruları görüyoruz. (Soruların Değerlendirilmesi başlığında bunları etraflıca açıkladım sanıyorum.) Bu sebeple SONUÇ kısmında isim vermeden, ''Yapılması gereken, 2016 ve öncesi yılların sorularını hazırlayan ekibe soru hazırlama görevinin tekrar verilmesidir'' demiştim.

Bir başka husus, maalesef ülkemizde birimize bir görev verildiği zaman onu yapacak deneyimimiz yoksa da görevi kabul edebiliyoruz. Keşke, İstanbul üniversitesi bu soru hazırlama görevini üstlenmeseydi. ''Olimpiyat konusu farklı bir deneyim gerektirir, biz bu alandan uzağız'' diyerek reddetseler daha hayırlı olurdu. 2017 Lise UMO sorularının birçoğu ortaokul olimpiyatına uygun seviyededir. Ayrıca bu olimpiyat soruları kültürel bir mirastır. uzun yıllar sonra bile insanlar bu soruları araştırıp çözmeye çalışacaklar. Ben şahsen Tübitak UMO soruları arşivi yapmaktayım, bunu yapan hocamız da çoktur. UMO'nun yüksek bir kalitesi ve değeri var. Bunu hassasiyetle korumak gerekirdi. 2017 UMO sorularını öğrenciye çözdüreceksem bile kendim tekrar yazıp, düzenleyip öğrenciye öyle sunarım. Bu haliyle çok özensiz ve itici. Heyecanla pdf dosyasını indirdikten sonra, 3. sorudan itibaren soğuk duş etkisi yaşadım. Gelecek yıllarda öğrenciler 2017 sınavının garipliğini hemen farkedecek, ''ne olmuş bu caanım sınava'' diyeceklerdir. Bu kültürel miras birçok yönüyle hak ettiği seviyede tutulamadı, yere düştü. Yazık oldu 2017 UMO'ya ...

18 Mayıs 2017 Perşembe 20:13:05 UTC+3 tarihinde cersoy yazdı:

[Muharrem Şahin]

Lokman Hocam;

Değerli paylaşımlarınız için teşekkür ederim.

Olimpiyat sınavı üzerine yazdıklarınızda

katılamadığım yerleri belirtmek istedim.

Yanlışlarımı

bu konudaki yetersizliğime verin.

1. Öğrencileri 

    "Devlet okulu öğrencisi"

    "Özel okul öğrencisi" diye ayırmak yanlıştır.

     Bu yargınıza 

     olimpiyat takımının oluşturulması aşamasında 

     katılıyorum.

     Ancak;

     kampa davet sınavında

     bu yapılabilir.

     İyi yetişme olanağı bulamamış

     yetenekli öğrenciye

     fırsat sağlama amaçlı 

     düşünülmüş olabilir.

2. Sınavın çok kolay olduğunu yazıyorsunuz.

    Ancak;

    önceki yıllarda da

    benzer düzeyde sınavlar yapıldığını söylüyorsunuz.

    Ayrıca;

    bunun

    bir seçme sorunu yaratmayacağını da belirtiyorsunuz.

    Öyleyse;

    zorluk düzeyi ile ilgili bir sorun yok demektir.

    Bu

    hazırlık kampına öğrenci seçme sınavıdır.

    Olimpiyat takımını seçme aşaması değildir.

    Kampta

    öğrenciler

    istenilen zorluk düzeyi ile tanıştırılırlar.

3. Sınavın

    "Lise öğretmeninin bakış açısı" ile hazırlandığını söylüyorsunuz.

    Bu açıyı "dar" bulduğunuz belli.

    Ancak; 

    lise öğretmeni

    ölçme ve değerlendirme konusunda

    en geniş açı ile bakabilme konumunda olmalıdır.

    Dar açı ile bakanlarımıza

    bu açıyı genişletmeleri önerilebilir.

    Tüm lise öğretmenlerini

    aynı dar kalıba koymanız

    -hem de; Lise Öğretmenlerinin Grubunda- 

    heves kırıcı olmuş.

4. İstanbul Üniversitesinin

    sınav hazırlama görevini

    kabul etmemesi gerekirdi, diyorsunuz.

    Bunu hiç anlayamadım.

    Bir üniversiteden

    bu nasıl beklenir?

    Hazırlayan ekibi yetersiz buluyorsunuz.

    Belli bir yetenek ve deneyim düzeyinin üzerinde iken

    belli bir konuda yeterli düzeye gelene kadar

    bir iki olumsuz deneyim yaşanabilir.

    Onların da yolunu açmak gerekmez mi?

    Böyle çalışmaları

    -çok saygı duyduğumuz kişiler de olsa-

    sınırlı sayıda kişi ile sürdürmek 

    yanlış olmaz mı?

    Sevgiler, saygılar, selamlar.

18 Mayıs 2017 21:48 tarihinde 'lokman gökçe' via TMOZ <tm...@googlegroups.com> yazdı:

--
http://www.facebook.com/groups/358210690921074/
 
Matematik geometri bilgi paylaşım platformu.
Mesajlarınıza "KONU BAŞLIĞI" eklemeyi lütfen unutmayınız.
---
Bu iletiyi Google Grupları'ndaki "TMOZ" grubuna abone olduğunuz için aldınız.
Bu grubun aboneliğinden çıkmak ve bu gruptan artık e-posta almamak için tmoz+unsubscribe@googlegroups.com adresine e-posta gönderin.
Bu gruba yayın göndermek için, tm...@googlegroups.com adresine e-posta gönderin.
Bu grubu https://groups.google.com/group/tmoz adresinde ziyaret edebilirsiniz.

Bu tartışmayı web'de görüntülemek için https://groups.google.com/d/msgid/tmoz/e4617987-8193-49f6-85dd-b4f924910579%40googlegroups.com adresini ziyaret edin.

Daha fazla seçenek için https://groups.google.com/d/optout adresini ziyaret edin.

--

.

[lokman gökçe]

Selamlar Muharrem hocam, katkılarınız için teşekkürler. Bazı ifadelerimin tam hedefine ulaşmamış olması muhtemel. Asla lise öğretmenlerimizi tenkit etmek için yazmadım. Sorularınıza teker teker cevap vermeye çalışacağım. Ayrıca uygulamalar esnasında oluşabilecek bazı problemler için çözüm önerileri vermeye çalışacağım.

1) Yaz kampının kontenjanı belli ve yaklaşık 55 kişi davet ediliyor. örneğin ''Bunun 22 sini devlet okuluna, 33 ünü özel okula ayıracağım'' diye bir şart koyunca da özel okuldaki yetenekli öğrencinin kendini geliştirmesini engellemiş oluruz. Her halükarda yapılan sınavda daha başarılı olmuş öğrencilerin önü kesilmiş oluyor. Daha önceki yıllarda bir defaya mahsus kontenjanı artırıp, yine devlet/özel diye öğrencilerin ikiye ayrıldığı bir uygulama denendiğini biliyorum. Ders veren eğitimciler bu durumdan hiç memnun kalmadılar ve neden oraya davet edildiğini bilmeyen, o ortam için yetersiz öğrenciler sıkıntı oluşturdu. Bir daha da bu uygulama yapılmadı. Herhangi bir ayrım düşünülüyorsa kamplarda ders veren eğitimcilerin fikirleri mutlaka alınmalıdır ve bunlar sonucu belirleyici etkide olmalıdır. Çünkü bizim dışarıdan göremediğimiz birçok artı,eksi yönleri onlar bizzat yaşayarak tecrübe ediyorlar. O bakımdan başta Azer bey'in (ve diğer ders veren eğitimcilerin) yukarıda belirtilen kanaatleri dikkate değerdir. 

Amaç devlet/özel farketmez tüm öğrencilerin de yeterli çalışma imkanına kavuşması ise, (ki bence de amaç bu olmalı) o zaman okullarda bunun için seçmeli dersler oluşturulabilir, ya da hafta sonu bazı merkezlerde bu çalışmaları yapmak isteyen öğrencilere eğitmenler tahsis edilebilir. Ortaokul düzeyinde de bunların zemini hazır edilmelidir. Bu çalışmalar haftalık 10 saatin altına düşürülmemelidir. O zaman öğrenci önemli düzeyde ilerleme sağlayabilir. haftada 1-2 saat çalışma yetersiz gelir. Yapılan çalışmalar folklorik bir şeye dönüştürülmemelidir, denetlenmelidir. Bir başka çözüm, belli bir düzeyde video dersleri çekilerek bunlar internet ortamında paylaşılabilir. Bilgi'ye her isteyen ulaşabilmelidir. Ben de bu amaçla 10 yıldan uzun bir süredir nette oluşturduğum forum aracılığıyla ve değerli yardımcılarla, çalışma yapmak isteyen öğrencilere doküman hazırlayıp, mevcut yarışma sorularını mümkün olduğunca çözdük. Sağlığımız, ömrümüz, imkanlarımız yettikçe de karşılık beklemeden devam edeceğiz. Devlet okulundaki birçok öğrenci kardeşimiz, kendilerine olan bu desteğimizden ötürü teşekkürlerini iletmişlerdir. Biliyorsunuz yeni yeni video denemelerine başladım. Gece geç vakitlerde çekim yapabiliyorum, zamanım el verdikçe bunların da sayısını artırarak öğrencilerimize/öğretmenlerimize yardımcı olmaya çalışacağım. Talep oluşması halinde okullarda ya da yaşadığım şehir merkezlerinde 3-5 okulun olimpiyat takımı olabilecek öğrencilerinin bir araya gelmesiyle yüz yüze dersler de yapabilirim, yapabilirsiniz. Ancak bunun için MEB düzeyinde bazı düzenlemelere ve protokollere ihtiyaç vardır. Zaman zaman özel kurumların talepleriyle olimpiyat seminerleri, kursları verdiğim oldu. Ülke olarak içinde bulunduğumuz birçok sorunlardan dolayı şimdilik MEB okullarında geniş kapsamlı çalışmalar yürütme fikri uzak görünüyor. (Ülkenin ve insanımızın biraz rahatlamaya ihtiyacı var, kendi gölgemizden korkar olduk).

2) Kolay diye bahsettiğim sınav 1993 deki 1. UMO sınavıdır. Yani ilk sınav. İlk sınav da, zamanının öğrencileri için zorluk seviyesi iyidi. Şimdiki tecrübemizle, biz 1993 UMO ya kolay diyoruz. Kısa sürede UMO sınavı kendi olağan seviyesine ulaşmıştır. 1993 UMO'da olup 2017 UMO'da olmayan bazı özellikler de vardır. Bunların en başında konu dağılımıdır. Mesela Analiz'den gelen sorular sadece denklem çözümüyle sınırlı değildir, geniş bir yelpazeden sorular gelmiştir. Kapsam geçerliliği yüksek bir sınavdır. Geometrisi, sayılar teorisi, sonlu matematiği de öyle. Yani 2017 UMO, bu yönleriyle 1993 UMO ile bile yarışamaz. Çünkü 2017 UMO nun konu kapsamı dardır, kapsam geçerliliği zayıftır. Bununla beraber 80 tane full çeken çıkmazsa eğer, 2017 UMO da öğrenciler arasında bir sıralama sağlayacaktır diye umuyorum. İnş öyle olur, aksi halde bir kriz oluşur. Sıralamayı yaptık tamam. Ancak ilerleyen yıllarda da bu 2017 tarzıyla sınavlar devam ederse, öğrencinin çalışmasına olumsuz etki eder. 1. aşama rahat geçilir fakat uluslararası temsil kısmına gelince gerçeklerle yüzleşiriz. Bu sebeple daha önceki yıllarda olduğu gibi konu kapsamı geniş, orijinal, estetik, yeni sorulardan oluşan bir UMO ile öğrencinin karşısına çıkılmalıdır. Bir başka nokta, yaptığımız UMO 1. ve 2. aşama sınavları yabancı forumlarda da tercüme edilip paylaşılıyor, çözülüyor. TÜBİTAK sınavlarımızın ülke içinde-dışında hep bir saygınlığı olmuştur. Burada TÜBİTAK'a ''laf çakıyor'' gibi asla görünmek istemem, öyle bir niyetim de yok. Aksine çok saygın olan kurumun durumuna üzülüyorum, bence hepimiz de üzülmeliyiz. 

Öğrenci eğitiminin büyük kısmını Tübitak kampları dışında tamamlar, yıl içinde uzun süre çalışmalar yaparak gelişim sağlar. Kamplarda da bu çalışmalarına takviye alır. Yıl içinde yoğun ve yıpratıcı bir çalışma yapan öğrenciye Tübitak kampının faydası vardır, aksi halde yoktur ya da çok azdır. Öğrencinin esas gelişimini sağlayacağı yer kendi okuludur, evidir, çalışma masasıdır. Şu öğrenci de az çok yetenekli olabilir, hevesi kırılmasın diye kapma davet edilmez, bence edilmemeli. Bunun olumlu sonuç vermediği daha önce denenmişti. Ancak fikirlerinize de saygım var. Dersleri veren komiteye danışılması koşuluyla, mahsuru yoksa, ilk 55'e girememiş bazı devlet okulu öğrencilerinin kampa katılımı tekrar değerlendirilebilir. Şimdiki mevcut durum tamamen dayatmadır.

3-4) Bu iki itiraz birbiriyle ilgili olduğundan beraber cevaplamalıyım. Lise öğretmenlerimize, grubumuzdaki arkadaşlarımıza en ufak bir söz etmedim. ''bakış açısı'' dedim ancak ''dar bakış açısı'' demedim, herhangi bir hocamızın bakış açısına ''dar'' demek bana düşmez. Müsaadenizle biraz detaya girmek istiyorum.

Lise ve bir miktar lise üstü geometri konularının sorularını çözebiliyoruz değil mi? Açı-uzunluk... vs sorularını güzelce haklıyoruz, grupta soru çözen hocalarımızdan görüyorum. Farklı problemlere de değişik yardımcı çizimler yapılarak yaklaşımlar getiriliyor. Şimdi 3 hocamıza görev versek ve UMO soruları siz hazırlayın desek ne kadar ayarını tutturabilirler? Bol miktarda açı-uzunluk sorusu koysalar olur mu? Sonlu matematikten soru hazırken tüm soruları permütasyon, kombinasyon ve dağlım prensibinden yazsalar olur mu? Olmaz, çünkü geometri açı-uzunluk sorularından ibaret değildir. Bir soruda birçok geometri konusunu,özelliğini içinde barındıran sorular önermek gerekir. Sonlu matematikte, özel yöntemlerden (soruların değerlendirilmesinde yazmıştım) orijinal sorular yazmak gerekir. Lise öğretmenlerimiz bu özel yöntemleri bilmemesini yadırgamam. bilmeyeni de asla ''dar bakış açısına'' sahip olmakla itham etmem. Lise konularımızda permütasyon, kombinasyon, binom, olasılık olduğu için öğretmenlerimiz de bunlar üzerine yoğunlaşmıştır doğal olarak. Tübitak destekli öğretmen eğitim kamplarında ve bunların benzeri başkaca özel kamplarda gördüğüm durum da budur. Öğretmen arkadaşlar permütasyon, kombinasyon, binom, olasılık konularını süper/az/çok vs bir düzeyde biliyorlar. Özel yöntemleri de bilmiyorlar, oralarda öğrenmiş oluyorlar. Bir tahminde daha bulunacağım: UMO 2017 sorularını hazırlayan lise öğretmenleri bahsettiğim Tübitak destekli öğretmen eğitim kamplarında da bir eğitim almış kişiler olması kuvvetle muhtemel. UMO ya tamamen uzak kişiler değil. Bazı soruları çözmüşlükleri vardır. Yine de soru çözmekle, soru hazırlamak farklı boyutlar. Maalesef UMO sınavı hazırlamak için yeterli değiller, daha uzun yıllar çalışmaları gerekiyor. O zamana kadar Azer kerimov, Şahin Emrah, Refail Alizade, Selim Bahadır, Fatih Sulak, Fehmi Emre Kadan ...vs bu eski komite soru hazırlamayı sürdürmeye devam etmelidir. İlla lise öğretmenlerinden de soru alalım deniyorsa 1-2 soru alınsın. Sınavın kimyası bozulmasın. Benim fikrim budur.

Diğer husus, İstanbul ünv soru hazırlama görevini reddetseydi demiştim, onu yadırgamış olabilirsiniz. Akademisyen'de UMO sınavı hazırlamak için yetersiz olur mu diye düşünüyorsunuz değil mi? Ancak mevcut durumda görülüyor ki İst. ünv'de her kime verildiyse bu görev (kişiyi bilmiyorum gerçekten) kendisi de bu yükün altına girmemiş. Şöyle düşünmüş olabilir: ''Ben anlamıyorum bu işten, bari anlayan birilerine yaptırayım, bu işin seminerini almış birkaç öğretmen dostum vardı, onlar halleder canım''

Halen inanılmaz geliyorsa şöyle söyleyeyim: Son beş yılın sayılar teorisi sorularından birer tane seçerek üniversitelerden sayılar teorisi hocalarına sorabilirsiniz. Doçent ya da prof olduğu için fazla zorlanmadan çözmesi gerekir değil mi? Çözemezse şaşırmayın, asıl çözebilirse şaşırmalısınız. Peki, aynı şeyi analizden yapalım. Eşitsizlik de içeren analiz konularından 5 soru götürebilirsiniz. Durum değişmez. Haa, bir hafta sonra size telefon açıp sorularınızı çözdüm diyen çıkabilir. O kadarını biz de yapabiliriz, marifet değil.

Halen inanılmaz geliyorsa şöyle söyleyeyim: Ben de eğitim kamplarında ders dinleyip eğitim aldım. Bazı ünv hocalarımızdan (isim vermeyeceğim) maalesef hemen hemen hiçbir şey öğrenemedik. Sadece ben değil, tüm bir eğitim grubu durumdan rahatsızdı. (Bunu da koordinatöre ifade eden çok öğretmen arkadaşımız oldu). Bir akademisyenin benim karşıma geçip o alanda benden daha az bilgisi olduğunu gördüm ve ''bittiğimizin resmidir'' dedim. Çünkü üniversitenin akademik bilgisiyle bu olimpiyat alanı gerçekten çok farklı. Ayrı bir emek ve uzmanlık istiyor. Prof bile olsa, UMO ya soru hazırla deseniz çoğunluğu yapamaz. Çözmek ayrıdır, yazmak apayrıdır. Özel olarak uğraşmamışsa, bir akademisyenin kalbur üstü olimpiyat sorularını pek çözemeyeceği, kimisinin hiç çözemeyeceğini en iyi bilenlerden bazıları yukarıda ismini saydığım ve kamplarda ders veren akademisyenlerdir. Ben de bunu biliyorum ama ''herkes durumu zaten çok iyi biliyor'' gibi düşünerek rahatça yazmıştım. Maalesef gerçek budur. Ben bazı yaşanmışlıklardan ve tecrübelerimden dolayı bunları ifade ettim. Arada İlham Alivey gibi prof-lar da var. O da Akdeniz olimpiyatının jüri başkanı, biliyorsunuz. 

Yazımda başkaca ''değişik / yanlış'' bulduğunuz yerler varsa bildiriniz lütfen. Sizlerle doğrulara ulaşabilmek için yazıyorum. Gerçekler fikirlerin çatışmasından ortaya çıkar.  Muharrem hocama da itirazlarından ötürü özellikle tekrar teşekkür ediyorum. Kendisinin aklına gelen fikirleri, başkaları da düşünmüş olabilir. Bu yönüyle O'nların sesine de tercüman olmuş oldu, sağolsun.

[Muharrem Şahin]

Lokman Hocam;

Bu akşamki huzurumu size borçluyum.

Çok teşekkürler.

Yazınızı okurken

bir yandan

sizi yorduğumu düşünerek üzülürken

bir yandan da

doğru anlaşılmanıza yol açtığım için sevindim.

Sağladığınız huzurumun asıl kaynağı şu:

Bu ortamda

her eleştiri

bir yarışa dönüştürüldü. 

Doğruyu bulmak için söylenenler

kavga sebebi sayıldı.

Çok yakın olabileceğim bir çok öğretmenimle

bu yüzden

birbirimize uzak kaldık.

Herbirinin yollarının güzelliklere açık olmasını diliyorum.

Benim yolum da oralara düşerse

oralarda buluşabilmeyi diliyorum.

Siz

çok iyi geldiniz.

Hep burada olun.

Her türlü paylaşımınızla

çok yararlı olduğunuza 

kesinlikle

tam inanın.

En içteninden

sevgiler, saygılar, selamlar.

19 Mayıs 2017 20:19 tarihinde 'lokman gökçe' via TMOZ <tm...@googlegroups.com> yazdı:

Halen inanılmaz geliyorsa şöyle söyleyeyim: Ben de eğitim kamplarında ders dinleyip eğitim aldım. Bazı ünv hocalarımızdan (isim vermeyeceğim) maalesef hemen hemen hiçbir şey öğrenemedik. Sadece ben değil, tüm bir eğitim grubu durumdan rahatsızdı. (Bunu da koordinatöre ifade eden çok öğretmen arkadaşımız oldu). Bir akademisyenin benim karşıma geçip o alanda benden daha az bilgisi olduğunu gördüm ve ''bittiğimizin resmidir'' dedim. Çünkü üniversitenin akademik bilgisiyle bu olimpiyat alanı gerçekten çok farklı. Ayrı bir emek ve uzmanlık istiyor. Prof bile olsa, UMO ya soru hazırla deseniz çoğunluğu yapamaz. Arada İlham Alivey gibi prof-lar da var. O da Akdeniz olimpiyatının jüri başkanı, biliyorsunuz.

Yazımda başkaca ''değişik / yanlış'' bulduğunuz yerler varsa bildiriniz lütfen. Sizleri bir fikre ikna etmek için değil, doğrulara ulaşabilmek için yazıyorum. Gerçekler fikirlerin çatışmasından ortaya çıkar. Muharrem hocama da itirazlarından ötürü özellikle tekrar teşekkür ediyorum. Kendisinin aklına gelen fikirleri, başkaları da düşünmüş olabilir. Bu yönüyle O'nların sesine de tercüman olmuş oldu, sağolsun.

--
http://www.facebook.com/groups/358210690921074/
 
Matematik geometri bilgi paylaşım platformu.
Mesajlarınıza "KONU BAŞLIĞI" eklemeyi lütfen unutmayınız.
---
Bu iletiyi Google Grupları'ndaki "TMOZ" grubuna abone olduğunuz için aldınız.
Bu grubun aboneliğinden çıkmak ve bu gruptan artık e-posta almamak için tmoz+unsubscribe@googlegroups.com adresine e-posta gönderin.
Bu gruba yayın göndermek için, tm...@googlegroups.com adresine e-posta gönderin.
Bu grubu https://groups.google.com/group/tmoz adresinde ziyaret edebilirsiniz.

Bu tartışmayı web'de görüntülemek için https://groups.google.com/d/msgid/tmoz/d2af6c20-d50b-4d9f-ace2-8334ddd83c79%40googlegroups.com adresini ziyaret edin.

Daha fazla seçenek için https://groups.google.com/d/optout adresini ziyaret edin.

--

.

[lokman gökçe]

Muharrem hocam sağolun, bir fikir paylaşırken buna karşı eleştiriye de açık olmalıyız. Zaten hiç eleştirilmeye tahammülü olmayanlar; hayatı hem kendisine, hem de çevresine çekilmez kılar. Öyle olmamak dileğiyle ...

[Temel Gökçe]

Lokman Hocam açıklamalarınız için çok teşekkür ederim, bu hafta sonu olacak olan sınavla ilgili öngörüleriniz nelerdir, zorluk derecesi ve konu iceriği açısından...