Bir sayının sıfıra bölümünde sonuç tanımsız mıdır? Belirsiz midir? Sonsuz mudur? Aynı soruyu sıfırın sıfıra bölümü içinde soruyorum. Teşekkürler (Nermin Ulak) Tanımsızlık ile belirsizlik arasındaki fark nedir ve sonsuz - sonsuz niçin belirsizdir? (Serkan Kara)
İki okuyucumuzun soruları ortak bir cevap içermektedir. Bunun açıklamasını tanımsız ve belirsiz olarak nitelendirilen iki örnek kullanarak yapabiliriz.
İlk olarak tanımsız olanı inceleyelim. 0'dan farklı bir sayıyı 0'a bölersek ifade tanımsız olur. Örneğin 8/0 tanımsızdır çünkü sonucun yine bir sayı olmasını beklediğimiz bu ifadeye uygun hiçbir sayı bulamıyoruz. 8/0=x yani 8=
x.0 ve hiçbir sayı yoktur ki 0 ile çarpılınca 8'i versin.
Belirsiz ifadeye gelince pek çok değişik örnek bulabiliriz. Örneğin 0/0 belirsiz bir ifadedir.
Alttan baksak sayı bölü 0'ın deminki örnekte olduğu gibi tanımsız olmasını bekleriz. Üstten baksak 0 bölü sayı şeklinde bir ifadedir ki buna 0 diye cevap veririz. Bu nedenle bu ifadeye net bir yanıt bulamıyoruz. Limit konusu içinde yer alan 0/0 belirsizliğini de örnek olarak kullanabiliriz. x sıfıra yaklaşırken x/x ifadesinin cevabını arıyorsak bu limitin cevabı 1'dir. Ama 7x/x yine aynı limit yaklaşımı için 0/0 belirsizliğidir ve 7 cevabını alır. Böyle her yaklaşım için farklı sonuçlar veren bu genel hallere belirsizlik denir.
Sonsuz-sonsuz da farklı ifadeler için farklı cevaplar veren bir belirsizlik halidir. Aşağıda sonsuz-sonsuz tipinde iki ifade var ve limitleri birbirinden farklı.
Nilüfer Karadağ