Bu sorular okek konusunun içinde yeralır. Bu tip soruları çözerken
x=5a+3=11b+5
şeklinde bir denklem kurulmuş ise burda amaç 5 e bölündüğünde 3, 11 e bölündüğünde 5 kalanını veren sayıları bulmaktır. O halde çözümü biraz irdeleyelim,
5 e bölündüğünde 3 kalanını veren sayılar,
11 e bölündüğünde 5 kalanını veren sayılar 8 16
13 27
18
38 23
28
33
38Peki her seferinde bu işlemi yapmadan bu sayıyı nasıl buluruz. Soruyu şöyle düşünelim,
x sayısı 5 in bir a katının 3 fazlası aynı zamanda 11 in bir b katının 5 fazlası. Eğer +3 ve +5 sabit sayı toplamlarından kurtulursam ya da 5a ve 11b sayısına aynı sabit eklenmiş olsa bu x sayısını bulmam kolaylaşır böylece 5 in ve 11 in katı olan bir sayıyı ararımki bu daha kolay olur. O halde bu sabit toplamlardan nasıl kurtulurum,
3 e kaç ekleyeyimki 5 in katı olsun?
5 e kaç ekleyeyimki 11 in katı olsun?
(burada eklenecek sayının aynı olması gerekir çünkü 5a+3=11b+5 ifadesi bir eşitlik olup eşitiliğin değerinin değişmemesi için her iki tarafada aynı sayı eklenmeli ya da her iki taraftan da aynı çıkarılmalıdır.)
Bu aşamadan sonra ki kısım biraz deneme yanılma olacak,
ekleyeceğimiz sayıya y diyelim ve büyük sayıdan başlayalımki işimiz kolaylaşsın,
11 in 2 katını alsak 22 o halde 22=5+y ise
y=17
5 in 2 katını alsak 10=3+y----- y=7 olmadı
5 in 3 katını alsak 15=3+y----- y=12 olmadı
5 in 4 katını alsak 20=3+y-----
y=17demek ki her iki tarafa da 17 eklersek istediğimiz sonuca ulaşmış oluyoruz fakat unutmamalıyız ki bu ifadenin tamamı bir eşitlik yani 17 yi eşitliğin her tarafına eklemek durumundayız. Yani,
x=5a+3=11b+5 ise x+17=5a+3+17=11b+5+17
buradan x+17=5a+20=11b+22
buradan x+17=5(a+4)=11(b+2) ve t=a+4 ve k=b+2 dersek,
buradan x+17=5t=11k yani,
x+17, 5 ve 11 katı olan bir sayı olmalı ki bu durumda 5 ve 11 in katı olan sayıları bulmak için bunların en küçüğünü bularak işleme başlarız. Peki 5 ve 11 in katı olan en küçük sayı nasıl bulunur?
5 ve 11 in en küçük ortak katınımı arıyoruz??. ifadeden de görüldüğü üzere 5 ve 11 in ekok'unu arıyoruz. İşte bu nedenle bu sayıların OKEK lerini aldık.
Peki 5 ve 11 in neden en küçük ortak katını aldık?? sorunun başını hatırlarsanız,
4343.... 12 basamaklı sayısının 55 e bölümünden kalanı soruyordu ve buna x dedim ki bu sayı kalan olduğuna göre 55 den küçük olmalı.