şəadətnamə Dublikat
Aura Chupka
mən şəhadətnamə -dublikatın alınması barədə ərizəni verdikdən sonra 10 gn iş gn olmayıb.Yəni qeyri iş gn-bayram olub. Belə halda nvbəti iş gn şəhadətnamə dublikat qvvıdıdirmi ?
Dvlət qeydiyyatı vergi orqanları tərəfindən aparılan hquqi şəxslər, habelə xarici kommersiya hquqi şəxsin nmayəndəlik və filialları dvlət qeydiyyatına alınmaq haqqında ərizə ilə ilk nvbədə vergi orqanına mraciət etməlidirlər. Xarici kommersiya hquqi şəxsin nmayəndəlik və filialları qeydiyyata alındıqdan sonra istənilən vaxt, digər vergi dəyiciləri isə uota alınmaq haqqında şəhadətnamə aldıqdan sonra bank idarəsində hesab amaq n vergi orqanına ərizə verə bilərlər. Vergi orqanı bu ərizə əsasında vergi dəyicisinə iki gndən gec olmayaraq şəhadətnamə-dublikat verir. Şəhadətnamə-dublikatların sayı məhdudlaşdırılmır və onların hər biri nmrələnir. Bank hesabının aılması məqsədilə şəhadətnamə-dublikat vergi dəyicisinin bdcəyə vergilər, faizlər və maliyyə sanksiyaları zrə borcu olmadıqda verilir. Borc varsa, tam dənilməli və yalnız bundan sonra prosedurlar həyata keirilməlidir.
Vergi orqanı şəhadətnamə-dublikatı vergi dəyicisinə təqdim etdikdən sonra məlumatları bir gn mddətində Əmək və Əhalinin Sosial Mdafiəsi Nazirliyinə Vergilər Nazirliyinin məyyən etdiyi formada elektron və (və ya) kağız daşıyıcılar vasitəsilə gndərir. Banklar hquqi şəxslər n, onların filial və nmayəndəliklərinə, fərdi sahibkarlara yalnız vergi orqanı tərəfindən verilən şəhadətnamə-dublikat təqdim etdikdən sonra bank hesabları aırlar (qeyri-rezident n sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı olmayan hesabların aılması halları istisna olmaqla). Şəhadətnamə-dublikatla yalnız onda gstərilmiş bankda (bankın filialında) hesab amaq olar. Şəhadətnamə-dublikat alındığı tarixdən 10 gn mddətində hesabın aılması n istifadə olunmadıqda qvvədən dşmş hesab edilir.
Banklar hquqi və fiziki şəxslərə hesab adıqda və ya maliyyə xidmətləri gstərdikdə Azərbaycan Respublikasının normativ hquqi aktlarının, habelə vergi və maliyyə məlumatlarının mbadiləsini nəzərdə tutan lkəmizin tərəfdar ıxdığı beynəlxalq mqavilələrin tələblərinə əməl olunmasını təmin edirlər. Şəhadətnamə-dublikat iki hissədən ibarət olur. Onun bir hissəsi vergi dəyicisinin hesab adığı bankda qalır, bildiriş adlanan digər hissəsi isə mvafiq qeydlər aparıldıqdan sonra vergi orqanına gndərilir. Vergi orqanı bank idarəsindən bildirişi aldıqdan sonra gstərilən məlumatları vergi uotu məlumatlarına daxil edir və 1 gn mddətinə həmin məlumatları Əmək və Əhalinin Sosial Mdafiəsi Nazirliyinə elektron və (və ya) kağız daşıyıcılar vasitəsilə gndərir.
Şəhadətnamə-dublikatın bildiriş hissəsi bank idarəsi tərəfindən 10 gn mddətində qaytarılmadıqda, vergi orqanı bunun səbəblərini vergi dəyicisi və mvafiq bank idarəsi ilə dəqiqləşdirməlidir. Şəhadətnamə-dublikat 10 gn ərzində istifadə edilmədikdə geri alınır və hesabın aılmaması barədə bankdan daxil olmuş rəsmi məlumata əsasən, onun etibarsız olması haqqında vergi dəyicisinin uot məlumatlarında mvafiq qeydlər aparılır.
İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dvlət Vergi Xidməti 2023-c il n Vergi Məcəlləsində dəyişikliklərin bəzi əsas istiqamətləri və onların əsaslandırılmasını hissə-hissə ictimaiyyətin diqqətinə təqdim edir. Bu gn sahibkarların bank hesabları aması şn yeni mexanizim tətbiqi barədə dəyişikliyin şərhini Dvlət Vergi Xidmətinin əməkdaşı Azər Mustafayev diqqətinizə təqdim edir:
Mvcud qanunvericiliyə əsasən, bank hesablarının aılması məqsədi ilə vergi dəyiciləri tərəfindən vergi orqanlarına kağız və ya elektron formada mraciət ərizəsi təqdim edilməli, mraciət vergi orqanı tərəfindən 2 gn ərzində emal olunmalıdır. Vergi dəyicisinin dvlət bdcəsinə vergi borcu olmadığı halda hesabın aılması n vergi orqanı tərəfindən banka şəhadətnamə-dublikat gndərilir, borcu olduğu halda isə bank hesabının aılmasından imtina edilir. Bu proses zamanı məyyən olunmuş mddət, yəni 10 gn ərzində hər hansı səbəbdən bank hesabı aılmadıqda vergi orqanı tərəfindən banka gndərilmiş şəhadətnamə-dublikat qvvədən dşmş sənəd kimi qiymətləndirilir və həmin şəhadətnamə-dublikat zrə hesabın aılması mmkn olmur.
Bank hesablarının aılması sahəsində vergi dəyicilərinin mvcud inzibati yknn azaldılması məqsədilə vergi qanunvericiliyinə bir sıra dəyişikliklər edilib. Belə ki, borclu vergi dəyicilərinə hesab amaq n qoyulan məhdudiyyət aradan qaldırılıb, vergi dəyicisinin bank əməliyyatları aparan şəxslərdə hesab amaq n vergi orqanından şəhadətnamə-dublikat alması tələbi ləğv edilib. Beləliklə, bundan sonra hesablar vergi dəyicisinin birbaşa bank əməliyyatları aparan şəxslərə mraciəti əsasında aılacaq.
Dəyişikliklərə əsasən, vergi dəyicisinə aılmış hesabların vergi orqanında qeydiyyata alınması n bank əməliyyatları aparan şəxslər tərəfindən hesab aıldığı tarixdən 1 iş gn mddətində vergi orqanına elektron qaydada məlumat gndərilir. Aılmış hesab daxil olmuş məlumat əsasında vergi orqanı tərəfindən real vaxt rejimində avtomatlaşdırılmış qaydada qeydiyyata alınır və bu barədə bank əməliyyatları aparan şəxslərə qeydiyyat bildirişi gndərilir. Vergi dəyicisinin borcu olduğu və borcun dəniş mddətinin bitdiyi halda, vergi orqanı tərəfindən hesabın qeydiyyata alınmasına dair bildirişlə yanaşı, eyni gndə həmin hesab zrə sərəncam da gndərilir.
Grndy kimi, mvcud inzibatılığın sadələşdirilməsi və prosedurların azaldılması məqsədi ilə qvvədə olan qanunvericiliyə dəyişikliklər edilməklə yeni mexanizmin tətbiqi nəzərdə tutulur.
Yeni mexanizm 2023-c ilin oktyabr ayından tətbiq ediləcək və həmin mddətədək vergi orqanları ilə banklar arasında təklif olunan mexanizmin tətbiqi ilə bağlı inzibatılığın qurulması işləri həyata keiriləcək.
2022-ci ilin sonunda Vergi Məcəlləsində edilmiş bir sıra dəyişikliklərin 2023-c ilin oktyabrın 1-dən qvvəyə minməsi nəzərdə tutulur. Bu, vergi dəyicilərinin banklarda və bank fəaliyyətini həyata keirən digər təşkilatlarda bank hesablarının aılması prosedurunda məyyən dəyişikliklərə səbəb olacaq.
1 oktyabr 2023-c il tarixdən isə vergi dəyicilərinin şəhadətnamə-dublikat almasına ehtiyac qalmayacaq. Vergi dəyicisi birbaşa banka gəlib hesab amaq niyyətində olduğunu bildirəcək. Bank vergi dəyicisinin aktiv olub-olmadığını vergi orqanının bazasında yoxladıqdan sonra hesabları aıb onları bir gnlk mddətə bloklaşdıracaq (məxaric əməliyyatlarının keirilməsinə qarşı). Aılmış hesab barədə məlumatlar vergi orqanına veriləcək, vergi orqanı isə bir gn ərzində həmin vergi dəyicisinin digər hesablarına qoyulmuş sərəncam olduğu təqdirdə həmin sərəncamı yeni aılmış hesaba da şamil edib o sərəncamı banka gndərəcək. Bank alınan sərəncamı aılmış hesaba tətbiq edib hesaba qoyulmuş bloku gtrəcək.
Vergi orqanları ilə banklar arasında məlumat mbadiləsi vergi nəzarətinin həyata keirilməsi n mhm əhəmiyyət daşıyır. İnformasiya texnologiyalarının inkişafı bu sahəyə məyyən yeniliklər gətirib. Bunlardan biri də banklar ilə vergi orqanları arasında elektron informasiya mbadiləsinin təşkilidir.
Əvvəllər hər hansı bir fiziki, yaxud hquqi şəxs sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq n vergi orqanlarına mraciət etdikdən sonra qeydiyyata alınmalı, VEN əldə etməli, daha sonra isə bu VEN əsasında banklarda hesab amaq n vergi orqanına mraciət etməli idi. Məyyən mddət sonra vergi orqanının xsusi məktubu və şəhadətnamə-dublikat sənədi əsasında banklar həmin şəxsə cari hesab amalı idilər. Yaxud nə zamansa ikinci bir cari hesabın aılmasına ehtiyac yaranardısa, bu halda da sahibkarlıq subyekti vergi orqanlarına mraciət etməli, şəhadətnamə-dublikat almalı, bank isə həmin şəhadətnamə-dublikata əsasən sahibkarlıq subyektinə hesab amalı idi. Btn bu proseslər kağız formatlı məktublar zərində həyata keirilirdi.
Bundan başqa, vergi orqanlarına olan borclarla bağlı hər hansı sahibkarlıq subyektinin hesablarının bloklaşdırılmasına ehtiyac yarandıqda, əvvəllər vergi orqanları banklara kağız formatlı məktub gndərirdi, banklar isə bu məktub əsasında həmin hesablarda olan vəsaitlərin bloklaşdırılmasını həyata keirirdi. Məktubun banka təqdim edilməsi məyyən zaman aldığı n iş istənilən halda ləngiyirdi.
Bu tip halların qarşısının alınması məqsədilə 2008-ci ildə Mərkəzi Bank, Vergilər Nazirliyi və Azərbaycanda fəaliyyət gstərən banklar arasında kollektiv saziş imzalandı. Bank mtəxəssisi Bəxtiyar Məmmədov bu faktı şərh edərkən bildirib ki, kollektiv sazişin əsas məqsədi vergi orqanları və banklar arasında şəhadətnamə-dublikat və vergi sərəncamlarının elektron mbadiləsini təmin etmək idi: "Saziş əsasında btn banklar və vergi orqanları arasında Mərkəzi bankın XHKS sistemi vasitəsilə informasiya mbadiləsi imkanı yaradılıb. Hər hansı sahibkar istənilən bankda cari hesabın aılması n vergi orqanlarına elektron qaydada, yaxud birbaşa mraciət etdikdə həmin sahibkarın mraciəti əsasında vergi orqanları tərəfindən mvafiq banka bu sistem vasitəsilə elektron şəkildə şəhadətnamə-dublikat təqdim edilir. Bank isə həmin şəhadətnamə dublikata əsasən həmin sahibkar n mvafiq hesabın aılmasını təmin edir, bu barədə vergi orqanlarına həmin sistem vasitəsilə elektron şəkildə məlumat gndərir. Bu isə həm banklar, həm vergi orqanları, həm də sahibkarlıq subyektlərinin hesab amaqla bağlı işlərinin kifayət qədər azalması və asanlaşması deməkdir. Bundan başqa, vergi hdəlikləri zrə yaranmış borclarla əlaqədar vergi orqanları hər hansı sahibkarlıq subyektinin hesablarının bloklaşdırılması qərarına gələrsə, bu halda həmin sahibkarlıq subyektinin hesablarına qoyulacaq sərəncam elektron sistem vasitəsilə mvafiq banklara gndərilir, həmin sərəncam əsasında banklar hesabları bloklaşdırır, hesabdan vəsait ıxarılması məhdudlaşdırılır. Bu məsələlərdə isə XHKS sistemi nc və mstəqil tərəf rolunu oynayır, sərəncam və şəhadətnamə-dublikatların gndərilməsi və alınması ilə bağlı qeydiyyat XHKS sistemində mvcud olur".
59fb9ae87f