zkSync: Công nghệ ZK Rollups và đồng ZK Token dành cho Ethereum

[Tiền Điện Tử]

zkSync là một trong những giải pháp mở rộng Layer-2 tiên tiến nhất dành cho mạng lưới Ethereum, dựa trên công nghệ zk-rollups (Zero-Knowledge Rollups) nhằm cải thiện hiệu suất giao dịch, giảm phí và giữ vững tính bảo mật của mạng chính Ethereum. Ethereum, mặc dù là nền tảng blockchain phổ biến nhất cho hợp đồng thông minh và ứng dụng phi tập trung (dApp), vẫn gặp phải những hạn chế lớn về tốc độ xử lý và chi phí giao dịch, nhất là khi mạng lưới đông đúc. zkSync được phát triển bởi Matter Labs với mục tiêu giải quyết những vấn đề này một cách hiệu quả thông qua việc tận dụng sức mạnh của zk-rollups.

Công nghệ zk-rollups cho phép zkSync gom nhóm hàng nghìn giao dịch ngoài chuỗi (off-chain) rồi gửi một bằng chứng mật mã tổng hợp (zero-knowledge proof) lên chuỗi chính Ethereum để xác nhận tính hợp lệ của toàn bộ batch giao dịch đó. Điều này giúp giảm đáng kể lượng dữ liệu và tính toán cần xử lý trên Ethereum mainnet, từ đó tăng khả năng xử lý lên đến hàng nghìn giao dịch mỗi giây (TPS) so với khoảng 15 TPS của mạng Ethereum gốc. Nhờ đó, zkSync vừa giúp giảm phí gas, vừa tăng trải nghiệm người dùng với tốc độ giao dịch nhanh và phí thấp.

Phiên bản đầu tiên của zkSync, gọi là zkSync Lite hay zkSync 1.0, chủ yếu tập trung vào các giao dịch chuyển tiền nhanh và an toàn, đạt hiệu suất khoảng 3.000 TPS. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu phát triển hợp đồng thông minh và đa dạng hóa ứng dụng, zkSync tiếp tục nâng cấp lên zkSync Era (hay zkSync 2.0) – một phiên bản zk-rollup hoàn toàn tương thích với Ethereum Virtual Machine (EVM). Điều này cho phép các nhà phát triển dễ dàng xây dựng và chuyển dApp từ Ethereum lên zkSync mà không cần phải viết lại mã nguồn từ đầu. Ngoài ra, zkSync Era còn tích hợp công nghệ zkPorter, giúp tăng khả năng xử lý giao dịch lên tới 20.000 TPS, mở ra nhiều tiềm năng cho các dự án DeFi, NFT và các ứng dụng blockchain khác.

Song song với nền tảng công nghệ, zkSync phát hành token quản trị và tiện ích riêng mang tên ZK Token. ZK Token là token gốc của hệ sinh thái zkSync Era, có tổng cung lên đến 21 tỷ token và được thiết kế nhằm phục vụ nhiều mục đích như quản trị mạng lưới, khuyến khích validators và operators duy trì hoạt động ổn định, hỗ trợ phát triển hệ sinh thái và cung cấp phần thưởng cho người dùng. Token này được phân bổ hợp lý cho các nhóm như đội ngũ phát triển, nhà đầu tư, cộng đồng thông qua airdrop, và các sáng kiến xây dựng hệ sinh thái nhằm đảm bảo sự phát triển lâu dài, minh bạch và bền vững.

Lịch trình phát hành ZK Token được thiết kế thận trọng với cơ chế mở khóa dần trong vòng 4 năm (2024–2028) nhằm tránh áp lực bán tháo và duy trì giá trị ổn định cho token. Hiện ZK Token đã được niêm yết trên nhiều sàn giao dịch lớn như Binance và Bybit, giúp người dùng dễ dàng mua bán và giao dịch.

Mặc dù zkSync và ZK Token mang lại nhiều lợi ích như phí giao dịch thấp, tốc độ xử lý nhanh và tính bảo mật cao, dự án cũng đối mặt với một số thách thức, trong đó có nguy cơ tập trung hóa do phụ thuộc vào các validators trọng yếu và những rủi ro bảo mật từ việc triển khai công nghệ mật mã phức tạp. Bên cạnh đó, tranh cãi xoay quanh chương trình airdrop đã từng gây ra một số phản ứng trái chiều trong cộng đồng.

Tổng thể, zkSync với công nghệ zk-rollups cùng đồng ZK Token đang mở ra một tương lai hứa hẹn cho việc mở rộng mạng Ethereum, giúp giải quyết những điểm yếu hiện tại và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các ứng dụng phi tập trung. Đây là dự án đáng chú ý dành cho các nhà phát triển, người dùng và nhà đầu tư quan tâm đến hệ sinh thái Ethereum và công nghệ blockchain thế hệ mới.
Chi tiết tại: https://tiendientu.com/zksync-la-gi-cung-tim-hieu-ve-zk-token/