change from phonetic to English. So exciting. Let try

[chie_chie]

Tên riêng trong bài:
Isaac Newton.
Shirley Griffith.
Steve Ember
Galileo
Nicholas Copernicus
Woolsthorpe
Edmund Halley
Alexander Pope
Marilyn Christiano
Frank Beardsley

'aɪzək 'nju:tn, wʌn əv 'hɪstrɪz 'greɪtəst 'saɪəntɪsts

ðɪs ɪz 'ʃɜ:li 'gri:fɪt.

ænd ðɪs ɪz sti:v 'embǝ wɪð ðǝ 'vi: oʊ eɪ 'speʃl 'ɪŋglɪʃ 'proʊgræm,
ˌeksplǝ'reɪʃnz. tə'deɪ wi tel ə'baʊt wʌn əv ðə wɜ:ldz 'greɪtəst
'saɪəntɪsts, 'aɪzək 'nju:tn.

mʌtʃ əv tə'deɪz 'saɪəns əv 'fɪzɪks ɪz beɪst ɒn 'nj:utnz dɪ'skʌvəri əv
ðə θri: lɔ:z əv 'moʊʃn ænd hɪz 'θɪəri əv 'grævəti. 'nj:utn 'ɔ:lsoʊ
dɪ'veləpt wʌn əv ðə məʊst 'paʊəfl tu:lz əv ˌmæθə'mætiks. ɪt ɪz ðǝ
'meθǝd wi kɔ:l 'kælkjələs. leɪt ɪn hɪz laɪf, 'nju:tn sed əv hɪz wɜ:k:
“ɪf aɪ sɔ: 'fɜ:ðə ðæn 'ʌðə men, ɪt wəz bɪ'kɔ:z aɪ stʊd ɒn ðə 'ʃoʊldəz
əv 'dʒaɪənts.”

wʌn əv ðoʊz 'dʒaɪənts wəz ðə greɪt ɪ'tæliən 'saɪəntɪst, gælə'leɪoʊ.
gælə'leɪoʊ daɪd ðə seɪm jɪə(r) 'nju:tn wəz bɔ:n. ə'nʌðə əv ðə
'dʒaɪənts wəz ðə 'poʊlɪʃ 'saɪəntɪst 'nɪkələs koʊ'pɜ:nəkəs. hi lɪvd ə
'hʌndrəd jɪə(r)z bɪ'fɔ: 'nju:tn. koʊ'pɜ:nəkəs hæd bɪ'gʌn ə
ˌsaɪən'tɪfɪk ˌrevə'lu:ʃn. ɪt led tu ə kəm'pli:tli nju: ˌʌndə'stændɪŋ
əv haʊ ðə 'ju:nɪvɜ:s wɜ:kt. gælə'leɪoʊ kən'tɪnju:d ænd ɪks'pændɪd ðə
wɜ:k əv koʊ'pɜ:nəkəs. 'aɪzək 'nju:tn bɪlt ɒn ði aɪ'di:əz əv ði:z tu:
'saɪəntɪsts ænd 'ʌðəz. hi faʊnd ænd pru:vd ði 'ænsəz fɔ: wɪtʃ ðeɪ
sɜ:tʃt.

'aɪzək 'nju:tn wəz bɔ:n ɪn 'wʊlzθɔ: p, 'ɪŋglənd, ɒn dɪ'sembə 'twenti-
fɪfθ, sɪks'ti:n 'fɔ:ti-tu:. hi wəz bɔ:n 'ɜ:li. hi wəz ə smɔ:l 'beɪbi
ænd 'veri wi:k. noʊ wʌn ɪks'pektɪd hɪm tu sə'vaɪv. bʌt hi sə'praɪzd
'evrɪwʌn. hi hæd wʌn əv ðə moʊst 'paʊəfl maɪndz ɪn 'hɪstri. ænd hi
lɪvd ən'tɪl hi wəz 'eɪti-fɔ:. 'nju:tnz 'fɑ:ðə daɪd bɪ'fɔ: hi wəz bɔ:n.
hɪz 'mʌðə 'mærid ə'gen ə fju: jiə(r)z leɪtə. ʃi: left 'aɪzək wɪð hɪz
'grændmʌðə.

ðə bɔɪ wəz nɒt ə gʊd 'stju:dnt. jet hi laɪkt tu meɪk θɪŋz, sʌtʃ æs
kaɪts ænd klɒks ænd 'sɪmpl mə'ʃi:nz.

'nju:tn 'ɔ:lsoʊ 'ɪnʤɔɪd 'faɪndɪη nju: weɪz tu 'ænsə 'kwestʃənz ɔ: sɒlv
prɒ'bləmz. æs ə bɔɪ, fə ɪg'zæmpl, hi dɪ'saɪdɪd tə faɪnd ə weɪ tə 'meʒə
ðə spi:d əv ðə wɪnd. ɒn ə wɪndi deɪ, hi 'meʒəd haʊ fɑ: hi kʊd ʤʌmp wɪð
ðə wɪnd æt hɪz bæk. ðen hi 'meʒəd haʊ fɑ: hi kʊd ʤʌmp wɪð wɪnd ɪn hɪz
feɪs. frəm ðə 'dɪfrəns bɪ'twi:n ðə tu: ʤʌmps, hi meɪd hɪz oʊn 'meʒə əv
ðə 'streŋθ əv ðə wɪnd.

'streɪnʤli, 'nju:tn bɪ'keɪm ə mʌʧ 'betə 'stju:dnt 'ɑ:ftə ə bɔɪ kɪkt
hɪm ɪn ðə 'stʌmək. ðə bɔɪ wəz wʌn əv ðə best 'stju:dnts ɪn ðə sku:l.
'nju:tn dɪ'saɪdɪd tə get 'i:vn baɪ 'getɪŋ 'haɪə(r) mɑ:ks ðæn ðə bɔɪ
hu: kɪkt hɪm. ɪn ə ʃɔ:t taɪm, 'nju:tn bɪ'keɪm ðə tɒp 'stju:dnt æt ðə
sku:l.

'nju:tn left sku:l tu help ɒn ðə 'fæmɪli fɑ:m. ɪt su:n bɪ'keɪm klɪə,
haʊ'evə, ðət ðə bɔɪ wəz nɒt ə gʊd 'fɑ:mə. hi spent hɪz taɪm 'sɒlvɪŋ
ˌmæθə'mætɪkl prɒ'bləmz, ɪn'sted əv 'teɪkɪŋ keə əv ðə krɒps. hi spent
'aʊəz 'vɪsɪtɪŋ ə bʊkstɔ: ɪn taʊn, ɪn'sted əv 'selɪŋ hɪz 'veʤtəblz ɪn
ðə 'mɑ:kɪt. ən 'ʌŋkl dɪ'saɪdɪd ðət 'nju:tn wʊd du: 'betə æs ə
'stju:dnt ðæn ə 'fɑ:mə. soʊ hi help ðə jʌŋ mæn 'entə 'keɪmbri:ʤ
ˌju:nɪ'vəsəti tu ˈstʌdi ˌmæθə'mætɪks. 'nju:tn kəm'plɪtɪd hɪz
ˌju:nɪ'vəsəti ˈstʌdiz faɪv jiə(r)z 'leɪtə, ɪn sɪks'ti:n 'sɪksti-faɪv.
hi wəz 'twenti tu: jiə(r)z oʊld.

æt ðæt taɪm, ə 'dedli pleɪg wəz 'spredɪŋ ə'krɔ:s 'ɪŋglənd. tu ɪs'keɪp
ðə dɪ'zi:z, 'nju:tn rɪ'tɜ:nd tu ðə 'fæmɪli fɑ:m. hi dɪd mɔ: 'θɪŋkɪŋ
ðæn 'fɑ:mɪŋ. ɪn 'du:ɪŋ soʊ, hɪ foʊnd ði 'ænsəz tu sʌm əv ðə 'greɪtəst
'mɪstəriz əv 'saɪəns.

'nju:tn ju:zd hɪz greɪt skɪll ɪn ˌmæθə'mætɪks tə fɔ:m ə 'betə
ˌʌndə'stændɪŋ əv ðə wɜ:ld ænd ðə 'ju:nɪvɜ:s. hi ju:zd 'meθədz hi həd
lɜ:nd æs ə bɔɪ ɪn 'meɪkɪŋ θɪŋz. hi ɪks'perɪmentɪd. ðen hi 'stʌdid ðə
rɪ'zʌlts ænd ju:zd wɒt hi həd lɜ:nd tu dɪ'zaɪn nju: ɪks'perɪments.

'nju:tnz wɜ:k led hɪm tə kri:'eɪt ə nju: 'meθəd ɪn ˌmæθə'mætɪks fɔ:
'meʒərɪŋ 'eəriəz kɜ:vd ɪn ʃeɪp. hi 'ɔ:lsoʊ ju:zd ɪt tə faɪnd haʊ mʌʧ
mə'tɪəriəl wəz kən'teɪnd ɪn 'sɒlɪd 'ɒbdʒɪkts. ðə 'meθəd hi kri:'eɪtɪd
bɪ'keɪm noʊn æs 'ɪntɪgrəl 'kælkjələs.

wʌn deɪ, 'sɪtɪŋ ɪn ðə 'gɑ:dn, 'nju:tn wɒʧt ən 'æpl fɔ:l frəm ə tri:.
hi bɪ'gæn tu 'wʌndə ɪf ðə seɪm fɔ:s ðət pʊld ði 'æpl doʊn 'ɔ:lsoʊ kept
ðə mu:n 'sɜ:klɪŋ ði ɜ:θ. 'nju:tn bɪ'li:vd ɪt wəz. ænd hi bɪ'li:vd ɪt
kʊd bi 'meʒəd. hi kɔ:ld ðə fɔ:s “'grævɪti”. hi bɪ'gæn tə ig'zæmɪn ɪt
'keəfəli. hi dɪ'saɪdɪd ðət ðə streŋθ əv ðə fɔ:s 'ki: pɪŋ ə 'plænɪt ɪn
'ɔ:bɪt ə'raʊnd ðə sʌn dɪ'pendɪd ɒn tu: θɪŋz. wʌn wəz ði ə'maʊnt əv mæs
ɪn ðə 'plænɪt ænd ðə sʌn. ði 'ʌðə wəz haʊ fɑ: ə'pɑ:t ðeɪ wə(r).

'nju:tn wəz 'eɪbl tə faɪnd ði ɪg'zækt rɪ'leɪʃnʃɪp bɪ'twi:n 'dɪstəns
ænd 'grævɪti. hi 'mʌltɪplaɪd ðə mæs əv wʌn speɪs 'ɒbʤɪkt baɪ ðə mæs əv
ði 'ʌðə. ðen hi dɪ'vaɪdɪd ðət 'nʌmbə baɪ ðə skweə(r) əv ðeə 'dɪstəns
ə'pɑ:t. ðə rɪ'zʌlt wəz ðə streŋθ əv ðə 'grævɪti fɔ:s ðət taɪd ðəm tə
i:ʧ 'ʌðə.

'nju:tn pru:vd hɪz aɪ'diə baɪ 'meʒərɪŋ haʊ mʌʧ 'grævɪti fɔ:s wʊd bi
'ni:dɪd tə ki: p ðə mu:n 'ɔ:bɪtɪŋ ði ɜ:θ. ðen hi 'meʒəd ðə mæs əv ði
ɜ:θ ænd ðə mu:n, ænd ðə 'dɪstəns bɪ'twi:n ðəm. hi faʊnd ðət hɪz
'meʒəmənt əv ðə 'grævɪti fɔ:s prə'dju:st wəz nɒt ðə seɪm æs ðə fɔ:s
'ni:dɪd. bʌt ðə 'nʌmbəz wə(r) kloʊz.

'nju:tn dɪd nɒt tel 'enɪwʌn ə'baʊt hɪz dɪs'kʌvəri. hi pʊt ɪt ə'saɪd tu
wɜ:k ɒn 'ʌðə aɪ'diəz. 'leɪtə, wɪð kə'rekt 'meʒəmənts əv ðə saɪz əv ðə
ɜ:θ, hi faʊnd ðət ðə 'nʌmbəz wəz ɪg'zækli ðə seɪm.

'nju:tn spent taɪm 'stʌdi:ɪŋ laɪt ænd 'kʌləz. hɪ ju:zd ə θri-'saɪdɪd
pi:s əv glɑ:s kɔ:ld ə 'prɪzəm.

hi sent ə bi:m əv 'sʌnlaɪt θru: ðə 'prɪzəm. ɪt fel ɒn ə waɪt 'sɜ:fɪs.
ðə 'prɪsəm 'sepəreɪtɪt ðə bi:m əv 'sʌnlaɪt 'ɪntə ðə 'kʌlə əv ə
'reɪnboʊ. 'nju:tn bɪ'li:vd ðæt ɔ:l ði:z 'kʌləz -- mɪkst tə'geðə ɪn
laɪt -- prə'dju:st ðə 'kʌlə waɪt. hi pru:vd ðɪs baɪ 'letɪŋ ðə bi:m əv
'reɪnboʊ-'kʌləd laɪt pæs θru: ə'nʌðə 'prɪzəm. ðɪs ʧeɪnʤd ðə 'kʌləd
laɪt bæk tu waɪt laɪt.

'nju:tnz 'stʌdi əv laɪt led hɪm tə lɜ:n waɪ 'fɑ:rəweɪ 'ɒbʤɪkts si:n
θru: ə 'telɪskoʊp du: nɒt si:m ʃɑ: p ænd klɪə. ðə kɜ:vd glɑ:s lenziz
æt i:ʧ end əv ðə 'telɪskoʊp 'æktɪd laɪk 'prɪzəmz. ðeɪ prə'dju:st ə
'sɜ:kl əv 'kʌləd laɪt ə'raʊnd ən 'ɒbʤɪkt. ðɪs kri:'eɪtɪd ən ʌn'kliə
'pɪkʧə. ə fju: jiə(r)z 'leɪtə, 'nju:tn bɪlt ə 'dɪfrənt kaɪnd əv
'telɪskoʊp. ɪt ju:zd ə kɜ:vd 'mɪrə tə meɪk 'fɑ:rəweɪ 'ɒbʤɪkts si:m
'lɑ:ʤə. laɪt rɪ'flektɪd frəm ðə 'sɜ:fɪs əv ðə 'mɪrə, ɪn'sted əv 'pæsɪŋ
θru: ə kɜ:vd glɑ:s lenz. 'nju:tnz rɪ'flektɪŋ 'telɪskoʊp prə'dju:st mʌʧ
'kliərə 'pɪkʧəz ðæn ði oʊld kaɪnd əv 'telɪskoʊp.

jiə(r)z 'leɪtə, ðə 'brɪtɪʃ ə'strɒnəmə 'edmənd 'hæli 'vɪzɪtɪd 'nju:tn.
hi sed hi wɒntɪd 'nju:tnz help ɪn 'faɪndɪŋ ən 'ænsə tu ə 'prɒbləm noʊ
wʌn hæd bi:n 'eɪbl tu sɒlv. ðə 'kwesʧn wəz ðɪs : wɒt ɪz ðə pæθ əv ə
'plænɪt 'goʊɪŋ ə'raʊnd ðə sʌn? 'nju:tn ɪ'mi:djətli geɪv 'hæli ði
'ænsə : ən eg-ʃeɪpt pæθ kɔ:ld ən ɪ'lɪps.

'hæli wəz sə'praɪzd. hi: æskt fɔ: 'nju:tnz pru:f. 'nju:tn noʊ 'lɔ:ŋgə
hæd ðə 'peɪpəz frəm hɪz 'ɜ:liə(r) wɜ:k. hi wəz 'eɪbl tə ˌri:kri'eɪt
ðəm, haʊ'evə. hi ʃoʊd ðem tə 'hæli. hi 'ɔ:lsoʊ ʃoʊd 'hæli ɔ:l hɪz 'ʌðə
ˌsaɪən'tɪfɪk wɜ:k.

'hæli sed 'nju:tnz ˌsaɪən'tɪfɪk dɪ'skʌvəriz wə(r) ðə 'greɪtəst 'evə
meɪd. hi ɜ:ʤd 'nju:tn tu ʃeə ðəm wɪð ðə wɜ:ld. 'nju:tn bɪ'gæn tə raɪt
ə bʊk ðət ɪks'pleɪnd wɒt hi hæd dʌn. ɪt wəz 'pʌblɪʃt ɪn sɪks'ti:n
'eɪti-'sevn. 'nju:tn kɔ:ld hɪz bʊk “ðə ˌmæθə'mætikl 'prɪnsəplz əv
'næʧərəl fə'lɒsəfi.” ðə bʊk ɪz kən'sɪdəd ðə 'greɪtəst ˌsaɪən'tɪfɪk
wɜ:k 'evə 'rɪtn.

ɪn hɪz bʊk, 'nju:tn ɪks'pleɪnz ðə θri: 'næʧərəl lɔ:z əv 'moʊʃn. ðə
fɜ:st lɔ: ɪz ðæt ən 'ɒbʤɪkt nɒt 'mu:vɪŋ rɪ'meɪnz stɪl. ænd wʌn ðət ɪz
'mu:vɪŋ kən'tɪnju:z tu mu:v ət ən ʌn'ʧeɪndʒɪŋ spi:d, soʊ lɔ:ŋ æs noʊ
'aʊtsaɪd fɔ:s 'ɪnflu:ənsɪz ɪt.
'ɒbʤɪkts ɪn speɪs kən'tɪnju: tu mu:v, bɪ'kɔ:z 'nʌθɪη ɪg'zɪsts ɪn speɪs
tu stɒp ðəm. 'nju:tnz 'sekənd lɔ: əv 'moʊʃn dɪs'kraɪbz fɔ:s. ɪt sez
fɔ:s 'i:kwəlz ðə mæs əv ən 'ɒbʤɪkt, 'mʌltɪplaɪd baɪ ðə ʧeɪnʤ ɪn spi:d
ɪt prə'du:sɪz ɪn ən 'ɒbʤɪkt. hɪz θɜ:d lɔ: sez ðæt fɔ: 'evri 'ækʃn, ðeə
ɪz ən 'i:kwəl ænd 'ɒpəzɪt ri:'ækʃn.

frəm ði:z θri: lɔ:z, 'nju:tn wəz 'eɪbl tə ʃoʊ haʊ ðə 'ju:nɪvɜ:s wɜ:kt.
hi pru:vd ɪt wɪð 'i:zɪli ˌʌndə'stu:d ˌmæθə'mætiks. 'saɪəntɪst 'evriweə
ək'septɪd 'nju:tnz aɪ'di:əz. ðə 'li:dɪŋ 'ɪnglɪʃ 'poʊɪt əv 'nju:tnz
taɪm, ˌælɪg'zændə poʊp, 'ɔ:nəd ðə 'saɪəntɪst wɪð ði:z wɜ:dz: “ 'neɪʧə
ænd 'neɪʧəz lɔ:z leɪ hɪd ɪn naɪt. gɒd sed: ‘let 'nju:tn bi’ – ænd ɔ:l
wəz laɪt.”
ðɪs 'speʃl 'ɪŋglɪʃ 'proʊgræm wəz 'rɪtn baɪ 'mærəlɪn ˌkristi'ænoʊ ænd
fræŋk 'bɪədsli. ðɪs ɪz 'ʃɜ:li 'gri:fɪt.

ænd ðɪs ɪz sti:v 'embǝ. 'lɪsn ə'gen nekst wi:k fɔ: ə'nʌðə
ˌeksplǝ'reɪʃnz 'proʊgræm ɒn ðə vɔɪs ǝv ǝ'merikǝ.

[chie_chie]

Các bạn lưu ý: vì là phiên âm nên sẽ ko có từ nào đc viết hoa, cũng
như những chỗ là 's hay s số nhiều sẽ ko thể biết dc. Cái này fụ thuộc
vào tài năng suy đoán và lập luận của các bạn.