Suahtu:
Thipcang Foundation
1st Edition - March 2012
Copies - 200
Computer Setting : No Tawk Kap
Riso & Book Binding :
Seven Eleven Computer
Tahan Bazar
THUHMAIHRUAI
Pathian zangfahnak le lamhruainak in Thipcang in kum 111 tiang, khua
timi hmin a run cawi thei hrih hi a va lungawi um em!
Thipcang Tefa pawl lak ihsin Zirnak lamah siseh, Ei bar hawlnak
phunphunah siseh, Acozah hna`uan le Pathian hna`uannak pawlah siseh a
khua ih phu lo khawpin Pathian malsawm a dawng hi a va ropi em. In
hruaitu kan Pathian hmin kan thang`hat.
Kannih kan umnak kan khua Thipcang in Pathian malsawm a dawnnak hi in
uktu kan Pathian kan sungih a um ruangah a si. Pathian nung an rak
theih hlan ahcun Thipcang ih an rak biak mi khawzing (Dulbuk, Uikiu
huai tivekpawl) in `hangthar nei man lo khawpin a rak thah cingcing
hai ti a si kha. Ziangkim neitu Pathian ih minung kan si hi a va
sunglawi in a va manhla em!
Pathian zarah 1994 kumah Thipcang Christian Golden Jubilee Puai cu
sunglawi zetin kan rak hmang zo ih 2010 ah Khaw dinnak kum 111 kimnak
Centenary Puaipi sunglawi zet kan hman theinak pawl khal hi kanmai’
cahnak le thilti theinak a si lo ih Pathian ruangah a si. Pathian zar
ih leitlun can tha kan hmang asilen 2019 ah Christian Diamond Jubilee
hmang ding kan si.
Himi Centenary Megazine Cabu sungah hin Khua le ram Thuanthu a si
ruangah a tam bikin bulpak thuhla pawl ngan a siih ca siartu in in
theihthiam sak kan beisei. A siartu hmuahhmuah parah kan lung a awiih
nan tlunah Pathian malsawm thar thleng hram seh tiin duhsaknak ka lo
hlan.
No Tawk Kap
Director
Thipcang Foundation
A SUNG THU
Thupi Cahmai
F Ngai ruangmang e 1
F Mihrang cemin 3
F Thipcang khaw thuanthu 4
F Thipcang Centenary hrang sumpai thawhtu pawl 11
F Thipcang Centenary General Meeting 14
F Thipcang Foundation hrang zumnak thutiam
Tiamtu pawl 21
F Thipcang Centenary Record 25
F Hlawhtlinnak nun thuthup 32
F In sualpi ding maw, ka lo kap that ding 39
F Thipcang Primary tlawng thuanthu tawi 42
F Thipcang khaw thuanthu tawi 44
F Thipcang ram ih kan hmuh thei mi thil pawl 48
F Pu Bil Khuai ih thu hla tawi 53
F Thipcang khua ih Pastor hmaisa bik
Rev. Nun Pum 54
F Thipcang tefa lak ihsin zir sang le hna`uan sang
kai cin kan neih zat 63
F Damnak dawi 66
F Khua le ram hrangih pum a pe awtu Pa No Tawk Kap 68
F Ka nu aw kur diamdiam 73
F Thipcang khua thlarau lam hruaitu pawl 77
F Rev. ~ K Marcas @ Rev. ~ial Kulh 81
F Mai Ngun Cer Thluai thawn tonawknak 84
F Semnak lungrawn khua le keimah No Tawk Kap 88
F Thipcang khua unau lakih thlahlawh nei Pathian hna`uan
hmaisa bik Pi Tawk Nei Tlem thawn tonawknak 96
F Pipu mitthli nonawn thlaici 99
F Thipcang khua ih motor nei hmaisa bik
Pu San Thawm Ling thawn tonawknak 103
F Thipcang khua ih lal hna `uan rei bik
Pu Hrang Kip Ling thawn tonawknak 107
F Thipcang khaw mi phunhra ong hmaisa bik
Pu Hrang Lawm Thang komnak 112
F Upa Hrang Tin Kulh 118
F Thipcang khua ih High School final ong hmaisa bik Pu Hre Lian Khuai 121
F Kan pa No Tiam ih thuanthu 124
F Thipcang khua rangva inn sak hmaisa bik
Pu Pual Kip Thang 126
F Ka zahpi lo seemnak khua 128
F Thuthang`ha phuan 131
F A voi hnihnak Thipcang Foundation Meeting 136
F Pulpit phunhnih 139
F Thipcang Centenary hla pawl 143
F Kan lungawipi 150
F Thipcang Foundation ih hna`uan zo mi pawl 150
F Sawmnak le ngennak 151
*********
NGAI RUANGMANG E
Kum kim hlan in
Suahsan `ul maw
Dawtmi hringtu, Laicin, lenrual
Seemnak Chinram
Harnak tintian pah tlaang in ee
Leitlun killi ah
Vakvai Chin mipi
Mi `ong zir in pal dahlo ram ah
~uan bang har hnakin
Lilen tuar har sawn
Ngai ruangmaang ee
Laihri tantu
Kan Chin rawl tla
Fangtlor, Chin faang
Kawhhol, Tisop, Pawkeng, Nimrawh
Busul le Tan`he
Pum-suan Hangbo,
Baapi le Kawhra
Chin hmeh thawbik
Sapherh, Sathu
Behrum thutmi
An thaw hleice!
Sihmui, ~amthur
Hnakphek, Hmehhan
Ci-al le Mehtok
A thlum supso
Pumpuar hngetter
Kan hangin `heu
Anthur, ~i`iam
Hmawngno cerh, Buhber
Halriam cahnak
Rawthur hangin
Sungrun kim in
Cabuai khat ih rawlkiil laicaan
Sankhat nun ah
Ngai ruangmaang ee
Salai DL Senling
DL Sen Ling timi hi Nu Lal Ram Men le Rev. Sui Lian Mang tei fapa a
siih a hmin ngai David Lal Lian Hre a si. tunah D.Th zir laiin
Bangalore ah a um. Laimi Mino lakah rinsan zet mi tu fangah CCYI
Secretary tuan rero laitu a si.
**********
MIHRANG CEMIN
T'uan `en`o aw
Zir `en`o aw
Har zet hmanseh,
Khaa zet hmanseh,
Tuar har hmanseh,
Dungsip lo tein,
Keh vorh zoh loin,
Na ke kar aw
Na hmailam ah
Na thlaici tuh
Na hmailam hrang,
Na innsaang hrang,
Na nupi hrang
Na pasal hrang
Na fala hrang
Na tlangval hrang
Na fale hrang
Na kawhhran hrang
Na khawtlang hrang
Na miphun hrang,
Na ram hrang le
Pathian hrang ti thei in
Hmailam ah kar khat kar bet hram
Salai DL Senling
THIPCANG KHAW THUANTHU
Pu Khaw Tin Lal USA
Kan khua “THIPCANG KHUA” a dinnak ihsin tui' sun ni tiang kan
khaw thuanthu ngan ding in kan khua kum zabi kimnak (Centenary)
Jubilee tuahnak ding tawl reltu upa pawl in, in sawm ruang ah ka lung
a awi ngaingai ti a hmai sa bik ah ka sim ta duh. Cui tlunah tui kum
zabi kim Jubilee tuah suak thei dingih `an a la tu bik kan khua ih um
lai mi pawl le hmun dang dang ih a um cio kan khawpi pawl mai' khua
ngaina ih a theitu pawl hmuahhmuah par khalah ka lungawinak thu ka sim
bet duh.
Kan khua a rak dinnak thu ngan dingah hin famkim deuh fel deuh
ih ngan a `ul ruangah kum 1995 December ni 18 Thawt`an sunah, kan
Zahau ram thuanthu pawl theitu bik pawl lakih a tel ve mi Zawlte ih
ka pu ~ial Ling ka rak rawn ih in sim mi thu ka ngan mi pawl zoh salin
le Pu No Than Kap ih ca ngan mi pawl zoh thim phah in ka ngan mi a si.
A hmaisa bikah “Lairal tlang” timi tui' Lairal khua 9 umnak
hmuahhmuah ram a rak dinnak thu ngan ta `ulin ka thei.
Lairal tlang hi kan pu Pu Khuang Ceu in a pu hnihnak Pu Ngun
Kual a thih hlanih a thu cah ta vekin Halkha Za Thang Lal hnenah a
hnuai lam thil pawl hi pein a rak lei mi ram a si.
1. Se pi - 30
2. Dar Zubing - 1
3. Sawn Puan – 1
4. Vai Puan – 1
Pu Ngun Kual ih thuanthu
Khualhring tlangih rak um mi Khualhring miphun pawl hi Halkha
lal pawlin a rak hnaihnok ringring ruangah Zahau pawl kan sawm dingih,
in hnaihnok ngam nawn zik lo ti'n an rak rel khawm. Cu tin kan pu Kip
Kual ih fapa Pu Ngun Kual hi Tlangkhua ram Khualhring inn 1000 khua ah
lal ding in an rak sawm ih an rak lalter.
Cui laiah Khualhring lal fanu hmel`ha zet, taksa `ha zet
“Certuali” an ti mi hi mak sak zet in an rak rel hiamhiam ih, a lo feh
ruah pi sur lakih a tlun khal le a ciar thei dah lo tin an rak rel. Hi
thu hi Pu Ngun Kual in a rak thei ve . Cu tikah cuvek minung lawmam cu
ziangvek saw a si ke ti theih duhah, Certuali lo feh tlun tikcu ah a
mah hmu ding in zin kapin a rak bawh thup.
Certuali cu ruah suar lakah lo mi feh a rung tlung. A nih khal
len a hnipuan pawl ciar phangah, a tawm in a fun ih a bawm sungah ciar
lo ding in a retih a mah cu a lawng fang kheh in a rung tlung. A rung
tlun lai cu Pu Ngun Kual in a thup tei' a bawhnak zin kapin a rak
hmuhih a hahio in a rak pom tang. Cu tikah Certuali cun, "Zangfahte'n
I thlah aw la, na duh mi hmuahhmuah ka lo pe ding" ti'n a lem. Asinan
Pu Ngun Kual cun thlah duh loin a pawl suak. Hi lamzin kapih a pawl
thu hi zo hmanin an thei lo.
Hi Khualhring tlangih rak um ~ha-ngur lal pawl hi lam an rak
hmang zetih, an lam tikah raithiantu dingah, fala him (thianghlim) zo
hmanih, ihpi dah hrih lomi pawl le an pawhte hman an tham dah lomi
rori kha an sawmih an hmang `heu.
Laam an run nei zikih Certuali cu rai thiantu ding (sungtla)
fala ah an sawm. Lam an thawh zik cun sung tla fala ih an sawm miin
hla an sehih khuang an tum hnu lawngah an lam an thawk thei ti a si.
Lam an thawk zik thlangih fala Certuali cu hla sehih khuang tum
dingin an fial. Vawi thum tiang an fialih hla a vun seh zik khan
Certuali cun Pu Ngun Kual varlung kiangih to kha a zohih, a thinheng
in, "Pawite zikzek pawite zilzel" a tiih hla seh suak ngam loin a to.
Cu cun Pu Ngun Kual khal tuar aw thei loin a puan a vengih
dingin hla a sehih a lam. A hla seh mi cu, "Hmanah chuan e Certuali
nen kan in ngai nan tunah chuan kan inngai ka ti ngam tawh lo e" a
tiih hla seh in a lam.
Cu cun Certuali ih `apa pawl kha an thin a heng tukih, "Ning na
tizak suak aw" an tiih tukvirh sangka in an suakter. Khualhring
~ha-ngur pawl danin an fanu mi dangih an sualpi asile thah ding ti a
si. Asinan Pu Ngun Kual cu an lal a si ve ruangah cu ti maimai cun an
that ngam lo. A sualnak hawlin an bawh thup ringring.
Pu Ngun Kual khal lam a tum. Cu tikah Khualhring lal pawl cun sete in
pek lole, kan mualpi ah na lam thei lo ti'n an ti. Pu Ngun Kual khalin
nan sian lo khal le Hauhring nui khan te rawnah Tlauhmun pawl thawn
kan lam thotho ding a ti. Nan Uico pawlih ka sa ruh khal an ei asile,
ka kap that thluh ding a tiih a nih khal in cui si thawk in zian tla
tam pin a deng.
A lam zik thlang cun zaute dawn a `ul ruangah zaute don dingin zaute
`huam le a tlang lawng a tuah. Khualhring pawlin Ngun kual teh zaute
don dingih a `huam le a tlang lawng a tuah ziang tin a ti saw an ti. A
nih khalin nan ni hrangah tlep khatte kei I hrangah le `ha hnem a ti
an zaute tlep pawl tlep khat vivo in a va zul sak ih a zaute ahcun a
don. Asinan a lam a `iak veten a va zul sak mi pawl cu a va pek kir
sal thluh hai. Hi zaute tlep a zul sak sung ruangah cun an thin a heng
lo.
Asinan an Uico pawl in a saruh hleifuan pawl cu an ra i sak ngaingai
ih, a nih khal in a rak kap that thluh taktak. Pu Ngun Kual khal hi a
pa Kip Kual bangin a lianih cah khal a cak ih a puarthau ve pam ti a
si.
Cu tiih Khualhring pawl Uico a kah that cun Certuali ih `apa pawl cun
hi ti cun kan tawrh zik si lo an tiih Pu Ngun Kual cu a ramin an va
ram. An va ram khan Pu Ngun Kual in a nupi hnenah ka thih khal asilen,
hi ram hi run `hingter aw hlau tin thu a cah ta. Certuali `apa pawl ih
an va ram tikah a disap ih a tun mi feipi in Pu Ngun Kual cu an khawh
ih a thi. A fapa nau hak pa hnih khal a nu'n a thup nan an hmuhih hi
bang pawl khal hin phuba in sam leh pang ding ti phangah an thah cih
ve lawlaw. An ro neihsun mi khal an laksak thluh.A nupi cun a pum
sungah favawn lai a rak neiih fanu a run hring. Tlauhmun pawlin Pu
Ngun Kual ih nupi le a fanu te cu an run lakih an run cawm ringring. A
nupi cu an pai' zun le a fapa pahnih zun tuarin a rung um.
Cui laiah Zongte khua khalah hin Khualhring pawl an rak umih inn
thawngkhat lai an rak si ti a si. Hi Zongte khua hi Halkha pawlin an
vung simih an neh ruangah ~io ral lam panin an tlan thluh. Cuisiih
Tioral kaitu hrek khat pawl cu tui' ni tiangin Zawngte hnam kan si an
ti aw tata. Cui hnu kum rei nawn Zongte ram hi zohman ih luah loin ram
lawngah a rung cang. Hi Zongte ram a lawng laiah hin kan pu Khuang Ceu
hi Rallang ih lal a `uan lai a siih inn zathum khua lai a rak si. Pu
Khuang Ceu ih san cu AD 1800 in 1870 tiang hrawng a si. Pu Khuang Ceu
ih san laiah hin Zahau ram hi a rak koh lai tak bik a siih Lushai ram
Tipi tiangin a ram a rak si, Pu Khuang Ceu hi mi fim zet le mi lian
zet khal a rak si.
Pu Khuang Ceu khal cun, pu Ngun Kual ih thucah ta mi kha cingin,
tui kan umnak Lairal tlang tluan khal hi a rak leinak a si. Pu Khuang
Ceu cu hi zik thlang hmansehla a nupi pa thumnak Pi Hniar Za Tawl in
fa a vawn lai. Hi tin a nupi hnenah thu a cah ta. 'Fapa na run neih
asilen ram ka lei ta mi Zawngte ah lal hung `uan seh tiin'.
Pu Khuang Ceu hi nupi pathum a nei.
1. A hmaisa bik a nupi cu Khuang Fam (Raw Khet- duh khawk nak)
Thlanrawn khaw mi (Alhlut hrin) a siih fapa pakhat a nei. Thang Bur
(Tlauhmun Lal)
2. A pa hnihnak ah, Thlanrawn Lal fanu Ngun Sin (Hlawnceu) hrin a
neiih fapa pa khat a nei. Lal Sai Lo (Cerhmun Lal)
3. A pa thumnak Hniar Za Tawl (Sialkhen hrin) a run neiih fapa pa li an nei.
1. Kei Cung Nung – Rallang Lal
2. Za Kham – Ngalti Lal
3. Tlung But – Khaute Lal
4. Run Ceu – Zongte Lal
Pu Khuang Ceu in a thih hlanih a cah ta vek in, Zongte khuaah
hin a khua Rallang ih a rak um mi Hualngo pacang\ha Pu Dar Hnok hi Pu
Run Ceu a puitlin hlaah Zongte ah khua an satter ih pu Run Ceu a
puitlin ve te'n Zongte ah a hung lal. Lal a hung `uanin pu Dar Hnok ih
fanu Thang Zing (Chalthleng hrin) nupi ah a run `hi ta hngehnge.
Cuisin pu Dar Hnok hi Hmun`ha (Vomhal khum) tiih an kawh mi khuaah lal
an `uanter.
Pu Run Ceu hin fapa pa nga le fanu pathum a nei.
1. Van Hnuai Khup – Zongte Lal
2. ~ial Cung Nung – Ngalan Lal
3. Lian Thang – Thipcang Lal
4. Hlawn Thang ( Pacik ) – Cirhpi Lal
5. Van Hmung – Lal `uan man loin a thi.
A fanu pawl;
1. Lian Tlem – Haimual ah khua a ken.
2. Mang Kai -
3. Ngun Par
Thipcang khua
Thipcang khua hi Pu Lian Thang in a dinih lal hna a `uan. A nih
a lal kum hi theih fel cekci cu a um lo, asinan Pu Khuang Ceu ih san
hi, AD 1800- 1870 tiang hrawng ti a si fawn, a fapa a nupi pum sungih
a roh ta mi pu Run Ceu, Zongte ih lal a hun `uan kum khal hi theih
fiang cu a theih lo deuh, cu ruangah, ka pa Tai Tam ih kum in siseh,
ka u ti ih ka kawh mi u Tial Hlei Zing (Khaw Ro Mang nu) ih kum in si
seh, vun ruat sal tikah, tui kum 2010 hi cu, kum 110-115 hrawng cu a
kim ko ding tin ka ruat ve. ( Lian Thang,- Thipcang khaw din tu) (Bawi
Sum - Lian Thang ih fapa), (~ial Hlei zing- Bawi sum ih fanu)
Kan khuahlan lai san kan ti kei, Lal hlun lal san an tiih, a rak
`uantu pawl cu, a hmaisa bik, Pu Lian Thang-Thipcang Khua sattu, pa
hnihnak a fapa - Bawi Sum, pa thumnak pu Bawi Sum a thih in fapa a
neih lo ruang ah, a nau Thang Ling a rung lal. Pu Thang Ling khal hi
fa nei loin a rung thiih, kan Pu Run Ceu ih fapa pawlih ruangpom aw
phunih fehin ka pa Tai Tam hi a rung lal. Ka pa in Thipcang lal a run
`uan hnu tawk fangin, kan Kawlrampi in zalennak (Independent) 1947,
January ni 4 ah a run ngahih, kum rei lote sungah Lal hlun ukawknak
dan a rung cem. Cui' hnui khal ah lal hna a run `uan vivo.
Kan khua Thipcang lal hna `uantu pawl;
1. Pu Lian Thang
2. Pu Bawi Sum
3. Pu Thang Ling
4. Pu Tai Tam (kapa)
Hi bang pawl hi hlan lai lal rak `uantu pawl an si.
Hril awk hnu ih a run `uantu pawl;
1. Pu Bil Khuai
2. Pu No Tiam
3. Pu ~ial Khuai
4. Pu Hrang Tin Kulh
5. Pu Ngun Thawm Ling
6. Pu Hrang Kip Ling(Kawk Ling- duh kawhnak)
7. Pu ~uan Tin Sang
8. Pu No San Thang
9. Sum Bik
10. Van Ceu Thang 2007 in tui sun nitiang pawl tla an si.
Tui sun ni tiang kan khua hrangih Lal hna a `uan reitu bik cu Pu
Hrang Kip Ling (Kawh Ling) hi a si in ka thei. Kum 15 sung lai a `uan
hmang.
Lung awi thu sim bet duh mi
Kan Lairal tlang khaw kua sungah hin, kan khua Thipcang
khua hi, tui sun ni tiangah cun Pathian `ihzah thei bik le thinlung
nunnem tlaitluang bik, lungrual bik, duhdaw aw bik kan si tin ka
hmu-ih, kan khaw sungih rak cengtu pawl ka porhin lungawi thu khal ka
sim bet duh hai a si. Tui hnu lam khalah kan khawmi pawl mi bang mi
canih um thei sinsin dingin kan zuamih kan tiamak suahnak cioah,
Pathian in thlaw suah in pe hram seh tin thla za cam tlang cio uhsi!
2010 January 11, ( Thawh`an Ni )
Pu Khaw Tin Lal hi Thipcang khua a rak dintu Pu Lian Thang le a fapa
pawl an thih thluh hnu ah Ngailan Lal Pu ~ial Cung Nung in Thipcang
khua kiltu dingih a thlah mi Pu Tai Tam ih fapa a siih thipcang khaw
neitu a si kan ti thei. Tunah USA ah a um.
**********
THIPCANG CENTENARY HRANG SUMPAI THAWHTU PAWL
01) Pu Hrang Lawm Thang Falam Ks. 50000/-
02) Rev. Tlang Biak Thang Falam Ks. 30000/-
03) Rev. Thawng Nei Bil Yangon Ks. 100000/-
04) Nu Ngun Hlei Sung &
Rev. Robert Thawm Luai Yangon Ks. 50000/-
05) Nu Lal siam Mawi &
Dr. Aizalen Yangon Ks. 50000/-
06) Nu Mary Van Cer &
Pu Lal Din Suah Yangon Ks. 50000/-
07) Pu Piang Hnin Thang Yangon Ks. 30000/-
08) Dr. Lal Nei Kam Yangon Ks. 10000/- 09) Pu San Thawm
Ling Yangon Ks. 10000/- 10) Nu Hrang Bual Thluai &
Rev. Andrew Bawi Ceu Mandalay Ks. 100000/-
11) Pu Bil Thang Tahan Ks. 50000/- 12) Pu Hrang Tin
Kulh Tahan Ks. 50000/-
13) Nu Lal Ven Mawi &
Pu Hrang Lian Kap Tahan Ks. 15000/-
14) Nu Eng Thuam Mawi &
Pu Rin Sang Tahan Ks. 25000/- 15) Nu Muan & Rev.Sui Mang
Tahan Ks. 3000/- 16) Pu Khaw Hlei Piang Tahan Ks. 5000/-
17) Rev. Khaw Tin San Tahan Ks. 2000/- 18) Pu Van Hnuai
Thang Tahan Ks. 50000/- 19) Pu Tai Cung Nung Tahan Ks.
30000/- 20) Pu Run Thawng Ling Tahan Ks. 10000/- 21) Pi Than
Kip Sung Tahan Ks. 10000/- 22) Nu Tawk Nei Kai Tahan Ks.
30000/- 23) Pu VanLal Kam Tahan Ks. 30000/- 24) Nu Hlawn
Kip Tahan Ks. 10000/- 25) Rev. Khaw Ro Mang Tahan Ks. 10000/-
26) Rev. Van Em Lian Tahan Ks. 5000/- 27) Pu Lal Eng
Thang Tahan Ks. 5000/- 28) Nu ~ha Kip Sung &
Pu Lal Ci Tahan Ks. 10000/- 29) Pu Tawk Nei Luai Tahan Ks.
5000/- 30) Pu Pual Kip Thang Tahan Ks. 10000/- 31) Rev. Amos
Thang Tahan Ks. 10000/- 32) Rev. TK Marcas Taungphila Ks 50000/-
& Belpi Khap 12 le a sin
33) Pu Ngun Hlei Sam Sekan Ks. 30000/-
34) Rev. Ngun Luai Thang Sekan Ks. 2000/-
35) Pu Lal Biak Ling Sekan Ks. 2000/-
36) Fala Lal Em Mawi Thipcang Ks. 10000/-
37) Pu Van Lal Luta Vaphai Ks. 5000/-
38) Pu Lal San Hngak Vanzau Ks. 30000/-
39) Pu Lal Tu Champhai Ks. 30000/-
40) Nu Thiam Men Tlem Thingdawl Ks. 10500/-
41) Nu Sap Rem Thluai Aizawl Ks. 10500/-
42) Nu Kei Nei Zing Aizawl Ks. 21000/-
43) Nu Tawk Nei Sung &
Pu Pak Hlei Sang Aizawl Ks. 21000/-
44) Nu ~ha Nei Kil Aizawl Ks. 10500/-
45) Nu No Hlawn Sung &
Pu Vala Aizawl Ks. 21000/- 46) Nu Eng Lian Mawi &
Pu Enga Aizawl Ks. 21000/-
47) Nu Biak Muan Par & R B- a Aizawl Ks. 10500/-
48) Nu Ni Sui Men &
Pu Lal Dan Zir Aizawl Ks. 10500/-
49) Pu Lal Siam Thang Aizawl Ks. 10500/- 50) Pu No Ro
Thang Culcutta Ks. 10000/- 51) Tv. Lal Lian Bik tei
unauza Delhi Ks. 21000/-
52) Tv. Cung Lian Uk Delhi Ks. 21000/- 53) Pu Siang Lian Lal Delhi
54) Pu Hrang Kip Thang Delhi Ks. 10500/- 55) Tv. Van Lal
Thlan Delhi Ks. 4200/-
56) Fala Lal Kil Mawi Delhi Ks. 8400/- 57) Nu Ngun Nei Cang &
Pu Sang Chin Mang Delhi Ks. 4200/-
58) Fala Kei Cer Mawi tei uanuDelhi Ks. 2100/-
59) Nu Run Hlei Eng & FamilyDelhi Ks. 2100/-
60) Thipcang Khawsung Buhfai Bag 15 le Ks. 21000/-
61) Khawm thawhhlawm zate Centenary Ks. 32835/-
62) Nu Lal Nei Mawi Aizawl Cement Bag 1
63) Pu Khaw Tin Lal USA Ks. 770000/-
64) Pu San Hlei Thang USA Ks. 141000/- 65) Nu Mili Mawi &
Pu Ngun Khal USA Ks. 50000/-
66) Pu Hrang Lian Kap USA Ks. 100000/- 67) Pu Do Lian
Khum USA Ks. 100000/-
68) Pu ~uan Hre Ling Canada Ks. 200000/- 69) Pu Sawi
~huam Canada Ks. 176000/- 70) Fala Din Thar Mawi Canada Ks.
100000/-
& Belpi Khap 10 le a sin, Keplipi-2 le cikheng - 55
71) Fala Cer Hniang Malaysia Ks. 25000/- 72) Fala Par Nei
Iang Malaysia Ks. 25000/-
73) Fala Ngun Thluai Men Singapore Ks. 20000/-
74) Fala Ram Tin Mawi Singapore Ks. 25000/- 75) Fala Van Nei
Kim Singapore Ks. 25000/-
*********
THIPCANG CENTENARY GENERAL MEETING
A hmun : B.P.C Biak inn, Thipcang
A caan : 23-4-2010 Zirtawp zing
Meeting kaitu pawl
01. Upa Hrang Lawm Thang Falam Lothlo
02. Upa Lal San Hngak Vanzau Tlawng saya
03. Rev. Amos Thang Tahan BPC Pastor
04. Pu Lal Hual Thipcang Lothlo
05. Pastor Khaw Tin Hre Thipcang FMC Pastor
06. Upa Kip Thang Thipcang Lothlo
07. Upa Hrang Tin Kulh Tahan Kawhhran upa
08. Upa Ngun Thawm Ling Taungphila Mistiri
09. Pu Van Lal Lian Thipcang Lothlo
10. Pu Silas Lal san Hum Yangon Bible tlawng saya
11. Pu Hrang Kip Ling Thipcang Lothlo
12. Pu Lal Tu Champhai Kut hna`uan
13. Pu Pual Hlei Sum Chingchip Motor Workshop
14. Pu Bil Thang Tahan Sumdawng
15. Fala Ngun Cer Thluai Tahan Law Officer Grade 4
16. Upa Kawl Thang Thipcang Lothlo
17. Tv. Kei Sum Ling Aizawl Evangelist
18. Tv. Tin Maung Lin Thipcang Bible tlawngkai lai
19. Pu Pak Hlei Thang Zongte Lothlo
20. Nu Sap Rem Thluai Aizawl Thiamsin tah
21. Rev. ~ha Kip Thuan Thipcang BPC Pastor
22. Tv. Kei Lian Kap Falam Bible tlawng saya
23. Pu Sang Bil Thang Minhla Lothlo
24. Rev. Lal Thawm Lian Thipcang BPC Pastor
25. Rev. ~ K Marcas Taungphila BPC Pastor
26. Rev. Thawng NeiBil Yangon BPC Pastor
27. Upa No Tawk Kap Tahan Sumdawng
28. Upa Tin Hlaing Thipcang Tlawng sayakyi
29. Pu Van Ceu Thang Thipcang Lothlo
(A `um hnihnak in tel)
30. Pu Van Hnuai Ling Thipcang Lothlo
(A `um hnihnak in tel)
31. Pu Lal TlanThang Thipcang Lothlo
(A `um hnihnak in tel)
32. Pu Van Lal Hmuak Thipcang Lothlo
(A `um hnihnak in tel)
33. Pu Zai Rem Thang Thipcang Lothlo
(A `um hnihnak in tel)
34. Pu Sum Bik Thipcang Lothlo
(A `um hnihnak in tel)
35. Pu Van Lal Lian Thipcang Lothlo
(A `um hnihnak in tel)
36. Pu Lal San Piang Thipcang Lothlo
(A `um hnihnak in tel)
37. Pu Huat Thang Sekan Lothlo
(A `um hnihnak in tel)
38. Nu Kei Nei Zing Aizawl Commission
(A `um hnihnak in tel)
36. Pu Lal Ruat Piang Sekan Lothlo
(A `um hnihnak in tel)
Meeting Chairman Rev. Thawng Nei Bil in 1Korin 6: sung ta siarnak le
thucah tawi in neih hnu ah Zapi thlacamnak in kan meeting kan thok.
Rorel mi pawl;
I. A. Centenary dar vawtu ding kan ruatkhawm ih a hnuai lam
pawl kan hril.
01) Pu Sang Bil Thang S/o Pu Bil Khuai - Vawi 11
02) Pu Lal Tu S/o Pu Bil Khuai - Vawi 10
03) Pu Van Hnuai Ling Kum upa - Vawi 10
04) Pu Kip Thang Kum upa - Vawi 10
05) Pu Kawl Thang Kum upa - Vawi 10
06) Pu Hrang Tin Kulh Kum upa - Vawi 10
07) Pu No Rawl S/o Pu No Tiam - Vawi 10
08) Pu No Bil Thuan s/o Pu ~ial Thuan - Vawi 10
09) Pu Hrang Kip Ling S/o Pu Sen Hmung - Vawi 10
10) Pu Hrang Lawm s/o Rev. Nun Pum - Vawi 10
11) Pu Chuangthanga S/o Pi Khawneihi - Vawi 10
B. Lungphun ongtu ding kan ruat khawmih Thipcang khua ih Pastor
`uan rei bik Rev. T.K Marcas si dingin kan lung a akim.
C. Centenary laksawng pek ding thu kan ruat khawmih ih kum70 tlun
lam tiang in dampitu pawl hnenah pek dingin kan lung a kim tlang.
A hnuailam vekin pek siseh kan ti.
01) Pi Ngen Nei Sekan Kum 85 Ks. 10000/-
02) Pi Khaw Nei Farkawn Kum 81 Ks. 5000/-
03) Pu Van Hnuai Ling Thipcang Kum 70 tlun Ks. 5000/-
04) Pu Kip Thang Thipcang Kum 70 tlun Ks. 5000/-
05) Pu Kawl Thang Thipcang Kum 70 tlun Ks. 5000/-
06) Pu Hrang Tin Kulh Tahan Kum 70 tlun Ks. 5000/-
07) Pu Pual Kip Thang Tahan Kum 70 tlun Ks. 5000/-
08) Pu Sang Bil Thang Minhla Kum 70 tlun Ks. 5000/-
09) Pi Ngun Hai Zokhawthar Kum 70 tlun Ks. 5000/-
10) Pi Tawk Nei Tlem Zongte Kum 70 tlun Ks. 5000/-
11) Pi ~uan Cuai Tahan Kum 70 tlun Ks. 5000/-
12) Pi Thuam Kip Thluai Tahan Kum 70 tlun Ks. 5000/-
13) Pi Lian Kip Sung Tahan Kum 70 tlun Ks. 5000/-
14) Pi Sa Hai Zonuam Kum 70 tlun Ks. 5000/-
15) Pi Far Dawi Sekan Kum 70 tlun Ks. 5000/-
16) Pi Sang Tin Hai Minhla Kum 70 tlun Ks. 5000/-
II. Thipcang khua hmunah Tidai ngah thei dan ding rei zet kan ruat
khawm hnu ah Tui in rero mi Cawmpi ta hi remcang hmaisa bikah
khawsungih pump suah thei dan ngaihtuah dingin kan lung a kim tlang.
III. Thipcang khua Electric Meisa van thei dan ding kan ruat khawmih
a rei hlanah van thei tengteng dingih `anla khawm dingin kan lung a
kim.
IV. Thipcang khua le a khawsungih ceng dahtu minung pawl `hansohnak
thu ngunngaih zetih kan ruah khawm hnu ah Thipcang Foundation din
siseh ti in kan lung a kim tlang. A hnuai lam vekin hmalak siseh kan
ti.
a) Fimthiamnak (Education)
b) Khawsung `hansohnak ( Development)
c) Farah harsa le cawmtu neilo pitar putar sawmdawlnak (Relief)
V. Thipcang Foundation tumrtah mi le hna`uannak a pitlin a si theinak
dingah Thipcang tefa umnak hmun kipah a zamrang thei bikin Thipcang
Family Pawlkom din cio siseh tiin kan lung a kim.
01) Yangon
02) Lairawn
03) Falam
04) Thipcang (a sehvel khua ih um pawl huap ding)
05) Aizawl
06) Luglei
07) Champhai
08) Tipiral
09) Delhi
10) U S A
11) Canada
12) Malaysia
13) Singapore
VI. Thipcang Foundation hna`uannak in hruaitu dingah a hnuai vekin
Committee si dingah kamn hril.
Director : Pu No Tawk Kap (Tahan & Lunglei)
Deputy Director : Pu Van Ceu Thang (Thipcang)
Secretary : Pu Silas Lal San Hum ( Yangon)
Joint Secretary : Pu Tin Hlaing (Thipcang tlawng sayakyi)
Treasurer : Pu Hrang Lawm Thang (Falam)
Executive Committee Member dingah
1) Rev. Thawng Nei Bil (Yangon)
2) Rev. T K Marcas (Taungphila)
3) Tv. Tin Maung Lyn (Thipcang)
4) Pu Bawi Than Luai (Falam)
Hih hleiah le Khawtin / hmuntinih a ding mi Thipcang Family
Hruaitu 2 cio. (Eg. Chairman & Secretary )
Auditors:
1) Rev. Tlang Biak Thang (Falam)
2) Pu Ngun Thawm Ling (Taungphila)
3) Fala Ngun Cer Thluai (Tahan)
Khawtin ih Pathian hna`uantu pawl hi Ruahnak `ha petu le Thlacam
saktu, lamhruaitu ah kan ngai.
VII. Thipcang Foungdation Bul`annak hrangah tiin hih General Meeting
& TF Founders pawl in tui kum 2010 sungih pek cio dingin zumnak thu
kam awknak kan nei.
Thipcang tefa hmuahhmuah hnenah khalah an thawh theizat ih tel cio
dingin sawm dingah kan lung a kim.
01) Pu Hrang Lawm Thang Falam Ks. 100000/-
02) Pu Bawi Than Luai Falam Ks. 10000/-
03) Pu No Tawk Kap Tahan Ks. 100000/-
04) Rev. TK Marcas Taungphila Ks. 50000/- 05) Pu Lal Ruat
Piang Sekan Ks. 10000/-
06) Pu Huat Thang Sekan Ks. 2000/-
06) Rev. Thawng Nei Bil Yangon Ks. 200000/-
08) Pu Silas Lal San Hum Yangon Ks. 20000/-
09) Pu Van Hnuai Ling Thipcang Ks. 10000/-
10) Pu Kip Thang Thipcang Ks. 5000/-
11) Pu Tin Hlaing Thipcang Ks. 50000/-
12) Rev. ~ha Kip Thuan Thipcang Ks. 50000/-
13) Pu Van Ceu Thang Thipcang Ks. 20000/- 14) Tv. Tin Maung
Lin Thipcang Ks. 5000/- 15) Rev. Lal Thawm Lian Thipcang Ks.
20000/-
16) Pu Lal Tlan Thang Thipcang Ks. 10000/-
17) Pastor Khaw Tin Hre Thipcang Ks. 15000/- 18) Pu Lal
Hual Thipcang Ks. 50000/-
19) Pu Hrang Kip Ling Thipcang Ks. 10000/-
20) Pu Van Lal Hmuak Thipcang Ks. 10000/-
21) Pu Zai Rem Thang Thipcang Ks. 4000/-
22) Pu Van Lal Lian Thipcang Ks. 5000/- 23) Pu Pak Hlei
Thang Zongte Ks. 8000/- 24) Pu Lal San Hngak Vanzau Ks.
100000/-
25) Pu Lal Tu Champhai Rs. 1000/-
Upa Hrang Lawm Thang ih thlacamnak in kan meeeting kan bang.
S/d S/d S/d
(Rev. Thawng Nei Bil) (Van Ceu Thang) ( Tin Hlaing)
Meeting Chairman Meeting Chairman Recorder
*********
THIPCANG FOUNDATION HRANG ZUMNAK THUTIAM TIAMTU PAWL
(25.4.2010)
01) Pu Hrang Lawm Thang Falam Ks. 100000/-
02) Pu Bawi Than Luai Falam Ks. 10000/-
03) Tv. Kei Lian Kap Falam Ti thei tawk
04) Fala Julia Falam Ks. 1000/-
05) Fala Ngur Siam Par Falam Ks. 2000/-
06) Nu ~uan Dawi Kai Falam Ks. 5000/-
07) Fala Siang Than Kai Falam Ks. 15000/-
08) Pi Tawk Nei Cuai Falam Ks. 2000/-
09) Pu No Tawk Kap Tahan Ks. 100000/-
10) Rev. Amos Thang Tahan Ks. 10000/-
11) Pu Bil Thang Tahan Ks. 50000/-
12) Tv. Van E Thang Tahan Ks. 1000/-
13) Tv. Lal Ruat Thang Cangelzawl Ks. 3000/-
14) Nu Ni Kai Sin Tahan Tlin zat
15) Fala Van Lal Rin Hnem Tahan Ks. 5000/-
16) Rev. TK Marcas Taungphila Ks. 50000/-
17) Fala Siang Than Mawi Taungphila Ks. 5000/-
18) Tv. Van E Thang Tahan Ks. 1000/-
19) Pu Huat Thang Sekan Ks. 2000/-
20) Pu Lal Ruat Piang Sekan Ks. 10000/-
21) Fala Lal Ton Cang Sekan Ks. 1000/-
22) Rev. Thawng Nei Bil Yangon Ks. 200000/-
23) Pu Silas Lal San Hum Yangon Ks. 20000/-
24) Pu Van Hnuai Ling Thipcang Ks. 10000/-
25) Pu Kip Thang Thipcang Ks. 5000/-
26) Pu Tin Hlaing Thipcang Ks. 50000/-
27) Rev. ~ha Kip Thuan Thipcang Ks. 50000/-
28) Pu Van Ceu Thang Thipcang Ks. 20000/-
29) Tv. Tin Maung Lin Thipcang Ks. 5000/-
30) Pu Lal Tlan Thang Thipcang Ks. 10000/-
31) Pastor Khaw Tin Hre Thipcang Ks. 15000/-
32) Pu Lal Hual Thipcang Ks. 50000/-
33) Pu Hrang Kip Ling Thipcang Ks. 10000/-
34) Pu Van Lal Hmuak Thipcang Ks. 10000/-
35) Pu Zai Rem Thang Thipcang Ks. 4000/-
36) Pu Van Lal Lian Thipcang Ks. 5000/-
37) Pu No San Thang Thipcang Ks. 5000/-
38) Pu Sum Bik Thipcang Ks. 1000/-
39) Pu Tawk Nei Zam Thipcang Ks. 4000/-
40) Pu Lal San Piang Thipcang Ks. 500/-
41) Tv. Sing Maung Thipcang Ks. 2000/-
42) Nu Mal Sawm Mawi Thipcang Ks. 1000/-
43) Nu Tlun ~ial Thipcang Ks. 500/-
44) Nu Van Nei Hai Thipcang Ks. 1000/-
45) Nu ~ial Hlei Par Thipcang Ks. 5000/-
46) Fala Lal Em Mawi Thipcang Ks. 5000/-
47) Tv. Reuben VLSiam Thipcang Ks. 2000/-
48) Tv. Lal Zung Eng Thipcang Ks. 2000/- 49) Tv. Lal Lian
Ruat Thipcang Ks. 2000/-
50) Saya Sang Chin Thipcang Ks. 5000/-
51) Nu Lal `an Sung Thipcang Ks. 1500/-
52) Nu Van Biak Cer Thipcang Ks. 10000/- 53) Nu Zai Than
Mawi Thipcang Ks. 1000/-
54) Nu Than Ngur Thipcang Ks. 2000/-
55) Tv. Mang Khup Thang Thipcang Ks. 5000/-
56) Nu Bawi Sung Thipcang Ks. 2000/- 57) Tv. Lal Uk
Thang Thipcang Ks. 5000/-
58) Nu ~ial Kip Rem Z.Dihai Ks. 1000/-
59) Nu Ngun Bil Sung Singai Ks. 3000/- 60) Pu Van Lal
Luta Vaphai Ks. 5000/-
61) Pu Lalchuangthanga Farkawn Rs. 100/
62) Pu Pak Hlei Thang Zongte Ks. 8000/- 63) Pu Lal San
Hngak Vanzau Ks. 100000/-
63) Pi Sen Kip Sung Vanzau Rs. 500/-
64) Pu Lal Tu Champhai Rs. 1000/- 65) Nu Thiam Men
Tlem Thingdawl Rs. 1000/
66) Nu Sap Rem Thluai Aizawl Ks. 5000/-
67) Nu Kei Nei Zing Aizawl Ks. 5000/- 68) Tv. Hrang Hril
Thang Aizawl Ks. 20000/-
69) Evan. Kei Sum Aizawl Ks. 10000/-
70) Rev. Lal Thawm Lian Aizawl Ks. 20000/-
71) Nu Kei Cang Aizawl Ks. 2000/-
72) Tv. Emanuel Aizawl Ks. 2000/-
73) Pu Run Bual Thang Aizawl Ks. 1000/-
74) Nu Eng Lian Mawi Aizawl Rs. 1000/-
75) Nu Lal Eng Zual Aizawl Rs. 1500/-
76) Rev. Dr. Lal Nei Kam Yangon Ks. 30000/-
77) Saya Thawng Hlei Sum Yangon Ks. 10000/-
78) Pi Lal Siam Mawi Yangon Ks. 200000/-
79) Pu Piang Hnin Thang Yangon Ks. 20000/-
80) Pu Thomas San Thawm Yangon Ks. 200000/-
81) Pu Van Lal Thang Yangon Ks. 20000/-
82) U Van Biak Ceu Yangon Ks. 20000/-
83) Pi Lal Hming Mawi Yangon Ks. 100000/-
84) U Van Bawi Luai Yangon Ks. 30000/-
85) Rev. Lal Rem Thang Yangon Ks. 30000/-
86) Pi Ngun Hlei Sung Yangon Ks. 100000/-
87) Tv. Kei Lian Kap (Aa Kap) Yangon Ks. 10000/-
88) Mary Van Cer Yangon Ks. 200000/-
89) Nu Cung Cin Eng Yangon Ks. 30000/-
90) Nu Tha Kip Sung Tahan Ks. 50000/-
91) Pa Van Lal Kam Tahan Ks. 10000/-
92) Pa Ngun Thawm Ling Taungphila Ks. 5000/-
93) Nu Za Kip Tlem Taungzalat Ks. 5000/-
94) Nu Hlawn Kip Tahan Ks. 5000/-
95) Pa Thawm Vung Thang Tahan Ks. 5000/-
96) Nu Eng Nei Par & K.T.Vut Tahan Ks. 2000/-
97) Nu No Than Kai Zokhawthar Rs. 500/-
98) Nu Eng Thuam & Tahan
Pa Rem Sanga Ks. 5000/-
99) Nu Lal Pian Mawi &
Pa Ngun Tawk Ling Taungzalat Ks. 2000/-
100) Nu Thawng Nei Zing &
Pa Ram Hluna Tahan Ks. 1000/-
101) Rev. Van Lal Muan Tahan Ks. 5000/-
102) Upa Van Sum Tahan Ks. 5000/-
Hminsin : Hi pawl hi tui kum 2010 sungah mai umnak hmun ih
Thipcang Family Hruaitu pawl kutah pek cio thei si sehla; A tiam lo
pawl khalin thawh thei zat rak pe thei cio dingin kan lo sawm. General
Meeting tum ih tiam mi khal hi cazin sungah ngan tel sal an si.
**********
THIPCANG CENTENARY RECORD
Pathian lam hruainak le hmuntin um Thipcang tefa pawl nan `anlaknak
ruangah Thipcang Centenary cu kan tumtah mi tikcu le can ah lungawi
sopar ten hman suah a si ih in hruaitu kan Pathian hmin kan thang`hat
zet a si.
Tui `um Thipcang Centenary hrangih kan thawh khawm mi sumpai suak mi
zate kom cu Ks.3053835/- a si.
1. A khua Thipcang ihsin Fangfai Bag 15,
2. Nu Lal Nei Mawi & Pu Khaw Ling - Cement Dip 1,
3. Pu Za kam Lo tei' sung - Centenary Lungphun hrang Lungpheng-1,
4. Fala Rosy Din Thar Mawi (Canada) hnenin Belpi Khap hra 1, Keplipi
-2, Cawhtawlh pheng-2 le Cikheng-55.
5. Football zuamawknak ih pahnihnak ngahtu Thipcang khawtluang pawl
hnenin an laksawng an ngahmi Belpi Khap hra cu Centenary Laksawngah
Thipcang khua an pek a si.
6. April20-22. 2010 Leh zuamawknak hmangih Thipcang Centenary in ti
hlunghlaitu Rev. T.K Marcas le a innsang hnenah lungawi thu kan sim
fawn. A zuam-awtu team 11 Farkawn, Hnahthial thar, Hnahthial hlun,
Thipcang, Thipcang khawtluang, Haimual, Zahau Dihai, Darteti, Zongte,
Ngailan le Tlangkawi sungin laksawng ngahtu pawl cu;
Football zuamawknakah
1st - Zongte,
2nd - Thipcang khawtluang (Hmundang ih vaizo ra tlung khawmtu pawl)
3rd - Ngailan
4th - Thipcang
Volley ball Zuamawknak ah
1st - Tlangkawi,
2nd - Zahau Dihai
3rd - Darteti
7. April23, 2010 Friday sunah TCYF Day hmang khawmin leh zuamawknak le
zohnuam a phunphun thawn pawl hlimawknak neih a si. Manhla kan ti
lawlaw.
8. April24, 2010 Inrin sunah Bethel (Lenhmun pawng) ah mi 75 hrawng
feh khawmin hih Centenary Puaipi kan hmannak ih thupit bik mi In
kilvengtu Pathian hnenih Lungawi Thusim thlacam khawmnak kan neih
hleiah khua le ram neitu Thipcang fahniang hmuahhmuah hrang sual
thupha cawinak; a leiram rah`ha suah theinak ding hrang; A khua ihsin
Thlarau lam rawngbawltu tam sin suak theinak ding hrang; Hih Centenary
Puai hrangih sum le saw thawhtu pawl le Thazang bang zetih `uantu pawl
hrangah tiin thlacamnak neih a si. Rev. Amos Thang in in hruai.
9. April 25, 2010 Colhni sunah Centenary Khawm program hman a siih
Thucah simtu - Rev. Thawng Nei Bil Yangon, Khawm hruaitu- Pu Mang Tai
Ling Minhla, Kum 111 sungih Thipcang dinhmun Thuanthu simtu - Pu Hrang
Lawm Thang, Lungawi thu simnak Thipcang khawsung umih upa bik Pu Van
Hnuai Ling le khawtluang upa bik Pu Hrang Tin Kulh pawl kawh an si.
Hih Program ah kum 70 tlunlam tiang in dampitu upa pawl hnenah
Centanary Laksawng hi pek a siih Thipcang Centenary Director Pu Van
Ceu Thang (Tulai fangih Thipcang khaw Lal) in in hlan sak.
01. Pi Ngen Nei ( Dr. Lal Nei Kam nu) Sekan - Kum 85 Dam rei bik
02. Pi Khaw Nei ( Pu Khaw Tin Lal ih u) Farkawn -Kum 81
03. Pu Van Hnuai Ling (Kei Nei Zing pa) Thipcang
04. Pu Kip Thang (Ro Kai pa) Thipcang
05. Pu Kawl Thang (Eng Mawi pa) Thipcang
06. Pu Hrang Tin Kulh (No Cik pa) Tahan
07. Pu Sang Bil Thang (Lal Hum Par pa) Minhla
08. Pu Pual Kip Thang (Khuang Buan pa) Tahan
09. Pi Tawk Nei Tlem (Kip Bek nu) Zongte
10. Pi Ngun Hai (Lian Nei nu) Zokhawthar
11. Pi |uan Cuai (Ni Cik nu) Tahan
12. Pi thuam kip Thluai (NNgun Tai Zing nu) Tahan
13. Pi Lian Kip Sung (Sap Rem nu) Tahan
14. Pi Far Dawi (Than Bil Thluai nu) Sekan
15. Pi Sa Hai (Nu Vul nu) Zonuam
16. Pi Sang Tin Hai (Far Lian Hai nu) Minhla
(Kum 60-70 karlak hi ca zin kan lakkhawmnak ah 30 hrawng kan neiih an
nih khal Pathian in can `ha in hmangter asile 2019 Thipcang Kristian
Diamond Jubillee ah Dam rei laksawng pek dingih kan hual hai mi an
si.)
10. April 25, 2010 Sunhnu ah Centenary lungphun onnak cu Rev. ~ha kip
Thuan in in hoha ih Thipcang khua ih Pastor `uan rei biktu Rev. T K
Marcas ( Rev. ~ial Kulh) in thlacamnak thawn onnak a neih hnu ah Khaw
dinnak kum 111a si vekin Darkhuang vawi 111 vuak a siih A hnuailal
pawl in hi tin an vua; (Darkhuang zawntu - Pu Lal Thawm Lian le Pu
Lal Ruat Piang)
01. Pu Sang Bil Thang S/o Pu Bil Khuai - vawi 11
02. Pu Lal Tu S/o Pu Bil Khuai - vawi 10
03. Pu Van Hnuai Ling (Upa)- vawi 10
04. Pu Kip Thang (Upa) - vawi 10
05. Pu Kawl Thang (Upa) - vawi 10
06. Pu Hrang Tin Kulh (Upa) - vawi 10
07. Pu No Rawl S/o Pu No Tiam - vawi 10
08. Pu No Bil S/o Pu ~ial Thuan- vawi 10
09. Pu Hrang Kip Ling S/o Pu Sen Hmung - vawi 10
10. Pu Hrang Lawm Thang S/o Rev. Nun Pum - vawi 10
11. Pu Chuangthanga S/o Pi Khaw Nei - vawi 10
11. Hih program ah Nu Sap Rem Thluai in Pu Lal Sak Hngak ih in phuah
sakmi Thipcang Centenary Hla in sak sakih kan hnuk ulhin kan `ap thluh
zik te.
12. Pu Khaw Tin Lal ih rak phuah mi Khuate hla le Thipcang upa pawlih
phuah mi khuate hla pawl samnak nei in meithal fung 10 lenglo kah a
si. Hinah Scurity `uanvo in laksaktu kan ram ralkap pawlih meithal
khal fungthum kah a si.
13. April 25, 2010 Zanlam ah Centenary Ruai cu kan khaw ram suak
Fangcang buh, Secangsa le Vokthau sa thawn Thipcang khawsen, Mikhual
hmuahhmuah, Haimual khawsen, Zongte khawsen le Hnahthial le Ngailan
Innsang pa bik hmuahhmuah thawn sunglawi zetih kil khawm a si.
Centenary Ruai in dartu Pu Khaw Tin Lal le a innsang USA hnenah
lungawinak tum zet kan nei.
14. Hih zan cu Bualrawn ah khawmnak tuah in Pawlkom awknak khal peh
cih a siih kan nuam in kan hlim tlang ngaingai. Thipcang Centenary
Mikhual in dartu kan khaw neihsun Thipcang khawsung um laitu
`anlaknak, Nu pawlih timtuah awknak a nasa ih lam mawi a phunphun
inhmuh hlei ah kan zaten khawp aw lo emem in kan khaw hla sakin kan
lam zawk rero a si. Manhla kan tiin kan suangih kan porh ngaingai a
si.Himi zanah Pu Hrang Lawm Thang, Pu No Tawk Kap, Pu Lal san Hngak,
Mai Ngun Cer Thluai le Salai Kei Lian Kap pawlin an thinlung ih vei
zawng le khawpi unau hrangih an duhsak mi pawl simnak in nei hai.
Kan thanawk rero zo vekin Thipcang Tefa tiih kan siar mi pawl cu
Nuntu khawsak hawlnak in Falam peng Thipcang khua ih rak um dah zotu
pohpoh le an tesinfa pawl tiangin an si. Thipcang ih umdahtu mipa lam
lawng si loin nunau ih pasal, fate le an tusin tiangin siar cih thluh
an siih Thipcang Family tuamhlawmawknak khalah tel thluh dingin sawm
an si. A tel thei lo le tel duh lotu hrangah tel lo theih loih tel
luihter tum a um lo.
15. Thipcang Khua Centenary General ih rorel vekin Thipcang mi umnak,
thlennak kip (USA, Canada, Norway, Soudi Arabia, Korea, Singapore,
Malaysia, Delhi, Aizawl, Lunglei, Champhai, Tipiral, Lairal tlang,
Falam le a sehvel, Lairawn, Pin Oo Lwin, Mandalay le Yangon khawlipi
le hmunkip) ah Thipcang Family a zamrang lamih rak din thei cio ding
khalin kan lo sawm hai.
Thipcang khua kum 111 kimnak Centenary ih Rolung a bun mi cu Thipcang
tefa `angkhawm ih kan zohawk theinak ruahsan in THIPCANG FOUNDATION
timi dinsuah a si. Cucun a hnuailam vekin hmalak ding beiseinak a nei.
1. Education: (Fimthiam zirnak lam)
a) Fimthiam zirnak ih beisei um zet khawp dinhmun sin an kai peh
thei lo pawl le Line `ha ngah ih kai rerotu pawl;
b) Kan khaw mi zirlai pawl an hlawhtlin sin theinak dingah Ca zoh
khawmnak tawlrel sakih saya khal laksak,
c) A khua ah ca siar theinak Library tiang tuah, tivek pawl….
2. Development; (Khua `hansohnak lam)
a) Thipcang khua ah tidai ngah theinak ding,
b) Thipcang khua Meisa (Electric) ngah theinak ding,
c) Thipcang khua ah Motor a luh theinak ding,
d) Community Hall neih theinak ding tivek pawl….
3. Relief :(Harsat bomawknak lam)
a) Cawmtu neilo pitar le putar pawl sawmdawlnak,
b) Damlo le harsat tongtu pawl tuamhlawm awknak tivek pawl;
Hi mi Thipcang Sungkua kaihruaitu ding Thipcang Foundation Committee
cu a hnuailam vekin hrilsuah an si.
Director : Pu No Tawk Kap (Tahan & Lunglei)
Deputy Director : Pu Van Ceu Thang (Thipcang)
Secretary : Pu Silas Lal San Hum ( Yangon)
Joint Secretary : Pu Tin Hlaing (Thipcang tlawng sayakyi)
Treasurer : Pu Hrang Lawm Thang (Falam)
Executive Committee Member dingah hih hril mi
1) Tv. Tin Maung Lyn (Thipcang)
2) Pu Bawi Than Luai(Falam)
3) Rev.TKMarcus (Taungphila)
4) Rev. Thawng Nei Bil (Yangon) pawl le Khawtin / hmuntinih a ding
mi Thipcang Family Hruaitu 2 cio. (Eg. Chairman & Secretary )
Auditors 1) Rev. Tlang Biak Thang (Falam)
2) Pu Ngun Thawm Ling (Taungphila)
3) Fala Ngun Cer Thluai (Tahan)
THIPCANG FOUNDATION Founder pawl / Centenary General Meeting kaitu
pawlin himi hrangih Sumzin pi neihnak ding hrangah tui 2010 sungih pek
dingin Zumnak thukamnak neih a siih Ks. 889000/- a suak. Cui hleiah
Mipi khalin thukam sannak nei salin Ks. 307600/- hmuh bet mi thawn
komin Ks.1196600/- cazin in hmuhsuah a si zo.
Hih sumzin pi hi Leilung damsung Thipcang tefa pawlih `hathnemnak
tuah suak vivo theitu si dingah beisei a siih A zin (Capital) hi
Bankah retih punter mi lawng hmangih hna`uan ding a si.
Tumtahmi pahnihnak Development hrangah bulpak in thawh duhnak a um a
silen himi hrang cu a zinpi ti khal um cuang loin a thawhtu ih duhnak
vekih hman cih theih a si. (Eg. Piannak pi le pu hngilhlonak
MemorialHall tivek zawngih ti khal a theih ruangah a si.)
Nan unau,
(No Tawk Kap)
Director TF
Thipcang Foundation
Contact :
taw...@gmail.com
**********
Hlawhtlinnak Nun Thuthup
Dr. Thawng Hlei Sum
Thu Hram Thawk Nak
Leitlun hmun zakip ih a um mi milai kan zate in hlawhtlin nak timi hi
kan saduhthah mi a si. Kan hawl thai nak lam zin ah, sum le pai lam in
siseh, fim le thiam nak zir lam in siseh, pum cawm nak lo a thlo tu le
Pathian hna a tuan tu kan zate’n kan hmui tin mi le kan tlacam mi khal
a si. Cu vek thotho in kan mah le tawk zawn ten kan thiam nak, kan cah
nak le kan thil ti thei tawk in kan zuam. A sinan, caan tampi ah cun
kan saduh thah vek cang thiam lo in kan hlawh sam theu. Cutikah,
minung tampi in a tuar dan kan thiam thei lo ih, kan beidong in
rittheih mi thilri kan tham ih, zu le sa a phunphun thawn kan hnem aw.
Khatlamah, mi hrek khat ve cun, farah khaw ong tong lo an ti ih, ziang
lam zawng khal in hlawhtlin le hmuingil nak lamzin a um lo tiah an
ruat. Ziang vek hna an tuan khalah beidong cia in kan thok, ziang tin
so kan hlawtlin thei ding? Kapkhatlamah, mitam pi in sum le pai ti
cawk lo an nei, inn le lo tha an nei ih, an duhzawng ti le rawl an ei
thei, sikhalsehla an zate’n mihlawh tling an si thluh lo. A hlaw tling
mi nun cu Bible ca sungah fiang te’n in sim. Psalm ca ngan tu David
cun, “… tiva kapih a kho mi thingkung, A tikcu ih a rah mi le a hnah
tla a vuai dah lomi bangtuk a si. A tuahmi kipah a hlawhtling”(Psalms
1:3) tiah a ti. Curuangah, hlawtlinnak nun na neihnak dingah a hnuai
lam ih theih a tul mi thu pali (4) pawl hi ruat `ha sal aw.
Zo Ka Si?
Sinak “Identity” theih fiang, hmuh fiang timi hi minung kan nunnak
ah a thupi zet. Mi pakhatkhat in hnatuan dingah maw, tlawng kai
dingah si maw, dilnak a neih tikah a hnatuan nak (company) maw, tlawng
(instituation) in a hmaisabikah zohfiang nak (evaluation) an nei.
Ziangah tilen a diltu (applicant) ih sinak fiangten an theih duh
ruangah a si. Minung thinlung khuaruah nak le sinak theithei dingah mi
tampi in (psychology) tiah anti ih minung thinlung khuaruah nak lam
zirin tlawngsang zetzet an kai. Cu lawng hman si hrih lo in, Bible ca
sung khal ah fiang te’n in sim. Pathian in Moses a kawh tikah, Moses
cun a hmaisa bik ah “zo ka si” ti a vun dap aw. Cutikah a mai lam tlin
lo nak le tlak lo nak hmakhatteah a hmu suak. Cu vek thotho in Pathian
khal in a nung mi le a cakmi Pathian nung a sinak a lang ter ve. Hi
thu kan zoh tikah, Moses in a mai lam sinak a zoh tikah fiangte’n a
hmu aw ih Isreal mipi pawl hruai suak dingah Pharaoh hmai ih din ding
cu a ngam hrimhrim lo. A sinan Pathian ih sinak faingten a hmuh suak
tikah ral tha zet in Pharaoh hmai ah a ding ngam ih Pathian cah nak
le thilti thei nak cu a nun ah phuan suah in a um.
Zo vek minung, mi farah, mi harsa, mi ziangih siar lem lo mi khal
hlawtlin nak nun an mah le tawkzawn in an neithei thluh. Zo hman ih
kham thei mi le dawn theih mi a silo. Nangmah le mah zo ka si ti
fiangte ih na theihsuak awk hi, na hlawtlin nak lam zin ih kar bak
pakhat nak a si. Minung tampi in a hlawhsam mi nun hmangin leimit ih
kan hmuh thei mi thilri parah hlawtlin nak kan hawl `heu. Na nunnak ah
hlawhtlin nak a um lo a siah cun taimak thlak zetin, thazang suah ih
hna na `uan mi, sum le pai, inn le lo tha na neih mi, fimthiamnak
tlawng sangpipi na kai hmuahhmuah tla a lak men an si ding. Nang mah
te “zo ka si” ti na theihfiang hlan ah cun mifim ka si tiah ruat aw
hlah, mifim pawl cun ziang tikcu caan le khuitawk hmun khalah an mah
le mah an vun dapawta ringring ih, khuitawk hmun khalah tlen lo nak an
nei lo. A `ul dan vek in an nung ih, ka paih lo, ka thiam thei lo
ding, ka tuah thei lo ding, a cangthei lo ding tiah a sithei lo lam ih
ruahnak (negative-minded) an nei lo. Midang hnak in a tlasam deuh mi a
si hmanah, a `ul dan vek in a zuam ih, mi hmai ah a tlan thei a si. Zo
ka si ti a theifiang tu pawl daitlang in an um dah lo.
Ziang Ka Tuah?
A hlawtling mi nun nei dingah hna`uan tumpi le hna`uan fate ti a um
lo. Ziang vek hna sete na tuan hman ah felfai te’n tuan mei aw. Mi
hrekhat cu an hna`uan mi ah buai lo in, an hna`uan nak parah an buai
`heu ih an liang parih a thumaw mi hna`uan neh zet le felfai zet in an
`uan suak thei lo ih an mualpho `heu. Ca Thianghlim sung ah fiangten
kan hmuh vek in Judah mi pawl cu Nehemiah ih a kaihhruai lai caan ah
Jerusalem phar a siat mi an dawl sal, an hna`uannak thuthawn
pehparawin lenglam hnaihnok nak a thlen tikah an bei a dong ih,
dungtolh an tum mei, ziangvek hna kan `uan ti an thei fiang lo ruangah
a si. A sinan, Nehemiah cun cungnungbik Pathian nung ih hna kan tuan
ti a theih ruangah a bei a dong lo, a thin a phang lo, a tih hrimhrim
lo ih hmai a nawr sin. Cuvek thotho in Joseph khal Portifer ih hnenum
a si ih, a hna`uan nakah a buai lo, a liang par ih a thumaw mi hna`uan
kha felfai zet le rin um zet ih phurh suak ding sawn kha a zuam.
Cutikah, Pathian in hnenum hna`uannak ihsin Egypt ram uktu bawi
dinhmun tiang in a khai sang.
Hmun tampi le hna`uan nak tampi ah dinhmun san le mi tlun ih thu nei
tu si ding hi an rak zuam aw `heu. Cutikah an hna`uan mi hman buaipi
thei lo in, a sang zet mi le a rit zet mi an sinak / dinhmun phurah an
buai `heu ih mual za an pho. Cu hnakin an liang par ih a `hum aw mi
ziangvek hna`uan te khal Pathian mithmai zoh in felfai zet le rinum
zet ih an `uan ahcun hlawhtlin nak a um. Curuangah ziang vek dinhmun
ih nadin, ziang vek hnatuan na phurh khalah riahsiat ding a um lo,
hlawtling ding ah caan a tlai hrih lo. Na tuah mi kipah dingnak,
felnak le rinumnak thawn nung aw, hlawtlinnak in a lo hngak lai.
Khuitawk Hmunah Ka Um?
Hmun le ram ih zir in minung hi hmakhatteah kan thinlung putdan, kan
nun tu khawsat le biaknak sakhua lam khalah tu le tu thleng aw thei
kan si. Mi hrek khatin kan san hi (IT) san, a silolen mihrek cun
(Post-modern) an ti ih, leilung tlun hi bizet in an hmang. Cutivekin
minung khal kan umnak hmun le ramah kumkhua in kan um ngeingei ding
tiah zohman in tiam kam theih a silo. Ruah ban lo pi’n zum ban lo nak
hmun le ram ah thlen a theih. Isreal mi pawl khal Pathian in Egypt ram
ihsin a hruaisuak hlan ah Canaan ramnuam kan thleng dingih, nunnuam
zet le hnangam zetin kan um leh ding ti an ruat ban lo, asinan an hmuh
dah lo mi ramnuam, khuai tizu le cawhnawi luan nak ram an thleng.
Pathian in a mi Israel pawl hnen ah vawi tampi thu a cah ti kan theih,
Pathian in ka lo pek mi ram nan thlen tikah ka thupek mi hngilh
hrimhrim hlah uh, pathian dang be hlah uh, miphun dang nupi nan nei lo
pei tiah tu le tu a sim. A sinan Israel mi pawl cun an mai sak tul
lomi inn le lo, an mai tuan lo mi ti le rawl an ei ih nunnuamzet le
neinungzet ih an um tikah Egypt sal sung ihsin a hruai suak tu an
Pathian thu zianghman ah an siar lo a si kha. Hmakhatteah Pathian an
theihhngilh ih, khuazing dang pathian bia le miphun dang nupi nei in
an um. Israel pawl hnen ah Pathian ih thu a cah mi hi tuisun ni ah a
thar in kan ruat a `ul zet.
Pathian in kan nu le pa, u le nau, zumtu pawl le a hna`uan tu pawl
hmang in kan nauhaktet lai ihsin kan nunnak ah nasa zetin thu in sim,
in zirh. Cui thu cu, ziang tik lai caan le khuitawk hmun khalah hngilh
le tlansan men ding a si lo. Na nunnak a lo tuah mawi tu, hlawtlin nak
lamzin a lo zawh tertu Pathian thu le a thlum zetmi nunsim nak tong
kam pawl kha theihhngilh hrimhrim hlah. Cui thu ih man a neih zia le a
thathnem zia cu na umnak hmunram a hlat a silen a man a khung
deuhdeuh, ziang vek miphun lak le khuitawk hmun khal ah lei ding ih na
hawl hmanah na hmu dah lo ding. Na thanlen nak na khua le ram, na
miphun pawl le na Pathian kha ziang tikcaan le khui tawkhmun khalah
tlansan hlah, hnamdang, miphundang le biaknakdang pawl ih tidan le
tuahdan thlun ih lamzin dang na pial a si ahcun Isreal pawl bangin
nangmah te mihlo ka si ti teih a cu zo.
Ziangtin Ka Nung?
Zo vek na si ih, ziang na tuah, khuitawk hmun ih na um khal a silen
na hlawhthlin nak hrampi cu Pathian tihzahnak nun na neih kha a si.
Thufim cauk ngan tu in, “Tangdor in Bawipa tihzah awla, lennak,
upatnak le nunsaunak na ngah ding” (Prov.22:4; 19:23) a ti. Leitlun
mifim bik Solomon siangpahrang cun leitlun a dam sung ni le thla a
siar sal tikah thunet nak awl sam zet in hitin a tuah, “…Pathian
tihzah awla a dan pek mi thlun aw…” (Thu.12:13). Pathian minung pawl
kan hlawhtlin nak nun thuthup vawrtawp cu a mah tihzah ih a thupek mi
thlun hi a si. Pathian a tihzah ih a thupek mi a thlun tu pawl in
sualnak le thil thalo tuah nak lamzin ih kekar ding an ngam hrimhrim
lo, ziang kim theitu le hmu thluh tu Pathian hmai ah khuai tawk hmun
le ziang vek caan khal ah ka ding ti an thei ringring. Minung hmui le
hmel lenglam mawinak le sinak men hmang ih hlawtlin na tum ah cun
tawpcin a nei.
A rei hlan ah natlin lo nak le na tlak sam nak mi in an hmu ding ih,
an lo sawisel in an lo ning mei ding. Asinan Pathian na tihzah ih, a
thupek mi na thlun ah cun, zohmanin an lo ningkhawng in, an lo hnawl
dah lo ding. Na nunnak a tep tu pawl hrangah nikhat hnu nikhat na
thlum in na thaw deuhdeuh ding. Khui tawk hmun khal ah na kiangkap ih
a ummi pawl in na nunnak hi hnawksak le nin umza an ti ih, mi huat mi
nun nei tu na si ah cun a pawi zet ding. Pathian tihzah ih a thupek mi
a thlun tu pawl cu khuitawk hmun le ziang vek miphun lak khalah tlemlo
nak an nei lo. Thufim pakhat in a timi cu, “Action speaks louder than
speech” na tongkam ih na sim le na phuan rero a tul lo, na nunnak in
aupi meiseh, hmual a nei in, a ring sawn. Kan nitin nun hi mi siar
tlak le cawn tlak a si maw, Daniel le a rualpi pathum pawl cun Babylon
ram uktu siangpahrang Nebuchadnezzar hmai, Meipi sung le Kiosa hrang
puk sungah an nunnak hmang in an phuangsuak.
Thu Net Nak
Hlawhsam nak thawn a khat mi hi leilungtlun ah hlawhtlin nak hawl in
thazang cahnak, fimnak le thilti thei nak a phunphun suah in kan mah
le theitawkin kan zuam. Minung tampi in inn le lo tha, sum le pai
tampi an neih ih, an fim an thiam nak ruangah nun hlawtling ah an
ruataw sual theu. Leitlun thil le ri parah nun hlawhtlin nak timi a um
lo zia fiangten Solomon siangpahrang in Thufim cauk sungah vawi tampi
in sim mi cu, “Zianghman an silo, zianghman an si lo; Thil hmuahmuah
hi zianghman an si lo”(Thus.1:2) tiah a ti. Mi ih hmuh theih mi le kut
ih tham theihmi leitlun thil le ri cu caan khat te ah a cem in a ral
theu. A sinan nun hlawhtling na sinak dingah Khrih in na hlawsam nak
nun thinglamta ah a theh ih, leilung tlun minung hmai le Pathian hmai
khal ah a hlawhtling mi nun thuthup nei tu na si zo. Na sinak sung
muril kha thaten zoh sal aw, uarawk ding le suanding tlak a um maw, na
tuah mi ziangkim ah nangmai lam cahnak le thilti thei nak ruang ih
hlawhtling thei na si maw, na umnak hmun le ram nei tu hi zo a si ti
na theifiang zo maw, a lo sersiam tu Pathian ih zangfah, ngilneih nak
ruang lawngah tui ni ah hi dinhmun ih na din nak a si, tha ten ruatsal
in a mah tihzah nak le a thupek mi thlunih nun a cu zo. Cui nun
thuthup a nei tu pawl cu riah siat beidong le aanhai ih an um lai caan
ah lungawi nak nun thuthup an nei, farah zonzaih nak le ziang ih siar
lo mi dinhmun an sinakah hnangam nak nun thuthup an nei. Cu mi pawl
lawng hi leitlun famkimlonak ram ah hin famkimnak nun nei tu an si.
Dr. Thawng Hlei Sum hi Thipcang tefa lakih ca thiam kan neih mi
pakhat a siih Pi Ngun Bil le pu Than Cung Nung Singai tei fapa upa bik
a si. Tunah Bible Tlawngsaya `uan in Yangon ih ummi a si.
***********
IN SUALPI DING MAW KA LO KAP THAT DING?
Ngun Zawn Thang
Ralkap pawlin an ral pawl an do neh theinak dingih hmanrua `ha bik cu
an meithal a si. Cu vekin zumtu pawl khalin kan ralpa Setan kan doneh
theinak dingih hmanrua `angkai zet pakhat cu THLACAMNAK hi a si.Daniel
ih thlacamnak cun kiosa rilrawng ih kaa ang pawl cip thei loin le a
cip pawl ang thei loin a tuah.(Daniel 6:22). Curuangah zumtu pawl cun
thlacamnak in ral do cio uhsi. A fale pawlih aunak aw let dingin
Bawipa cu a ralrin ringring. “I ko awla ka lo let ding” Jer 33:3.
Vawikhat laiah khua pakhat ah ruangrai `ha le a mawi zet mi tlangval
pa khat a rak um. Cu pa cu Pathian ih kawhnak aw a theiih a dam sung
Pathian rawngbawl dingin a pumpe aw ih hlawhman khal zianghman neilo
in a damsung hmuahhmuah Ramthim ih Missionary hna `uan dingin a pok
suak. Zumlotu pawl umkhawmnak khua pakhat a va thlengih an khaw
Lalpai’ inn ah a va `hum aw. Cunah cun nihnih a cam. Ngel le celah an
lalpai’ fanu in a rak ngaizawng tariai. Fala nu cun ziangtin so ka
thlemthluk thei dan ding tin nasa zet in khua a rak ruat. Cu laifangah
an veng sungah mithi an um ngelcel ih fala nui’ nu le pa cu khawhar
topi dingin an feh.
Cutin a nu le pa um lo sung sun`hing ah fala nu cu
Missionary pai hnenah cun “ tlangvalpa, Kei hi tui kum phunhra
camibuai phi ding ka siih camibuai ka on theinak dingah ka lu parah na
kut suang rori ih thla in camsak ding ka beisei, in zangfah thei pei
maw?” tiin thu ngai thlak zetin a sut. Tlangvalpakhal cu “E, ka nau
nu, cucu ka hna thupi bik a si, thla lo camsak dingih in dilnak parah
ka lung a wi tuk” tiin hni uamso phah in fala nu cu cibai a vun buk.
Cutin fala nu cun tlangvalpa cu a hrangih thlacam sak ding in a ihnak
khan (room) ah a hruaiih tohkham pakhat parih a toter hnu ah, Fala nu
cun “Tlangvalpa ka lo dil vekih thla in camsak ding ruangah na parah
ka lung aawi tuk lakphak ka lo tuahsak ta dingih na in thluh in in
camsak ding maw” tiin lakphak a tuah sakih a pek.
Cui’ tlangvalpa cu lungawi le hnangam zetih umin thla ka cam sak
hlanah ziang Bible bungcang ha siarta sehla `ha ding aw! tiin a
lakphak hman in man cuca lole khawdang khal tang man lo khawpin Bible
a kau ih a siar rero. Cu lai fangah fala nu cun pindan sangka cu tawh
a rak kalh thup hnu ah a kor a phelh ih a rosaih tla a vun phelh hnu
ah a hni a vun phelh bet lawng hman si loin a nuamtuam tiangin a phelh
aw thluh. cutin Eden suit ih a um hnu ah , a lukham hnuaih pistol
tharte (Original Packing) cu a vun la ih tlangval pai cal zawnah a
meithal hmuah `eng`eng in a hmai zawn ah a va ding; “ Tlangval pa tui
sun ahhin duhhril ding pahnih lawng na nei, ‘In sualpi ding maw ka lo
kap that ding?’ pakhat khat hril aw” ati. Tlangvalpa ih a hun zoh cu
tuksum le hahiauza a si ko.
Hmansehla tlangval pa cun , “Aw falanu na duh vek cun si ko seh,
Asina cumi ka tuah hlan te ah minute pahnih sung te’n `ongnak caan in
pe ta aw” a ti. Fala nu cun na duh mi cu tuah ko aw” a ti. Cu le veten
tlangvalpa cu a kut pahnih pharh suakin dunglet a hoi ih, Pathian
hnenah thla a cam, “Maw Bawipa, tui sunah ka parih hi tivek thlemnak
na thlenter rungah lungawi thu ka lo sim. hih thlemnak hi na hmin
sunlawinak dingah in doneh sak hram aw” Amen. tiin. A dunglet a hun
hoi sal cu falanu a hmu nawn lo. amahten ningzak vansang in a
thuamhnaw hman hruh sal thluh man lo khawpin a rak tlanhlo a si cu...
Thlacamnak hi a va rak poimawh em!
Tui sun ah zumtu nang le kei hi teh, hi tlangvalpai’ dinhmunah ding
nungla ziang tin ha kan san ve ding? Amen, jehovah Jireh kan ti mei
hial a zumum mei lo maw..? Ziangah tile amah ra thlemtu kha mi menmen
tlunlam a khua ih a upat bik mi an lalpai fanu a si hleiah a hmel le a
ruangrai a `ha fawn. a awmbawr, a sentlung pawng laifang ih sentlungpa
mumte vek hahiauza a si lawng hman si mei lo in, a tawtit a `ha fawn,
Cui hleiah a taksa len ngo hemhem kholh lo khalih suantlak an ti vek
rori a si sikhawh nang le kei ih ton mi si bang sehla ziangha kan bang
ke? kan khadi for kuahko men lo ding sawm?
Curuangah zumtu pawl in sual lakih kan tlan kan lennak ah thlemnak
nehnak dingah siseh, ralnehnak hrangah siseh kantuah`uannak ih
hlawhtlinnak umsun cu thlacamnak lawng hi a si ti theiin thlacam
hidaithlang hlah uhsi!Bawipa Jesuh in, “Thlacamnak dah ti lo, thilang
zianghman in hi bangtuk cu a dawi thei lo ding” (Matthai 9:29) a ti.
Thlacamnak thawn ral kan do ahcun kan ralpa seta a duai dingih kan ram
le kan hnam, kawhhran khawtlang le inn sungsang ah nuam le lungawi in
nehnak puanzar kan zar thei ding a si.
Thla kan cam ka timi cu kanmah te kan tuah thei lomi in tuah sak
theitu kanmah hnakih cak sawn hnenih thu kan thlen khi a si.
Ngun Zawn Thang hi Thipcang tefa lakih calai lamih mi thaw kan neih
mi pakhat a siih rev. ~ha Nei Thang le Pi ~uan Nei Tlem tei fapa
nauta bik a si. Zirnak lamah Cozah tlawng phunli hman onglo a sinan a
mai’ zuamnak in BD tiang rori ~heh suaktu a si.
----------------------
THIPCANG PRIMARY TLAWNG THUANTHU TAWI
By: Saya Tin Hlaing
Tlawng phuanh ni : 2-9-1991
Tlawng phuanh ni ihsin tui sun ni tiang Tlawng sayakyi in `uan saktu pawl;
No. Hmin `uan Caan
1. U That Hlun 2. 9. 1991 - 31. 3.1994
2. Daw Iang Par 1. 6. 1994 - 31. 3.1996
3. U Cung Ngun Sang 16. 9.1996 - 15.12.1996
4. U Tin Hlaing 27. 8.1997 - Tui ni tiang
Tlawng kan ngah ihsin kum nga sung tlawngta sawmthum(30) tlun lam kan
nei ringring. Inn thawng kan `umih tlawngta khal kan nei mal vivo.
Tlawngta 25 hnuailam tiang kan `um. Pathian lamhruainak in kumtin ten
Camipuai ong Rizal (atmif pm&if;) `ha ringring.
Tlawng inn thu;
1989 kumah khawsung nu le pa pawlih thazang in a sau 42’ le a vang
20’ a san 9’ a tlun khuh di cih mi le a pharah Mau cik mi in din a
si.
1997 kumah UNDP bomnak kan ngahih a sau 42’ le a vang 20’ a san 9’
le zungkhen kan bet. A tlun khuh Rangva le a phar thingphel in sak
`hat sal a si.
Tlawngta pawl ca zirnak hrang khung le tohkham pawl Falam ih um Pu
Hrang Lawm Thang in in tuah sak.
Kum tinten Zongte tlawng uksuh khua 14 Zuamawknak (lehpannak le Ca
thiamnak) neih ringring a siih Pathian lamhruainak in laksawng ngah
tam bik pawl kan si `heu. Bawhlung sit zuamawknak ih laksawng kan ngah
mi pawl; Khap 7 bel - 1, Khap 6 bel -1, Kepli pi -1, Thipcang khua
tlawngta pawlih fimthiam zirnak hrang private saya laknak ih in bawmtu
pawl hmin le in bom kum pawl run tarlang sehla;
Bawmtu Hmin Cazir Kum Bom zat
1. Tv. Joseph Lal (USA) 2002 - 2003 Ks. 100000/-
2. Tv. Joseph Lal &
Pa San Hlei tei unau (USA) 2003 - 2005 Ks. 120000/-
3. Tv. Jerimiah, Nu Ngurte le
Pa San Hlei tei unau (USA) 2005 - 2006 Ks. 100000/-
4. Tv. Hrang Lian Kap (USA) 2006 - 2007 Ks. 200000/-
Recorded by (Tin Hlaing)
Headmaster
********
THIPCANG KHAW THUANTHU TAWI
Pu Hrang Lawm Thang
Pu Khuang Ceu hi nupi pathum a nei.
1. A hmaisa bik a nupi cu Khuang Fam ( Duhkawhnak - Raw Khet)
Thlanrawn khaw mi (Alhlut hrin) a siih fapa pakhat a nei. Thang Bur
(Tlauhmun Lal)
2. A pa hnihnak ah, Thlanrawn Lal fanu Ngun Sin (Hlawnceu) hrin a
neiih fapa pa khat a nei.Lal Sia Lo (Cerhmun Lal)
3. A pa thumnak Hniar Za Tawl (Sialkhen hrin) a run neiih fapa pa li an nei.
1. Kei Cung Nung – Rallang Lal
2. Za Kham – Ngalti Lal
3. Tlung But – Khaute Lal
4. Run Ceu – Zongte Lal
Pu Run Ceu hin fapa pa nga le fanu pathum a nei.
1. Van Hnuai Khup – Zongte Lal
2. ~ial Cung Nung – Ngalan Lal
3. Lian Thang – Thipcang Lal
4. Hlawn Thang ( Pacik ) – Cirhpi Lal
5. Van Hmung – Lal `uan man loin a thi.
A fanu pawl;
1. Lian Tlem – Haimual ah khua a ken.
2. Mang Kai -
3. Ngun Par
1899 : Zongte khua ih Veng pakhat dinhmunin din a si. Khaw dintu
Pu Lian Thang
1923 : Kumah inn khi 21 an si.
1934-35 GVP No. 88/20 f vekin W.P Mac Donal A.S Falam in Zongte
thawn Ramri a hung `henin khua
pakhat ih pom a si.
1947 : Kumah inn khi 27 hrawng an si.
Lian Thang in fapa Bawi Sum le Thang Ling a nei. Bawi Sum san tiangah
Zongte ram an thlo ih a nau Thang Ling sanah ramri hi `hen a si.Pu
Thang Ling cu kumhnih a lal in fapa nei loih a thih lala ruangah
Thipcang khua cu hngaktu Lal nei lo in an umih Zongte ihsin an rak
cem.
Pu Bawi Sum tei' ruangpomtu Ngailan Lal Pu Mang Ling (Mang Hlei Khup
pa) cun Thipcang ih Lal hna `uantu dingah fapa dang a neih lo ruangah
Pu Hlawn Thang (Pa Cik) ih fapa upa bik Pu Tai Tam cu 4-2-1939 ah
Thipcang Khua ih Sadawt puithiam / Lal hna `uantu dingah a ret. A lang
(Temporary) a si. Pu Mang Ling a thih hnu ah Lal hna a run kai lan ta.
1948 kan Kawlrampi in Mahte Ukawknak (Independence) a ngah hnu ah
Council hrilawknak a umih cuisin Lal Hlun san a cem.Cui sin Pu Bil
Khuai (Sang Bil Thang pa) in Lal hna a run kai. Hih kumah Innkhi 27
hrawng an si. Thipcang khua ih an rak biak mi khawhrum cu Seletun
tlang a si. Seletun huai hin a rak tizawnzai tuk hai. Thangthar an
semih an falat tlangval zawngah an thi cingcing. Curuangah cungkhuanu
in Thipcang khua ah thangthar nonawn sem a sianglo ti tiangin an rak
ti.
Thipcang khua a din ihsin tuini tiang cakkhai innkang tum hnih lawng
kan tong. Cupawl cu: (1) Hmunhlun umlaiah Inn 4 tumkhat kangah a kang.
(2) Kum 1978 kumah Pu Lal Hual tei inn a kang.
Khristian An Can nak:
Kum 1944 ah Pu Bil Khuai ih ho in Pathian an rak awi thawk. Khristian
sinak Golden Jubilee khal 1994 kumah kan rak hmang zo. Pathian in
caantha inpek a sile, kum 2019 ah Diamond Jubilee dar kan tum thei ve
ding.
Thipcang khua ih danglamnak cu a khaw neitu bikih kan ngai mi khaw
lal Pu Tai Tam teisung hin santhar a rasuakih rirai biaknak ihsin
Pathian nung biaknakih an rung can tikah do loin anmah sawn Khristian
ah an lut. Khristian ih lut a phurtu lamah an tang hi a si.
Thipcang khua Pathian an awi ihsin thawkin tuini tiang zutuan ih eiin
hawl an um lo. Cuihleiah Pathian nung an biak hnu cun thangthar thihlo
hi a nep sutsi.
Thipcang Khua ih Lopil Neih Zat:
(1) Lopi le canghmun cem pil - 5
(2) Canghmun pil - 5
Mi Hmaisabik Pawl:
(1) Lal tuan hmaisabiktu - Pu Lian Thang 1899
(2) Pastor `uan hmaisabik le Zongte Middle School din
thoktu- Rev. Nun Pum, 1955
(3) A cozah hna`uan hmaisabik- Pu Hre Lian Khuai
(4) Nunau hlawh neiih Pathian hna`uan hmaisabik :
Pi Tawk Nei Tlem
(5) Puan`hit khawl nei hmaisabik - Pu Nun Pum (Ngun
Kip pa)
(6) Rangva Inn sak hmaisabik - Pu Pual Kip Thang, 1965
(7) Ralkap `uan hmaisabik - No Thawm Thang le
Run Hnok
(8) Lairam kulh aiawhih leh zuamnak teltu pawl:
a. Salai Joseph Lal 1997 (Karatee) Kawlram pumah 2nd
b. Mai Ni Kai Sin 1999 (Volley Ball)
c. Salai Kap Lian Khum 1999 (Chinlung sit)
(9) Motor nei hmaisabik - Pu San Thawm Ling 1982
(10) B.A ong hmaisabik - Nu Lal Siam Mawi (1986)
(11) Sele kap hmaisabik - Pu Ngun Hlei Sam
(12) Inginneer kan neih mi pawl:
a. Mai Ni Sui Men, BE (Civil)
b. Salai Rih Lian Thawm BE (Electric)
c. Mai Lal Hnem Chhung BE (Telecomb)
d. Salai Ram Din Lian BE (Electric)
(13) Sibawi (Doctor) hmasabik - Salai Ngun Lian Thawm
(14) Sih-ni hmasabik - Mai Ngun Cer Thluai L.L.B.
(15) Buhdeng khawl nei hmaisabik - Rev. Tial Kulh
(16) Sakhua nak lam ihsin ramdang tlawng tambik- Rev. Thawng Nei Bil
(Singapore tum 3, Malesia tum 2, India tum 2, Phillippines tum 2,
South Korea tum 3, le USA tumkhat)
(17) Sa Kap tam bik - Pu Zai Rem Thang Sakhi-170 tlun, Ngal - 63
(18) Hla phuah thiam kan neih mi - Upa Lal San Hngak, Salai Ngun
Duh, Salai Pa Tlan
(19) Acozah tlawng saya tuan hmaisa bik -
Pa No Tawk Kap (1987)
(20) Fulltime Evangelist hmaisa bik -
Amos Thang (1985)
Hi hi Pu Hrang Lawm Thang in mipi hmai ih a sim mi a si.
**********
THIPCANG RAMIH KAN HMUH THEI MI THIL PAWL
Van Ceu Thang
Thing le Rua
Ai-erthing, Ai`ek, Biangkawk, Belkal thing, Bomba, Car, Cal, Dumte
thing, Fa, Faizawng, Far, Far`uah, Hankal, Hawihling, Hnah`hu,
Hrikhau,Hmukkung, Hnuncum, Hriang, Hrumhrial, Hrupi, Kal,
Kawihkawlem, Kawhtebel, Keifang, Khiang, Khuaihnawk, Khukthli, Khum,
Khumkhal, Kiar nu & pa, Kuh`am, Kulh`huang, Lai, Lalruangsevuakfung,
Lenhmui, Lifei, Luangtuai, Mau, Matlai, Memu, Ngambawm, Pangkhau,
Partiam, Pauleng, Phette, Phitte, Pisir, Ram`hulh, Rangrawk, Rawpi,
Rawngkhaw, Saihawi, Saihrem, Sam`awn thing, Sarzuk, Sasua,
Sathinhrel, Sawltan, Sawkhlei, Sialcan, Sihzo, Sihhlingkhing,
Sunhlu, Tat, Tawlthak, ~ehhawr, Thal, Thanvawng, Thakthing, Then,
Thinghia, Thingkhawn, Theipi, Theithip, Thal`eh, Thliahniar,
Thuangthi, Tlangsam, Tum, Tumpang, Tuaihabek, ~hil, ~ung, Vaiek,
Vangfeu, Vangfik, Vantlang, Vaube, Vawngvai, Vokpi thing, Vomha,
Vul, Zaiko, Zaizum, Zamsel, Zangze, Zuang,
Aibu hri, Di, Farahhri, Hanghuh, Hnahbial hri, Huaihang, Hrupi,
Inn hri, Kawipi, Phenhru, Samkir hri, Tlaperhri, Tutuleng,
Uitebusul, Vompi tilhmul, Zawngkai hri, Zunthu hri, Arlei,
Japan har, Khuangringngai, Lawng`eng, Meiro ek, Pa arti, Paleng,
Panalbawng, Papar, Pasi, Pa-uithin, Patarhna, Phaipheng, Phawk,
Pingte, Pinu pat, Puanpihar, Sakhi pat, Samkir, Semeibawm, Sengerh,
Sekhukthur, Sentlungpa, Taham, Tawcephar, Tazap, Thip, Thanthing,
Thingrawppa, Tlangak `hi, Uipuk, Vaihar,
Cin Deuh Mi Pawl;
Aisi, Aire, Aitebawp, Aalu, Anbawng, Ankha, Ankhapi, Anthur, An`am,
Apple, Awza, Ankha, Ba, Bawnthur, Bawkbawn, Behlawi, Bete, Behrum,
Bepi, Bepi thlanei, Busul, Caleti, Cangkha, Daidim, Dawhhlei,
Dawnzuk, Faisa, Fangcang, Fangngai, Fanghma, Fu, Grep, Hai, Hmazil,
Hlamhmai, Hmakphek (phektereng, phekpi, phekvantau) Hnuhnun, Hra,
Japan zawng`ah, Japan Awza, Kawlhra, Kawlhang, Kawpi, Kawlthei,
Khakhuan, Khasuan, Khasuan sen, Kuhsi, Lengmawser, Maipawl, Mekei,
Mirang sunhlu, Mungla, Nicia, Nimte, Panhnan, Pears, Peni, Purawng,
Rahnal, Rangkehnah, Remhmui, Rultuban, Salad, Sapthei, Sam`awk,
Ser`awk, Serthlum, Sihmui, Sibung, Theihmu nu, Theihmu pa,
Thingbawkbawn, Thing kawlhra, Thingthelhmu, Tanphaza, Tan`he,
Thiing, Turbung, ~hawphat, Umpawng, Vainim, Vaisunhlu, Zamer,
Zawng`ah,
Sumcang thlai ( pumcawm awknak tlak pawl:
Fangcang, Vainim, Hmakphek, Kuhsi, Sawhthing, Grape, Serthlum,
Tanphaza, Nicia, Panhnan, Mipe, Bete, Behrum, Khasuan sen, Daidim, Fu,
Zawng`ah, Thingbawkbawn, ~hawphat, Bawnthur, (Kan khua hi Pursum
leilawnnak lamzin `ha kan neih ahcun kan thil cinmi hmuahhmuah hi
lennak ah kan hmang thei ding nan...)
Senhri (Parrang, Par aire, parsen, kawhhol, nauban), Sawkhlei, Saron,
Rose, Cuailopar, Parpi, Pumpuluk, Tawtawrawt, Bawhlung pangpar,
Zanrimhmui, Bethlehem par, Dipapar,Ngaruh par, Zawhtekuak,
Thipcang ramih vate phun um thei pawl;
Varit, Vavu, Ramar, Lenglawi, Valah, Kharhkhang, Vanim, Buarcawm,
Cirhdawt, Ngathur, Cembai, Cinrang, Damhlum, Muvanlai, Mu arla,
Mulukolh, Vahai, Biakbairawk, Kaakut, Vahui, Tlangak, Thuro,
Ramlaileng, Tlirlung, Sumbuh phunphun, Vadur durpi & durte,
Thlarawnpawngrang, Vangalngalte&pi, Kawngler, Vasuangtuar, thingcuk
phunphun, Dawnkiang, sum, Tlihniar, Thlanthla, Thlamhngak, Cincin,
Ciapciap, Kawlva, Tukkhumbilik, Se`awt, Tlaiberh, Vasawlhring,
Vamitkau, Bingbang, Uihleihli, ~ek`ek, Dumdul, Killaw, Ritte, sun`am,
Peleng, Vanva, Palap, Sambak, Lailen, Cipte, pherphesam, Bawngpi,
Bawngte,
A thah theinak ih hmanmi pawl;
Meithal, Sianthang, Kachinthang, Kawlthang, Vaithang, Sahdar, Becuk,
Surthang, Cehfek, Tilang, Mangkhawng, Tithang, Thangtleng, Kuahli,
Saihli, Hngawngawh thang, Cipte thang, khokhuh, Kharkhep,
Thipcang ramih Ramsa um thei pawl;
Savom, Ngal, Zukneng, Zatum, Tlavang, Sakhi, Kawlkei, Sihal,
Cinghnia, Sawrsia, Savuak, Tlummuang, Sahluk, sangkheu, Ramzawhte,
Sahngarte, Zawng, Ngau, Aisuang, Sangaupar, Meingan, Vawrvok, Sakuh,
Satleng, Saphu, Sahrem, Sabek, Thangkawng, Cumkheng, Sahrivaithun,
Thiahlei, Biang, Ceheng, Zuhrei, Zuthal, Zura, Hnamram, Cangping,
Caicim, Sinthir, Butlak phunphun, Laiking, Ngangdol, Saphai, Rulha,
Cawngawr, rul vankai, Rulngan, Limpi, Rulhlai, Rulmuk, Cirh rul,
Cang-ai,
A thah theinak ih hmanmi pawl;
Meithal, Vaithang, Kawlthang, Thirthang, Cehfek, Tilang, Mangkhawng,
mangkhawngpi, Kuahli, Saihli, Hngawngawh thang, Kharkhep, Palphum,
Cawnkiang Kar (Saihli & Kuahli),
Ramtawih dan: Hrangfir, Tholaw, Riak ram tawih,
Rannung vulh mi
Vok, Uico, Caw, Sia, Rang, Na, Kel, Beram, Zawhte, Ar, Bruilar ar,
Rampai, Mandali,
Ti sung um pawl
Nga rul, Ngaler, Nga-hrah, Ngalaiking, Ngathinghar, Nga berbek,
Lengphar, Ngata, Shwewa, |iolim, Ngata lungbok, Thaisawn, Ngavang,
kamkualpui ngavang, Tuaizu, Dawn`ial, Nga siodawlh, Kaikuang, Cengkol,
Ngakhing, Ngafungthul,
A thah theinak ih hmanmi pawl;
Sur vorh, Lenkhang zar, Dynamo, Sio thlak, Tili thehkang, Zelitin,
Ngahring dawi, Ngawidawn, Taife ciah, Ngathliar & Hruburh tivek pawl
Thipcang ramih Tiva pawl;
Laiva, phulva, thlaiciah va, Zaiva, Kawnva, Hmuanthlang va, Cawmteva,
Cawmpiva, Tlerzangva, Dawhnava, Tuaihabek va, Hriangcang va, (Ngata
kai `heunak)
Laikua ih tili le ticang kan neih mi: Hmawngleng, Nunauli, Liphir,
Lid^m, Pa Hmuak tei lotawn li, Mahlawngli, Lungpherphah, Partiam ,
Kepte , Phulvasuah, Hriangcang, Keptecang, Liphir cang, Thlaiciahva
suah, Darteti minpi cang, Mahlawngli thlang le sak,
Hruburh : Hruburh hi khawsen minung a tum a sen ih kan tel khawm
theinak a siih kum khat sungih kan nomawk venak Puai vekih kan hman mi
pakhat a si. Khaw innhnen thaw khalih kan pawhtonawknak bik khal a si.
Khawsung hruaitu pawlin tlang a au `heu.
Mipa kum 15 cin tlunlam Hrupi tom khat cio keng thei dingin thu an
than `heu. Culen a hru burhni ah Patar pawlin Rap`ing tla an kengih
cun Buan timi sentlung hang a tel len neh a ol ruangah a hmun thlen in
sentlung pawng an hawlih cu mi laiin tidai lak a remcannak hmunah bur
khawmin nauhak rual le patar pawl in an rak cil. Cui sungah Pacang le
tlangval cakvak deuh pawlin hru kual cu lungto parah retin thingtan
thawn a vaw tlurtlo; Fala pawlin tidai an rak theh; Hihi a nawmnak bik
si khalin ka thei. Hru a cip ngah thluh un tidai ah anciah ta ih nga
dap vualvo a si.
Thipcang khua hrawngih Hmun hminthang deuh pawl;
Aalu hmuan, Bethel, Biak inn tlang, C.E Khan, Cawmpi zinih
lengcawlhnak, Cawmte dum, Cirhpi rawn, Dawhhna, Dulbuktlang, Haimual
Cirhpi, Hleka`hit, Hmangaih ih ngakhur, Hmuanthlangva, Hnah`hu kuar,
Hmunhlun, Keicinpai' zatum kahlonak cang, Khawtawrawn, Lenhmun pawng,
Lungphah kuar, Lungphun suk, Lungpirawn, Maurawn, Minpi kuar,
Nguntiang khan, Pepawktlang, Pengkhat kuar, Phulva, Sasua kawn, Sazang
cirh,Seletun pawng, Seletun thalngaw, Senpum khan, ThawngIr thihnak
kuar, Thalpi pawng sakta le thlangta, Theite tlang, Tlerzangva,
Thlaiciah va, Vanlingpai khan, Vulrawn
Thipcang khaw kiangih Khua pawl;
East - Khuanglung, Darteti, Uisi, Bungzung, Zahau Dihai
West - Hnahthial khawhlun le khawthar, Tlanglo, Farkawn
North - Zongte, Ngailan, Singai, Salawn, Tlangkawi, Leilet
South - Zahau Haimual, Thinghual, Tikhuangtum, Tlangkhua
********
PU BIL KHUAI IH THU HLA TAWI
By Afa le pawl
Pu Bil Khuai cu Pu Khen Thuan le Pi ~uan Hngel ih fapa neihsun a si.
1911 kum ah Falam peng Thipcang khua ah a suak. Mirang Cozah in,
Kawlram a rak uk lai ah Mirang ralkap a rak `uanih (Chin) Laica siar
thiam le ngan thiam a si.
1938 ah Zongte khua Pu Than Khup ih fanu Pi Thiam Kip |ial thawn an
rak nei aw ih, khuangcawi tum in Thlailam le Sehra an rak that. Cumi
lai fangah Mizoram ihsin Pathian thu a rung thlengih 1944 ah Baptist
Kohhran a rak din. Kan khua Thipcang ah cun Pathian thu rak awih
hmaisa bik a si. Amah ih hohatnak in Biak Inn an rak sak. Pathian thu
a awih ruangah lo ram tiang tla an rak pawmter siang lo, harsatnak tam
pi tuarin kan Pathian hrangih rak zonzaitu a si.
Zahau Lal hlun uknak a cemin, Cozah in Lal (khawbawi) hrilawknak an
tuahih amah hi Thipcang khua ah mipi hrilnak in Lal ( khawbawi) hna
`uan hmaisa bik le `uannawn rerotu a si. Cule Pathian thu thawn
khawtlang kaihruai hmaisabik tu khal a si. Amah hi mi’ zawnruat thei
zet le mi zangfah thei zet a si ruangah miin an duh thei zet.
Amah hi thlacam nunnei zettu a siih ni khatah voi sarih (7) thla a
cam `heu. Cui hlei ah inn sungsang thalcamnak in neihpi thei ringring.
Kan biak mi Pathin a `ihzah ih Zumnak nung a neihnak, upat sunlawih a
peknak le a nun duhnungza pawl hi a fale pawl kan mitthlam ah a camin
kan theih hngilh thei lo a si.
November 11,1979 kumah a ren mi a Pathian hnenah in cawlh san.
Fate 10, Mipa (5) le Nunau (5) in nei.
No. Hmin Tui’ umnak hmun
1. Sang Bil Thang Tithim, Kawlram
2. Sui Ir Thang (late) Hruai Kawn, Mizoram
3. ~ha Kip Men (late) Tahan, Kawlram
4. Bual Kip Par (late) Thipcang, Kawlram
5. ~ha Nei Kil (Kiltawi) Aizawl, Mizoram
6. Lal Tu Champhai, Mizoram
7. Sen Kip Sung Van Zau, Mizoram
8. Rev. Lal Thawm Lian Thipcang, Kawlram
9. Sawi ~huam Ottawa, Canada
10. Tawk Nei Sung Aizawl, Mizoram
********
Thipcang khua ih Pastor hmaisa bik
REV. NUN PUM (1917 - 2008)
Upa Van Sum
Rev. Nun Pum hiVuite hrin Pu Za Ceu le Zahau hrin Pi Doi |ialtei
fapa nauta sawn a si. Falam peng Zahau uk sung Z. Haimual khiua ah
1917 kumah a suak ih a nauhak tet laiah Darteti khua ah an rak vaiih
hih khua ah a `hang lian. hih sanah biaknak dang um loin khawvel
(rirai biak) hlir an rak si. Pathian a rak awi thok dan.
Darteti ram Kamhau pil timi an thlawh kumah an lo le Pu Ngun hmung ih
lo karlak ah satleng puk timi ngaw a um. Cui satleng puk cu a huai
ruangah an `ih zet hai. Cui ngaw thing parah rit an fut ringring
ruangah a lo hnen pa Pu Ngun Hmung cu a sawmih an va hau. A hrek hman
an hau man hlanah a mit a thim thluh ih zianghman a hmu thei nawn lo.
Cutik ah a rualpa Ngun Hmung hnenah “ ka mit a thim thluh, i hruai
awla i tlunpi aw” a ti tikah ngun Hmung cun “ Ai cuvek ka `ih” a tiih
a tlansan. Cutin a rinhmang in lei dap vivo in an thlam lam a hun pan,
van`hat ah an zaute ban a hun pawk ngah cukci ih cutin zaute parah a
hung kai. Cucun Ban pahnih pharin, zabawng luailo in “Maw Pathian, a
nung mi Pathian taktak na um a si ahcun ka aunak aw hi i run theih sak
hram aw. Khawsian hnakin na cak sawn ti ka lo thei. Tui sunah satleng
puk khawse pawlin ka mit an phorh ih an dolh thluh zo, Pathian nung le
cak sawn na um a si ahcun khawse pawl pum sung tleng zo khal phawrh
suakin ka mitah in bun sak thei ti ka zum a si. Ka mit khua i hmuhter
sal a si ahcun ka lo awi dingih ka dam sung na thu ka tlangaupi ding a
si, Lal Isui’ hminin ka lo dil” tiin a `ongtai ih Amen a ti zawngah a
mit a hung vang puppi. (Hi lai ah Pathian a rak awi hrih lonan Pathian
awi pawlih `ong`ai cemnak Lal Isui’ hmin in ka lo dil an timi kha a
rak theih ruangah hitin a ti theinak a si.) A mit vangin khua a hmu
thei sal cu a lungawi tukin zaute parah a lam ciamco. A hung tlungih a
zanah mang a man. A mang ahcun Congtui khawmi Pu Hnokbuta in, “Tui hnu
ni 7 ah Pathian thusimtu pawl an ra dingih Pathian rak awi aw, Pathian
na awi lolen na phar dingih hnarpawn ah na um ding” a rak ti. Cu
ngaingai in cui hnu ni 7 nakah Rev. Lian Piang le a rualpi pawl an ra
thlengih cuisin Pathian awi (Kristian) ah a rak lut.
Pathian hna`uan a thok
Hi lai san ah Kawhhran dingin Pathian thuawi pawl an um hnuaihni nan
thungai thlak ih Pathian betu an um reprai lo. Voikhat cu a mang ah
van tirhkoh rual pawlin, “Bible kan lo zirh dingih Pastor na `uan
ding” an rak ti. Cathiam bembem lo a si ruangah in zirh thei zik lo
nikhat hman ca ka zir dah lo pi tiin thungai thlakin a rak el haiih
vantirhkoh pawl cun, “ milai ih zirh mi hman in an thiam thei awkah
kannih ih zirh thiam thei lo a um lo, a thinphang awhlah” an tiih an
lakih nupini tumpi in a cawiih a hmaiah Bible cu a kau in Vantirhkoh
dang 4 pawlin a siar an zirh. “Bible kan lo zirh zo, tui hnu ah
mithiam thar Degree sang zetzet an rung suak ding nan Bible
theihnak ahcun an lo bang cuang lo ding” tiin an sim. Cule “Bible a
pengih na sim a si ahcun hitin an tiih a hnakah fungthul ih dawh vekin
an sun zukzi ih Aih tiin a sip zuakzi. Hivek in na ton lo ahcun
Pathian thu a dik in ka phuang ti rak thei aw mei aw” tiin an cah ta.
Bible siar a thiam thok dan
Zing khat cu khua a van veten rit kil dingih a feh zawngah Bil Kai
nui Bible a sangih lo ah a keng. Pathian hnenah a `ong`ai ih Bile siar
cu a thok. cui ni cu sunvu in a siar in Matthai bungkhat cangkhat a
siar suak thei. A hung tlung cu lungawi emem in a Pathian awi pi pawl
hnenah “Bible ka siarthiam zo kan khawm aw kei uh” a tiih annih pawl
khalin lungawi emem in Bible siar na thiam tak hmanah cucu simaw kan
duhthusam an tiih Bil Kai nui’ innah an khawm aw. Pathian Thlarau in a
thuam ih A siar thiam sun Matthai 1:1 cu siarin nazi 3 sung lai thu a
simih an khawp thei lo. An lakih mi pakhat tla cun leilung khal pal
loin khuktiang tlunih veivak rero in a rak hmu an ti. Athaisun khal a
rit kilnak ah a keng salih Matthai bung khat pumpi a siar suak thei.
Nithum sungah thuthang`ha Matthai bu a siar suak theiih cui kum rit
kil sungah thukam thar a siar suak thei a si. Holy Bible hi vei 7 a
rak siar suak ih mi hrek khat pawlin, “Kan Bible hi urkang ta bang
hai sehla Nun Pum in a ngan suak thluh thei thotho ding” ti tluk
tiangin an rak rinsan.
Pathian Rawngbawl a thok
Darteti khua ah Pathian awitu inn 3 lawng an rak umih mi dang pawl
khal Pathian awi ve dingin an sawm `heu. Pathian thu awi sawmawk hi a
rak har zet. Pathian awi pawl cu an rak hua tukih miphar tlukin an rak
zoh, cibai buk hman an rak duh lo. |ong`ai sak khal an duh lo, asinan
an theih loten zan`im lai tivek ah an diphun ah kut hngatin an `ong`ai
sak `heu. Cu tiih zan thum zanli an `ong`ai sak mi pawl cu Pathian in
an sunglam a rak hmin haiih Pathian awi in Zumtu ah hmin an thla thei
vivo a si. Hihi Pathian ih hna`uan sunglawi le maksak ngaingai a si.
Harsatnak a tong thok
Zan khat cu khawlak ah Pathian thu tlangau in khawlai a fang. Cucu an
khaw Lal Pu Ngun Kual in a theih tikah a thinheng tukih sun that tumin
namsau thawn a dawi ciamco. Pathian in a humih a pu Khuang tin Thang
tei’ inn ih zu in rero pawlin an rak kaihhrem thei ruangah a sun that
man lo. Asinan bang cuang loin pathian thu awi dingin mi a sawm vivo
thotho. Pathian in a umpi, kohhran khal an rung pung vivo ih kumkhat
a kim cun Pathian awitu inn 10 lai an rung kim thei thlang. Kumnga a
rung kim cun Darteti inn 50 khua ah Laidan ih um cu inn 5 lawng tangin
an khawsen deuh thaw in Kristian ah an cang.
An heknak le thah an tumnak
Kohhran ram a karh vivo ruangah Khaw lal le a tlangsuak pawl hrangah
zu le sa ei in ding a um lo vivo ih an hotu Nun Pum heknak le phiarnak
cu Vuanthok zung le Zipeng zungah thlatin in an thun lut. Pathian in a
`anpi ruangah an tazacuainak pawlah nehnak a co vivo ih an neh thei lo
ruangah thah thei dan an hawl thlang.
Nikhat cu Nun Pum ih lo feh sungah Lal le a tlangsuak pawlin hitin
thu an rak rel. “nun Pum lo mi a hung tlun tikah a cakcak in kan rak
buan dingih kan sawng aw vivo ding, a neh theitutu in nan thluk veten
a pangah nan pal kei a thi ding; cule Lal le tlangsuak pawl hi thu
theitu kan si ding” an ti. Cui thu cu Len Cem pa in a rak theih thup
ruangah a lo mi hung tung cu a vung hmuak ih Lal pai inn zin zawh lo
dingin a vung sim. Asinan Pathian hmin ruangah cn ka thih khallen a
poi lo a tiih Laltei in zin cu a hun zawh thotho. An rak kham ngaingai
ih an rak buan. mi 4 in an buanih pakhat hmanin an neh thei lo. olten
a neh thluh hai. A panga nak cu a nupi ih `apa a pu rori thawn an
buanawk zik ruangah a nupi in a kaihtarh ih an buan aw sal lo.
Pa Nun Pum cu a thin a heng tukih thah in tum ti ka thei tiin sukkhal
a lakih an tonak kiangih sutpi ban a vuakih a lai in a tan, a pek
vurvo. Samsn in lak khabe ruh in mi 1000 a vuak thah bangin ka lo
thawi that thluh hai ding a tiih an laiah hrosuangin sam a cai a her
vutvo ciamco. a `ong ngamtu le a zoh ngamtu zohman an um lo ruangah
himten inn lam ah a tin.
Khaw lal le tlangsuak pawl cun tingaihnak an theih lo ruangah Zahau
Mi uk Pu Thang Tin Lian ih fapa Pu ~ial Dum hnenah an vung fehih hitin
ruahnak a rak pe hai. “Khaw khat mei si loin khawnga nan kawm aw
dingih cuti America ramah nan dawi hlo ding” tiin. A ti vekin Z.
Dihai, Bungzung, Uisi le Khuanglung lal pawl thawn kom aw in America
ih dawi ding thu relkhawm dingah Darteti khua ah an tong aw. Cutin
America ih dawi ding cun an lung a kim tlangih a inn an ram, a
thingkuang pawl an lon sak. A nih khal tuaraw nawn loin Falam Vuanthok
zungah a feh ve. Vuanthok pa khual a rak tlawn sung a siih a tlawnnak
ah a dawiih Ngawn ram Saihmun khua ah a va man. An thuhla cu Vuanthok
pa a sim tikah, Vuanthokpa in, “Kei hnakin an lal sawn a si cu, kannih
hmanih America ramih mi dawi theinak kan nei lo” a tiih hitin ca a rak
ken. “nun Pum hi nan dawi thei lo a si, cui hleiah a thilri nan laksak
mi khal pe sal thluh au” tin a ngan. Darteti a thlen veten a thilri an
lonsak zomi pawl cu a hung lon sal thluh ih Pathian hna `uanin khua a
sa vivo.
Lo Ram an pe duh lo
Kum khat cu an khaw lal le tlangsuak pawlin lo ram an pek duh lo hlei
ah hitin thu an suah bet. “Nun Pum in lo tuah a tum tikah hnahcang
hmuan a si khalle nan long thei” tiin. Lo lawng a hmuh mi tuah a tumih
an lon vivo ruangah hmunruk tiang a `hawn. Lovah ding a neih nawn lo
ruangah Pu Sem Khar in hitin a ti. “Lungnai awhlah keimah in ka lo
seu ding” tiin. Hi an thlawh mi hi bomba va le Zawng`ah va karlak a
si. Buh an tuhih rel 25 an tuh. Kum a hung voi ih a thlawh len voi
khat le sawl hawl lawng a sisi tiin pa`hat ding an zum aw lo zet nan
Pathian in mal a sawm ih han 150 rori an nei.
Mang maksak a man
Zan khat cu a mangah Khuanglung thawi an ramri in Vantirhkoh rual an
rung sukih fangphal pawl a `ha`ha an lakkhawm ciamco ih hmun khat ah
an pen liailiai. Ziang ruangah hivek in nan tuah tiih ka suh tikah
annihin “thawhhlawm na thawh tikah hivekin a `ha`ha na thawh a silen
na pa`ha ringring dingih a sia sia na thhawh asile na pam ringring
ding” tiah an ti. Cuiruangah tuikum nan thawhhlawm lomnak ah Airibual
ih vokthau sumnga lenglo khi vung zwn auhla a sa `hen aw loin nan ei
tlang ding” an ti. Zankhat cu an lo ngalcang in a eisak ih a bawhih lo
taw lam a bawh ih a hmu loih lo lu lam hung zoh na khaw ngalcang in a
rak ei nasa. A rak bawhih a rak kah tikah a zian thun tamtuk ruangah a
saih ih veithum tiang a tlu. A thaizing ah kawhhran pawl sawmin an
dawiih lo fingkhat hrawng an dawi ih a thicia in an va hmu. An hun tah
cu sum10 a si. A lu hman micak Pu Sem Khar in a tlukpi rero. Thilmak
le mangbangza a simi cu cui ngal an phurh cunah Khuanglung kawhhran an
zaten khuangpi le khuangte thawn an ra ih lawmtak in hla an sak,
Ziangha nan ti zik tiah an sutih nan hotu pa in khuang a cawi dingih
nan feh thluh lole nan tihri dingih nan thi ding in ti ruangah kan ra
an ti. Darteti an thlen hlanah Uisi pawl an khaw senin khuang le dar
hawn an rung lala. Annih khal khuanglung pawl ih an ti vekin Pathian
fialmi an rak si. Dartekhua pawl khal khuang le dar thawn an rak hmuak
lala ih khaw thum tawng aw cu an nuam nasa. Rev. Nun Pum inn ah an
thleng khawm ih a thaizing ruai an theh. Mi 300 an kim. An ei thluh
lamlam lo ih sunvu an lenkhawm hnuah zanriah ruai an theh lala. An ei
thluh cuanglo ih a thaizing ruai an kiltlang lala. Cui a hleimi cu an
Pathian an thangthat ruangah a fapa hminah Hrang Lawm Thang a sak.
San kimnak ding langnak a hmu
Zankhat cu a mangah Haimual khua ah Pathian thawn an tawng aw.
Pathian cun cibai a bukih “ Nang le Cong Kheng lawng maw ka hminih
thih ngam” a ral ti. Annih in “ Pathian, nang hmuah na rung tum ih
ziangruangah van ih in lak so lo, zum lotu pawl cu an thi thluh
dingih, zumtu pawl cu van ah kan kai ding si lo sawm” ka ti. Cui thu
ka suh laiah Zongte pawlih khuang le dar awn thawm ah a tawng ka thei
thei lo. Pathian cun Zongte pawlih khuang le dar awn si lo, ka nam awn
a si, va zoh aw a ti. A va zoh tikah Kawlram cu tlangpi in a rak
kulhih vangro vek khawdursen tlanglet in a hung suak ih Yangon khawpi
sung a lu a bun in a hmu. A kiangah mi tampi ril khelkhel khal a hmu.
Pathian in tui na hmuhmi a takin a km hnu ni 3 ah up, up tiin vanah na
kai ding, na lung lo a si len kawtka ih hnahsawl rawp pawl khi up,up
va ti hnik aw a ti. A ti vek cun vanah an zuang thluh. Kha vek khan
vanah nan kai theh ding tiah a sim bet.
Hi laiah Kawlram cu mirang uk san a si. Ukawknak a thleng aw ding ti
an ruat ban lo. Tui cozah pawl khal hi an lal nawn lo ding, a thleng
thei nawn lo ding nan ti khal le keimah in ka thang tikah na mang na
sim a sile na thihnak ding an lo ti khal le na lung lo pei tiah a mang
lala ah an sim.
Cui a mang man mi cu Pathiang rung tum ngaingai dingah a neihih a
fanu Far Hlem Hai paw phahin sun vu teh van lam an zoh cuahco. Pathian
in Haimual khua ih Pu Kam Hnin a fialih a ra tlan ciamcoih Nun Pum a
tawn veten Peter cibai a tiih thu a sim. “ Darteti khua ah Nun Pum cu
Pathian san kimnak ding hmuh ruangah sunvu a ding va sim aw. Tui sun a
si lo na hmuh mi a kim theh hnuah san cu a kim ding a ti tiah va sim
aw ’’ i ti a ti hnuah a kirsal. A tlan zawngah Bil Kai nuin Kam Hnin
cu thingpi tal run in ta aw a ti nan in lo ve a tiih kawtkhen a lan
vurvo ih Haimual ah a tlung sal.
A sim vek in cozah khal a thleng aw ngaingai. 1948 cozah Independent
kan ngah. Coutsil hril hmaisa bikah Darteti khaw lal tuan dingin amah
an hril. Kum 5 sung a tuan. Nainnganzi lam khal ah rinsan tlak a si.
Parlimet hrilawk ding khal ah tazahawtu ah an hmang theu. A duh ahcun
khawvel lam ih lal cuh thei a si ko nan Pathian awi ih pastor tuan a
hril deuh ih a pumpe aw tupti sawn. Independent Church of Burma (ICB)
in Bualte khawmpi ah Tirhkoh ih nemhnget a si. 1955 ah Sin Dihai
khawmpi ah pastor tuan ding ih nemhnget a si. Hi kumah pastor tuan
ding in Darteti in Thipcang khua ah a thawn, Thipcang khua cu Baptist
kawhhran an si ih Rev . Nun Pum a thlen hnuah Pu Bil Khuai siar lo cu
ICB ah an lut thluh. Darteti a um laiah khaw 15 a bial. Khaw dang
hmuahhmuah hnakin Darteti khua ih thawhhlawm a tam deuh. Thipcang a
thlen khal ah an thawhhlawm a tam deuhdeuh ih Biakinn pi an din thei.
ICB cu EFC thawn an thenawk ruangah Rev . Nun Pum cu EFC (Rev .
Lalthanliana) pawl ah a cer. EFC kawhhran ah Pastor a tuan thotho ih a
sinak a kai ruangah 1981 kum ah District Chairman tuan in Falam ah an
um. Kum 60 a tiin a pension. EPC (Robert Thawm Luai) kawhhran ah
Pastor a tuan sal. Cui hnuah a rung kuai le ih BPC ah a tule fa pawl
thawn a thih tiang an um.
1994, Amah kum 77 a tiah Falam Sizungpi ah a thi thawh in a na ih vei
li rori operation tuah a tawng. A dan an zum nawn lo mi a si. Mino 25
hnen ihsin thisen lang 25 thun hnuih hung dam sal a si. Amah hi
thlacam lamah Pathian in a hmangih mi tampi a thlacamnak ah an dam.
Daw Tawk Nei Thluai, Malaria le Kaileng na a thi ding timi khal
Pathian a thi lo ding a tiih a sim mi a dik. a fapa Thomas a motor
mawng a pumna ih mawng thei lo Champhai sizungih an phurh mi khal a
rung tlung thei ding a dam ding a ti mi khal a motor mawng in a rung
tlung ngaingai. Elder Van Hnuai Khal Malaria in Falam sizung ih nili
le zanli ziang thei nawn lo ih um khal a dam ding thu a rak rel cia ih
a dam ngaingai. Cu tivek ih Pathian mi hman le Pathian ih tilhfial
theih pacang tha a si ruangah kum tam tak dam in tuu le fa rual hmu ta
in Pathian in a hnenah a cawlhter a si. Darteti khua pawl tla cun kan
khua rirai biaknak in thaitsaktu a si tiin upatnak an pe a si.
********
Thipcang tefa laK ihsin Zirsang le Hna~uan sang kai cin kan Neih zat
No. Hmin Zir & Ngah mi Pa & Nu
01. Dr. Ngun Lian Thawm M.B.B.S San Thawm Ling Khin Cer
02. Ram Din Lian M.E (Electric) San Thawm Ling Khin Cer
03. Rih Lian Thawm B.E (Electric) San Thawm Ling Khin Cer
04. Ni Sui Men B.E (Civil) Van Sum
No Rem sung
05. Lal Hnem Chhung B.E (Telecom) Bil Thang
Tawk Nei Thluai
06. Ngun Cer Thluai LLB Van Hnuai Thang (Law Township Officer) Sen Doi Sung
07. ~in Hlaing Matric passed Khin Maung Kyi
( P/S Headmaster) No Tawl
08. Lal San Hngak B.Sc., (P) B.Ed Hrang Tin Kulh (H/S Headmaster
Incharge) ~uan Cuai
09. Rev. Dr. Thawng Nei Bil B.Th,
B.RE, D.D Hrang Tin Kulh ~uan Cuai
10. Dr. Thawng Hlei Sum B.Th, M.Th Th.D Than Cung Nung Ngun Bil
11. Dr. Lal Nei Kam B.A, B.D, D.Min No Bawi
Ngen Nei
12. David Lal Lian Hre B.Th, M.Div, M.Th,(D.Th) Rev. Sui Lian Mang
Lal Ram Men
13. Lal Hruai Lian B. Th, M.Div, M.Th Thawng Nei Bil Lal Hming Mawi
14. ~in Mawng Lin B.Sc,B.Th,M.Div(M.Th) Hrang Kip Ling Ca Hlei ~ial
15. Rev. Hrang Kip Zul B.Th., B.D., M.Th Thawng Ir
(D.Th.) Tial Hlei Zing
16. Buan Thawm Thang B.Th, B.D, M.Th Rev. ~uan Kulh Tai Lian Nei Cuai
17. Sailas Lal San Hum B.Th, M.Th Hrang Rawl Thang Sen Ro Sung
18. Fung Nei Mang B.Th, M.Th Khaw Tin San
~ha Kip Men
19. Rev. Lal Rem Thang B.Th, M.Div. Hrang Tin Kulh ~uan Cuai
20. Johnmark Lal Nei Lian B.Th, M.Div Van Hnuai Thang Sen Doi Sung
21. Run Kip Men B.Th, M.R.E Rev. Lal Ro Khuai Sui Lian Tlem
22. ~uan Tawk Luai B.Th, M.Div Piang Hnin Thang ~ha Tin Nei
23. S. Van Biak Ceu B.Th, M.Div Hrang Lawm Thang No Hai Zing
24. Rebecca B.Th, (M.Div) Rev. ~uan Kulh Tai Lian Nei Cuai
25. Rev. Amos Thang B.Th, (M, Div) Hrang Tin Kulh ~uan Cuai
26. Rev. Van Em Lian B.Th, (M.Div) Van Sum
No Rem sung
27. Rev. Lal Nei Ham B.Th, M.Miss Than Herh Hlawn Kip Kai
28. Siang Than Kai B.Th, M.A Tlang Biak Thang Pen Vang
29. Kei Lian Kap B.Th, M.A Tlang Biak Thang Pen Vang
31. Amanda Ngun Hlei Sung B.Th, (M.A) ~ial Khuai
Bil Kai
31. Lal Din Lian B.Th, M.A Rev. Lal Thawm Lian Kei Cang
32. Rev.S. Za Nei Thuan B.Th, B. D Van Hnuai Ling Sa Kip Tlem
33. Salai Lal Lian Bik B.Th, B.D Rev. Lal Thawm Lian Kei Cang
34. Siang Lian Lal B.Th, B.D Lal Hual
Bual Kip Par
35. Mang Than Sawn B.Th, B.D Lal Hual
Kip Hlei Hai
36. ~uan Hre Ling B.Th, B. D ~ial Kulh
Thuam Kip Men 37. Caleb Sawi ~huam B.Th, B. D Bil Khuai
Thiam Kip ~ial 38. Siang Lian Lal B. Sc, M.Th Lal Biak Ling
Lal Ding Lian
39. Lal Ruat Kim (Mapui) B.Th., M.Th. Rev. Khaw Ro Mang
Lal Than Mawi
40. Mai Eng Hlu M.Sc. Pak Hlei Kulh
Nu Lal
41. Van Cung Bik B.Th., B.D.,M.Th. Khaw Nei Tai
Hlawn Nei Thluai
42. Lal En Kawl B.Th., M.Div. Khuang Bual Hrang
Ro Kip
43. Lalchungnunga M.A. (Eco.) Thiam Kip Sum
Far Hlem Hai
44. Lalramchhuanga M.A. (Eco.) Thiam Kip Sum
Far Hlem Hai
45. Van Lal Thlan B.Th., B.D. Lal Tlan Thang
Sap Rem Thluai
46. Ngun Zawn Thang B.Th., B.D Rev. Tha Nei Thang
Tuan Nei Tlem
47. James Eng Van Zar B.Th,M.Div,M.Th Lian Ir
Phoebe Cung Cin Eng ih pasal Sen Ro Sung
48. Rev. Robert Thawm Luai B. Th, (EPCM Founder) Van Hnuai Lian Nu
Ngun Hlei Sung pasal Bual Zing 49. Rev. Dr. Ai Za Len B. Th, M.Div.
D.Lit Khen Theu
Nu Lal Siam Mawi ih pasal (ECMC Founder,) Dal Kham
50. Rev. Khaw Tin Tai L.Th, B.Th, M.Div, (M.Th) San Kip Thang
Nu No Ro Par ih pasal Sa Kip
51. Rev. Thawng Cin Thang B.Th, M.Div, San Thang
Nu Run Kip Men ih pasal
52. Ronald Lal Din Suah B. Th, M.Div, M.Th, (Th.D) Rev. Bual Kham
Nu Mary Van Cer ih pasal
53. Cung Aung B.Th, M.Div, Rev.M.Hrang Sam
Nu Vul Mawi ih pasal Sayama Biak Zing
54. Robert Sui Luan B.Th, B.D,M.Div,M.Th Than Herh
Ni Kai Sin ih pasal Ngun Nei Tlem
Hminsin: Kan theih kim lomi le kan theih sual mi tam zet nan um ding
ti thei cingin kan theih zat te tal tar lang lo hi kan sia a herh
ruangah kan run tar mi a si. Kan lo hrelh pang mi pawlin in rak
theihthiam hram kan beiseiih in rak sim sal ding khalin zangfah kan lo
dil.
***********
DAMNAK DAWI
Pu Lal San Hngak
I. HRI LENG
1. Hmaihuh
Hmaihuh nat a leng pang asile danawknak (Kakuaisii) ah Tetracycline
Capsule hi hmang cia mei uh. Anti biotic pohpoh pek ding.
2. Khuhhip
Khuhhip hi an khua tla a sik tel theu ruangah khawsiksii lam Quinine
tivek pek hrimhrim lo ding. Tetra lawngte hmanhman pek ding.
3. Sungdok luakluak
Nauhak le naute ah a tam bik a um duhih hihi a luak lo ahcun sungpit
si pek mei a `ha. A luak thluh cingcing asile a hmaisa ah luak dannak
pek ding. ~himnak ah Burminton tivek pawl;
4. Santen / Thithawh
Santen natnak hi a virus a bang aw lo nan hrileng vekih a um tikah
felfai ten (thothe fem thei lo dingin) ek pawl phum ding. A sii cu
tampi a um ko nan lei `ul loin ol-aite ih ngah thei mi Aire asilole
sakuh pumpi rep romi aum ahcun pek mei a `ha bik.
5. Thakpherh
Thakpherh ahcun a sii hi ngaihdan a bang aw lo nan mi kip ih ngaih
cio mi cu Kat (Sulphur) le Chloramphinicole mum 2, Penicillin hlum 2,
le Ungsi (sahriak) tla polh in hnih mei ding.
II. RING WORM
Ringvom kan timi ahcun mahte tuah cop sii a `ha zet.Cucu Acid
(Sulphuric Acid) ah metal pakhat khat zinc rangva malte thlak hnu ah
a eiawk `heh in a ti cu (ZnSo4) malte ten hnih awla, hnai a run khuar
lohli mei ding; hnai mei awla hnih sal aw. Hnai khuar bangih a um nawn
lo cun tidai tampi in hnih mei ding. A dam a si mei.
III. HA NA
Ha tinatu hi hrik virus maw bacteria a um lo hrim hrim. Curuangah
thir tlap vekin thil thlum (kurtai) ti pawlin ha ah a tang pang a
sile a dumin tifai lo cun a nget ah a cang. Cucun a tikuar vivo ih a
kua men. cumi kua ah thli a lutih kan rawl eimi in a vun tipit tikah a
na mi a si `heu. Faten cawih mei ding. Asinan a kuatnak ah natnak hrik
dang a luh pang len a saptic thei thotho.
IV. MIT NA
Mit a `hat lo hlanah mitkharh hi kharh mei ding. Ningzah ding a um
lo. Mit thuhla hi kan vun sim taktak cun a sau tukih a `ha bik cu
thimtham ah reipi mit men lo hi a si. Zan men can khalah mit sing thei
sehla mit hrangah cun a `ha bik mei.
**********
KHUA LE RAM HRANGIH PUM A PE AWTU
PA NO TAWK KAP
Ngun Thawm Ling @ Benhur
Taungphila.
Pa No Tawk Kap hi Thipcang khua Pu Hrang Tin Kulh le Pi ~uan Cuai ih
fa unau pahra lak ih a pariat 7 nak a si. Amah hi a nauhak te lai
ihsin mi to dah lo, mi relsiat hmang lo mi asi. mi tlinlonak le
`hatlonak va rel hnakin an `hatnak a theih sun mi te in mi va fak le
thazang pek thiam zettu a si. Leitlun fimthiam a zirnak ah phunhrek ih
sin phun hleili tiang voikhat hman a sung lo. Cu tin tlawng a `heh
veten Acozah hna ah lutin kum 10 lenglo tlawng saya a `uanin, Zongte,
Singai, Falam le Ngawn Khawdar pawlah a rak um. Cun Khankawn khua,
Mizoram khalah Private High School an din thok kumah a rak bawm dah.
Thlatin lakkha suah hngakih um ringring aicun khualtlawnnak lamah feh
sehla `hansohnak a um deuh hmanmaw ti ruatin sumdawnnak lamah a
thinlung a her aw ih khualtlawng /sumdawng in pum cawmawknak a hawl.
A khualtlawnnak hmun le Pathian hna a `uan phahnak ihsin Pathian in a
mah bawmtu ding Fala ~uan Hnem (Hnemte) cu a innsang nu dingah a peih
23-2-2002 ah Falam Baptist Church ah Rev.James ~ial Dum ih kutsih
thlacam saknak in innsang thar an din. Pathiann in mal a sawmih
Sungkua eihawltu ah Pathian in a tuah hai hleiah Tahan Methodist
Campus kiangah Innpi sakin 2005 February thla ah a nu le a pa le nau
le pawl hruaiin hmunkhat ah Pathian malsawm an cen khawm hai.
Pathianih innpi a pek mi khal a hminah “Jakhin House” timi 2Sansiarnak
3:17 Pathian ih a tuahsak mi suangin “Bawipa in a Din” timi hmin an
bun a si. 2005 March 30 ah an Unauza kom aw-in anmah hringtu Nu le Pa
an neihawknak kum 50 kimnak Golden Jubilee, Khristian an rak sinak kum
64 kimnak le Jakhin Run Inn pi Pathian hnen lungawi thusim khawmnak
sunglawi zetin an tuah.
Annih nupa hin rilih rah fanau malsawm an hmu hrih lo nan Thlarau lam
fa hringtu dingah Pathian in a hril haiih an hmuh sunsun te in khua le
ram le Kawhhran pawlah Rundamnak Camping le Crusade tuahnak pawlah a
bul tumtu ah a hman `heu ruangah kan lungawipi ngaingai a si. Pathian
in a zangfah hai ih a thlawsuah a siarter mi tete hmangin Pathian
fialmi hna`uan an sunzom phah thei `heu ruangah miih theih khal an
hlawh phah zet a si.
Pa No Tawk Kap hin a nauhak lai ihsin mahte lawng men hnakih mi tam
sawn hmunkhat ih thil tuahkhawmnak in hlawhtlinnak a suah sawn ti hi a
hmuh dan a si vekin Pawlkom dinnak lamah a tui ih a telnak pawl
Pathian malsawm dawngin an nung ringring hai. Cu pawl tla cu;
1) Thipcang khua Nauhak rual PAWLHLIMAWKNAK Vate Er Puai timi cu a
rualpi `ha bik Pa San Hlei Thang (USA ih um) pawl thawn 1981 ah hram
an rak thokih tutiang run sunzom lanta a si.
2) 1989 Thipcang khua Mino Pawlkom, Thipcang Christian Youth
Fellowship TCYF dinnak ah hmai hruaitu pawl lakah a telih tu tiangin
cawl loin sunzom rero a si.
3) 1992 Thipcang khua in Acozah Primary tlawng a neih theinak dingah
theihtawp suahih `an rak latu pawl lakah a telih cathiam le zirsang
kan neih phahnak hrampi Acozah Tlawng kan neih phah.
4) 1994 Thipcang Christian Golden Jubilee Cansuahnak Managing
Committee ah Secretary `uanvo kaiin a kul a taiih `an latu a si.
5) Falam a thlen hnu1996 September ah Falam khawpi huap Falam
Nunphung Pawlkom dinnak ah a telih Joint Secretary ah hril tlin a rak
siih an hmalaknak cu tui ni tiang nung zetih sunzom rero a si.
6) Falam khawpi thotho 1997ah Lairal Family tuamhlawm awknak dinnak
ah a rak telih Secretary hna kaihter a siih Lairal Family khal tui ni
tiang miih dawt tlakih cak le nungin sunzom rero a si.
7) Mizoram, Lunglei khawpi ah 2005 June ah Falam \ong hmangih Pathian
biak khawmnak Believers’ Fellowship Lunglei dinnak ah hmaihruaitu si
in President hna kaitu ah hril tlin a siih tui sun nitiang
Rawngbawlnak ah cak zetin Missionary mi 12 tiang cawm theitu ah
Pathian in lam a hruai a si.
8) 2010 April Thipcang Centenary General Meeting piin Centenary
Rolung tiih Thipcang Foundation a dinnak khalah in hruaitu lu bik
Director si dingih kan hril tlin mi kha a si. Kan khaw hrang hna `ha
`uan khawmnak ah hlawhtling zetih inhruai theinak dingah thla camsak
cio uhsi;
A thlen zonak hmun / khawpi pawl
Mizoram khawpi bik Aizawl- 1985 ( Caw khor in ke rori in a thleng)
Lairam khawpi bik Halkha- 1986
Kawlram khawpi bik Yangon - 1991
Thailand khawpi bik Bangkok-1998
Malaysia khawpi bik Kualalumpur - 1998
India khawpi bik New Delhi - 2008
A hmuhmi khawpi lakih nuam a ti bik mi- China ram, Yunan Province ih
Shweli khawpi
Pa No Tawk Kap hin a veivahnak ih a hmuhton mi tete ihsin a `ha mi le
khua le ram hrangih cawn `ha pawl ih a theih mi khawl khawmin khua le
ram hrangah mi a sum theu hi ropi ka ti thei zet.
Pa No Tawk Kap tei nupa nun dan ka zoh ih thazang ka ngah mi le ka
hmuh suah mi lungawinak pawl cu; Mi tampi cun Pathian malsawm dawngih
an neihnun veten tefa vangnau ih biak ngam awk loih an um laiah an nih
cu an neih mi kip khi Pathian ih pek mi a si ti an theifiangih
uanawknak ah an hmang dah lo; Pathian `ih sinsin nakah an hmang hi
ropi ka ti; Mi lakih danglam cuangih ka hmuh mi cu an malsawm dawn mi
tete hi Pathian hrang le Farah rethei hrangah an ui lo mi hi a si.
Taungphila vengih an innhmun ah kei Benhur hi inn sak in fialih, “Na
sak thluh len Cawmtu nei lo nuhmei (fala) 3 in an hngak ding a si” in
ti mi ka vun theiih ka thinlung i ra lang cu Pathian zumtu cu kan tam
nan Pathian `ihtui’ nun hi cu a va danglam em ti hi a si. Tunah nuhmei
pathum in man kuan loin an hngak ngaingai a si. Haleluijah.
Culawng asilo kan Laimi hrangah le a hleicein kan khaw hrangah
thil`ul le thupi zet an tuah mi tla hi kan theih tlang cio `ha in ka
thei. Kan khawmi le khaw innhnen pawlin siat kan ton canah sumpai
tampi cemin telephone in siseh, email insiseh, radio hla thlannak in
siseh thu in than ringring hi a ropi lawlaw a si. Cun, lungawinak
hleice kan ton khalah siseh an theih veten phone siseh lungawi pinak
le lawmpinak, duhsaknak hlanin email tla kuatih mawhphurhnak in laksak
`heu mi hin hmundang le ram dangdang um pawlin kan thu hla kan rak
thei mei `heu. Hi pawl hi anmah nupa zuamnak le zawnruahnak a si
ruangah hivek minung kan khua in kan nei hi a sunglawiin kan vannei
tuk a si.
Thipcang Foundation Director `uanvo in kaihsak dingah Thipcang
Centerary Committee in `uanvo a pek mi lungawi tei in cohlan sakih a
`ul mi hna pawl thinlung pe zetih a sunzom mi pawl Thipcang Family
Group Mail in tuah sak mi siseh, Centenary Video kan hmuh thei cionak
ding siseh, Centenary thuanthu bu tlamtling zetih a suah theinak ding
ngaihven in helhkam emem ih `uantu le kan nei hi a va sunglawi ve! Hi
vekih khua le ram hrang a `uan theinak dingah ziangkim theihthiampi le
thazang petu a innsang nu Nu ~uan Hnem hnenah nutling a sinak
sunlawihnak ka pe fawn a si.
Hi thu ka ngannak ah amah ak sut mi tete bak midang zohman thu rawn
mi ka neih lo ruangah a famkim lo nasa ding nan minung sunlawih awknak
men silo in a hmangtu Pathian sunlawinak dingah le khua le ram hrangih
pe awtu le duhdawtu an sinak hi kan cawn ding le kan zir ve ding mi ah
ti in ka ngannak san a si. Pathian in bawng malsawm in thlawsuah pe
vivo hram seh..
**********
KA NU AW KUR DIAMDIAM
Salai Lal Nei Ham
(2008 June thla suak Senhri Mekazin ta lak mi)
Unau thuanthu hman a bangaw thei lo tiin kan thawk hnik pei. Kan
thuanthu roling ah Ngan Bo-in a nui ruh cu tthaten a fun hnuah
sentlung pawng ah a phum. Cucu Phuncawng kungah a cang. A hung par
tikah Ngan Bo cun a tizu in a duh. Asinan a in ban thei hrimhrim lo.
Cutikah Ngan Bo cun ti ngaihnak a theih lo ruangah cun ‘Ka nu aw kur
diam kur diam’ a ti ih, phuncawng kung cu a rung kur ciaico. Cuisin a
tizu cu khawpten a rak zuk ttheu tikah an ti.
Leitlunah hin Pathian duhdawtnak ceng loah cun nui duhdawtnak hi
thlum kiahko zetin kan in cio ka zum. Cui nui duhdawtnak cu a thlum
kan ti tak nan, fa le tei hrangah nun mi a sim mi cu khat deuh can a
um lo thei lo. Asinan a rah suak cu a thlum thotho. Theithiam loin
mawlmang zetih hawisan can kan neih hmanah, nui thinlung cu na
fahranin hriamhma kan baih hmanah, kur diamdo phah cingten, ‘Ka fa kha
khuilam ram ha a va thlen ih, seng le kham lakah ke sit ngal khawn
tawngin a um pang pei maw’ tiin it lo le sing lo cingten in ruattu bik
a si thotho. Na hrangih kur diamdo ttheutu bik hi zo ha a si ih,
ziangvek harsatnak lo tuarpiin ha a lo kurpi diamdo `heu ti hi ca
siartu u le naupawl na thei fiang zo maw?
~hal mei kangin ram a kang duahdo vivo laiah mipiin thil pakhat parah
mitfuin an rak cawn cuahco lai Sadhu Sandar Singh cun a va hmuh tikah,
a vun zoh fiang ve cu thingkung pakhat hi a rak kang cuahco rero khi a
si. Cui thingkung parah cun vatein bu a nei ih, a fa note tla an um.
Cu mi cu ziangtikah a hung kang fai ding ih, cui vate fapawl teh cu
ziang an cang ding tiah an rak zoh lai hi a va hmu. A netnakah cui
thingkung cu a hung kang ngaingai ih, vate bu khal cu a kang tuahto
thlang. Mipi cun vate pinu cun a zuan hlohsan men an zum lai lakah a
fate umnak a bu zawnah cun vanlai khilik tiang a zuang so ih, cunsin a
bin ngurngo kha an hmu.
An khawruah a har. A netnakah a bu sungih a fate cu a thlain a vun
pawm hai ih, an nufa zaten an kang that thluh thu a ngan mi a siar kan
tam zet idng ka zum. A hmutu zaten nui duhdawtnak cu a va thuk tak em
an ti kuahko ciau. An nun ciau cu an bihawk feng hai tikah, an nu
ciauin ziang tlukin a rak duat ih, a rak cawm ti an theih suah tikah,
‘Ka nu aw kur diam kur diam’ an ti ih, an sualzia le an ttawngkam `ha
lopawl cu ruat `ha salin an sir aw ih, an nun ciau cu an rem ttha
ttualtto hai. Ca siartu nu le pa u le naupawl nanmah le nan nu ciau
khan nan hrangah ziang tluk harsatnak tuarin a rak kur diamdo ti nan
ruat dah maw? Na ruat ngam dah maw? Na ruat siang dah maw? …
Tlangval pakhat hi a nauhak sendertet laiah a pain a thihsan ruangah
a nu cun a sun a zan, a sur a sa kian loin a kurpi hnelhno. Mi tampi
cun, ‘Na fate keh le vawrh hman thei thiam lo rinsanih hringnun na
zuam `untto hnak cun pasal dang tla nei menaw la a lo cawm ding ih, na
hrangah a `ha sawn lo pei maw?’ an ti khalah ‘hmuh lo mi rinsan tumtu
men si ai cun ka hmuh cia ka fapate hi ka rinsan le a fel deuh ding’
tiah a sawn `heu. Cutin ni le thla zianghmuah meng simaw cu liamin,
kumpi vawi ziat meng simaw a hersuak hnuah minung sahring cangin a
hung tlangval ve thlang. Cutikah a nun sungrilah duhnak ti mi a hung
siam suakaw ve. Cui duhnak cu a nui parah si loin a ngaizawn fala
nunah a si. Ni khat cu a fala cun pasal dingih a duh ngaingai lo
ruangah a tuah thei lo ding mi cu ka man dingah ka ngen ding ih, kan
neiaw lo ding ti ruatin a man dingah cun ‘a nui thin’ a ngen. A va tin
ih thinhar le hngakhlapzet thawi a rak hngak ringringtu le kum tampi
minung sahring cang dingih kurpi hnianghnitu a nu cu a ral tum bik
tlukah ruatin a va vuak thluk lawk mai. Cutin a thin cu a phawrh suak
hnuah a sumpin a ken ih, a fala nui hnenah cun a man dingah pe dingin
a fehpi. Lamzinah a ke a sit ih, a bah. Cutikah a nui thin a sumpi
sungih ta cun, ‘Ka fa hniangte… na khawngaw na maw?’ a hun ti lai an
ti cu teh maw? Maw… ka nu…ka nu… ka hrangah na nun hi ziangtlukin ha
maw a kur diamdo kosawh ual e… Sualnak ngaidamtu hi Pathian bakah ka
nu hi a si bik ko lo ding maw…
Duhdawtnak lakih a sunglawi le thlengtu um lo ding khawpih in
lainattu na nuin ziangvek harsatnak thawn a lo kurpi ti na thei fiang
zo maw? Mi na bang theinak ding ruatin ziangtluk tiang na hrangah a
kur diamdo? Thil sual na tuah lai khalah na tthatnak ding le na
felnak ding lawng ruatin lo kurpi hnelhnotu na nui nun kur diamdote cu
theifiang dingin na ruat fiang ngam maw? ‘Ka nu aw kur diam, kur diam’
kan tuah sual mi le kan tthat lonak lak ihsin in ngaithiam hram aw?
tiin kan dil le kan ngen hi a phu hrimhrim mi a si na ti ve lo maw?
Curuangah nui duhdawtnak cu:
- Favang zingpitih ni suak thiang viahvite vekin a thiangfai vervi ringring.
- Run ti lian bangih kham theih lo · Sai cangpi tlukih cak a si.
- Cun, pawpi vekih ralttha a si fawn.
- A sia sia co duh ih, a `ha `ha thawn in cawm duhtu a si.
- A duhdawtnak ruangih in kurpi hnelhnodan cu zingtin par bangin cuai
ti ni a nei ve lo.
- Curuangah belte phai thei lo an sim bangin a fa le tei hrangah a
duhdawtnak cu phai ti ni nei loin a kel ringring.
Cubangvek ruangah tunah hin mi bang le mi can na si ih, ka si theinak
a si bik ko lo maw? Curuangah ka rual, ‘Ka nu aw kur diam, kur diam’
tiin ngaidam dil le upatnak pe in sunlawihtu si hi kan ti makmawh
bikah na ruat ve dah maw?
Cutin fa le tei hrangah nui duhdawtnak cu:
- Kumkhaw catuan hrangah daihnem a tling.
- Nawi ti ni nei dah kel lo cerhti thiangte bangin mi a duhdawtnak cu
thiangten a luang suak ringring.
- Ralkap rinum vekin a rakthuam a ret siang dah hrimhrim lo.
- Cui bakah a cim thei dah lo mi ruhkulhpi vekin a fek ringring.
- Kan damnak le kan fimnak bulhrampi a tling fawn.
Cubang cu siin na theih ve tikah, maw… ka nu aw… kur diam, kur diam
tiin ngaithiam dil phah ih, a hnenah tlan luh lohli lo bak a dang tuah
ding kan neih ka zum hrimhrim lo.
Cun, nui duhdawtnak hi sungkaw hrangah cun:
· Harsat can le retheih canih a tuarfaitu bik le kan hnemawknak bik a si.
· Ral lak khalah zam loin ralttha zetih a rak khamtartu hauhruangih
ttang ngamtu a si fawn.
· Tikhurih tidai cu khai tam pauh len a thawt deuhdeuh vekin a
duhdawtnak cu kan phu lo cingin a tling khawm salter ttheu ih a thlum
sinsin.
· Pangpar tizu khi khuai le phengphehlepin tlan ttheu hman hai seula,
thlum zetin a thar a suak ttheu vekin a fa le dam lo le sual, mi bang
lo hrangah a thar sal ttheu ih, a zualter sinsin.
Curuangah, “Kei cu… ka nu aw kur diam, kur diam” ti lo `ha ka si lo.
Nangteh ziangtin….
Dr. Lal Nei Ham hi Thipcang tefa lakih ca thiam kan neih mi pakhat a
siih Pi Hlawn Kip Kai le Pu Than Herh Khawlung khua tei fapa upa bik a
si. Tunah Bible Tlawngsaya `uan in Yangon ih ummi a si.
**************
THIPCANG KHUA THLARAU LAM HRUAITU PAWL
Rev. Dr. Thawng Nei Bil
Khuahlan ihsin thlarau lamih inrak kaihruaitu pawl an
ke-neh thlun tlak pawlih thuhla hi thei famkim lo hmansehla,
ka theihsun le hawlsuah sun ka run tarlang ding. Kankhua ih pastor rak
tuan zotu pawl thuhla le tuini tiangih an sersuah Pathian hnatuantu
pawl thu tiangin rel kan tum ding.
Rev. Nun Pum, Pastor tuan hmaisabik. Kum 1955 ihsin kum 1981
tiang rin um zetin kan khua ah tuukhaltu hna a rak tuan. Anih hi
piantharnak uar ememtu le thurin dik Bible vek rori in titu a si,
cuihleiah peknak lam khal nasazetin inrak zirhih amah khalin
hmanhmanten thenhra thenkhat le thilpek dangdang khalah siang zetin
arak pe. Tuisun nitiangah amai zirhnak hnuaiih rak pitling pawl hin
thlarau hlo an vei hleiah peknakah an cak zet. Rev. Nun Pum cu Bible
zirlo a sinan, thlarau in theihtheinak le Bible siarthiamnak a pek
vekin mizo Bible hi vei tampi a siar suakih a duhnak Bible cang hi zoh
loin a rel thei thluh. “Bible hi hlonhlo thluh in ur thluh haisehla,
ka ngan sal thei lo ding maw” ti tlukin a rinsan aw. Cun Rev. Lal Than
Lian ih hrilhfiah bu pawl le mizo ram lamih sin a ngah thei mi cabu
pawl siarin kawhhran a rak hruai. Sermon nakah mi hlawhtling zet a si.
Lai dan ih um zumlotu tampi rak lasuaktu a si hleiah, Lairam
ti-engtu Lairam Deirel pakhat a sive. Cuvek mi kan khua ah
Pastor a rak tuan hi kan khaw mi pawl hrangah thlarau lamah malsawmnak
kan comi asi, kan ti lo theilo. Thlemnak lakah kum hizat rin-um zetin
tuukhaltu hna a rak tuansuak hi uar a um nasa. Kum 2008 January 3, ni
ah a renmi a Pathian hnenah in feh san. Vanramah a laksawng hi
ziangtlukin tam kei maw.
Rev. San Rawl Lo. Anih hi Lun khua ihsin Presbyterian kawhhran
in kan khua ah an rak thawn (transferred) ih kum 1979 ihsin 1982 tiang
pastor hna a tuan. Pastor rin umzet in a tuanih kan khua mi hi a
duhdawtin a khua vek rori in ruattu a si. Anih khal hi kan lairam
hruaitu hmaisa Pathian ih mihman a rak si, a nuncan ziaza khalah
zohthim tlak le duhnung zet a si. Kum 19___ ah a Pathian hnenah in feh
san.
Rev. Tial Kulh. Kum 1984 April 8, ihsin Thipcang khua ah pastor
hna Evangelical Presbyterian Kawhhran ah a rak tuan thawkih, kum 1998
ih Biblical Presbyterian Kawhhran a din veten hi kawhhranah an zaten a
let thluh. Cuisin rin-um zetin kum 2003 tiang kan khua ah Pastor hna a
rak tuan. Cui hnu-ah Tahan-Kalemyo, Taungphilar ah kum 2003 ah a
thawn. Tu-ah Taungphilar Zion B-P Church ah pastor hna a tuan rero
lai. Anih hi thangthar mino pawl hawihawt thei zet le mi cawkphur
theizet a si. Mono duhzawng a theiih a kaih-hruainak hi a hlawhtlin
vivo nak a si.
Rev. ~ha Kip Thuan. Anih hi Evangelical Presbyterian kawhhran in
Assistant pastor in kum 1991 ah `uanvo an rak pe thawk. Ordaination
tiang a rak ngah. Cuisin rin-umzetin pastor hna a `uanih BPC a rung
din ihsin a hna a sunzawm vivo. Kum 2003 Rev. ~ial Kulh a thawn hnu-in
senior pastor in tuini tiang a sunzawm rero. Pastor rin-um zet le
Pathian tih mipi duh daan hawltu a si.
Rev. Lal Thawm Lian. Anih hi United Reformed Church in pastor
dingah kum 1994 January ah `uanvo an rak pe. Rin um zetin kum sung a
tuan hnu-ah a member zate thawn BPC kawhhran ah an ralutih Assistant
pastor tuanin kum 2010 tiang Thipcang ah a um. A `uanvo famkimten
`uantu le mi duhdawt theizet a member ngaihsak zet asi.
Pastor Khaw Tin Hre. Anih hi Free Methodist church kan khua ih
dintu a siih, pastor hnatuan dingah kum 1998 ah `uanvo an pe. Cuisin
tuinitiang rin-um zetin Pathian hna a tuan rero.
Upa Ceu Ling. Anih hi Baptist kawhhran kan khua ih an um laiah,
Lairal tlangtluan hrangah saya ah an rak sawr. Cui hnu-ah Gospel
Kawhhran Lairal tlang nubu pawl kawmin saya ah an run hmang leh. Kum
reilote a tuan hnu-ah kawlramah a vai ih, kum 2008 ah a renmi a
Pathian hnenah a cawl.
Thipcang khaw mi Pathian hna `uan lai pawl:
Hmin Dinhmun Kawhhran Umnak khua
01. Rev. ~ial Kulh Senior Pastor B P C Taungphila
02. Rev. Thawng Nei Bil G/S; Senior Pastor B P C Insein, Yangon
03. Rev. Tlang Biak Thang Senior Pastor E P C Falam
04. Rev. ~ha Nei Thang Senior Pastor E I CM Z. Haimual
05. Rev. Amos Thang Senior Pastor B P C Tahan-Kalemyo
06. Rev. Za Nei Thuan Senior Pastor G B C Pyin Oo Lwin
07. Rev. ~ha Kip Thuan Senior Pastor B P C Thipcang
08. Rev. Ci Lian Kap Senior pastor F B C I Indianapolis, USA
09. Rev. Hrang Kip Zul Pastor GBC USA
10. Rev. Van Em Lian Associate Pastor B P C Tahan-Kalemyo
11. Rev. Lal Rem Thang Youth Secretary B P C Yangon Area
12. Sayama Lal Ven Mawi Women Worker B P C Tahan Area
13. Saya Van Biak Ceu Accountant B P C Hqrs. Yangon
14. Phoebe Cung Cin Eng Principal Mucu tlawng Yangon
15. Saya Van Cung Bik Pastor GBC Tio Khawmawi
16. Saya No Ngun San Pastor GBC Lunglei
Bible Tlawng Saya tuan lai pawl:
1. Dr. Lal Nei Kam D.Min - Yangon
2. Rev. Fung Nei Mang M.Th - Yangon
3. Silas Lal San Hum M.Th - Yangon
4. James Lal Hruai Lian M.Th - Yangon
5. Dr. Thawng Hlei Sum D.Th - Yangon
6. Lal Ruat Kim (Mapui) M.Th. - Yangon
**********
Rev. T K Marcas @ Rev. ~ial Kulh
Rev. T K Marcas hi 1948 kum August thla 11 ni ah Falam peng
Thipcang khua ah, Pu Sang Khuai (Vuite) le Pi Bawi Zing (Kullai) tei’
fapa upa bik si dingin a rung piang. Suahpi unau (pitlin tiang
nungdam) 7 an si. Cu pawl cu 1. Pi Hniar Kip (Rev. Ngun Luai Thang nu)
- Fam, 2. Rev. T K Marcas - Amah 3.Pu Cross Lian- Fam, 4. Pu Rah Kam-
Fam, 5. Pi Lal Nei |ial - Tahan, 6. Pi Hrang Kil Sung- Falam le 7. Pu
Bil Thang- Tahan pawl an si.
A pa Pu Sang Khuai hi a san laiah ralkap hna`uan a rak siih taksa
pian `ha le mi cak hminthang a rak si. Pu Sang Khuai hi Rev. Nun Pum
ih u a si.
Rev. T K Marcas hi a nauhak lai ihsin ca zirnak lamah thinlung pe
zettu a sinan hlan lai ti fam cu tlawng khal tam kaiter loin hna`uan
lam sawnah sawr a cut veten phun 3 a on veten tlawng banter a si.
Pathian thu ih luh dan;
Nu le pa in tlawngkai peh an sian lo tikah a nun ih lang mi cu
“Pathian thu ih um locun mi bangnak lamzin a um lo” ti kha a siih
cuisin Bible siar a thok. (Hi laiah Falam `ongin Bible a um hrih lo ih
Mizo `ong Bible hman a si.) Pathian ih pawlnak a co ih bible siar
khawp thei loin hih kum sungah Thuthlung thar hi voi thum a siar suak.
A thu theih mi Pathian thu in a nun lam a hruai vivo ih a hung upat
deuh in khualtlawng/sumdawnnak lam ah a feh hnu khalah sumdawng phah
cingin a thlennak kipah Pathian thang`hat hi a thupit bik mi a si.
Cutin a hmuhsun tete sungin Pathian hna`uantu (Missionary) tla cawmin
can a rak hmang. Hiti ih rawngbawl hi a di a riam tawk loih mah rori
ih Pathian hna`uan ih feh suah thei dan ding a ruat. Kum hrek sung mai
pumcawmnak khual tlawnnak ah le kumhrek Pathian hna`uannak ah can ka
hmang ding tin tumtahnak a neiih cutin khawtin ah Thuthang`ha a phuang
vivo. 1978 kum ihsin khualtlawn cawlin Rawngbawlnak hlirin a hmang
thok. Hi bang hrawngah a rualpi pawl thawn an rawngbawlnak cu Pathian
in a theih sakih EUL (Evangelist Union Lenliam) timi rawngbawl
khawmnak tla an rak din thei. Hi laiah Saya Dar Nei Sum le pawlin ERF
timi Rawngbawlnak Pawlkom an rak din veih cu mi thawn kom aw-in
Pathian hna an rak `uan khawm. Hitin Lenliam ram \hangphawknak ah
sulsattu ah a rak tel ve a si.
Kum1967 kumah Tlangkawi fala Thuam Kip Men thawn innsang an rak
dinih fapa pakhat an nei. Remcan lonak ruangah an rak `hen aw-ih 1968
kumah Thipcang khua Pu Sang Khuai (Kullai) ih fanu Man Nei Tlem thawn
thipcang Biakinn ah Pastor Nun Pum in kawhhran dan thianghlim in
kutsih thlacamnak a neih sak. Amah kha tlawngkai duh tuk cingih kai
thei lo a si ruangah a fale pawl hi an tlin zatzat kai thei dingin
duhsaknak a nei.
Pathian lakih an co mi Rilih Rah fanau pawl le an dinhmun;
1. Pa ~uan Hre Ling B.Th, B.D - Canada
2. Nu ~uan Dawi Kai B.Th - Malaysia
3. Nu Lal Rin Par Phun 9 - Malaysia
4. Pa Lal Hming Thang - Fam 1999 September - Aizawl
5. Nu Rin Lian Eng B.Th Fam 2003 June - Tahan
6. Fala Din Thar Mawi B Th - Canada
7. Fala Siang Than Mawi B Th - Tahan
8. Fala Cer Hniang B Th - Malaysia
Pathian in mal a sawm hai ih Fate 8 ihsin Tu 10 a hmu. Rev. T K
Marcas hi 1984 kumah EPCM kohhran in Fulltime Pastor dingin a la-ih
1987 kum Khiangrawn khawmpi ah Ordination an pek. Pathian hna`uantu
asinan a kohhran member pawlih bom `ul si loin a member pawl an `ulnak
ih bawm theitu si ding rori thinlung neitu a si. Kum 2002 cem tiang
Thipcang khua ah an umih lothlo/lo nei phahin sum lakluh theinak ding
Fuhmuan tuah in siseh, khasuan dum, Ngakhur tivek pawl le mipi `ul mi
Buhdeng khawl bunin vokvulh le hna dang tampi cemin Pathian hna an
`uan. 1994 Thipcang khua pathian an rak awihnak (Thipcang christian
Golden Jubilee) tuah theinak dingah hma latu a si. A hmuh le a ton mi
pawl thil`ha pohpoh khua le ram hrangih beiseinak neitu a siih Mino
pawlih cangvaihnak ziangkim khalah phur zetih telpi ringringtu mi hoha
thiamnak Pathian ih pek mi a si. Mino Day tivek tla a tuahpi haiih
Christmas canah Carol vak tivek pawl tla a mai cut hnu lawngih
Thipcang khua ah tuah mi a si.
2003 January thla ah Thipcang ihsin Tahan kuattit ah an rung vaiih cu
khalah kohhran rung ding cihin Pastor hna an \uan peh vivo. Pathian in
mal a sawm haiih an fale pawl hmangin Taungphila ah `aihinn sawnghnik
an sakih Taungphila thotho ah Biak inn khal `aih inn in an sak suak.
Hmin belhnak:
2008 kum April thla ah pumpi natnak a rak tuar mi ruangah thiluak in
bese zetin a rak na ih hmunpi lam pan dingah siibawi pawlih an
kawhhmuh vekin Yangon ah an feh. An vun zoh cu Cancer a rak siih
operation tuahin a pumpi hrek an hlon sak. Thlali sung sii an thunih a
sam khal a tla kolh thluh. Mi hmuahhmuah in nung dingih an ruah nawn
lomi a si. Cui dinhmun ihsin Pathian in zumtu pawl thlacamnak ngaiin a
nunnak a zuah sakih ih a hung damsuak cu amah te a hmuhawk danah
“Pathian in mi runsuaktu dingah ka nunnak i zuah” tiin, Rom lal Nero
sanih zumtu pawl an hremnak sungih runsuaktu dingah Marcas Benikias a
hman vekin hman i duh ti ka theihfiang ruangah a hminah Marcas a bet a
si. Kohhran le rualpi \ha pawl sawmkhawm in rannung thatin 30-4-2009
ah lungawi thusimThlacamnak an tuah.
**********
MAI NGUN CER THLUAI
THAWN TONAWKNAK
TF : Na piannak le Innsang dinhmun in sim thei kei maw?-
NCT : 5-2-1976 ah Thursday ah Falam sizungah ka suak. Ka pa cu Upa
Van Hnuai Thang ka nu cu Nu Sen Doi Sung a si. Unau(4) kan siih keimah
hi upabik ka si. Ka nau le cu mipa lawnglawng an si.
TF : Na tlawngkainak le na zir hlawhtlinnak pawl in sim thei kem?
NCT : Phun hrek ka kai dingkum 1981 kumah Thipcang ihsin Falamah kan
vaiih phunli tiang Bualrawntlawng Falam ah ka kai. Phun 5-10 tiang No
(1) BEHS Falamah ka kaiih 1993 kumah phun (10) ka ong. 1994- kumah
Acozah hnatuan tlawng Sayama `uanin ka pai’ suahnak khua Hnahthial ah
kum (1) ka hung um. Cuihmunah College kai duh ruangah ka suaksalih
Mandalay University ah law (Upadi line) la in 1st year ka
vungkai thok. 2nd year in Yongon ah ka vung pehih kum (4) sung 2001,
LLB ka `heh tiang ka vung kai. Himi ka zirsung EPC Bible tlawng (Ka nu
Ngun tei hnen in siseh) cun ka Pa Piang (ka pai u, U Piang Hnin Thang)
tei inn in siseh ka kai.
TF : Acozah hna`uan ih na luhnak theih kan va hiar ve..
NCT : 18.2003 ih sin (Law officcer Grade 4) (tqif. 4) dinhmun hna`uan
peknak ca ka ngahih 22.2004 ah (Mawlaih) ah ka va `uanthokih 2007
kumah Kalaymyo ah ka ra `hawn 27.7-2011 ah sinak kaiin (tqif. 3) (Law
officcer Grade 3) in (Kalaymyo) feh dingin ca ka hmu
TF : Thubuai hizianghmuah lai na rel fel zo pei?
NCT : Kumriat sung ka `uan zoih ka hminsin cawk lo, asinan 1500
hrawng cu a luan ka zum.
TF : Thu`hen zungih thu rel dan in sim thei kem.
NCT : Simtheie, Kan nihcu Acozah minung kansi tikah Acozah
nih(w7m;vl) mi kha lam`angin thu kan rel ringring. Thu putu in a
lenglam (Sihni) an sangih zung sungah cun (An sihni) siar lo mi dang
thurel sian a si lo. (w7m; vl) le (w7m; cH) kha kan sut ton. Cucu
(w7m; olBuD;) (thu`hentu) in kumpi thurel vek in thu a rak then.
TF : Thu ho taktak a um ding sikhawh in sim thei kem?
NCT : Laimi hrangah zianghmanih kanrel lo mi mipa in nunau milakih a
ningzak ko ih a capo tikah kumhnih ting thawngthlak awk a theih.
TF : Raltu lole hringhrotu na tong dah maw?
NCT : Pathian in in zangfahih hizat ka `uan sungah cuvek ka tonhi ka
thei hrih lo.
TF : Nan hna`uan kai vivo dan teh hi theih a va cak um ve!
NCT : Tui ka hnatuan Grade (3) kumthum felten katuanthei a si le
Grade 2 ih kainak ding Camibuai ka phi dingih ka on le ka kai ding. A
tlunlam khal a ti vivo in asi. Grade 2 = tqif. 2 Grade 1= tqif.1)
TF : Cun Zungchuk ih to pawl teh.
NCT : Grade in feh nawn lo in(nTefNum; a&; rI;) a si zo.
TF : Innsang thu teh na ruat dah maw?
NCT : Minung cu mahte um kan silo ruangah Pathiang ih i pek tikah
kandinleh kei cu.
TF : Lo contact theinak in simthei kem?
NCT : Simtheie, Emial in
ngunce...@gmial.com ah siseh. Ph.
0947072447 ah siseh kan office (Myone Upadi Zung) 075 - 50052 ah siseh
biak theih ka si. Kawl ih phin an rak kaih len (Mai Cherry) tiin sut
ding a si.
TF : Na khawpi sungkhat hnenah thucah duh naneimaw?
NCT : Nei nasa, Kan khua hi ziangvek dinhmun khal thleng sehla ka
hngilh dah lo. Nauhak laiih keifang le lenhmui rah kan rak lawh `heu
pawl, Cawmpi so ih tidai khai `heu pawl, Hawihmung khanih Bungpi par
kai pawl (Netabik ka tlun tumCentenary `umah a rak um nawn loih poi ka
ti zet), Laikuaih hruburh le ngathliar pawl, ritkil, pawl ka hngilh
thei lo. Kan khawmi pawl theihnakah `hangso sinsin dingin Pathian
theiin Cazir, zirnak uar sinsin uhsi.
TF : Na man lo zet laiah lo ton theinak caan in pek ruangah kan lung
a awi tuk.
NCT : Kei tla ka lung a awi ngaingai.
Lungawithu;
Hi dinhmun tiang i thlentertu Pathian hnenah lungawithu ka simih
Incawm pitlingtu ka nu le ka pa, thla in cam saktu Kohhran le sungkhat
rualpi `ha hmuahhmuah parah lungawithu ka sim. Kohhran le khawtlang
hrangah ka `angkainak a um ahcun insim thei ringring ding khal ka lo
cah duh.
*******
Semnak Lungrawn khua le Keimah No Tawk Kap
Kan suahnak khua Thipcang hi Khawpi (hmunpi) hlat zetnak tlangrawn
boruak thiang hmunih um a si. Hmunpi feh dingin lamlak ah zankhat
riakin a ni hnihnak ih thlen theih lawnglawng an si. Khawpi (6) in ni
hnih feh hlirin in kulh ih a lai fangah kan khua a um a si cu. Cu pawl
cu:-
(1) Falam - Cerhmun lole Tlauhmun ih riak in a thaisun ih thlen.
(2) Teddim - Hriangngai ih riak in a thaisun ih thlen.
(3) Thlantlang -Mualkai lole ~ihbual ih riak in a thaisun ih thlen.
(4) Halkha - Rulbu lole Tlangzar ih riak in a thaisun ih thlen.
(5) Champhai - Dungtlang lole Leithum ih riak in a thaisun ih thlen.
(6) Rihkhawdar - Siallam lole Saekih riak in a thaisun ih thlen.
Cuti a si ruangah kan khua hi Leilung tlunih hmun lainak bik ah a um
tin kei cun ka ruat. Acozah in Khawpi din sehla a fuh lawlaw ding.
Hi tlukih hmunpi hlatnak ih um kan si ruangah khawpi hmuh ding kan
rak cak zet `heu. Kan lenrualpi pawl in Far`hawk (Falam khua khi) an
rak tlawngih an rak hmu khi kan daw zet. Kan vanneihnak cu mai’ inn
ihsin phun riat tiang kaitheinak tlawng kan rak nei hi a si. Phun ruk
ka kai tiangah phanat hruk ding ka nei hrih lo. Bawngbi (1) le kawr
(1) lawng nei khalin tlawng kan rak thei. Ka cing ringring, Zongte
tlawng kai lai kha nu le pai lo feh sungah duh lo cingih mai innsang
thilruk a `ul zik zuakzo can a um. Cucu Zongte nauhak in, in hmuh
suam. Inrak neh (huham an nei deuh a si hmang) “Sang i bak aw” an ti.
“Cumi khami i pek lo le ka lo thong ding” in ti. Lengtuah a rung larih
lengtuahnak ah “tlawngkhen (5) na rak ken lo le ka lo thong ding” ti a
si mei. Ei in ding kan neih mi poh Zongte nauhak cemih ken a `ul.
Tlawng`um len kawt in in rak bawh, kannih kan tlun hmaisat len Saya No
Mang pai khan tiangtiang tla in rak hual `heu. Zongte nauhak ka
tlawngkaipi pawl `ih ruangah ka pai’ tlawngkhen ziangmaw zat cu ka rak
ru ding. Kan nauhak laiih thil in hlawm tam biktu cu ka rual Zama
(Tawk Nei Zam) a si. Kurtai in `aih `heu. Cuvek bak thil `henawk kan
rak nei tuk lo.
1975 Zongte Tlawng innpi thinginn sawnghnih ih an sak kumah phunhrek
ka va kai. Kan Saya Saya Hrang Bil a si ih a her tuk tiih kan u le
pawl in an rak rel dah ruangah ka rak `ih tuk lawlaw. Pathian zangfah
nak in kum tin ten ka zirnak khan ka thiam thei vivo. Mitla kan malih
cathiam thei lamah ka rak `ang thei \heu. Ca i zirh tam biktu ka saya
cu Saya No Mang a si. Mifim le farah nauta zangfah thiam a siih a
fale pawl khal mi hmuhsuamtu ah an tel dah lo.
1980 Febuarry Phun 4 khi Board Exam ih tuah a siih Zongte tlawng
Uksuh tlawng (15) pawl Leilet ihsin Laisung Bomba tiangin Zongte
tlawngah kan tuah khawm hai. Hi mi kumah kan khanpi Lal Than Suah cu
Savom in a keu ih a hmai a siat suah.
1982 April thla Phunruk ka on kum `hal tlawngpih ah ka u Hngak in
Falam tlawnah i hruai. Kan feh zik cu ka cak tukah rawl khal ka ei
thei mumal lo. A zan cu Tlauhmun khua ka u Thang Sin tei innah kan
riak. A thaizing zingpit in kan fehih Cerhmun khawtaw ah Rih feh ding
Jeep hungso kan tong. Cucu motor ka hmuh hmaisat bik a si. Keimah
rori i pan in ka thei ih lamzin sakah ka leu nasa famteh. Halkha zin
pialah thirleng kan tong lala, a te si, mi (2) an phur aw fawnih mak
ka ti nasa. Falam kan vungthleng cu Rangva inn khi tam ka va ti em ve
aw. Hi zatzat Rangva inn tete. Hi laiah kan khuaah Biak inn siar lo ka
pu (Pu ~ial Khuai) te lawng in rangva inn an rak nei. Cu hman coka
di-ngai cih mi a si. Ruah a sur len rangva ti kan va dawng `heu.
Phun 5-8 Mirang Tlawng kai laiah hin zantin tlawng`um veten
Fangrialnak thingih tuahmi (Cik`hu) in fang kan rial `heu. Cucu kan
khua ah kanmah lawngin kan rak nei. Kei in tidai ka khai le ka nau
Sumte in fang a rial. Buhdeng khawl (Sancet) a um hrih lo. Ka u Kulh
(Rev. ~ial Kulh) le pawlih `anlaknak in Loudspeaker hi 1981 hrawngah
kan khua in kan rak nei. Cucu Lairal tlang lawng si loin, Hualngo
tlangtluan tiangih Puai a um len an ra sang ringring. Ka pu Thawm (Pu
Ngun Thawm Ling) in hngawngorh puante sen orh in cet a kil sak
ringring `heu. A rak sunglawi lawlaw. Battery hi Falam ih thun `heu a
rak si. A hnu deuh ah LeiLet khawtaw Laikua ah Dr. Than Bil Luai in
tidai tha hmangin buh dennak khawl a tuahih cunah Bettary tha kan va
thun \heu. Ka theih dan cun Sante le keimah hi Leilet ah kan feh deuh
ringring in ka thei. Anih hmailam kei dunglam tiin kan zawn aw \heu.
Kan nauhak lai deuhah vate khan nam a um phahphah \heu. Anamtu ih kan
\an laiah a bawhtu in an rak saithat mi khi a saitu ih co men a si.
Bang zetih namsaktu in covo kan rak neih lo ruangah kan rak daw thei
zet. Kan hung upa deuh a bawhtu ih kan tan in kan sai mikha Hminga
(Saya ~ial Kulh) tei innah khawlkhawm in, nunau mipa nauhak hmuahhmuah
“Vate erpuai” tuahin nauhak pawlhlimawknak kan tuah thok. Hihi 1982
hrawgin a si. Kan hlim tlang thei zet. Laikua ah tlan Bomb deng in
nauhak rual Pinic fehkhawm can tla kan neiih ka hngilh thei lo. Ka cin
ringring mi cu kan hnakih nauta sawn asinan Pa No (No Ro Thang) hi (ka
nautatnak lam si loin) kuahli hri `ha hman a rak nei thei ve lo,
Phanat hrisia men khi a rak hmang nan anih tlukih vate sai thei kan um
lo. Anih in in hleih thluh. Zinghnam kan hual khawm can khal le midang
cu amai kaih ding hrang hawtsak rero vek khi kan si. Hramlak vah
khalah Vate bu khal in hmuh khelh thluh ringring.
- Phun 3 ka kai kum keimah Kum 8-9 hrawng ka si ah Laipi khuaikham
hruburh ah Ngahrahpi (Pacang dawng can) ka rak kai ih “Thipcang nauhak
pate in Ngapi a kai” tin in rel hiai hiai dah.
- Phun 4 ka kai laiah Cawmpi kiangah mangkhawngin Zuhrei pacang sum
(2) ka awk. Kan sung hnihthum lai a siih hleiah ka U Ciktei sung thawn
kan ei khawm ih kan bawng nasa.
Phun 7 ka kai kum 1983 Febuary - Falam ah (Thantar hmuah Puai) hmang
dingin kan tlawng. Mipi kha tam ka va ti ve aw. Cinmual ihsin Hrang
~hio bualrawn tiang an ding tlar thluh. Hi `umah ka u Cik (Ngun Cang
nu) in Ks. 28 in Since phanat thar i rak leih ih ka vun hruh hmaisat
bikah Hrang ~hio bualrawn saklam an ceh tharnak in ka feh sualih
leibek sungah i pil san cu ka va ningna tete ve aw. (hi laiah Since
phanat cu lailam ah Fala le tlangval an ceiawknak bik lam a si) Kan
tlun lamah Z. Dihai U ~ha Tin Tai tei innah kan riak. Hmaihuh Nat
tlangrai a rak lengih kan khua ah ka hun tlun riai. Nauhak hmaihuh
tuar hrih lo hmuahhmuah kan na thluhih kei cu a nat phurtu bik tiah ka
bese bik. Ka pa Pum (Rev. Nun Pum) in “Hivek natphurtu cu a thi
tengteng `heu” a rak tiih ka sungkhat pawl an rak thlaphang nasa.
Kawhhran pawlih Thlacamnak Pathian in a sangih hih `umah zohman thi
hlo um lo te’n kan dam thluh sal.
1984 Febuary Phun 8 Question hi pyine ih tuah a si ih (Middle) tlawng
hmuahhmuah Falam ah phit thluh a si ruangah tim kan tuah nasa cio. Kan
feh hlan deuh ah Phunriat vial (Tlawng `um puai) tuah kan tum kha
Sayakyi Khuang Ling in in sianlo ruangah cakuat in kan theihter top
meiih kanmah phunriat vial Theite tlangah sun nihlawh in kan hlim
tlang. Hi `um ah arcang tum zet (1) Tangka 23 in kan leiih arpi
thauzet (1) Tangka 16 in kan lei. Cucu “Tlawngta pawl thil nan lei
khung tuk ar man hmuah nan ti kai thluh ding” tiin mi pawlin in
mawhthluk zawk rero. Tangka fang (4) cio kan thawh khawmih thawh ding
ka neih ve lo ruangah U Pa Lian (U Nei Kip Lian) Tlauhmun mi kan mi
khual in peksak. Ka lung a awi tuk. Ka hngilh thei lo. Zongte tlawngih
sin mi (14) in kan phiih cui lakah kan khua Thipcang mi (4) kan si.
Kan feh cu khawlung zin lungto hmuahhmuh ah Miphiau (Chalk) in ca kan
ngan nasa. Salai “M” pawl lar lai fang kha a si ih lamzin tluan in an
hla kan sak nasa. “Febuarry ni 20” tivek. “Kan nunnak parmawite khuiah
na um” tivek pawl kha a hla cang zaten kan byheart thluh hi a si mei.
Ngailan ih U Kap Thuan Thang in in ho ih kan lung hi a leng lawlaw si
ko, pheh ding a um lo.
1984 March thla Phunriat camibuai `hehih kan hung tlung Tlauhmun khua
ih kan riah zanah Falam Bazar a kang ciam thluh. Methodist Kawhhran
Darwan tei inn ihsin kangthok a si hmang. Hi laiah voksa cuai khat
Tangka fang 12 a si. Hi `um camipuai kan phi laiah kawl`ong kan rak
thiam lo dan cu “Na phi thei maw? ti khi Hrang Hlei Kap in “Kawl pawl
‘Luk thei ta ni?” tin a sutih a dik lo ti khal kan rak thei cuanglo.
1984 May thla ah phunriat Ong Cazin (result) a hung suak ih Zongte
tlawngin a hrek mi (7) kan ongih (7) an sung. Kan khaw mi Zongte ih
sin phitu hmuahhmuah kan zaten kan ong thluh. Cu pawl cu No Tawk Kap,
San Hlei Thang, Kei Cin Par, Pak Hlei Har @Van Biak Cer tla kan si.
Khaw dang (10) sung in (3) an ongih cu pawl Ngun San Luai- Zongte, Van
Nei Vel -Selawn le Lian Za Mang - Selawn an si. Falam khawpi sungih
kaitu kan khaw mi (kan run) kan rualpi ~uan Doi Kai a rak sungih poi
kan ti lawlaw. Himi kum `hal tlawngpih lai ah Zongte ih kan rualpi Sah
Luai (Ngun San Luai) cu sakhan an namnak ah U Thawng Ling in Savom ah
ruat pangin a kahih a hnarin a hna keh lamah a tlang. Sizung um in
kumkhat sung Tlawng a kai thei lo. Poi kan ti pi zet. 1984 June ah
Falam phunsang Tlawng Canmari ah kan vungkai hai. Ka u Thawng tei
innah ka vung um. Ruahpi a sur ipiangin kan khua ka ngai thei tuk.
Nihnih lawng tlawng a pih khalah tlun rori ka duhih Zamual ih ka
rualpi Sui Bil Ceu thawn kan khua ah kan hung tlung. Cui laiah ka u
Lawm (Hrang Lawm Thang) te hin Mizuknak dawr an nei ih (Salai Datpung
Siang) tii an rak lar zet. Mi zuk thiam ka rak cak. Vankau lam mi
zukih a feh le ka thlun `heu. Neta cun in zirh vivo ih kan sungza in
mi zuktu ah kan cang hai. Tlawngpih zik lam cun Sante thawn tlawngah
Camera kan kengih mi kan zuk phah nasa. U le pawl ih zarah miin in rak
ngaisanphah pam in ka thei. (Hinah hi ka U Lawm tei zuk kholhnak kha
ka pu Biak (Pu Tlang Biak) in a lei zoih Ka u Thawng tein Zukkholhnak
an rak nei fawn. Kan khawmi cu Falam khawpi sungah mizuk hna kan `uan
thluh tluk a si.
Kan nauhak lai kha ka ruat ih ‘upa hi ka va rak ngai thupi ve aw’. ka
ti. Kan tawh awk can le ka pa ka sim ding kan ti. Pa le upa pa khi kan
elawknak in nehtu an si. Pa No pu Pu Than Khup kha pacang upabik a si
ih kum 99 tiang a dam. A sam a var thluh, A luthlungah a sam a tom,
biaram a kaih ringring. Pa No in “Ka pu ka sim ding” a ti cun ih neh
thluh si mei. thengre vuak thlak vek kan si ko. Cu hleiah lam`ang
dingah “kei Pathian” ti sal hmaisatutu in nehnak kan co `heu. Kan
nauhak laiah hin kan khua ah San Hlei pu (pu ~ial Khuai) te lawngin
Radio an rak nei. Laican a suah cun kan ngai vialvial `heu.
~hal tlawng pih canah cun mah run mah run tlak aw in thingai kan phur
`heu kha va rak nuam em! Kum upa teten kan ruai aw hmaisa `heu.
Bawmrang tumpi khi hnamhnih in ka rak phur `heu. Sante le pawl cun
paiper in an phur, kan nunau pawl in feh lam len an peikawng lawng kha
ka bawmsungah an san thluhih nauta lam sisi cu el hnuaihni lawn ka rak
phurih annih lawngten an feh `heu. Kan tlak rawih ni len kan nu le pa
pawlin tisawp in rak sawn `heu.
1985 April Cawkhawr hlawh aw in Aizawl khawpi ka thleng. Ka u Cross
Lian tei nupa Vaphai ah an um ih Caw Agent an `uan. Kawl caw an la ih
Aizawl ah an pe `heu. Cu mi khawrah ka hlawh aw veih Vaphai in Aizawl
cu ke in ni(6) ah kan thleng thei. Kan thlen zawnglam cun kan caw an
cau. An feh thei tuk nawn lo. Motor a tamsi a har nasa. Aizawl Chhinga
veng hnuaita Pu Rina te kan vung pe. Pu Rina cun, “Kapa, Pu Rini kha a
tel ve lo em ni? in rak ti ih ka theithiam lo. Cucu ka hlanah U Za Nei
Thuan kha a rak feh dahih mi in, “Tu bawng tur nge?” ti ih an rak suh
len “Pu Rini” ti in a rak let `heu ruangah a si hmang.
1986 June 6, Phun (10) ongtu Cazin an hun phuang. Hi lai ahcun tu
bang vekih Telephone tla a um lo ruangah Lailam hrangah cun Radio ih
phuan mi lawng rak ngaiih theih a si. Kan khawmi (4) in Rezal kan
hngakih A list in (3) kan ongih Bawihte (Nu Har) in in sun san leh cu
poi kan va ti tak em aw. Mi dang kan lungawi laiah amah pakhat kan
zangfahnakin kan nom ding zat khal kan nom lo phah thluh a si. Phun
(10) ka on kum hi kum (18) ka rak kim lo rungah Acozah hna ah ka lut
thei loih kum khat ka cawl. Leilet khua ah Parivate tlawng phun (7)
tiang an din ih Saya `uan dingin in rak sawm nan ka U Hngak (U Lal San
Hngak) in in rak remti sak lo. “Na nauhak tuk, na tlawngta thawn nan
sual aw pang ding?” in rak ti. Cui kumah ka pu Thuan (U Thawte) thawn
ka U Hngakih vok dawipi in Mizoram Champhai tiang kan rak feh tlang.
Kei Lunglei khawpi tiang ka rak thleng. Kan vok in in thihsan ciamco
ih a zinhrek tangka 34500 lawng kan hmu. Ka U Hngak te in leiba rulh
cawk lo an neih phah. Hi kumah Hakhalay ta caw pakhat 1200 in ka vung
lei ih kan khua ah U Bawte in 2000 in in rak lei sak. 800 ka miat mi
in Belpi (1) kan lei thei.
1986 July 6, Ka nau ~uan Nei Sum No. (2) BEHS Falamih Phun(7) a kai
lai tlawnghna `uanah a lungto in a lu a ngah ih in thihsan. Falam ah
kan phumih cui sin kan sung ten Falam ah kan um. hi hnu rei lote ah
Phun 10 hmat a thlengih MC lole GTI kai theinak dingah ka hmat hmuh mi
in (23) in a tlin lo ruangah kai loin Acozah hna tlawng Saya kan dil.
(BA cu hla ralih phi dingin) ka hmat in raktlin sehla (U San Thawm
Ling) in ka lo cawm ding in rak ti. In duhsaknak kha ka hngilh thei
lo. Ka hmat ih a tlin lo cing hman in na kai duh len ka lo cawm thotho
ding in ti lai hrih. A parah ka lung a awi tuk.
1987 September 12 Acozah tlawng Saya ah lutin Zongte Middle School ah
PAT ka hung `uan thok. Kan vaih san zomi asinan kan suahnak khua ah
um theiih ka aiih nauhak sawn pawl fimthiamnak ca zirh thei dinhmun ih
ka um kha ka lung a awi lawlaw. Zongte ah kum 8 sung Saya `uan in ka
umih ka lungawi mi pakhat cu Zawngih hmai hman kan zah anti bangin,
mai’ Saya nanana cu in rak zah ve ih, kanmai’ nauhak lai bangin
Zongte nauhak in Thipcang nauhak an hmuhsuam ngam lo kha a si. Ka
`hawn zik lamah kan khua in Primary tlawng tiang kan ngah thei kha ka
lung awi ngaingai a si. Kan khua ih ka cen sungah TCYF timi Mino
Pawlkom tla kan khaw Leng le Val pawl thawn kan rak dinsuak thei khal
kha ka lung a awi in in hruaitu Pathian ka thang`hat a si.
“Semnak Lai Lungrawn khua, Zanmang lam hmanah hngilh ni na um lo e”
Salai No Tawk Kap
********
Thipcang khua nunau lakih thlahlawh nei Pathian hnatuan hmaisa bik
Pi Tawk Nei Tlem thawn tonawknak
TF : Na piannak hmun in sim thei kem?
TNT : Z. Haimual khua ah 1936 kum pamsiamlai (0ctober) thla hrawngah
ka suak. Ka pa Khen Thang a siih Ka nu cu Pi Ral Men Thluai a si.
Kumnga hrawng ka siah ka pa in in thihsanih ka nu in tarkun tiangin in
hmeihpi. Ka pai in thihsan hnu kumhnih (Kei mai’ kum 7) hrawngah
Thipcang ah ka nu in vaih pi.
TF : Na unau dinhmun teh?
TNT : Ka unau pawl cu Pu San Zam,(Ceu Lian pa) Lian Kulh, Pi Bawi Zing
(Tial Kulh nu) Pi Tuan Cuai (No Cik nu) le ka nau Pi Ngun Hai (Liang
Nei nu) pawl an si. Ka u San Zam cu ralkap a tuanih, fapa (1) Ceu Ling
lawng a neihah in thihsan. Ka u Lian Kulh khal khawtlang ai awh in ca
an rak zirter mi a si ih phunli a on hnuah nupi nei man lo in in rak
thihsan. Curuangah ruang pomtu `apa dang nei loin ka u San Zam i fapa
ka u Ceu Ling in kan unau zain in tuamhlawm ih ruangin pom.
TF : Na Innsang dinnak thuhla theih kan va duh ve?
TNT : Kum 17 ka kimah U Tuan Thang ihfa thawn kan nei awih fate (10) kan nei.
(1) Tial Kip Rem
(2) Lal Hmangaih (tlei)
(3) Khaw Tin Hre
(4) Than Hlei Sung
(5) Tawk Lian Kai
(6) Kap Mang (tlei)
(7) Thiam Men Par
(8) Pak Hlei Thang
(9) Van Lal Uk
(10) Lal Din Mawi pawl an si.
Fa 8, Tuu 25, Tuusin 5.
TF : Pian tharnak na co kum in sim thei kem?
TNT : Rundam si ka theihfelnak cu hngangamnak taktak. Rev. Lal Than
Lian le Rev. Ngun Kam pawlih thusimnak in 1960 hrawngah ka rak co.
TF : Ziangtik hrawngah hlawhneiin Pathian hna na rak `uan?
Kum ziat hrawng na tuan? Na hlawh teh?
TNT : Kei mai kum 20 ka si kum in Pathian zangfahnak ruangah kan
kohhran ICB in Nunau Tirhkoh hna`uan dingah in rak ruat. Hi laiah ka
thla hlawh cu 5/- a si. Fangnga cun kor Minhlante ka rak lei thei.
TT : Na rawngbawlnak pawl in sim thei kem?
TNT : Pulpit maicam ih rawngbawlnak ka neihnak pawl cu Hmangkawn
khawhlun, Fartlang, Khuanglung, Darteti, Z. Dihai, Khawlung,
Thinghual, Haimual, Thipcang, Hnahthial, hlun+thar, Zongte, Ngailan,
Singai, Selawn, Leilet pawl an siih `umhnih `umthum ka pal mi khal an
um. Fulltime in kumli hrawng hna ka rak `uan.
TF : Na innsang ei hawlnak le dinhmun teh?
TNT : 1980 kumah kawlram Minhla khuaah kan vai. Minhla kan um lai 1986
ah ka pasal in si seh 1987 kum ah ka fapa mi banglo Lal Hma Ngaih in
siseh in thihsan. 1990 kum ah laitlang Hnahthial khua ah kan hung vai
sal. 1998 kum January 15 ah ka fapa rinsan zetmi Kap Mang in kum 28
Tiin in thihsan.1993 kumah Thipcang khuaah kan hung vai sal.
TF : Thipcang mipi hnenih thucah na duh mi
TNT : Ka khawpi Thipcang mipi pawl Khuitawk hmun nan thlen khal le
Pathian `ihzah in um u hla nan hmuingil ringring ding. Tuvial khal hi
in hruaitu Pathian zarah lungrualten kan um derhdo hi khawte berek kan
si nan Pathian in cawisangih mi lakah khal tlangleng thei in kan um
hai a si hi. Hmuntin tlengtu pawl khal mai umnak cio ah miih zohso in
an umthei nak hi Pathian nung a si ruangah hngilh hlah uhsi.
Fimthiam zirnak ah thazang pein `ang sinsin uh. Nunnak hawlnak
phunkimah Pathian duh lo zawngle khawtlang duh lo zawng tuah hrimhrim
hlah uh.
TF : Tonawknak can in pek ruangah kan lungawi.
TNT : Kei khal ka lungawi tuk.
***********
PIPU MITTTHLI NONAWN THLAICI
Rev. Ngun Luai Thang
1) Lairam ah Christian a luh dan
Lairam ah Christian a thlen le a dinthok dan a tawi zawngin;
American Baptist MissionSociety ih thlah mi Siangbawi Carson tei' nupa
cu Asho Chin ihsin 1899 March thla ah Lairam khawpi Halkha ah an hung
thleng.An hna`uan Bawmtu dingah Karen Saya pawl tla in an thlun.
Lairam ih kawhhran ding hmaisa bik cu 1904 kumah Khawsak khua ah a si.
Karen Saya pawlih bomnak in Halkha, Falam le Tedim khalah zumtu an
pung vivo.
2) Falam mi pawl le Khristian thawhkeh dan
Falam mi pawl le Khristian thawhkeh dan hi a tawi zawngten ngan ngan
ta sehla; Falam mi pawlin Pathian thu kan theih hram thok dan cu
phunhnih phunthum lai in a um. America ihsin Siangbawi pawl le Karen
Saya pawl hnenin, Mizoram Aizawl lamah hna\uan le thil zuarih a
tlawngvak mi pawlin cu tawkih mirang Missionary pawl hnenin, cun 1930
kum hrawng ihsin Tio kap khua pawl le Hualngo, Zahau le Sim ram pawlah
Mizoram ihsin kan unau Lushai pawl "~io ral tan Chanchin\ha" tiin
Zawnbawm thawn thuthang`ha phuangtu an rung thleng. Annih pawl hi
Presbyterian an si ruangah kan ram zumtu lakah feh dan, ngaih dan ci
hnihthum lai a suak. Hi pawlih feh dan le America Missionary pawlih
feh dan a bang aw thei nawn lo.Cuticun 1938 kumah ICB, 1955 kumah EFC,
1956 kumah PCM tin Lairamah Kawhhran a rung ding vivo.
Thuthang`ha le Kawhhran cun kan ram le kan miphun mit in
vangter, in `hangsoter, khua le khua, phun le hnam lakah remnak in
tuah.
Man a nei lomi mitthli le canghnap:
1) Persia pawlih Mitthli
Persia biaknak thuanthu kan zoh asile mitthli hi ziangti tlukin an ti
thupi ti kan hmu thei. An pathian in teh ziangtluk in a ti thupit sak
ve ti cu theihban a si lo. Persia pawl cun an Pathian hnenih thla an
cam tikah thungai thlak in an cam maw cam lo ti cu mitthli a tlak le
tlak lo kha an theihawknak a si. Thla an cam tikih an mitthli a tla lo
a si ahcun thlacamtu kha a thungaithlak lo tinak tluk a siih a mitthli
a tla thluahthlo a si ahcun a thungai thlak tiin an ruat. Persia pawl
in cu tlukih mitthli an thupit ruangah Hranthawl (tithawl) te an neiih
thla an cam tikah an mitthli tla kha tithawl te cun an dong(khawl)
`heu. An pathian hnenih thlacamtu in ka mitthli hi ziang tlukin a tam
zo ti hi an ti thupi zet a si.
2) Mitthli
Pipu pawlih thuanthu hi vun ruah rero tikah cun An pasal, an fate, an
nu le pa an suahpi unau pawlin an thihsan a si ahcun, zingtin zantin
an `ap ih a hrek pawl tla cu an hmai hman phiah duh loin a kum sawm
teltel tla an um. Hmaiphiah duh lo cu vun ret hrih sehla an hmaiih
mitthli hman faiter an siang hrimhrim lo ih hmai ngeu le khawn
tlektlek pi ih umin, a mithi ngainak ih a mitthli a si tiih miin an
theih ding kha an duhzawng a si. Ka mithi ngainak ah ka mitthli
ziabngtluk a luang tamti khi an tluangkhawnnak a si. A thi cia pawl
ruangih mitthli luanter tam zuakawk cu an taksa le thisen in a siat
phah tlunah `uan hawlnak lamah tampi an siat phah a si.
3) Canghnap
Khuahlan kan pipu pawl cun mithi an neih asile thlan sunglam cu
lungto `hate thawn an remih a lenglam cu vutcam in mawiten an zut
`heu. A mithi ih sungkua a nu le a pa maw, a farnu `unau dang pawlin
simawan va `ah asilen an ban zawngah an hnap a run hnit hluarhlo ih
Thlan hmailam pawl vervi teih Vutcam zutmi ahcun an hnap cu an vun
manta `heu. Ni a rei ih thla a hung tam cun an thlan hmailam mawite cu
hnap mannak ah ngeu khawn zetin a um `heu. Zo ih mitthli le canghnap a
tamtam tiih ziamawknak a bang.
Hi ti tlukih mitthli le canghnap hi Thuthang`ha thlaici ruangah si
sawn sehla, ~hangthar Nonawn hrang ahcun ziang tlukin man a nei mi le
sunglawi saw a si ding? A man ding khal sim le rel cawk a si ka zum
lo.
America `hansohnak Hrampi Pakhat
America ram cun 1776 kum July thla ni 4 ah Independent an ngah. 1787
kumah ram uknak Daan (Upadi) suai hram an thok. An hna`uan tluangten a
feh `ha thei lo, an mang a bang, An awlok a sawng. Cu tikah Benjamin
Franklin in Bible a khih hmuh mi cu Pathian cu a minung lakah a tel a
si. " Saam 127:1 sungah Bawipa in inn cu a sak lo a si ahcun Inn saktu
pawlih hna\uan cu a lak a si. Bawipa in khawpi a killo a si ahcun a
kiltu pawlih kilvennak cu a lak a si tiin a um. Curuangah kan ram hi
pathian hnenah kan hlan hmaisa peiih kan ram uknak (Upadi) khal
thlacamnak thawn kan thok pei" a ti. Cutin thlacamnak in an thokih
kumkhat hlanah an `heh lohli. Tui ni tiang an upadi cu a hmun lai. An
ram uknak Upadi cu a san a sau bik. Tui ni tiang khalah an thleng hrih
lo.
Letlun ram tampi lakah Pathian malsawn dawng hleice tiih ruahmi an
si. Ziangah tilen ram Uknak Daan hram (Upadi) an suai laiah Pathian
hnenih thlacamak in an thokih an thu khal a tluang.
Thutlang kawmnak
Pipu Mitthli Nonawn Thlaici timi hi a `ong fehdan zoh ahcun kan
duhsan thawn a kai aw lo zik vekin a um. Ziangah tile a olnak cun
Thlaici ruangih an mitthli si sawn loin an mitthli khi thlaici mai a
bang. Cui tlunah thlaici timi cu par le rah a nei hrih lomi a keuh
khal a keuh hrih lomi, va tuh le va cin cawp lai ding khi mitthlam ah
a cuang sawn. Nonawn Thlaici kan ti veten Nonawn pawlin an va cin le
tuh lai ding thlaici lam a hawi zikzik vekin a um. Pipu Mitthli Nonawn
Sui lukhuh (or) Nonawn sunlawinak ti sawn serhla a kaih aw deuh pei
maw ti tla ka ruat phah. Asinan Falam Christian Centenary Magazine
sungah Rev. Lai Lian Sum ih ngan mi " Kan pipu pawlin mitthli thawn an
vorh mi ........ thlaici cu a nungih tui san Nonawn pawl hrangah
thlaici `ha ah a kho lawng hman si loin rah tampi in a rah suak zo"
tiin a ngan. Cuti a si ahcun kan thupi (~ongkam) le kan duhsan cu a
kaih aw theilo tin ka ruat.
Lairam zumtu hmaisa pawlin Pathian nung an zum ruangah hrem le ti
duhdahnak a phunphun an rak tuar nan an Pathian an phatsan cuang lo.
An Pathian thu theihsunte cu a thei hrih lo minung pawl, khua le ram
pawlah sim le relin an vak an tawi rero. A cancan ahcun rawl dotu an
neih lo tlunah riahnak thlen inn hman tong loih an um can khal a tam.
Cuti cingte cun an cahnak taksa le thisen hmangin Thuthang`ha Thlaici
cu khawtin le hmuntin ah mitthli thawn an simin an phuang vivo thotho.
Thlarau lam mitih kan hmuh thei mi cu Siangbawi Carson ih `ong mi
"Thaizing ahcun ni tleu mawite a ra suak ko ding" tihi a si cio ka
zum. Nang le kei in teh kan tesinfa hrangah ziang i thlaci kan tuh,
kan khua le tlang hrangah ziangvek thlaici kan cing? Ruah `hat a cu
zo. Thaizing khawtleu cun Nonawn hrangih Thlaici kan cin mi cu a opar
le rah a suah tengteng ding.
*********
THIPCANG KHUA IH MOTOR NEI HMAISA BIK
PU SAN THAWM LING THAWN
TONAWKNAK
Tui tonawknak kan tuah mi hi Thipcang khawmi lakih motor nei hmaisa
biktu, mahte hawlawknak ih College kailai ih car thawi Rangoon khawpi
ih tlawngkai theitu a si.
Pu San Thawm Ling = STL
Thipcang Foundation = TF tiin a tawinak in kan hmang ding;
TF - Pu Thawm na piannak thuhla in sim thei kem?
STL - Sim thei e; 1957 kum March 16 ah Thipcang khua ah Rev. Nun Pum
Vuite le Pi Dar Nei Cuai Laisak tei fapa linak si dingin ka piang.
TF - Na zirnak thuhla teh in sim thei kem?
STL - Phun 1/2 ihsin phun 7 tiang, Zongte tlawngah Thipcang kan innpi
ihsin Phun 8 ihsin phun 10 tiang, Falam tlawngah 1977 Boarber ah kum
khat ka um. Cun rualpi thawn (Pu Hre Lian Khuai inn hnuaiah) innsang
khawmin kan um khawm.
Phun 10 kan on hnu deuh 1977 ah UNO Secretary U Thant a thi ih a
ruang cuhawknak ruangah kum khat tlawng lut thei loin kan cawl.
Phun 11 ihsin phun 14 tiang - Rangoon (Arts & Science University)
Mahte inn sangin,
TF - Phunsang tlawng na kainak laiah inn lamih kuat \ul lemlo in
amahte a cawm aw thei tivek in kan theiih a dik maw? Ziangtinha na
hawlawk dan?
STL - Phunhra ka on veten Champhai ah Pu Pual Kip Thang ih pat phurh
rawl cawmin bundle 1 - Ks. 25/- hlawhih Bundle 6 ka phur theiih Ks.
150/- kan hlawh thei a si cu. College tlawng an phuanh veten Rangoon
ah tlawng ka lut / kai.
* 1st Year kum khat kan kai thluhin miih sum cawiin Lamka-Imphal ah
Suit than hei phurin kir lamah Hero le Relay Bicycle kan run phurih
Tahan ah kan rung zuar. Kan sung thluh.
* 1st Year kumhnihnak kan vung kai salih hi kum tlawng pit khalah khaw
lamah tlung men loin Tamu ta Lungzi phurin Rangoon ah kan zuar. Hi kum
1981 ah Japan in kan kawlram kha T.V Station a ra tuah sak.
* 2nd Year ka vung kai sal. Himi kum tlawngpit khalah Tamu Lungzi
thotho ka trip leh.
* 3rd Year ka vung kai. Japan Hero Honda motorcycle ka lei theiih cumi
in tlawng ka kai. Hi kum 1982 ah T.V a ra lut. Thal tlawng a pihin
Motor Cycle zuar salin ka sumdawng sal. T.V &Video phurin Aizawl kan
trip. (a phur hmaisa bik pawl kan si)
* 3rd Year Repeater kum 1982 ah Japan Flat Saloon motor te ka lei
theiih (Mai bul motor) thawn tlawng ka kai thei.
* 3rd Year Repeater ka `heh in motor ka zuar salih sum ka dawng lala.
hi khalah T.V le Video thotho kan phur.
* Final Year kai a cutin Familia Van motor Z / 1441 kha
Ks. 85000/- in leiin tlawng ka kai sal. 1984 kumah Fala Khin Cer
thawn innsang kan din.
* Tlawng a pihin sum dawng nawn loin Rangoon khawpi sungah private
Taxi suaiin nunnak ka hawl. Hire man nazi pakhat sungah Ks. 15/- ihsin
20/- hrawng a si.
* Final Year Repeater kaiin 1985 kumah B.A (History) ka `heh suak.
Motor zuarin Aizawl ah sum ka dawngih Culcutta tiang ka thleng.
TF - Na innsang dinnak thuhla teh in sim thei kem?
STL - 1984 kum Final kumkhatnak tlawngpitah Pu Kap Lian le Daw Tann
Nuaih (Shan & Tuluk) Midwife tei fanu Daw Khin Cer thawn Sa-ek khua
ah Rev. Robert Thawm Luai ih kutsih in kan nei aw. Kan fale pawl cu;
Neih kum 1984 1nak- Rih Lian Thawm @ Thawng Za Hlei Mang B.E (Singapore),
Neih kum 1986 2nak- Ngun Lian Thawm MBBS (Magwe),
Neih kum 1988 3nak- Ram Din Lian M.E Final (~humar) (Dr. Ngun Lian
Thawm cun Madalay um Pu ~ha Nei Khar le Pi Cuaite tei fanu Ni Ni a
neiih fapa Van Lian an nei- hihi ka tu hmuh hmaisat bik mi a si)
Inn sang remcan lonak ruangah 1989 kumah Daw Khin Cer thawn kan `hen aw sal.
1994 kum thokah Pu Lian Bik le Pi Ngun Par tei fanu Fala Dawt Hluan
(Dawtnu) thawn Aizawlah A.G Pastor Pu Zara ih kutsih in kan nei aw.
Kan fale pawl cu;
Neih kum 1994 1nak- Van Thawng Lian GCEO Level
Neih kum 1999 2nak- Cer Chin Par phun 8
Neih kum 2004 3nak- Cung Lian Bik (LianLian) phun 3
TF - Nan ei in hawlawk dan theih kan va cak ve!
STL - 1985 kum tlawng ka `heh hnu khalah Acozah hna`uan ah lut loin
1987 tiang sumdawnnak ka pehzom vivo.
1985 ah sumdawng phahin Jeep ka leiih Rihzin ah Pasengerka suai.
1986 ah Dyna Motor leiin Kalay-Falam-Tedim-Monywa-Hakha pawl kan hlehka.
1987 TOYOTA Carrier Motor ka lei.
1988 kum cem lamah tlawngta buainak a suak.
1989 April ni 13 ah Kawlram suahsan in Mizoram ah ka vung vai.
Aizawl ah Maruti Car Taxi leiin ei in ka hawl aw.
1993 Taxi zuarin TMB (Heavy Truct) kan lei theiih cutin eiin ka hawl.
1994 in Motor zuar loin sum ka dawng sal.
1998 ah Mandalay ah inn ka sak thokih 1999 kumah kan `heh. Nupi fate
thawn Mandalay ah kan um. Sinhkaing myo ah Nga khur le thingthei
cinnak lo kan tuah phah.
2008 kum thok April thla ah Mandalay ih kan innpi le lo pawl zuarin
fale pawl fimthiam zirnak ruatin le kawhhran le sungkhat umnak ah tiin
Rangoon ah kan vai. ~aihkhan leiin Mah veivahnak Motor Publica te
thawn kan um.
TF - Pu Thawm, Pawlkomnak in neihpi ruangah kan lung a awi tuk khawpi
hnenah cah duh in nei maw?
STL - Kei khal Thipcang Foundation in in Pawlkom hi ka lungawi zet.
Tuisun ni tiang kan lamtluan pawl le hi dinhmun ka thlen theinak hi ka
nu le ka pa, ka unau pawl, zumtu unau, kawhhran le kan khawmi pawlih
thlacam saknak ruangah a si. An zateparah le thlawsuah tam zet i petu
Pathian hnenah lungawinak ka langter duh. Cun, Khawpi unau pawl hnenah
khui hmun khui ram kan thlen khalah Pathian `ih ten diknak ngaina in
malsawm dawng tlakin kan nung sinsin kei uh tiin ka lo sawm. Kan khua
hi ka hngilh dah lo ti khal in theih sak dingah ka rel duh fawn.
********
THIPCANG KHUA IH LAL HNA TUAN REI BIK
PU HRANG KIP LING THAWN TONAWKNAK
TF - Na suah semnak in sim thei kem?
HKL - 1953 February thla ni 1 ah Thipcang Hmunhlun um laiah ka suak.
Ka pa cu Pu Sen Hmung a si ih, ka nu cu Pi Leng Kip Men a si. Suahpi
unau 5 kan si,
Hmin Nupi / Pasal Umnak
1. Pu Kip Thang Pi Na Hlei ~ial Thipcang
2. Pi Sui Lian Tlem Rev. Lal Ro Khuai Yangon
3. Pi Van Nei Hai Pu Run Ro Thang Thipcang
4. Keimah Pi Ca Hlei ~ial Thipcang
5. Pi Sen Doi Sung Upa Van Hnuai Thang Tahan
TF - Na zirnak le na hna`uannak pawl in sim thei kei maw?
HKL - 1969 ah Zongte Middle School ihsin phun 7 ka ong ih, Tibual ah
phun 8 ka va kai. Ka sung ih 1970 ah Kalaymyo S.H.S. 2 ah phun 8 kai
dingin ka lut ih, June thla ni 25 ah ka pa in rak thihsan ih ni 28
lawngah ka thei. Cule Haimual mi ka tlawngkai pi Sang Tin Thang a thi
ih cumi ruak hun thlunin tlawng ka bang ta. 1977 kumah Palik hna`uan
ah ka lut ih, Shan ram sak lam Muse khua ah kum 2 sung ka um hnu ah
remcan lonak ruangah ka suak sal. Cun Thipcang ah nupi fate thawn kan
khawsa.
TF - Na nupi le fate dinhmun in sim thei ahcun kan lungawi zet ding.
HKL - Sim thei e....
1. Pa Za Biak Luai, (2008 June ah fapa 2 le fanu 1 tanin in thihsan)
2. Mai Ngun Thluai Men (Singapore ah a um)
3. Nu Mang Hlawn Par (Champhai ah a um)
4. Salai Tin Hmung Ling (wifarmifvif;) Bangalore ah Bible a zir lai.
5. Nu Zung Hlei Mawi Thipcang
6. Mai Sui Nei Kil Thipcang
7. Salai Van Bawi Lal Thipcang
8. Mai Zi Than Mawi Thipcang
TF - Thipcang khua ah khawlal hna na `uan sung hi kum ziang zat hrawng
a si ding?
HKL - Kan khua lal hna ka `uan sung hi kum 15 `ha hrawng a si.
TF - Thipcang khawtlang na hruainak pawl tla in sim thei maw?
HKL - Thipcang khawtlang ka hruai sungah Haimual le Thinghual ramri
ihsin Selawn le Leilet ramri tiang Jeep tlem in kan rak lai suak.
- 1993 ah Primary tlawng kan ngah ih, di inn in kan sak. Pu Hrang
Lawm Thang Falam in khung le tohkham tuahnak in hun bawm.
- UNDP ah bawmnak kan dil ih, bawmnak kan ngah mi in rangva kan cih
thei. Kan khawtlang tanrualnak in tlawng saya inn pahnih kan sak.
- 1994 kumah Thipcang Christian Golden Jubile kan rak tuah suak.
- 20004 ah USA ih um tlangval Joseph Lal kan hei dil ih in rak
bawmnak in tui kan hman lai mi ticawm khi kan dawl `ha.
TF - Khawtlang na hruai lai ih harsatnak na ton mi pawl in sim thei kem?
HKL - Kan theih cio vekin CNA an din ruangah acozah pahnih karlakah
kan um ih, kan zonzai nasa Thipcang cu khaw laili kan si tikah ralkap
le palik `hing loin kan khua ah an um ringring. A `henah kan nomnak a
um nan, a `hen ah kan harsatnak khal a tam zet. Kan harsat pi bik mi
cu 2004 December 20 ah Ngun Uk Lian le a rualpi pawlin Tibual palik
sakhan an lak tikah Lairal tlangtluan hmuahhmuah cu lu le ban kai in
kan um. December ni 22, zanlam ni tlak hlan deuh ah Falam wyf&if; 268
ralbawi Leptenen Colnel Wan Bo cu Thipcang a hung thleng. Thu i suh
mi:
- Ngun Uk Lian na hmu maw?
Hmu lo.
- Lamzin tonka na si ih, hmu lo thei na si lo, na hmu tengteng ding,
`haten i sim aw, i sim lole ka lo kap that ding.
Thihnak tlak sualnak ka neih ah cun in kap that aw.
Cutin i zangfah ih ticawm zin ihsin khaw lam panin kan hung tlung
sal. Cun Haimual khaw hlun zin Suang Lian nui khan lamah i hruai phei
sal ih, zin le khaw hmin hmuahhmuah i suh thluh hnu ah, "tui zan cu
nan khua ah ka riak ding, Zongte i ka thilri kha na khawsung mi fial
aw la, ralkap pawl thawn va la hai seh," in ti. A ra thlen tikah khaw
thlirnak rem deuh hmun tiin Pasor Tha Kip Thuan inn ih riak dingin a
um. Pastor pa a um lo ruangah a nufa pawl inn dangah a riakter ih amah
le kiltu lawng an riak. Cui zanah ralbawipa laksawng pek dingah Laitah
vaidip telh te Ks. 3000 in Siang Lian nui ta kan lei. Kan khua ih kum
upa bik Pu Van Hnuai Ling le fala Rin Eng Par kan sawm ih laksawng kan
hung pe. A lungawi tuk ih ralbawi pai in sim mi cu, "Thipcang khua nan
tul mi ah ka lo bawm thei mi a um ah cun ka lo bawm ding" in ti ta ih
Hnahthial ah a feh. Ni 24 zing nazi 8:00 hrawngah a hung kir sal ih
Zongte ah a lan. Cule ka fapa Tin Maung Vaphai ihsin rung tlung ding
hmuak phah in Selawn tiang ka hi thlah. Lamzin Singai tlang tili thlen
hlan ah ka hmuah mi pawl kan tong ih zianghman ti loten khaw lam panin
an feh lan. Selawn ah csif;jynfe,f AsL[mrl; hnen kan va thleng. Lairal
tlangtluan lal hmuahhmuah Pu Siang Thang Inn sungah tlar hnih in in
dinter. Cutawkah Buhmu pa a ko ih thudang zianghman a rel hlanah
Hnahthial khaw thar, Hnanthial khaw hlun le Thipcang lal kha dungah
sip uh in ti. Cu lo hmuahhmuah nan khua inn 1 mi 1, thaizing December
ni 25 Christmas zing nazi 8:00 hlanah Ngun Uk Lian a minung le Tibual
Sakhan meithal a laksak mi hawl dingah Selawn nan ra thleng thluh ding
tiah a ti ih an feh thluh hai ngaingai.
Cui hnu khalah Pathian in in zangfah ih khaw dang hmuahhmuah a thla
tel rori in ni tin lamcaw fun ih Selawn Khuangtul ram le Leilet ram ih
meithal an hawl laiah kannih Thipcang cu kan awl riai.
TF - Lal hna na tuan lai ah vuak le velh teh na tong dah maw?
HKL - A ni thla ciah cu ka cing lo ih, buh vuak zik hrawngah Zathlir
bangla ih ka rual Tha Nei Sum cu keimah buh vuak le buh phurh i hung
bawm dingin a rang pathum thawn a hung ih kan hmuan thlangah a rang a
hreng. A rang rawl pe dingin zan lam nazi 3:00 hrawngah Khamauh lukhum
khumin kan hmuanthlang lamah a vung suk. Ralkap pa (a nupi Laizo mi)
cun caw dawi keimah thuh ah a ruat ih zanthing tan kiak ko in ka khel
ah i vuak.
Cui hlanah ralkap pakhat le palik pakhat Zongte lamin zuri in an
ra. Palik pa kha inn dangah a leng ih a len sungah Zongte ih ka rual
Hrang Tawng tei sung an ra leng. Tappi meisa kan ai laiah zuri pi in a
hung tho ih, ziang ha nan tong? ka it that thei lo, a ti ih ngaihdam
ka dil nan a duh lo ih a meithal in in vuak ih ka kut in ka kham
ruangah ka kut tiang a na. Cuisin sangka kap te ah a to. (A meithal cu
bomb kah puaknak meithal a si.) A meithal cu hmet puak ih kah i tum
thotho. Cui laiah ka innsang nu in "Nangmah teh thah a lo tum si, that
lawlaw aw" tiin in i ti ih, thawk lehkhatah ka zon ih a meithal in a
or ah ka rek, cule ka fanu te kha palikpa ko dingin ka fial, palikpa a
ra tlun tikah, "A...in tisak siang aw hlah, zangfah ten" a ti ih, a
meithal magzin a phelhsak ih a lak hnu lawngah `ha ten ka thlah. Inn
hra lal pawl ka ko in ka lo report ding ka ti ih, ka hmaiah a sihkhu
ciamco. Cule ka ngaidam. Cui bak cu khua le ram hrang hruaitu lal hna
ka `uan sungah vuak le velh ka tong lo.
TF - Ca siartu pawl hnenah thucah duh mi na nei maw?
HKL - Kan khaw mi pawl khui hmun thlen khalah mi kan bawm thei lo khal
le mi tibuaitu si lo hram kan zuam cio pei.
Lungawinak: Kan khaw mi pawl, in vaihsan zotu pawl a khua hman hmu
ban lotu an tu le fa pawl tiang khalin kan khua an ngaina thluh ti ka
hmuh hin ka lungawi tuk. Pathian thlawsuah kan va co nasa ve ka ti.
*********
THIPCANG KHAW MI PHUNHRA ONG HMAISA BIK
PU HRANG LAWM THANG
KOMNAK
TF - Na suahsemnak in sim thei kem?
HLT - 1955 March 20, Thipcang khua ah Rev. Nun Pum le Pi Dar Nei Cuai
tei fapa pathumnak si dingin ka piang. Suahpi unau 8 kan si ih, cu
pawl cu:
Hmin Nipi / Pasal Umnak
1. Pi Far Hlem Hai Pu Thiam Kip Sum Aizawl
2. Upa Van Sum Pi No Rem Sung Tahan
3. Upa Ngun Hlei Sam Pi Dar Nei Sekan
4. Pi Eng Thuam Mawi Pu Rem Sang Tahan
5. Keimah Pi Hrang Kil Sung Falam
6. Pu San Thawm Ling Pi Dawt Hluan Yangon
7. Pi Lal Hming Mawi Rev. Thawng Nei Bil Yangon
8. Pi Tha Kip Sung Pu Lal Ci Tahan
TF - Thipcang khua na rak um lai ah Thipcang Mino Pawlkom tla dinin
nan rak hruai nasa ti kan thei ih, ziangtin Mino nan rak hruai ih nan
rak cangvai?
HLT - Thipcang Mino Pawlkom kan rak ding ngai. Kan din nak san cu,
khaw te inn mal te kan si nan Kohhran pathum lai ih kan rak um tikah
khat lamah kan lungrualnak a tlaniam in kan thei ih, pakhat le pakhat
khaw dang mi vekah tla kan can thlang tikah lungrual tei thil ti vun
ti a har tuk ruangah Kawhhran thawi pehpar lo mi, Mino zawngin
pumkhatnak kan khua ah kan din a tul kan ti ih Thipcang Youth
Association (T.Y.A) tiin kan rak din. Kan zaten cu mi ahcun kan
lungrual em em ih, TYA ah kan pumkhat aw thei.
Hi mi kan din lai ah keimah Chairman ka si ih, Upa Lal San Hngak
Secretary a si. Committee dang dang cu Record zoh sal lo cun ka cing
nawn lo. (Ka rel sual pangah) 1977 hrawngah a si in ka thei.
TF - Cui lai TYA san hrawngah Lairal tlangtluan bawhlung sit
zuamawknak ah 1st tla nan rak la thei dah tivek tla kan thei ih, a dik
maw? Theih fiang kan va cak ve.
HLT - Si e, kan khua hin Lairal tlang pum pi zuamawknakah 1st an rak
ngah cu a um ve `heu nan, TYA kan din cinah cun 2nd sawn a si kan
ngah. Cu cu hitin a si: Kan khawtlang hrangah 2nd laksawng kep-li pi
kha kan `ul sawn ih kan theih ruangah Final ah 1st Team pawl sitter lo
in, 2nd Team pawl kan sitter ih kan neh cia mi Zongte thawn kan nuai
aw. Kan Secretary in hla a rak phuah ih “Pacang in nauhak a bum bang,
kan lo neh lo 2nd lawng kan ngah” ti lam hawiin hla mawi ngaingai a
phuah. A rei ve thlang ih ka cing thluh lo.
TF - Ziangtik kumah phun hra na rak ong?
HLT - 1974 kumah phun hra ka ong.
TF - Na nuntu khawsak hawl awknak le na hnatuan dan in sim thei kem?
HLT - Phun hra ka on kum September thla ni 9 in Uksuh Cazi Thingcang
khua ah ka hung tuan. Thingcang kan thlen in Lo te kan tuah ih, a kum
2 nak kan tuah mi fang pung 100 ka nei ih, cu cu kan khua ih kan ra
cer zawngah pung 1 Ks. 26 in kan zuar ih Ks. 2600 kan ngah. Cun ka u
Van Sum in Savom a kap ih a thinhnit Ks. 1200 ah kan zuar. Ks. 400 in
vok kan lei ih cumi cun kan aih. A tang mi Ks. 800 thawn Ks. 3000
hrawngin Champhai ta Pat Bandal ka hung phur ih, a miat tete zem awin
Sipuaizi tuah ka zir thawk. Thawng hnih khat te kan neih le veten mi
zuknak Camera ka lei ih, cutin Uksuh Cazi `uan phahin mi zuktu
(Cameraman) ka `uan phah. Cuti ih rak sirso aw ka si.
Pathian zarah Thipcang khua ih innte lote kan din mi ihsin vok, ar,
caw tla kan zuat ih, cumi pawl zuarin kum 1981 ah ka pa Rev. Nun Pum
cu EFC Kawhhran in Falam District Chairman dingin hna`uan an pek
ruangah amah thlunin Falam ah kan vai. Falam ah mizuknak dawr
(qvkdif;"gwfykHqkdif) kan tuah. Tawkfang sum le pai mal te kan hun
khawl mi in T.V pakhat kan lei thei veten Aizawl ah fehin sumdawn ka
thawk aw ih Pathian malsawm dawngin cuti ih rak `an aw ka si.
TF - Motor tla na rak nei hnuai ti tla kan thei ih, ziangtin na rak tluanpi dan?
HLT - Si, Pathian zarah kan sumdawnnak te a hung tluan khan, motor kan
daw ih, Mandalay ah Nisan Motor ka vung lei. Cui Nisan motor cun hna
kan hun `uan ih, motor thuhla thei mumal ih thil ti hei ti fam cu ka
fuh lo ih, Saihba Ingine a si ruangah a tu le tu a siat ih, ziang khal
hlawh thei mi nei lo in a tla se lam ah kan cang vivo ih ti ngaihnak
thei lo in Jeep pakhat kan lei phah. Cui Jeep cu Pathian zarah a
tluang em em ih, Jeep hlawh mi piang Nisan in a rak ei ral ringring. A
neta bik ah mangbangin Overhead Engine ah kan thleng ih khai hrawng
kha kuhva rah phurh `hat lai fang a si ih amah Nisan ih leiba pawl tla
a hun sam thluh thei sal in kan zuar sal ih, cutin khual ka tlawng sal
lala.
TF - Tunah Falam khawsung ah um hngetin na Email Address rori hmanah
falam...@gmail.com tin na ret aw sikhawh, ziangvek dinhmunin Falam
khawpi sungah `uanvo na kai?
HLT - Kum 50 ka kim cin in khual ka tlawng nawn lo ih, Falam ah umhmun
hnget khuar in ka um. Cutikah keimah khalin Falam hrangah hin a `ul`ul
`uan dingah ka pum ka pe aw ve. Falam Upa pawl khalin in rinsan ih
khat lam kha lamah Department phunphun ah hotu dinhmunah in dinter ih,
Falam Nunphung Pawlkom ah President, Salom Foundation ah Chairman,
Khawnu khawpa ah sumpai hawltu hotu bik, khawpi tidai peknak le meisa
van theinak (rD;vif;a&;aumfrDwfD) hotu tivekah in ret ih, sawr nuam in
ti khawp mai. Keimah khal ka pumpe aw bawk ih ka nufa pawl tla cun
nang ih hna`uan ngah mi cu paisa heunak lam hlir in ti rero nan, "a...
paisa ngahnak lam aiin hmansuah lam thlawsuah a um," tiah ka tihsan
`heu. Tuisun ni tiang cu Falam khawsung hrang ka ti thei tawk thazang
ka pe ih, lehhnu khalah `uan vivo ka tum.
TF - Na Email ih
falam...@gmail.com na hmannak san kha in sim thei kem?
HLT - A si ngai...Hi thu ah thusuh tla ka tong dah ngai, Falam um mi
hmuahhmuah hin keimah bangin Falam neitu ka si ti ih an ruah awk cio
ahcun Falam hi ziang tlukin a thangso ding ti ka beiseinak ruangih ka
tuah mi a si. Falam hi keima ta tlukin humhalh le tuahthat vivo ka duh
ruangah nasa takih tan lak vivo khal ka tum.
TF - E...a va lungawi um ve, kan khaw mi dinhmun ihsin cutluk ih
`uanvo pawimawh le hna`uan `ha `uannak ih hotu bik dinhmun na ding
thei cu kan lungawi ngaingai. Nangmai ruangah kan khua khal hin
mithmai `ha a neih phah ngaingai ti kan hmu ih kan lungawi tuk. Cun
kan khua hrang thil `ha na tuah mi tete na rel duh loh zawng a si khal
le in ngaithiam aw la, thangthar nonawn in nangmah vekih an sunsak
theinak dingah in sim hram dingin kan lo dil.
HLT - Kei hi thu ka cing thei hnai lo ih, kan khua Thipcang in Primary
tlawng Private ih an phuan vete khan cabuai, khung le tohkham 20 kan
`ul an ti veten ka hun tumsak ding ka rak ti ih, ziangzat teu ka tum
sak ti cu ka thei nawn lo, anmahin record an neih ka zum. Ka thil
tuahmi lam cingkeng tum ciamco pawl ka si lo thawn.
TF - Thipcang Golden Jubilee lomnak ah secang kha in thawh in kan thei
ih, kha lai ah ziang hmuah lai so a tawn?
HLT - A...secang lawmmam ka thawh sawm...vok thau lei thei hrawng a si
ding ka thawh kha, a zat ka cing nawn lo ve. (Jubilee Megazine ah Ks.
15000 tin a um ih Secang kan rak lei a si hmang ding)
TF - Thipcang khua `hansonak ding ziangha `uan seh la kan hlawhtling
thei ding, na ruahnak in hlawm thei kem?
HLT - Thipcang Centenary ah khan thu cah mi ka nei ih, Thipcang hi
India ramri ah kan um ih, hi hi a `hangso zawng in sawrbawk thei seh
la, tih hi ka duh nasa. Telephone vek tla hi nan tihhmuhaw ding ih
paisa ngahnak lamah hmang si loin laklenawknak le vaivung awknak mai
mai ah fala tlangval in pakhat ciar lole in tin lai tlan neih nan tum
dingih nan bill ah nasa tak paisa nan heu ding. Cumi lam ih tlansiak
awk hnak cun Sipuazi pakhat khat kan tuah hi kan hrangah a `angkai
ding ti hi thinlungah nei ringring seh la, cule kan khaw ramah ci cin
lampang tla nasa takin tuah cio seh la, ka duhsak aw nasa. Tui hlan
ihsin kan cin mi nicia le hmakphek tla hi a `ha zet ko nan kei ka hmuh
dan ah cun Grep (sabit) hi a hlawhtling zet ding tiin ka ruat. Sabit
hi tam tak cing thei seh la, kan khaw lo pil lakah tlangliam sazang
hrawng tla ah khi cun serthlum khal a vawi zet ding tiin ka zum. Sabit
hi kan khaw ramah a vawi lonak ding hmun a um in ka hmu lo. Curuangah
Sabit hi napi in tha ka pe nasa. Theiti (Juice) ih tuah dan le repro
ih ret dan pawl zir vivo a theih.
***********
Upa Hrang Tin Kulh
Heli Lal Rem Thang
Upa Hrang Tin Kulh hi Falam peng Z. Haimual khua ah Sawnset hrin Pu
San Cung Nung le Cenghrang hrin Pi Khuah Vell tei’ fapa damsun siin
1933 July 2-ah a suak. Amah hlanah a nu le pa in fate dang ziangmawzat
an rak hring nan an rak thi cingcing ih farnu nunau pakhat Run Cuai
lawng a nei. Amah hi a suahhlan pum sungih thla 5 a si laiah a pa in
a rak thihsan mi (nui pum sungih roh mi fapa, pai hmel hmu riailo) a
si. A nu in a u nu thawn tarkun tiangin pasal neihsan loin a kurpi hai
mi an si. 1977 kum May thla ah a farnu neihsun a u, Run Cuai in kum 45
mi siin a rak thih san.
1942 kumah Z. Haimual ihsin Thipcang khua ah an hung vai. 1944 ah Pu
Bil Khuai le Pu Than Hnok pawlin Kohhran an rak din ih, a rak bawm ve.
1954 ah Thipcang khua Kullai hrin Pu Khen Thang le Pi Nei Kai tei fanu
Nu ~uan Cuai thawn Zongte Pastor Rev. Lalzika ih kutsih thlacamnak in
innsang an din. Pathian thlawsuah fanau malsawm an cawi mi pawl:
Hmin Nupi / Pasal Umnak
1. Nu No Rem Sung Upa Van Sum Tahan
2. Upa Lal San Hngak Nu Sen Kip Sung Vanzau
3. Rev. Dr. Thawng Nei Bil Nu Lal Hming Mawi Yangon
4. Nu Lal Ven Mawi Pa Hrang Lian Kap Tahan
5. Nu Tawk Nei Thluai Pa Bil Thang Tahan
6. Rev. Amos Thang Nu Za Nei Kai Tahan
7. Thawng Nei Kai (tlei) Suahpek te zingkua a kimih thi.
8. Upa No Tawk Kap Nu ~uan Hnem Tahan
9. Tv. ~uan Nei Sum (tlei) 1986 Falam Kawl tlawngih
hna`uan ah ah lungin a rilhih in thihsan.
10. Nu No Ro Par Rev. Khaw Tin Tai Tahan
11. Rev. Heli Lal Rem Thang Nu Hrang Lian Kil Yangon
12. Nu Ni Kai Sin Pa Robert Sui Luan Delhi
Tu 36 le Tusin 21 hmel a hmu zo.
Thipcang khua an um lai 1978 kumah First Council san laiah Zongte
Uksuh khaw nga komah Secretary (twGif;a&;rI;) ah hril tlin a si.
Thipcang khua ah Lal hna siseh, Lairal tlangtluan tlawng Committee
member tiang `uanin khua le tlangih rinsan mi rorel thiam le mi ih
thukung ronmi a si. Mi duhdawt thiam le zo pohpoh pawl le kawm thei
lomi a nei lo. Thipcang ramih um ramsa phunkim Savom, Ngal, Zatum,
Zukneng, Sakhi, le sahriva a phunphun kap kimin lai pacang `ha pakhat
a si.1986 kumah a fapa 5 nak Salai ~uan Nei Sum kum 15 mi in BEHS (2)
Falam ih phun sarih a kai laiah tlawng hna`uannak ah lungto in a
rilhih a thihsan ruangah Falam ah a ruak phum in Thipcang khua ihsin
Falam khawpi ah an rung vai. 2005 January ah Tahan tui an umnak ah
hin an rung vai lut a si.
Ka pa Upa Hrang Tin Kulh hi Pathian thu duh mi, thlarau lam ih mi
thaw zet le rawngbawl duh zet mi a si ih, Pathian thang`hat khawp thei
lo le Kawhhran khawmpi zawh cak ringring a si. Kawhhran a hmangaihih
kawhhran hrang le te le fa pawl hrangih thlacam ringring mi a si.
Siatton nikhua ah ziang miphun ti thliardannak nei loin a dam phawt
cun fehlo menih um (pelh) duh lo ih feh ringringtu a si. Pathian
thang`hat hla sak ngaina mi a si ih khual a tlawn thei laiah rit phur
phah cing khalin hla bu phur phah ih a thlennak ipiangih sak rero paih
mi a si.
Ka pa Upa Hrang Tin Kulh hi Nu le pai’ ro khawm mi ziang reltlak nei
lo asinan “keimah hman ca thiam loih ka um”, tiin theihtawp suah in a
fale pawl kan hrangah a `angih lothlo pa si cingin a ti thei tawkin
khawtluang khawlai ah sumpai a hawl phah ih miih paih lomi vokte tla
phurin Mizoram lamah a tlawnpi ih fale hi zat pitling koih in rak cawm
suak thei hi kannih unauza hrangah cun fak tlak le rinsan tlak bik Pa
tling a si kan ti lo thei lo. A zuamnak le taimaknak rah kan hmuh mi
cu Zirnak lamah - Master of Theology- 1, Master of Divinity- 1,
Bachelor of Education - 1, Bachelor of Enginering- 2, Bachelor of
Science. - 2, Bachelor of Art - 2, Bachelor of Theology - 5,
Bachelor of Ministry- 1, Doctor of Divinity (honorary) 1, University
ih zirlai - 3; Master of Divinity Zirlai- 1, tla an si. Cui lakah
Pastor - 4, Women Worker 1, Acozah hna`uan 1, Sumdawng-4, Pastor nupi-
1, tivek pawl kan si hai.
Hi tivek ih hlawhtlinnak a conak hi a hringtu a nu Pi Khuah Vell kha
Pathian in amah riantu ah a rak koih Thipcang khua ah Thlarau lam High
school tiang la in Pathian thu a rak lalut ih Cancin `ha hrilih vaktu
hmuahhmuah a thla telin a rak mikhual thluh hai `heu mi le a thlacam
saknak Pathian ih a theih sak ruangah a si. Pathian sunglawi bik ko
seh!
*********
THIPCANG KHUA IH HIGH SCHOOL FINAL ONG HMAISA BIK
PU HRE LIAN KHUAI
Hmin : Hre Lian Khuai
Phunhnam : Kullai
Pai, hmin : Pu Tial Khuai
Nui, hmin : Pi Bil Kai
Suahni : February 2, 1943
Thihni : October 25,1975
Pu Hre Lian Khuai hi;
1. Kum (5) a kimin tlawng a kai ih 1962 ah High School Final a ong.
An ni san lai ahcun phun (9) hi tui’sanih kan phunhra thawn a bang
aw.
2. Falam khawpi ah October 1, 1962 in kumhnih sung ~awkhawng zungah
hna a `uan.
3. 1964 in 1972 tiang Falam ah ~awkhawng LDC cazi a `uan ih 1973 in
Pyine kha Halkha khawpi ih `hawn a si ruangah Haka ~awkhawn zung
thotho ah LDC a va `uan peh.
4. Pathian duh zet mi a siih Falam a um sungah Falam Baptist Mino
hruai tu a si. Haka ih a va `hawn hnu khalah a um khal ah Baptist Mino
hruai tu a si thotho.
5. Solfa a thaim ih Solfa le hla zirh tu khal a si. Falam peng khawte
le Haka peng khawte pawl khalah Mino pawl kaihruai in Gospel an feh ih
Pathian thuthang tha a sim theu. Amah hi mi nunnem, zaidam zet le
siikan nei zet mi a si.
6. Falam `ong in Hlarem bu pawl Lenlai Hlabu le Falam Mino Hlarem bu
volum (2) a suahih volum (3) nak a tuah rero lai October 25,1975 ah a
duhdawt zet mi a Pathian hnenah in feh san a si.
Hi ti vek pacang`ha ih in hloh san hi cu kan khua le ram le kan mi
phunpi kan sung ngaingai ih a pawi kan ti in kan ui ngaingai a si.
7. Khua le ram duhdawt zettu a si. Falam `ongih Hlabu a suak theinak
dingah le kan `ong rori ih Pathian thang`hatnak Hla sak thei dingin
Falam Baptist Kohhran pumpi lak khalah nasa zetih `an rak latu mi
pakhat a si. Pathian Thu simnak khalah kan mai `ong tei sim dingah
hmai rak hruaitu le a rak `ang zettu a si. Hnam dang `ong ih Pathian
Thu sim le Hlasak ti pawl nasa zetih rak dodaltu pakhat a si. Pathian
Thu le Phun le Hnam, Khua le Ram hrang ahcun ral`ha zet ih ding ngamtu
pacang `ha a si.
8. A suahnak khua Thipcang khua a tlun can khalah Khawsung Mino pawl
Pathian Thu in a kai hruai ih khaw inn hnen pawlah Gospel Team tla in
a fehpi `heu. Solfa khal a zirh hai ih Thipcang khua Kohhran hrangah
C.E Bel tum zet tla a thawh (hlu) a si. Lakkha a suah tinten `henhra
`henkhat hi a suahnak khua Thipcang ah a kuat ringring.
9. Falam khawpi ah inn a nei ih cucu Lairal tlang tlawngta tampi
umnak ah an rak hman lawng silo in an thlen innpi khal a si. Sung le
khat Tu le Fa khal hi a zoh thei tawk in a zoh haiih amah khal sikan
nei zet mi a si ruangah mi zokhal in an u pat in an `ihzah zet a si. A
inn ahhin zu kamnam le kuakfawp in an lut suak ngamdah lo.
10. A nu le pa le a nau le pawl khal in an upat in an duh ngaingai mi
le an rinsan zet mi a si. Amah in a nau le hi a zoh thluh hai. Inn a
tlun canah a nau le hi Pathian thu le nuntlan dan ding pawl tiangin a
zirh ringring. Solfa khal taima zetin a zirh hai ruangah a nau le hin
Solfa an thiam thluh a si. Leilung a cannak rei zet zo hmansehla a
suahpi a nau le tu le fa khawpi pawl hin tui ni tiang in kan hngilh
thei dah lo a si..
Pu Hre Lian Khuai thuanthu a siartu nan za ten Pathinin mal lo sawm hram seh.
Upat sunloihnak in;
Thipcang Foundation Committee
Thusuh mi : U Than Ce (a mai hna`uan luhpi mi)Yangon le
A nau hniang bik Nu Amanda Ngun Hlei Sung Yangon.
**********
KAN PA NO TIAM IH THUANTHU
Kan pa No Tiam cu Khupson hrin pu Khaw Tin Hnin ih fa unau 5 lakah
nauta bik siin 1928 kum ah Thipcang khua ah a rak suak. Nauta bik a si
lawng si loin a nauhak tet laiah a nu in a rak thihsan ruangah a pa in
a rak duat zet. annih pawl san lai ahcun tlawngkai le cazir a rak um
tuk loih tlawng khal kai thei loin a rak `hanglian.
Kan pa hi tlawngkainak lamah fimthiam rak zir lo hmansehla Pa le u le
pawlih thusim lung le thuawi in a rak nungih mi pawl lak khalah zahpi
um loin a rak khawsa thei vivo. Neih siah lam khalah an tuah`uannak ah
Pathian in mal a sawm ih miih neih daw lo le anhai tukloin an khawsa
thei ringring. Lo rianram `uannak lam khalah milaw, mi taima a siih mi
demkai lo a siih rawlhan le innzuat sumhnam khalah amai tawkten
malsawm a rak dawng a si.
Khawtlang lamah lal hlun san a cem hnu in khaw Lal tla a rak `uanih
Zongte uksuh Miza tiang a rak `uan ban a si. Khawtlang thuhla ah
hna`uan a neih nawn lo hnu khalah thu le hla ziangkimah khawtlangih
thuron mi pacang`ha pakhat a si.
Sa lolam thu ah pa ramvak mi pacang`ha pa khat a si. Thipcang ramih um
cu zatum siarlo a kap kim thluh. A sakah mi pawl a mai’ rel dan vekin
Pawpi nau-um 1, Tlavang 1, Savom 5, Ngal 5, Zathar 1, Sakhi 120,
Zukneng 5, le sahri va pawl tla an si. Khua hlan danih um lai sisehla
kan khua Thipcang ahcun Conlam ni ah Zu `ha in hmaisa biktu lam a si
ban ding a zum um.
Kan pa no Tiam hi Nupi lamah a van a duaiih nupi a nei tam hnuaihni.
A nupi hmaisa lam pawl fa nei thei loin an um hai ih, Cui hnu ah nupi
dang run nei salin fanu 2 le fapa 5 in run nei a si. Cu pawl tla cu;
1) Pi Thiam Kip Sung (tlei) (Thang Kip nu) Hnahthial
2) Pi Tawk Nei Cuai (Kei Lian Sum nu) Falam
3) Pu Tawk Rem Thang (Robert pa) Minhlah
4) Pu Kap Ling Thang (Lydia pa) Serchhip
5) Pu Mang Tai Ling (Than Ceu pa) Minhlah
6) Pu No Rawl Thang (Cung Cung pa) Thipcang
7) Pu Van Lal Ruat (TluangThanMawi pa) Tahan
Kan pa No Tiam cu a u ( a farnu) Za Men ~ial in a ngai tukih a umnak
Kawlrawn Minhlah khua ih vai ve dingin a sawm ciamco ruangah 1983
kumah kan sungkua in Minhlah khua ah in vaih pi. Kawlram tangka a neih
cia a khawl sun tete voihnih thihih a thih ruangah in le lo khal sir
man loin a mai kum 75 a kimnak kum 1998 August thla ah vandum tlang
in khum san a si.
Semnak ka pai aanka le `uanbia hi kum le can liamin her vivo
hmansehla tintling cungih ka zau zawnah a dam thei lomi khawkhen hma
bang ka lungthin sungah.
A ngantu
A fapa
Tawk Rem Thang
Minhlah
**********
THIPCANG KHUA RANGVA INN SAK HMAISA BIK PU PUAL KIP THANG
Pu Pual Kip Thang cu Sawnset hrin Pu Tawk Cong le Pi Za Men ~ial te
ih fa unau 9 lakah pa 4 nak siin 1940 kumah Thipcang khua ah a rak
suak.
A suahpi unau pawl;
Hmin Nupi / Pasal Umnak
1) Thiam Hlei Khup (tlei) Pi Kap Cuai Z. Dihai
(Nu hmaisa hrin )
2) Sang Hei Hai (tlei) Lal San pa Hmawngkawn
(Nu hmaisa hrin)
3) Ceu Ling(tlei) Pi Thuam Kip Thluai Tahan
(Pa dang hrin unau)
4) Amah (tlei) Pi Run Ro Sung (tlei) Tahan
5) Than Kip Sung Pu Hrang Kai (tlei) Tahan
6) Ngun Nei Thang(tlei) kum 18 a kimah Thipcang ah in thihsan.
7) Hlawn Kip Pu Lal Sar Lian (tlei) Tahan
8) Van Lal Kam Nu Hai Kip Sung (Mah Khin) Tahan
9) Sang Kip Zing(tlei) Kum 3 a kimah Thipcang khua ah a thi.
Cutin Pu Pual Kip Thang cu nu neta hrin ih upa bik a si vekin
Thipcang khua a pai innpi hngakin a rung pitling vivo ih kum 17 a kim
in Falam Dawrih ta puanthan la in Mizoram Khawbung, Biate, Lungdar
pawlah a zuarih sumdawn a thok. Cutin `anla in a zuam vivo ih Thipcang
khua ah banpeh inn sak hmaisa bik a si lawng si loin a mai kum 24 a
kim hrawng ah rangva tlep khat Ks. 5/- in Falam dawr ta an leiih kum
1965 ah Thipcang khua ah Rangva innpi a rak sak thei a si. Mi taima mi
law pacang`ha pakhat a si. Thipcang fala Lian Kip Sung thawn an nei aw
ih fa nu pakhat an neih hnu in remcan lonak ruangah an `hen aw sal.
Cui hnu ah Zongte fala Run Ro Sung thawn innsang an din salih fate
unau 7 an nei bet.
Cu pawl tla cu;
Hmin Nupi / Pasal Umnak
1) Nu Tawk Nei Kai Lal Hngak Tahan
2) Pa Khuang Buan Lal Thang Tahan
3) Nu Thawng Nei Zing B. Ram Hlun Tahan
4) Pa Zun Hlei Ling Dar ~huam Tahan
5) Nu Eng Nei Par Kawl Thang Vut Tahan
6) Nu Zung Hlei Mawi Lal Hmu Sang Tahan
7) Pa Van Lal Lian a tlangval lai Tahan
8) Nu ~ial Rem Thluai Lal Biak Lian Aizawl
Pu Pual Kip Thang cu hmailam khua thlir kautu a si ruangah laitlang
khawte ih thingphur lothlo ih um hnakcun khawpi sungah lut sehla fa le
pawl fimthiam zirnak tla a remcang deuh ding ti ruahsan in,1971 ah
Tahan ah an sungza in an vai. Tahan Bazar ah dawr kaiin nunnak an
hawlih amah khal a suahvah thei sung kum 60 a kim tiang hrawng
khualtlawng in a suk a so ah nupi fate cawmnak hawl in can a hmang. A
mai kum 71 a kimnak kum 2010 November thla ni 20 ah vandum tlang in
khum san a si. Fanu 5 le fapa 3 a nei ih Tu 22 le Tusin 10 hmel a hmu
ta a si.
Salai ~uan Hre Ling
************
KA ZAHPI LO SEEMNAK KHUA
Rev. Dr. Thawng Nei Bil
Leilungtlun minung pawl hin seem suah nak khua le ram kan nei
cio. Asinan, mai pi lepu nu le pai khua le ramih suak lo hmundang le
ramdangih suak khal mitampi an um. Cun ram neilo le khua bulba neilo
khal mi tampi an um fawn. Kan khua, kan seemnak khua ti ding neilo mi
tampi an um laiah suah seemnak khua kan nei hi a sunglawi ngaingai.
Cuihleiah, khaw tampi Pathian theilo ih an um laiah Pathian betu khua
ah kan rak piang ngah hi Pathian thlawsuah ropi a si. Mitampi cu
khawpi le ramnuam an thlen tikah hi khua le hi ram, hi miphun lakah ka
rak piang velo hi ka vanse tuk aw, an ti theu. Kei cu Pathian in kan
khua ih irak piangter hi ka hrangih thabik a tuah a si tin ka ruatih
cucu tha ka ti zet. Ka thlennak ram le khua pawl hi nuamin ropi zet
hman hai sehla, kan khua ka hgilh thei dah lo. Mi tampi cun an semnak
khua le ram an zahpi ih khawpi ih suak vekin an rel-aw theu. Pathian
ih tul a ti ruangah khawdangah um hmansehla, seemnak khua hi ka
sunmang le zanmang tiangin ka hngilh thei dah lo hleiah ka zahpi dah
lo. Hi khawte ah rak piang lo sehla, khawpi Pathian theih lonak khua
ah raksuak ningna ziang ka bang ding, ti karuat tikah kan khua
Thipcang ih karak suak hi ka lung a awi in Pathian ka thangthat a si.
Khua le ram ngaina le duhdawttu pakhat ka si ve ruangah ka no
lai ihsin khaw thansohnak ding le mibangnak ding hi ka rak buaipi
theu. Hla ka phuah mi ah-“Kan seemnak kan Thip khawte hi, farah
zonzaihnak khua sihmanseh, par bangin uai ding kan siang lo, thang le
thar nonawn pawl in”, timi le “Kan seemnak kan Thipcang khawte, farah
zawnzai in hnuaidawr hman law; thangthar lengno, valno rual pawlin
thangso sin dingin kan zuam cio ding” ka rak ti.
Pathian Nung Betu Khua a Si.
Kan cin ceute ihsin Thipcang khua ah zu-in, lai daan ih um,
khawse bia an rak um lo. Khaw kiangkap pawlah cun an um celcel lai.
Kiangkap khua lawngah Lai danih fangza aih, sahrang aih ti pawl le
mithi an tuanhlawm dan pawl ka rak hmu. Kan nauhak lai ihsin tuini
tiangah kan khua ah zu-ngolh vei, zu in tuk ruangih thi khal an um
hrih lo. Thlarau lam nunih inrak cawmtu khua a siih, in hruaitu pawl
hi Bible zir le thiam rak silo hman haisehla, Pastor hoin kawhhran upa
pawlin Nauhak Sunday School ihsin inrak cawm soih, mino (thalai) kan
hungsi tik khalah thlarau nunah in cawm vivo. Gospel team in feh pi,
hlarem ding in zirh, mino khawmnak in tuah sak, caan in hmang ter,
lungrual nakah nawmnak a phunphun picnic tivek inrak tuah sak.
Khristian ih ni pawimawh pawl urhsun daan in rak zirh. Ziangtinkimah
Pathian lawng rinsantu, a rawngbawltu tiang kan si theinak dingah in
rak kai hruai. Himi rah hi tuini ah kan seng rero a si.
Kan khua hin toruah a san tinten khawsenin Biak Inn ah thla kan
camih Pathian in ruah a run surter `heu. Cucu khaw veng hnen thenkhat
pawl hrangah cun hnihsuakza a rak si. Sihmansehla khua a rung rei vivo
tikah a hmuthiam lo pawl khalin Pathian ih thiltitheinak hi an run
hmusuak vivo ih, Pathian rinsan nak kan sehvel khua pawlah a rung tam
vivo. Kan hung upat zawng cun Lai dan ih um khawse bia khal an cem
thluh. Curuangah zohthim tlak khua pakhat a si ka ti lo theilo.
Lungrual nak le Duhdawt-awknak Khua a Si.
Pathian biaknakih lungrual mi khua kan rak siruangah tisa
thil le khua le tlang thilthu khalah tuini tiang lungrualnak kan neih
theinak a si. Pathian tello cun inn saktu pawl cu an bang lak menih,
khawpi kiltu khal an meng lak men (Saam 127:1).
Kan khaw mi hmuahhmuah hi thisenih zawmpi vekin kan ruat-aw ih
kan duhdawt aw cio. Lungawinak kan neih tikah kan lungawipi-aw ih,
riahsiat tik khalah kan riahsiatpi aw. Mai sungkua hrang kan ruat vek
thotho in kan khawpi hrang kan ruat cio. Hihi Bible ih zirh dan cakci
a si. Kan khaw ram hi ramsia, ram ngal zet sihmansehla, Pathian in kan
lo pil tinah mal insawmih rah a suah ter ringring. Pam kum timi khalah
kaihra leek (lai) khawpih eiin harsa kan um ka thei lo. Thlai hnah le
thlairah kan neih tikah siseh kan cawih-aw vialvo ih, ramsa kap thei
an um khalah an zem-aw vialvo. Nun khat ten an rak nung khawm. Kan
khaw lal pawl khalin Sakhua nak lam an rak dodal dah loih, an rak
urhsun zet ruangah sakhua nakah kan thansoh phahnak a si. Sahrang
hriam dawi tamzet khua kan sinan, savom, ngal le tlavang hriam khalin
kan khaw mi a keu that mi ka cin ban cinah an um lo. Hitivek khua le
ram ihsin rak thangliantu pakhat ka sinak hi milak ka suah theinak le
ka hmaihngalnak a si. Khawpi unau nan zaten cuvek sive cio dingah ka
lo beisei.
A tlunih kan ngan zo vekin kan seemnak khua hi leitlunih khawpi
le khawte tampi lakah zoih theihtham lote sihmansehla, a sungsuak a
tefa le pawl hrangah cun khawpi nuam le ropi pawl aiin a sunglawi
sawn. Mi tampi in an cahnak, fimnak le lennak an suang, Thipcang khaw
mi pawl cun kan Pathian lawng suan ding kan nei. Kan seemnak khua hi
ka zahpi lo lawng siloin ka suang zet. “Seemnak lungrawn khawte,
zeirel thamlo sihmanlaw na hawirual lakah, na lawr hleice kan ca-ah,
Cung Mang Bawi hualin kaisang sin law cungmulerah, na par tlanin na
seemsuah tefa pawl kan nuamza lai, sandeng tiangin”. Ka zahpi lo
seemnak lungrawn.
************
THUTHANG~HA PHUAN
Rev. Biak Hnun
Thuthang`ha phuan hi Kawhhran hna `ek pakhat mai si lovin, Khrihih
nun neitu ringtu hmuahhmuah in ka ti tengteng ding mi rawngbawl hna a
si. Khrih kan hmangaih le a thu kan thlunnak langfiangtertu bik khal
thuthang`ha phuannak hi a si. Kan Bible cun, “Anih cun mi hmuahhmuah
rundam an siih thutak an thei ding a duh, Pathian pakhat lawng a umih,
Pathian leh milai kar lakah palai pakhat lawng a um fawn ih a mah cu
mlai a si.(1Tim. 2:4-6) a ti. Hihi Pathian thinlung phuansuahnak a si
ih, Amah ringtu hmuahhmuah khalih kan thinlung put dan ding cu a si.
Thuthang`ha phuan hi Zumtu kipih `uanvo a sinak thu lamzin 4 in tarlan
hun tum hnik sehla;
1. Bawipa Jesuh ih thupek, kan mawhphurhnak a si
(Math. 28:19-20)
Kan Bawipa vanih hruaisoh a si zik zawngih a thucah neta bik cu,
“Cuti cun va feh uhla miphun kip lak i ta dungthlun ah tuah uhla, Pa
le Fapa le Thlarau Thianghlimah cun baptis uhla (Math.28:20) ti hi a
si. Hihi Thupek (Command) a si. Kan duh le duh lo lam a si lo. Kan
thaw simaw thaw lon simaw, kan phur simaw phur lo simaw, suanlam tuah
thei kan si lo. Ziangruangah tile chu Bawi bikih thupek a si. Kum 2000
liam cia ih kan Lalpai’ thupek hi acaan a rei a rei tuk thlang ruangah
a nep cuang lo. Tu lai san ahhin a pawimnawh sisnsin a si. Thuthang`ha
phuan hi ringtu hmuahhmuah ih kan hlensuah tengteng dingih kan Lalpa
Jesuh ih in pek mi `uanvo a si.n hi hna`uan sunglawi zet `uantu dingah
hin kan Bawipa Jesuh in amah ringtu pawl hi in ringih, cu mi tifiangtu
dingah thuanthu phuahmi pakhat hivek hin sim a si `heu.
Bawipa Jesuh cu a tuarnak hmasi hmuahhmuah thawn vanah a hung
thlengih vanram sangka ih rak dingtu van tirhkoh in, “ E Bawipa na
hung so sal a si maw? L:eitlun minung pawl hrangih na tuarnak le na
hna`uan `heh mi kha an thei thluh zo maw si?” a rak ti. Cutikah Jesuh
cun, “ Thei thluh hrih lo e, Palestine ramih minung malte lawngin an
thei hrih” tiin a sawn. Vantirhkoh cun, “An theih thluh theinak dingah
ziangha na ruahman?” a ti i. Jesuh in, “A, Peter tepawl Jakob te pawl
le tirhthlah pawl kha mi dang simsawng vivo dingin ka ti i” a ti leh
i. Vantirhkoh cun milai pawlih cah lo zia a ngaihtuah tikah Jesui’
thu rel mi cu a awih thei deuh lo i, “A si ngai cu, Peter tepawl le
tirhthlah dang pawl in theih hngilh in sim paih lo ta sehla teh, tui
hnu vivo ah teh milai pawl na duhdawt zia hi mi pawlin sim paih lo ta
sehla teh ziangtin saw a si zel ke? a ti dan ding zin dang na
ngaihtuah maw?” a ti tikah Jesuh cun “Aa, a ti dan ding lamzin dang ka
ngaihtuah lo, anmah pawl khi ka ring tawk a si” tiin a let sal.
Unau duh tak, Bawipa Jesuh hin a rundamnak thuthang`ha phuang dingah
hin nang le kei hi in ringih hi `uanvo sunglawi zet hi kan liang parah
a `hum a si. Cun, hi thuthang`ha phuan `uanvo hi kan mawhphurhnak a si
ti kan theih rualin Pathian zangfah rawngbawl hna kan co mi a si ti hi
thei thar salin Thuthang`ha sim phuan hna Bawipai’ in pek mi hi taimak
suahin kan `uan sinsin kei uh.
2. Kohhran din san a si: (Math. 16:18-19)
Kan Bawipa jesuh leitlun ih rawng a bawl lai ah khan leitlunah
zianghman neih mi a nei lo. Inn ropi le loram kaupi khal a nei lo. Sum
le pai ziang khal a tan lo. ~humawknak takngial khal a nei lo a si
kha.. A neihsun cu dungthlun 12 pawl le mi malte bak kha leitlun a
suahsan hnu khal ah tanta mi a nei lo a si kha. A tanta mi umsun cu
Kawhhran a si. Cui kawhhran cu a thisen ih lei mi a thihnak le a thawh
salnak ih din mi a si. Cui kawhhran cu vancung tawh a kawlter ih
leitlun ih `awn cu van khalah `awn a si dingih, leitlun ih phelh mi cu
van khalah phelh si dingin” a ti a si. Curuangah Kawhhran timi hi a
ropi tukih Kawhhran din san cu setan ih `awn`em mi pawl phelhinvanram
sangka khar onsak ih Pathian hnenih thlen hi a si.Kawhhran hi cui a
hna`uan pawimawh zet hngilh tahrat in thildang a buaipi pang a si
ahcun a dinsan a theihpalh tinak a si ding. Tu lai kawhhran feh dan
pawl hi thlir sal sehla Bawi Jesui’ in din san vekin kan nung maw? ti
hi bihawk sal a `ul zet a si. J. Herbert Kene cun, “Kan Pathian hi
Missionary Pathian a si ih kan Bible khal hi Missionary cabu a si”
Thuthang`ha pali pawl hi Missionary thucah thluh an siih kawhhran hi
Missionary Pawl dinglai an si, Kawhhran in Missionary thinlung a
tluksan ahcun a zumnak a phatsan ih a `humawknak Bawipa a klaihter
tihank a si” a ti hi theih nawn sal a `ul nasa. Kawhhran in a din san
a theihhngilh ahcun buai lawng a hmabak tinak a si. Kawhhran si ta
phawt cun Thuthang`ha hi a phuang hrimhrim ding a si. Thuthang`ha
phuanlotu kawhhhran cu kawhhran sinak ah a tling lo ih a thi a si.
3. Kan Lungawinak a si:
Hla phuahtu pa khat cun, “I lawmna ber Lalpa Thlarau bo chhan dam, I
hna `ul ber khawvela Chanchin ~ha hril” a rak ti. Kan Pathian
lungawinak bik cu thlarau hlo rundam, thuthang`ha phuan hi a si.
Mifel rim cuang ding nei lo 99 aiin misual pakhat rim tlunah vanmi
pawl an lungawi sawn Bawipa Jesuh in a ti.. Hihi Pathian lungawinak
bik a si rualin a phuangtui lungawinak bik khal a si ka zum. Pathian
zangfahnak zarih rawng kan bawlnak pawlah mihlo pawl rundam an si mi
ka hmuh tlukih lungawinak ka neih hi ka thei dah hrimhrim lo. Kan
Bible cun, “Mitthli tla cingih a tuhtu cun hlimzetin an at ding. ~ap
cingin buhci fehsuahpi hman sehla , an buhphal kengin hlim zetin an
tlung sal ding” (Saam 126:5,6) a ti a si kha. Thusimtu pakhat cun “
Miin rundamnak thuthang`ha a kawl a si ahcun midang hnenah a simsawng
ve tengteng dingb a siih cu mi a tuah lo ahcun a dinhmun a zohawk sal
a `ul tinak a si ding” a rak ti. Catuan ih hloral ding mi Pathian in
in duhdawtih A fapa hmangih rundamnak in tuahsaknak thuthang`ha koltu
pawl hin kan lungawinak a karh sinsin nak dingah Thuthang`ha hi phuang
sinsin uhsi!.
4. Kohhran hriselnak ding a si;
Tulai leitlun ih rawngbawltu hlawhtling bikih an rel, Pastor Rick
Warren (USA) cun, “Kum zabi 21-ih Kawhhran pawl theih ding pawimawh
zet chu, Kawhhran member punnak si lovin Kawhhran hriselnak hi a si” a
rak ti. Missionary ropi Dr.David Living Stone-cun, “Thuthang`ha phuan
hi Kawhhran dam tuk lemlo hrangah sii (damdawi) `ha tak a si” a ti
fawn. Kawhhran hrisel si ding cun a luansuah a`ul i, cui a
luansuahnak zin cu thuthang`ha phuan hi a si. Tidai luangsuak lo cu a
bawrhhlawh mei `heu i, a rim a se fawn i, natna hrik tam zet a sauhter
i,cucun milai tam zet ti hrisel lovin an thih phah `heu a si. Kawhhran
luangsuak lo khal cuvek cu a si. Kawhhran hriselnak ding hrangih
Thuthang`ha phuan sin hna aiih pawimawh sawn hmusuak vekih thei aw
Kawhhran pawlih natnak an vei hngalh `heu mi Pastor.S.Lalkhum’an a a
sim mi cu:
1) Thlarau nun nguainak
2) Rawngbawlpi pawl relnak
3) Lam\ang tuahawknak
4) ~henawknak
5) Khawmawk `hatlonak
6) Rinhlelh tawnawknak
7) Mi dang can`ha ruksak duhnak
8) Hmangaihna tel loih rorelnak
9) Thawhlawm `umsuk / kiamnak
10) Mi thlarau nun sawiselnak pawl le thil dang khal tampi a
um thei ding.
Kan tulai Kawhhran buainak pawl khal hi thuthang`ha phuan hnakih thil
dang sawn buaipinak ruangah a si lo maw?tui hlanih Kawhhran nung zet
rak si dah `heu an thuanthu pawl Bible ih kan hmuh theimi pawl ngei
kha tunah cu rel ding khal an um tuk nawn lo. A san chu Thuthang`ha an
phuang lo i, natnak phunphun ih a tlunhnawh i, an thuhla cu thuanthu
ah an cang thluh men a si bik hi. Curuangah Kawhhran hrisel vivo
dingah Damdawi `ha bik Thuthang`ha hi kan phuan vivo kei uh. Rev.
Lalzuala cun, “Kawhhran hriselnak hrang le `hangphawknak hrangah
Zangfahnak Thuthang`ha Pathian ih in pek mi hi rinnak ih kan co ahcun
nunnak le rundamnak a siih, peksuak vivo ding a si ti thei loih
“Butlak tur kilkhawi bangih kawl`hat menin kan mai’ kutih titawp kan
tum ahcun thihsi (poision)ah a cangih, Kawhhran tibuaitu a si” a ti hi
cing ringring uhsi.
Curaungah Ringtu hmuahhmuah ih `uanvo Kawhhran ih din san, ka
lungawinak ding, Kawhhran hrisel vivonak ding Thuthang`ha phuan hna hi
tulai leitlun caan tepter zet zet ahhin taimak suah in kan phuan
sinsin kei uh. A men.
**********
A VOI (2) NAK
THIPCANG FOUNDATION MEETING
A hmun : Free Methodist Biak inn, Thipcang
A caan : 12-3-2011 Inrin zing
Meeting kaitu pawl
01. Upa No Tawk Kap TF Director
02. Upa Hrang Lawm Thang TF Treasurer
03. Pu Silas Lal San Hum TF Secretary
04. Pu Van Ceu Thang TF Deputy Director
05. Pu Tin Hlaing TF Joint Secretary
06. Rev. Lal Thawm Lian Aizawl Family Chairman
07. Rev. ~ha Kip Thuan Thipcang khua Family Chairman
08. Rev. Thawng Nei Bil Yangon Family Chairman
09. Upa Ngun Thawm Ling Lairawn Family Chairman
10. Rev. Van Em Lian Lairawn Family Joint Secretary
11. Rev. T K Marcas Lairawn Family Vice Chairman
12. Rev. Khaw Tin Hre Thipcang
13. Rev. Ro Nei Sum Leilet
14. Upa Tawk Rem Thang Minhla
15. Rev. Heli Lal Rem Thang Yangon
16. Pu Hrang Kip Ling Thipcang
17. Pu Van Lal Lian Thipcang
18. Pu ~uan Tin Sang Thipcang
19. Pu Lal Biak Sum Thipcang
20. Pu No Bil Thuan Tahan
21. Nu Lal Ven Mawi Tahan
22. Pu Haggai Lal Lian Luai Thipcang
23. Pu Lal Tlan Thang Thipcang
24. Pu Zai Rem Thang Thipcang
25. Pu No Rawl Thang Thipcang
26. Pu Lal Lian Eng Thipcang
27. Pu Bawi Than Luai Falam
28. Upa Lal San Hngak Vanzau
29. Pu Ceu Lian Uk Aizawl
Thipcang Foundation Director in thucahnak tawi in neih hnu ah Rev. T
K Marcas ih thlacamnak in kan meeting kan thok.
1. Family tin ihsin Chairman cio hnenin an dinhmun
theihternak kan ngai ih kan lungawi tlang zet.
1) Aizawl
2) Thipcang
3) Lairawn
4) Yangon
5) USA le Canada um pawl dinhmun cu Yangon Chairman
hnenin kan ngai.
6) Lunglei Family le New Delhi dinhmun khal T F
Director hnenin kan ngai.
2. Treasurer hnenin Report kan ngaiih Sumpai Ks.300000/-
(Tingthum) `ha hrawng lawng a kutih a lut hrih thu kan
dawng.
Rorel mi pawl;
I. Thipcang khawsungah tidai ngah thei dan ding thu rel khawmnak kan neiih,
A. Kan Cawmpi hi dawl `ha in khawsung ih Pump suak dingin kan lung a kim.
B. Tlangkhaw ramih Tidai la thei dingin Project neih siseh kan ti.
C. Himi tidai ngah theinak project hrangah inn tin vok vulh thei
sehla ti thu rei nawn kan relkhawm hnu ah vok vulh ding thu cu
Thipcang khua Family lamin run rel sal dingin kan ret.
II. Thipcang Khua a `hansohnak ding hrang ruatin Foundation in Ks.
80000/- (thawngsawmriat) cemih Tlunta zin a cek mi cu lungawi zetin
kan pom tlang a si.
III. 2012 ih Laitlang TEFF Thuthang`ha Ruaipi lak thei dan ding thu
kan ruat khawmih Zongte thawn `ang tlangin la dingah kan lung a kim. A
zamrang thei bikin Committee din siseh tiin kan rel cat.
IV. Thipcang Bualrawn ceh ding thu rel tlangnak kan neiih tui kan hman
lkai mi hi rem`hat dingin kan lung a kim. Ngailan zin cek ding
tumtahnak a um ti kan theiih cu mi `heh veten cek cih siseh tiin kan
lung a kim.
A. JCB thuhla `uanvo in laksaktu dingah Upa Lal San Hngak `uanvo kan pe.
B. Hi mi hrangah Ks. 400000/- (Tingli) Sanction sehla kan tiih cumi
sungin khawsung in Ks. 100000/- le tlanghna `ulmi `uan ding `uanvo lak
siseh kan ti.
V. Foundation Committee pawl ih `uancam Term cu kumthum ah term khat
siseh kan ti.
VI. Ticawm zin cek thu kan ruatkhawmih Tlerzangva tiang cek dingin
kan lung a kim.
VII. Thipcang Family tin Foundation ih pehtlaihawknak Fee thu kan
relih Budget tuk aw dingin kan lung a kim. Budget tuah dingah TF O.B
kutah kan ret.
S/d S/d
(NO TAWK KAP) (LAL SAN HUM)
Chairman TF Secretary TF Director Recorder
PULPIT PHUNHNIH
1 Kor. 6:19-20
Siartu zate Bawi Krih hminin nan kut ka lo kai. Pulpit phunhnih timi
hmangin kan zate parah a thar in bawipa in a thu nung phuangsuak leh
hram seh.
*** Pulpit timi `ongkam hi mirang `ong asinan, kan mai tappi `ong
hmanih kan hman ve mi a si. Pulpit timi cu thuthang`ha simnak hrangih
biakinn sung i dawnsang (Platform ) hi a si. Biakinn sung hmundang
hmuah hnak khalin kan zah deuh cuang. Pulpit kan hman daan le kan
theihdaan lawngte kan zir bet vivo a `ha zetin ka thei. Curuangah
minung hman mi Pulpit le Bawipai’ hmanmi Pulpit tiin kan zoh tlang
hnik kei uh.
01. Minung hmanmi Pulpit
Biakinn sungah thuthang`ha simnak i kan hman `heumi hi minung i
hmanmi Pulpit tiin kan rel vivo ding nan a sinak taktak sawn cu Krih
aiawh i kan din `heunak hmun a si. Curuangah zumtu (Mipiangthar) pawl
lawng dinnak ding hmun khal a si. Ziangruangah kan ti asilen, Pathian
thuthang`ha lawnglawng phuan suahnak ding hmun a si ruangah leh
thazang kan laknak hmun a si ruangah a si. Duhsaknak thawn in hi nu,
hi pa hi a `hat deuh / fel thei deuh pangah tivek men in pulpit parah
kan kaiter aw ding a si hrimhrim lo. Bawipa a bia-tu cun Thlarau le
thungaithlak in a bia ding a si.
Krih palai pawl pulpit par ih sin thuthang`ha an sim tikah an kiangah
Thlarau thithei lo cun an kil vialvial ih, mit ih hmuh thei lo in
rundamtu cun, a dinpi ringring a si. Kan Pathian thangthat in um seh!
Thlarau Thianghlim cun an hnenah hna a `uan i hleiah, vanram le
hremhmun lam i sin khal an thusim mi cu an rak ngai ve! Curuangah kan
Bawipa in kan hrang thil`ha minung hmangih in sim tamnak bik cu Pulpit
i sin a si `heu ruangah kan kilkhawi `hat a `ul ngaingai. Mi tampi cu
Leitlun sum le saw lamih kan hlawknak ding a si phawtah cun kan mit a
thim curco caan a tam si lo maw? ''Asinan, kan tuahsuak le tuahsuak
ngaingai lo cu thudang sisehla; Pathian thu i kan hlawknak le thazang
kan ngah `heunak hmun kan pulpit cio khal `ha thei bik le mawi thei
bikih tuah hi zumtu pawl kan mawhphurh hrimhrim a si ve.
Ziangruangahtilen Kohhran (Church) pawl kan sungthu lannak pakhat cu
kan pulpit ihsin a si.
Thuthang`ha phuansuah tamnak pulpit pawl cu zoh khal a mawi cuang.
Mai tlintawk i kan tuahmi ciocio a thlau aw thei nasa. Hmantam mi
pulpit cu a mawi / fai i hlei ah a par i dingtu in theihtheinak an nei
mei `heu hi a danglamnak emem cu a si. Kan rel zo vekin Cui pulpit cu
Pathian huham in a cencilh ringring ih zumtu pawl kan cak lonak siseh,
kan natnak hmuahhmuah khal in tidamnak hmun ah a hmang `heu a si kan
Pathian sunglawi sin ko seh. Kan pulpit ciau i sin Bawipa’n a thu nung
in phuansuahsak vivo hram seh Amen.
02. Bawipai’ Hmanmi Pulpit.
Zumtu (Mipiangthar) pawlih taksa cu Thlarau Thianghlim ih biakinn /
Pathian biakinn kan si ( 1 Kor. 6:19-20 ). Pathianin `ul le `ha a ti
vekih a thu a phuansuahnak le a langsuahternak kan si ruangah Pathian
Pulpit ti khal in kan rel thei ding. Kan ruah`hat `ul zet mi cu a
ptlunlam i kan siarzo vekin kan hman `heu mi kan pulpit khal cu tlukih
thupi le pawimawh a si ahcun kan Bawipa khalin ziang ti vekin ha a
pulpit hi a ngai thupit / pawimawh ve ding? Kan pulpit par ihsin suak
mi thu pawl cu thu`ha, thunung le kan theih `ulmi thu pawl tla an si
`heuih, a ralai ding caan khalahl cu vek thotho si dingin beiseinak
kan neih cio ka zum. Cu vek `hiam`hiam in kan Bawipa khalin a pulpit
ihsi’ suakmi thu le cangvaihnak pawl cu Pathian le minung zoh i mawi
le `ha si dingah a duh ve a si; A sunlawinak dingah kan Pathian
thang`hat in um seh. Culen kan Pulpit par ihsin sim le rel dingih kan
duh lomi tampi a um vekin Bawipa khalin a pulpit ihsin `ong le awn
suak lo dingih a duh mi tampi a um ve. Cuvek pawl cu mal lai in kan
zohtlang hnik pei uh.
a) Zo vek khalin pulpit par a dinlai ah mi a to `oh`o dah lo.
b) Zo vekkhal in pulpit par i sin mi a thawi dah lo.
c) Zovek khalin pulpit par ihsin a mawi lo mi thil a tuah dah
loih Pathian thuthang`ha a phuang sawn `heu a si.
Bawipai Thlarau cu kumkhaw tlaitluan i in umpitu a si ruangah kannih
a pulpit parih ding ringring zumtu nang le kei khal Amai’ duh dan
lawng i um ding in kan thinlung muril sungah a duhdawtnak aw-nemte
thawn insawm ringring a si. Kan Pathian thang`hat in um sinseh.
Thianghlim hi Bawipai nun a si vekin a pulpit khal a thianghlim ve
ding a si. Keimah cu a thiangthlim mi ka si ruangah nannih khal nan
thianghlim ve pei tiah in ti (Puithiam hna`uan 11:45 ). Kan nun a
thianhlim lo `heunak bik cu, kan khawruahnak ihsin rasuak mi a siih,
cu mi cu a tak i kan rak lungrualpi hnu lawngah a `ha lo mi le a
thianghlim lo mi kan tuahsuak `heunak a si. Nitin ten kan duh lonak
lamzin sawnih in hruai tum ringring `heutu le a `ha lomi khawruahnak
in neihter tumtu cu Khrihah thah in a um zo. In hnaihnawk `heutu hi cu
Bumnak aw men a siih kan parah titheimi zianghman a nei lo. Asinan kan
rak lungrualpi sawn `heu ruangah a `ha lomi le a thianghlim lomi kan
tuahsuak `heunak a si. Kan Bawipai hrangah cun na thianhlim len Pulpit
thianghlim a lo nei a si dingih, na bal tuk a si khallen pulpit bal a
lo nei tinak a si mei. Bawipa cun a pulpit pawl cu man bangrep cekci
ih a lei mi a si ruangah an zatei hnenah a duhsaknak khal bangrep in
a zem.
*** Kan Bawipai duhvek pulpit thianghlim le `ha, hmantlak le duhnung
um kan si cio theinak dingah siartu zate hnenah Kan Pathianin a tharin
malza sawm hram seh! Amen.
Note: : A sunglawi miangmo bik mi pulpit cu zumtu nang le
kei kan si.
Lungawinak tampi thawn
Upa Lal Biak Khum
Norway.
Contact:
Email: :
mplbkch...@gmail.com
lbsun...@yahoo.co.in
Phone: : 99 86 06 09 (mb).
**********
THIPCANG CENTENARY HLA
Composed by Lal San Hngak
1. Sempawk cawi thiam lungrawn khua te cu,
Ci ~ha Lian Do sia khi vun iang e;
Cung khuanui’ velneihnak thawngin,
Kumza hlei kai in cawi thleng ko e.
A mawi e, A duailo a sang e...,
Lengdawh val `ha sem sin sehlaw;
Hlir sin uhlaw lungrawn dang um lo,
Nang lawng kan khua lungrawn mawi na si e.
(Nang lawng kan khua neihsun mi na si e)
2. Ti fur kum `ha voinak lopil nim,
(Tlangliam sakta le thlangta, Partiam sakta le
thlangta, Pawpi cang, Laivun, Dam pil,
Lungphahkuar, Calcirh,thlaiciah va pil)
Suah siang sin law na parzu te cu;
Tluang dang um sempi’ tlan awkah,
Hmun hnianghni law lung tileng zualtu.
3. Mawiter sintu sir bawm hmin dai lo,
(Seletun pawng, Lenhmun pawng, Theite tlang, Nimpi kuar,
ThawngIr thihnak kuar, Dawhhna, pepawk tlang,
Khawtaw rawn, Hmangaih ih ngakhur)
~hangthar nonawn len lamnak ah maw;
Par `ha mawi kim zilthli thiang thawn,
Kum za hlei dang vul sin hrih ko law.
***********
KAN SEMNAK KAN THIPCANG TLANGNUAM
Phuahtu : Rev. Thawng Nei Bil
1. Kan semnak kan thipcang tlang nuamte,
Fing le tlang kipin hei cuan ve hman;
Tlangrawn thinghnem le sokhlei senhri,
Par hei zoh ning law mi lung an len.
Leng le val kan nomnak khawte,
Hmun kumkhua lei cem tiang;
~iphannak le ngaihsiatnak um lo,
Kan cung Pathian in hupphen hram seh.
2. Hring dildel Theite tlang, Lenhmunpawng,
Seletun tlangin a mawiter sin;
Leitl;un parmawi le rimhmui an tling,
Hei tah`him lang pangpar mawi `ha bang.
3. Kan `hen siang lo kan Thipcang tlangnuam,
Farah zonzai in hnuaidor hman law;
~hangthar lengno valno rual pawlin,
~hangso sin dingin kan zuam cio ding.
************
KAN SEMNAK KAN THIP KHUA DILDEL
Phuahtu : Rev. Thawng Nei Bil
1. Kan semanak kan Thip khua dildel,
Pardawh le pacang `ha an semnak;
Sahrang sawmza an rak tlunnak,
Cung Pathian ih hualvan in.
Hlir sinuh lengthar le val rualin,
Zaihla mawi le `ing`ang aw mawi thawn;
Kan nun hi zei kar ti hlanah,
Thla bang a liam sual aw lai.
2 Hei cuan hman kan Thip khua mawi dan,
Fing le tlang khua le ram dildel te;
Faizong sokhlei ,senhri vaube,
Par canah a mawi hlei e.
3. Kan semnak kan Thip khua te hi,
Retheih zonzaihnak khua si hmanseh;
Par bangin uai ding kan siang lo,
~hang le thar nonawn pawlin.
4. Hlan kan pipu biak khuanu in,
~hangthar sem a sianglo Thip khua ah;
Santhar kan biak Pathian hual in,
~hangthar nonawn kan semnak.
**********
CUNG KHUA NUI LARELNAK BANG
Phuahtu : A thu - Rev. ~ial Kulh
A thluk : Saya Hrang Bik Ceu
1. Cung khua nui lairennak bang,
Kan khua le kan ram tleu dingah;
Zonzaih retheih tuar saktu Pu Thuah Kap;
Kan hngakhlap na hmel hmuh ding,
Na duhdawt mi Thipcang khua in,
Hi zaihla in na za`ial kutnem kan lo kai.
Cung Pathian hril Pu Thuah Kap aw,
Semnak kan khua na thlen cu;
Kanmamawh bik fimnak tlawng,
In rak ruahsak ding rinsan in,
Thipcang khua in na hna`uannak par kan tlan ding.
2. Khua hlan kan pi kan pu in,
Fungki `ial le thir meithal thawn,
An rak rak ser mi ka pipu ro kan ram;
Cung zingnu rinsan phah in,
Kan rem sin ding seino rualin,
Fimnak le thiamnak thawn `hangso seh kan khua te.
3. Semnak kan tlang mawite le,
Khawsuah hauhnar lennak khaw nuam,
Kan cung lai ninu bang tleu sin dingin;
Semmawng hrinthar hniang san tiang,
Parreh lo par bang par dingah,
Pu Thuah Kap aw Rolung phun law sankhuk daih in.
_______________
SEMNAK LUNGRAWN TIMAWI SINTU
Phuahtu : Upa Lal San Hngak
1. Semnak lungrawn timawi sintu PMS kan nei ve,
Cung Pathian thlawsuahnak um hram seh;
Na sung ihsin mangbawi phunsang sersuak law,
Tiin thlaza camin zaihla te thawn kan lo lawm.
Mawiter hai maw sumtual rawnah,
Hrinhniang tualcai dialdo hai;
Lung an hnem pardawng `ha bang cer sinin,
Lungrawn khaw hmin cawi sin uhla,
Thlang vai kawlrawn deng tiangin.
2 A dirnak khawlu sir zilthli thiang nemten hrang ziarmar,
Va cuan uh law tlangsang hmun thum in;
Lenhmun pawng le seletun, theite tlangin,
Sertu Pathian kutsuak a mawi cuang hleice ko e.
3. Thipcang Primary School hmun camcin in hnget hram seh,
Sunghno nu pa leng le val rual tla;
Ruahnak thazang bang cu sui ngun ai `ha in,
A samtu ah kan cawi hrinhniang te tla an si ding.
*********
KAN SEMNAK KHAWTE
Phuahtu : Upa Ngun Thawm Ling
1. Kan semnak Thip khawte kan ram nuam,
Na umnak cung hlei hmunsang parah;
Hring dildel thingtin par phunkim thawn,
Kan cung khua nui’ remnak leng vel seh.
An mawi hleice e ramdang hnakin,
Theite tlang le Hmangaih i ngakhur;
Minpi kuar cirhpi rawn pepawk tlang,
Lungphahkuar in famkimter hai maw.
2 Lungthin hmunkhat tei’ lennak khawte,
Lenglai `hangthar nundan timawitu;
Cung Pathian ih lairel khawkhannak,
Hmun cvamcin seh hrinthar hniang san tiang.
3. Kan `hen siang lo semnak kan lungrawn,
Cungzing Mangbawi be kim hlan thiam in;
Kan rem sin ding seino `hangthar in,
Fim le thiamnak `hangso sin hram seh.
***********
NISUAK ENGMAWI BANG
Phuahtu : Rev. ~ha Kip Thuan
1. A hung `hang maw semnak lungrawn kan khuate ah,
Tlangkam ih nisuak mawite bang vang sirsiar in;
A mawi e kan suumtual le kan run inn dawhte.
Zuam sin uh Leng le val rual tla,
Khua le ram hrangah theih tawp suah in,
~uan uhsi zuam uhsi thei tawk in,
Sunlawinak cu Bawipai’ ta siseh.
2 A liam cia kum le can ka vun ruat sal tikah,
kumkhaw run inn dawh mawi sungah an itthat maw;
Vung `hang uhlaw an cawi hrinhniang tei hnenah.
3. Pi le pu nu le pa u le nau ruat hnik uh,
Farthing vang men kan khuate ah hin eng mawi ten;
a hung suak Cung Pathian malsawm kan dawn hi.
4. Van khawri `ektla bang hung awn maw kan khua ah,
Kan run inn dawh le kan sumtual tleutertu ah;
Ni le thla bang vang sinseh kan khuate.
5. A hram thoktu Saya ~ial Kulh le saya Thawng Nei Bil,
Mi bangin fimnak thiamnak neilo hmansehla;
An hmin thangin pathian in cawisang hram seh.
********
KAN LUNGAWIPI
Rev. Thawng Nei Bil cu Korean Presbyterian General Assembly in
Pathian hna a tuannak an hmuh tikah Pathian hmin ih sunlawihnak Doctor
of Divinity (D.D) Honorary Degree an pek ruangah Thipcang Foundation
in kan lungawipi ngaingai a si.
************
THIPCANG FOUNDATION IH HNA~UAN ZOMI PAWL
1. 2011 March thla ah Thipcang khua Tlunta zin / thlanmual zin cu
Motor feh thei dingin Ks. 80000/- (Thawng sawmriat) cemin JCB thawn
laih suah a si.
2. 2012 March thla ah 2011 Foundation Meeting ih relcat zo vekin
Hnahthial zin Tlerzangva tiang laih suah a si hleiah Rev. Khaw Tin Hre
ih hmuanthlangah Volleyball Coard khal ceh a si . (Hi mi laih/ cehnak
ah Rs. 27200/- cem a siih Lunglei Thipcang Family in Rs. 12000/- le
Canada Thipcang Family ihsin Rs. 15200/- kuat khawm mi in `uan a si.)
3. Thipcang Foundation Treasurer Upa Hrang Lawm Thang tei sung an
Jeep in 8.2.2012 Zathlir zinpial ih Accident tongin vanduai an tonnak
ah Thipcang Foundation in Ks. 30000/- (thawng sawmthum) thawn
tuarpinak neih a si. (Hih `umah minung 2 thi in mi 7 cu Hospital ah
tuamhlawm an si.)
********