Martı ve Pazarama Uygulamaları Erişilebilirlik İyileştirmeleri

[Atakan Nalbant]

Herkese merhaba.

Güzel iki haberi sizlerle paylaşmak istiyorum.

Ancak oraya geçmeden topluluklardan bilenler gibi bilmeyenler de olacağını düşündüğüm için kısa bir açıklama eklemek istedim. yaklaşık 2 yıldır kurumların dijital kanallarını web sitelerini, mobil uygulamalarını erişilebilir hale getirmek için teknoloji çözümleri geliştiren ve çeşitli eğitimler sağlayan bir firmam var ismi Binclusive.

Paylaşacağım haber de bununla ilgili aslında.

Geçtiğimiz ay Martı uygulaması ile birlikte çalıştık ve martı uygulamasının özellikle TAG kısmını büyük oranda erişilebilir hale getirdik.

Yine bir E-ticaret uygulaması olan Pazarama’Nın mobil uygulamaları ve web sitesi için birlikte çalışmaya başladık.

Önce Martı tarafındaki iyileştirmelerden bahsetmek isterim.

• Ana sayfada ekran okuyucuların hiç odaklanamadığı menü butonu aktifleştirildi

• TAG araç opsiyonlarının olduğu listede gruplamalar yapıldı. Öncede araçların her bir özelliği ayrı bir öğe gibi görünüyordu ekran okuyucu için. Defalarca kaydırma hareketi yapmak gerekiyordu. Burada mantıklı bir birleştirme gerçekleştirdik.

• Konum seçerken haritadan adresi sürükleyerek düzenlenebilen bir alan vardı. Tam bu aşamada cihaz kullanıcı konumunu tekrar çektiği için bazen yanlış gelebiliyordu, haritadan düzenlemek de mümkün olmuyordu. Bunun yerine ilk yolculuğu planladığımız ekrandaki alış noktası verisinin kullanılabilmesi sağlandı. Burada yazdığımız noktaya geliyor araç.

• Sürücü eşleşme kodu ekran okuyucuyla erişilebilir değildi, bu kısım çözüldü.

Bunlar gibi 250’den fazla maddeyi çözdük. Bizimle tek seferlik bir işbirliği kapsamında çalıştılar ancak ilgili tasarım ve yazılım ekiplerine bir eğitim de sağladık. Bunu yapmamızdaki temel amaç ekiplerin bunu bir kültür olarak benimseyebilmesini sağlamak. Çıktılarını da görmeye başladık. Bizimle çalıştıktan sonra Martı iOS geliştiricilerinden birisi teknik bbir makale yazmış uygulamaların nasıl erişilebilir hale getirilebileceğini teknik örnekler üzerinden anlatıyor. Bu beni kültür içerisine yerleşebileceği ile ilgili umutlandırdı.

Pazarama süreci:

Pazarama bizimle düzenli olarak çalışan bir E-ticaret platformu. Özellikle web sitesi ve mobil uygulaması kullanılabilir durumda değildi, giriş yapmakk / üye olmak, ödeme tamamlamak mümkün değildi. Bununla birlikte filtreleme ekranlarında ciddi problemler vardı.

Yine içeride bir kültür yaratmak için önce ekiplere kendilerinin nasıl test yapabileceklerini gösterdiğimiz ve tüm kanallarını test ettiğimiz bir sürece girdik. Bu süreçte yazılım ekipleri ile fiziksel ve online’da bir araya gelerek çeşitli günlerde birlikte çalıştık. Bunun çok önemli olduğunu düşünüyorum.

Mobilde iOS ve Androidde belli bir noktaya geldik, web kanallarında ise kritik olan üye olma, ödeme yapma gibi büyük sorunlu alanları birlikte çözdük.

Bunları sizlerle de paylaşmak istedim.

Bu iki güzel haberi paylaşmışken biz dediğim ekip kim, biz ne amaçlıyoruz, ne yapıyoruz bahsetmek istedim.

Biz iki yıl önce Binclusive adlı bir firma olarak yola çıktık. Şu an 5 kişilik bir ekibiz ve dünyadaki ve Türkiyedeki birçok erişilebilirlik vaadi sunan firmadan temel farkımız ekibimizdeki çözümleri geliştiren teknik ekibimiz hepimizin bildiği ve günlük yaşamında kullandığı uygulamaları erişilebilir hale getiren erişilebilirlik mühendislerinden birisi, kendisi Amerikada yaşıyor ve ilk günden itibaren Binclusive’in ürünlerine yön veriyor.

Biz konuya nasıl yaklaşıyoruz?

Biz spesifik olarak engelli bireylere erişilebilirlik  vaadinde bulunmuyoruz, en iyi bildiğimiz iş tasarım ve yazılım ekiplerinin bu alandaki problemleri, bu problemleri çözmek için çözümler geliştiriyoruz.

Örnek vermek gerekirse manuel testlere ek olarak geliştirme ekiplerinin kod yazarken belli süreçleri test edebilecekleri etkileşimli erişilebilirlk testlerigeliştiriyoruz. Örneğin bir mobil uygulama veya bir web sitesi hayal edin, bizim kuruma sağladığımız araç sayfaya giriyor, sayfanın yapısını anlıyor, etkileşimli alanlarla etkileşime giriyor; bilet alma aşamasını inceliyor, kullanıcı hesabı oluşturuyor ve bu süreçteki erişilebilirlik sorunlarını raporluyor. Bu alanda dünyada birçok test motoru var ancak bu araçlar maalesef bizim hayatımızı kolaylaştıran testler gerçekleştiremiyorlar.

Temel amacımız insan testlerini  ortadan kaldırmak değil, insanların daha kolay test yapabilmesini sağlamak.

Büyük kurumlarda teknik ekipler görev planlama yazılımları kullanıyorlar. örneğin kullanıcı testlerinden çıkan bulguları veya bizim testlerimizden çıkan bulguları o kurumun görev planlama yazılımına otomatik olarak aktararak iş süreçlerinin bir parçası haline getiriyoruz.

Yine farklı olarak kurumun görsellerinin alternatif metinlerinin oluşturulması için bir araç sağlıyoruz, bu araç sayfaya eklendiğinde görsellerini tarıyor ve alt metinleri kurumun belirlediği sınırlar içerisinde otomatik olarak oluşturuyor. Kurumlar bu açıklamaları hem mobil uygulamalarında hem de web sitelerinde kullanabiliyorlar.

Aslında biz birden fazla çözümü geliştirdik, bu çözümleri o kurumların iş yapış şekillerine göre özelleştirerek onların kullanabileceği hale getiriyoruz.

Burada önemli olan temel nokta o kurumların kullanmak istemesi. Burada da maalesef bir gerçeklikle yüzleşiyoruz, kurumlarda iş önceliklendirmeleri aciliyet ve etkiye göre yapılıyor yani bir aciliyeti yoksa, bir şekilde dikkat çeken bir konu olmadıysa geri plana gidebiliyor o sebeple hepimizin talepkar olması çok çok önemli.

Hiçbirimizin kurumlara talep oluşturma sorumluluğu yok elbette, bunu yapmak sorumluluğu bize yüklenmemeli ancak realist olduğumuzda kurumlar için bu talepleri oluşturmak gerekliliği ortaya çıkıyor. Örneğin martı sürecinde ben uygulamayı çok sık kullanıyordum, ama erişilebilir olmadığı için sorun yaşıyordum.

Yazılım ekosisteminde olduğum için iOS uygulamasını geliştiren yöneticiyi buldum, önce onunla arkadaş oldum kahve içerken ona anlattım, uygulamalı gösterdim.

Onlar da farklı bir kurumdan erişilebilirlik danışmanlığı almışlar ancak kurum onları tamamen alakasız / yanlış yönlendirmiş görme engelliler için ayrı bir arayüz yapılması gerektiğini anlatmış, martı ekibi de arayüzde bir değişiklik yapmak istemediği için bu konuda kafaları karışmış. Tam o dönemde tanışmamız bir şans oldu ve arkadaşım sayesinde içerideki ekibe arayüzde hiçbir şeyi değiştirmeye gerek olmadığını anlattık ve ben gruplarda olan martı geri bildirimlerini toplayıp paylaştım. Bu sayede yaklaşık 2 hafta gibi bir sürede uygulamadaki birçok sorunu çözdük birlikte, dahası yazılım ekibinin bu konuyu anlamasını sağladık. Ben bazı günlerimi onlarla geçirdim, öğlen yemeğine, sigaraya onlarla çıktım ve aslında çok doğal bir şekilde onlara anlattım.

Söylemek istediğim şey şu, bir sorun yaşadığımızda bu sorunu bildirmek düşündüğümüzden daha önemli. Çoğu kurumda karar vericiler çok talep geldi mi bu konuyla ilgili diye bakıyorlar. Erişilebilirlik böyle bir konu değil bence, ama bu bakış açısı da yavaş yavaş değişecek. Çoğu zaman ben de paylaşmak ile uğraşmıyorum ancak bilenlerimizin olabileceği bir platformu da söylemek istedim.

sikayetvar.com birçok firmanın çok sık takip ettiği hatta buradaki konuları kendilerine hedef aldıkları bir ortam. dolayısıyla buraya yazacağınız herhangi bir geri bildirim o kuruma yazmaktan veya appstore’a yazmaktan çok daha etkili. Farklı kişilerin burada talepler oluşturduğunu gördüğüm için paylaşmak istedim. Geçmişte ben de talepler oluşturduğumda ertesi gün direkt arandığım ve sürekli olarak şikayetimi güncellediklerini de hatırlıyorum.

Biz ne yapmaya devam edeceğiz?

Biz Binclusive olarak ve ben Atakan olarak geçmişte de yaptığımız gibi özellikle eğitimlere ve  teknik ekiplerin alışkanlıkları arasına girmeyi sağlamaya odaklanacağız.

Son 2 yılda 103 teknik ekibe sadece ben Atakan olarak temas ederek kendi uygulamalarında ne yapabileceklerini anlattım, bunu Binclusive olarak da daha sistemli şekilde yapmaya devam edeceğiz.

Yine özellikle teknik ekiplerin bu konudaki işlerini kolaylaştıran araçları geliştirmeye devam edeceğiz ve Martı ve Pazarama gibi güzel haberler oldukça sizlerle de paylaşmaya devam edeceğiz.

Sevgimle,

Atakan