Anakart Arızaları Ve Çözümleri
Sorunlar
"Bilgisayarın güç düğmesine basıyorum işlemci fanı
dönüyor ancak ekranda görüntü alamıyorum"
"Anakartımın güç düğmesine
bastıktan sonra anakarta elektrik geliyor işlemci fanı dönüyor ama hoparlörden
hata sesi alıyorum ve görüntü gelmiyor."
"Anakartın elektrik kablosunu takar
takmaz bilgisayarım hemen açılıyor."
"Akşam eve geldiğimde bilgisayarımı
açık halde buluyorum. Bilgisayar kendi kendine açılıyor."
"Windows kurulma
sırasında mavi ekran hatası veriyor"
"Ekran kartımı windows a tanıtmama
rağmen yüksek çözünürlükleri elde edemiyorum"
"Anakartım harddiskimi
otomatik olarak görmüyor ve tanıtamıyorum"
"Bilgisayar açıldıktan bir süre
yada windows işletim sistemi başlarken kilitleniyor"
"Ses kartından ses
çıkışı alamıyorum yada midi dosyalarını çalamıyorum"
"Anakartıma yeni çıkan
XXX işlemciyi taktığımda bilgisayarım çalışmıyor."
"Anakartı Windows işletim
sistemindeki Start bölümünden kapattığımda sistem otomatik olarak kapanmıyor
yada tekrar açılıyor"
Anakartlar bilgisayarın diğer bütün arabirimlerini
(Ekran Ses modem işlemci vb) kontrol eden verimli şekilde çalışmalarını sağlayan
sistemin performansında önemli bir role sahip ve omurgayı teşkil eden en kritik
parçadır. Herhangi bir problemde de genellikle şüpheli anakart görülmektedir. Bu
da onun önemini o derecede ortaya koymaktadır. ANAKARTLAR ile ilgili genel
sorular/sorunlar çoğunlukla yukarıdaki sorulardan oluşmaktadır. Bilgisayar
parçasının gerçekten arızalı olup olmadığı üretici firma yada dağıtıcı
(distribütor) firmanın yaptığı çeşitli testler sonucunda açığa çıkmaktadır.
Ancak bu aşamaya gelmeden kullanıcı tarafında yada Teknik Servis tarafında
yapılabilecek fazla zaman almayan bazı öngörmeler yapılabilir. Sizlere
bilgisayar ile ilgili bir problemle karşılaştığınızda ve problemin anakarttan
kaynaklandığını düşündüğünüzde rehber olarak teşkil edecek bilgileri aşağıda
sunmaya çalışacağım.
Dikkat edildiğinde yukarıdaki sorular/sorunlar iki
kısımdan oluşmaktadır:
1)Donanımsal (Sistemden görüntü alınamaması)
2)Donanım+işletim sistemi (Sistemden görüntü alındıktan sonra kartların
işletim sistemine tanıtılması)
Donanımsal
1) Bilgisayarın açılmaması yada boot etmemesi durumunda
anakartlar için kullanılacak bir Test Kartı işinizi oldukça kolaylaştıracaktır.
Aslında anakart; üzerinde işlemci RAM de dahil olmak üzere hiçbir aygıt
olmaksızın çalışmakta ve anakart biosu arabirimleri belirli bir sıra ile kontrol
etmektedir. İşte bu test kartının üzerindeki LED ler vasıtasıyla anakarttaki
problemin nereden (işlemci-RAM vb) kaynaklandığını kolayca tespit edebilirsiniz.
Eğer elinizde böyle bir kart yoksa takip edeceğiniz şu olmalıdır:
-Anakartta kullanılacak olan işlemcinin bu anakarta uygun olup olmadığı
(100Mhz-133MHz FSB CuMine-Katmai) kontrol ediniz. İşlemciniz henüz piyasaya yeni
çıkan bir işlemci ise anakartın biosu en son versiyon olmalıdır. Varsa işlemci
çarpanı veya veri yolu hızının ayarlandığı jumperları yada dip-switch ayarlarını
kontrol edin. Gözden kaçabilecek önemli bir nokta da işlemci ile fan arasındaki
ısı iletimidir. Eğer Tray (Tray: fanı sonradan takılan bir işlemcidir)
kullanıyorsanız buradaki fanım ısı iletimi için özel silicon maddeler
kullanılmalıdır.
Aksi taktirde sistem açıldıktan bir süre kilitlenecektir.
-Kullandığınız RAMin kaliteli ve anakarta uygun (SPD: aaaaaa Precedence
DetectPC100/PC133 vb) RAM olmasına dikkat edin. Bazı anakartlarda RAMlerin çift
taraflı yada tek taraflı olması hangi DIMM slotunda kullanılması önemlidir.
Basit olarak bir den fazla farklı marka ve özellikteki RAMleri test etmeniz iyi
olacaktır.
-Kullandığınız ekran kartını kontrol edin. AGP yuvasına tam
oturmamış olabilir. Birden fazla ekran kartı (PCI yada AGP) denemelisiniz.
-Kullandığınız güç kaynağı ATX ise ATX 2.1 yada yukarı standartları
desteklemeli ve yeterli akımı anakarta sağlamalıdır. Farklı marka ve özellikteki
güç kaynakları denemelisiniz.
Yukarıdaki 4 unsur sistemden görüntü almak
için gereken önemli parçalardır.
Donanımsal ve İşletim sistemi
-İşlemci: (sıcaklık kontrolü ve ısı önlemi alınmalı)
-Kaliteli RAM: Bazı RAM ler Windows yada Windows NT işletim sistemi kurulumu
sırasında yada uygulamalarda problem çıkarabiliyorlar.
-Ekran kartı: İşletim
sistemi kurulduktan sonra Standart VGA kartı olarak algılanan ekran kartlarının
sürücüleri tanıtılmaktadır. Bazı ekran kartlar (Banchee Vodoo vb.) sürücü
tanıtılmasına rağmen yüksek çözünürlük ayarını kabul etmezler. Burada işletim
sisteminden standart monitör yada orijinal disket ile monitör tanıtımı yapılması
gerekmektedir. Diğer nokta ise performans söz konusu ise Ekran kartının en
güncel sürücüleri BIOS dosyası ve performansı arttıran DirectX gibi yazılımların
işletim sistemine yüklenmesidir.
-Anakart: İşletim sistemleri 2-3 yılda bir
yenilenirken yaklaşık 6-7 ayda bir farklı bir mimari ile yeni anakart
teknolojileri ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle işletim sistemlerinin bu yeni
mimariyi tam olarak kullanabilmeleri için anakart sürücülerinin yüklenmesi
gerekmektedir. Bu durum anakart üzerindeki ekran kartı ses kartı güç yönetimi
gibi bir çok aygıtı doğrudan etkilemektedir. Genelde bir çok problem
sürücülerden kaynaklanmaktadır. Bunun bir örneği CuMine PIII işlemci ve Creative
SoundBlaster Live arasında yaşandı. Live Ware 2.0 yada 2.01 sürücüleri
yüklendiğinde Windows crash olmakta ve herhangi bir müzik dosyası
çalınamamaktadır. Çözüm ise Ses kartının Live Ware 3.0 versiyonunu yüklemektir.
Anakartlar mimarilerinin bu kadar hızlı değişmelerinde üzerine takılan
aygıtların önemi büyüktür. Piyasada çok çeşitli ve farklı kalitedeki markaların
bulunması çeşitli uyumluluk problemlerini doğurabilmektedir.
Bunda aygıtın
tolerans değerleri ön plana çıkmaktadır.
"Bu RAM (modem vs) başka anakartta
çalışıyor ancak bu anakartta çalışmıyor" gibi şikayetlerin temelinde bunlar
yatmaktadır. Burada gözden geçirilecek iki taraf bulunuyor. "Kullanılan ifade:
Bu anakart RAM seçiyor uyumsuz. Yada bu RAM anakart seçiyor." Bu gibi durumlarda
Ortak noktayı bulmak ise teknik elemanlara kalıyor." Başka bir anakart ya da
aygıt"
Anakartlardaki BIOS yonga ilk açılırken POST: Power On Self Test
adlandırılan bir test yapmaktadır ve bu şekilde anakart üzerindeki aygıtları
algılamaya çalışmaktadır. Bu nedenler anakarttaki BIOS en son BIOS versiyonu
güncellenmelidir. Piyasaya çıkan yeni bir işlemci ya da önceden tespit edilmiş
uyumluluk problemleri bu şekilde giderilebilir.
BIOS ayarları mutlaka
kontrol edilmelidir. Genel kullanım "BIOS Default Settings" ayarlarında biosu
fabrika çıkış ayarlarına getirmek olacaktır.
Şimdi yukarıdaki sorulara cevap arayalım:
Soru:
Akşam eve geldiğimde bilgisayarımı açık halde buluyorum. Bilgisayar kendi
kendine açılıyor?
Cevap: Bios ayarlarında Modem Ring On özelliği aktif kalan
kullanıcı harici modem bilgisayara takılı ve telefon hattına bağlı ise telefon
çaldığında bilgisayar kendiliğinden açılacaktır. Bu ayarı devre dışı bırakmak
sorunu giderecektir.
Soru: Windows kurulma sırasında mavi ekran hatası
veriyor?
Cevap: Genellikle RAMlerden kaynaklanan bir problemdir. Farklı
marka RAM kullanmak problemi çözecektir.
Soru: Anakartın elektrik kablosunu
takar takmaz bilgisayarım hemen açılıyor?
Cevap: BIOS ayarlarından Power
Management kısmında AC Power Back seçeneği Soft Off haline getirilmelidir.
Soru: Anakartı Windows işletim sistemindeki Start bölümünden kapattığımda
sistem otomatik olarak kapanmıyor yada tekrar açılıyor
Cevap: Sebep iki
şeyden kaynaklanıyor olabilir. Birincisi kullanılan güç kaynağı ikincisi işletim
sisteminde yüklü bulunan sürücüler (kartlar) ya da uygulamalar. Temiz bir
kuruluşu anakart üzerinde sadece ekran kartı varken yapıp gözlemlemek ve
(anakartın kendi sürücülerini yüklemek) güç kaynağını değiştirmek olacaktır.
Dikkat edildiğinde cevaplar anakart jumper BIOS ayarları yada bios versiyonu
takılan kartların değiştirilmesi ve sürücüler olmaktadır.
Yukarıdaki
öngörüler ışığında 10dk lık bir çalışma ile Telefon kargo masrafları zamanınız
ve en önemlisi Teknik Servisler müşteri memnuniyetini ve güvenini
kazanabilirsiniz.