Arzu Və Istək

0 views

Skip to first unread message

Boone Southern

unread,

Jul 1, 2024, 6:50:47 AM7/1/24

to telvifopoo

Adamların bir qismi arı xarakterlidir. Arılar iəklərdən bal yığdıqları kimi, onlar da yaxşı nə varsa, tapır, zə ıxarır, dəyər verir, hər şeyi gzəl grrlər. Bir qisim adamlar milək xarakterlidir. Miləklər mikroblar daşıdığı kimi, onlar da cəmiyyətdə mikrob yaradır, cəmiyyətə mikrob daşıyırlar.

Arzu nədir? Arzu illər boyu insanlara yoldaşlıq edən lvi bir istəkdir. Hətta arzu insanda o qədər dərin kk salır ki, bəlkə də insanın canı, qanı ilə qidalanır. Arzu insanın sığınacağıdır. İnsan bəzən illərlə bu lvi istəyə sığınır, onun nə zaman həyata keəcəyi gn gzləyir.

arzu və istək

Download Zip ○ https://www.google.com/url?hl=en&q=https://vittuv.com/2yRNRm&source=gmail&ust=1719917443894000&usg=AOvVaw34K-rX7_lUjp6MbAsE_TDa

Arzu insanın həsrətini əkdiyi nəsə bir şeydir. İnsan həsrətini əkdiyi bir şeyi uzun mddət gzlədiyi kimi, arzunu da uzun illər boyu gzləyir. Hətta insan arzunu həyatının btn məqamlarında yadından ıxartmır, onu xatırlayır, onu unutmur. Bəzən onu musiqi kimi z beynində səsləndirir, bəzən onu sığallayır, tamamlayır, bəzən onu z sevgilisi kimi əzizləyir. Bəzən onunla danışır, shbət edir.

Bəlkə də Məcnunla Leyli ona grə bir-birinə qovuşmadılar ki, onlar sonrakı qayğılardan imtina etdilər. Bəlkə də məhəbbətdən sonrakı qayğılardan qorxdular, əkindilər... Bəlkə də məhəbbətdən sonrakı qayğıları olmasın deyə, bir-birinə qovuşmadılar... Bəlkə də məhəbbətdən sonrakı qayğılar onları qayğılandırdı...

Məyyən yaşa dolandan sonra gənc mtləq bir qadını sevir. Bir neə qadını da sevənlər var. Lakin Vətən birdir, vahiddir. İnsan n ikinci vətən ola bilməz. Vətən sevgisi hər nadanın, hər cahilin sevgisi deyil. Bu sevgi sevgilər sevgisidir, duyğular duyğusudur! Bu sevgi istəklərin ən alisi, ən yksəyidir. Vətəni yksək dərəcədə sevməyi bacarmaq n ox dərin, ox kamil olmaq, sevginin zirvəsinə yksəlmək lazımdır. Məcnun belə sevməyi bacardığına grə onun n Vətən bir

Cmlənin bu nv danışan şəxsin fikirlərini, arzu və istəyini, işə, hərəkətə mnasibətini mxtəlif alarda ifadə edir; məs.: İlahi, yandıq! Yaratdıqlarına rəhmin gəlsin! (Ə.Haqverdiyev) əkil get, dinməz otur yerində. Get z mənzilində otur. Get, bala, ağlını başına cəm elə və otur yerində. (Ə.Haqverdiyev) Ey bu axşamın sahibi, oğlumu sənə tapşırıram. Sən onun ağlını qılıncı, qılıncını ağlı kimi iti, baxtını atı kimi yyrək, taleyini gylər ırağı kimi işıqlı elə. (F.Kərimzadə) Dayı, mənim də bir məsləhətimə qulaq asın də. Qoy Əbu-Səid Arazı kesin. (F.Kərimzadə)

Əmr cmlələrinin xəbəri əksərən felin əmr formasında olur; məs.: alış artıq sz danışma, Mşərrəf. Sualıma cavab ver. (İ.Hseynov) Xahiş eləyək, khnə, təcrbəli tədris mtəxəssisi kimi izah eləsin, başa salsın səni. (İ.Hseynov) İcazə ver, sənnən elqızı kimi danışım, Məleykə bacı... Get burdan! Bir də ayağın dəyməsin Qonaqlıya. (İ.Hseynov) Əsməsin hicranın qara yelləri, əkin Qarabağdan qara əlləri! (N.Xəzri) Qoy gnəş dnyada midlə yansın. (N.Xəzri) Qorusun qoy bəşər z qrurunu! (N.Xəzri) Baxsın gələcəyə hər nurlu dha, Qoy usun insanlıq məğrur sabaha. (N.Xəzri)

Məs: Əmiyin evinə getməməlisən sən. Yaxşı olar ki, burdan birbaş gedəsən bizim Məsimgilə. Amma, dediyim kimi, əvvəlcə Məsimgilə gedəsən gərək. Dzml olmalısan bu gn. ox dzml! (İ.Hseynov)

Əmr cmləsi fe"lin əmr forması ilə əmr ədatlarının birgə işlənməsi yolu ilə daha ox formalaşır: Qoy qızların z gn kimi glsn, Kişinin zndən mərdlik tklsn. (S.Vurğun) Di ver cavabını, nə durmusan, din! (S.Vurğun) Qoy aılsın min bir iək, Qızıl gldən ətir əkək. (S.Vurğun) Di gəl durnalara bir şer deyək. (S. Vurğun)

"Əmr cmləsi" termini şərti bir termindir. Belə ki, əmr cmlələri yalnız təkid, tələb, həqiqi əmr məzmunu ilə məhdudlaşmır, məsləhət, nəsihət, ağırış, arzu, istək, təklif və s. kimi rəngarəng mənalar ifadə edir. Felin əmr formasının ifadə edə bildiyi btn mənalar əmr cmlələrində də mvcuddur. İntonasiya və əmr ədatları onun məzmununu daha da genişləndirir.

- Nə gəzirsən burda?.. Yəni sən belə hesab eləyirsən ki, təzədən əmi olacaqsan ona?- Olacam, Qurban. Gəlmişəm evə aparım. Xahiş eləyirəm, qarışma. (İ.Hseynov) Gedim bir az da dincəlim.

Xəbəri əmr formasının II şəxs təkində olan cmlələrin məna alarları daha zəngindir. Həqiqi əmr, təkid, tələb mənası bu cr cmlələrdə daha ox mşahidə edilir. Məntiqi cəhətdən də doğrudur ki, danışan şəxs z znə və ya z də daxil olmaqla birinci şəxsin cəmini təmsil edənlərə və ya haqqında danışılanlara deyil, bilavasitə qarşıdakına, dinləyənə tə"kid və tələblə mraciət edir; Bu hal, şbhəsiz, dvlətilik, idarəilik siyasəti ilə bağlı olduğu kimi, mxtəlif hadisələrlə, insanların şəxsi mnasibətləri, mənəvi-psixoloji keyfiyyətləri ilə də bağlıdır; məs.: Belə getmə! Aman gnd, belə getmə, dərdin alım! Bədbəxt eləmə məni, belə getmə... Əmini də, zn də, bizi də qana salma, dərdin alım, aman gnd! ıx get Bakıya, dərdin alım, ıx get! (İ.Hseynov) Cavab ver szmə, dzn danış, Cəzanı artırar hər bir aldanış! (S.Vurğun) Baş aparma, dur! Qızmağın sonunda fəlakət olur.(S.Vurğun)

Xəbəri əmr formasının II şəxs cəmində olan cmlələrin də məna imkanları zəngindir: Davaya gəlməmişəm mən. Qorxmayın, sz tutsun diliniz, sağ sz deyin mənə! (İ.Hseynov) Əylənin. Gzm semir dnyanı. Gzləyin bir az. (İ.Hseynov) Yekəxana danışmayın! Alim zəhmətinə qiymət vermək sizin xrəyiniz deyil. (V.Babanlı) Gəlin bu kefli İskəndərin szlərini yaxşıca dşnn və nəsihətini qəbul edin... Gəlin bu kefli İskəndərin szn eşidin və necə ki yatıbsınız, yatın...(C.Məmmədquluzadə) Baxın! Baxın! Yaxşı baxın! Diqqətlə baxın! (C.Məmmədquluzadə)

Əmr cmlələrinin xəbəri III şəxsin təkində və cəmində olduqda cmlə yalnız ayrı-ayrı şəxsləri deyil, başqa canlı və cansız varlıqları da əhatə edir; məs.: Qoy baxsınlar! Əmi ilə qardaşoğlunun mnasibətini grsnlər! lsnlər! (İ.Hseynov) Qılınc Qurban insafa gəlsin, qılıncını qına qoysun, ax-uxunu əlindən almasın Xeyrənin. (İ.Hseynov) Partiya ancaq ideoloji işlə məşğul olmalıdır, təsərrfata, plana, iqtisadiyyata qarışmamalıdır. (İ.Hseynov) Mənim qonşum Hacını, gzlər olsun, grməsin! (Ə.Haqverdiyev) Oxucular məni bağışlasınlar (Ə.Haqverdiyev) Bu Vinokurov camaatı dağıtdı. Allah onun evini yıxsın. Balaları dzdə qalıb dilənsinlər! (Ə.Haqverdiyev)

Bu misallarda qəti əmrlə yanaşı, alqış, qəzəb, etiraz, şbhə, məsləhət və s. kimi mənalar da vardır. Əmri, təkidi, arzu olunanı yerinə yetirməli olan şəxs bilavasitə shbətdə iştirak etmir, lakin iştirak edə də bilər.

Ayrı-ayrı şəxslər zrə əmr cmlələrinin məna incəlikləri zəngin olsa da, xəbər I şəxs tək və cəmdə olduqda arzu, istək, ağırış, II şəxs tək və cəmdə olduqda əmr, təkid, III şəxsdə məsləhət, nəsihət, təklif mənaları daha aydın nəzərə arpır. Əmr cmlələrində əmr, təkid, tələb mənaları olduqda cmlə nisbətən yksək tonla, xahiş, məsləhət, nəsihət mənaları olduqda aşağı tonla tələffz edilir.