tekelinin ön tarihi
tekelili
Hamidogullari beyliginin bir kolu olarak hüküm süren bir Türkmen
hanedani.
Hamidoglu Dündar Beyin, Antalya'yi fethettikten sonra, idaresini
Yunus Beye birakmasiyla Tekeogullari Beyligi kurulmus oldu
(1321). Saltanati çok kisa süren Yunus Bey döneminde, Anadolu'da
Mogol valilerinin nüfuzlari devam ediyordu. Bu sebeple Yunus Bey,
saltanatini onlara bagli olarak devam ettirdi.
Yunus Beyin ölümü üzerine, yerine, oglu Mahmud Bey geçti. Mahmud
Bey, kardesi Sinânüddin Hizir Beyle Korkuteli emiriydi. Bu
dönemde, Anadolu beylikleri arasinda, Ilhanlilara karsi genel bir
hosnutsuzluk vardi. Bu sebeple, 1324'te, Ilhanlilarin Anadolu
umumî valisi Timurtas, Hamidoglu Dündar Beyin üzerine yürüyerek
onu Antalya'ya kaçirdi. Ancak, Timurtas'in düsmanligini
üzerine çekmek istemeyen Mahmud Bey, amcasini Ilhanli valisine
teslim ederek ölümüne sebep oldu. Daha sonra Ilhanli genel valisi
Timurtas'in, görevinden alinmasiyla, onunla birlikte Misir'a
kaçan Mahmud Bey, orada hapse atildi (1327). Bu durum üzerine
Korkuteli Emîri Sinânüddin Hizir Bey, kardesi Mahmud Beyin yerine
geçti.
Hizir Bey ve ondan sonra tahta çikan Dadi Bey devri hakkinda,
kaynaklarda fazla bir bilgiye rastlanmamaktadir.
Dadi Beyden sonra tahta çikan ve Zincirkiran lakabiyla taninan
oglu Mübârizüddin Mehmed Bey döneminde, Kibris Krali Pierre de
Lusignan-I, 114 parçadan mütesekkil, kuvvetli bir filoyla gelerek,
Antalya sehrini isgal etti (24 Agustos 1361). Bundan sonra
Karamanoglu Alâeddin Ali Bey ve Alaiye Beyiyle ittifak eden Mehmed
Bey, Kibrislilarla amansiz bir mücadeleye giristi. Daha sonra
Memluk sultanligindan da yardimlar alan Mehmed Bey, 1373'te çok
siddetli geçen bir savastan sonra kaleyi almaya muvaffak oldu.
Mehmed Bey, Antalya'yi zaptetmenin sükrânesi olarak
Selçuklular'dan Sultan Alâeddin Keykubad'in yaptirmis oldugu
Yivli Minâreli Camiyi, yeniden tamir ve ihya ettirdi. Mübârizüddin
Mehmed Beyin ölümünden sonra yerine oglu Osman Çelebi geçti. Bu
beyin zamaninda, Osmanli Sultani Yildirim Bayezid Han, 1390'da
zaptettigi Antalya'yi, bütün Teke-eliyle beraber, oglu Isa
Çelebi'ye sancak olarak verdi.
Ankara Meydan Muhârebesi'nden (1402) sonra, Antalya haricinde
beyliginin bütün topraklarini ele geçiren Osman Bey,
Korkuteli'ni merkez olarak seçti. 1423'te Osmanli tahtindaki
saltanat degisikliginden istifadeyle, Karamanoglu Ikinci Mehmed
Beyle ittifak ederek Antalya'yi almak istedi. Ancak, bu ittifaki
haber alan Osmanlilarin Teke-Karahisari'ndaki subasisi Firuz
Bey oglu Hamza Bey, Korkuteli'ne âni bir baskin yaparak Osman Beyi
öldürdü.
Osman Çelebi'nin ölümüyle, Tekeogullari Beyligi sona erdi ve
arazileri, bütünüyle Osmanlilar eline geçti. Sultan Ikinci Murad,
Hamza Beye, Anadolu Beylerbeyligiyle birlikte Teke-eli Sancagini
mükâfat olarak verdi.
Tekeogullari Beyliginin arazisi küçükse de, Antalya limani gibi
önemli bir ticaret merkezine sahipti. Göller Bölgesinin hali,
kilim, astarlik dokuma ve pamuklu gibi esyalari, buradan ihraç
edilmekte ve bundan Tekeogullari, büyük gelir saglamaktaydi.
Sehâbeddîn el-Ömerî, 1332'de, Hizir Beyin, 8000 atli askerle
12 sehir ve 25 kaleye sahip bulundugunu yazmaktadir. Bunun
yanisira, Tekeogullarinin, mevkileri itibariyle küçük çapta
bir donanmaya sahip olduklari tahmin olunmaktaysa da, faaliyetleri
hakkinda bir bilgi yoktur.