Malanga Sapate Faāee: (08/05/2016)
Ā
Ngaahi lesoni: Same 97; Ngaue 16:16-34; Fakaha
22:12-14, 16-17, 20-21; Sione 17:20-26
Ā
Ā
Potu Folofola Sione 17:20, 21 āāā¦āKo āeku kole ke nau taha pe āa kinautolu ni kotoa pe,
hangee aa āoku ke āiate au āalaa Tamai,
mo au āiate koe, ke pehee foki āa āenau āiate kitaua, koeāuhi aa ke tui āa mamani naāe fekau mai au āe hoāo
āafioā
Ā
Kaveinga: āKoeāuhii ko Sisu kuo
taha ai āae uaā
Ā
Himi 1:612- 2: 536, 517 3: 504
Ā
Talateu
Ā
Ko āetau taha koe meāa āofa ia āae āOtua. Ko āetau hoko āo ua (kehekehe)
koe meāa āofa mo ia āae āOtua. Ko hono fakatahaāi āae taha moe ua (kehekehe) ke
maāu ai āae ātahaā koe toe ngaue pe mo ia āae āOtua. Ko āeku ngaueāaki
āae lea ātaha/ unityā he malanga ni āoku ou āuhinga ki he Unity pe fakatahatahaāi.
Koe Lotu āeni āoku āiloa ia koe āLotu Fakataulaāeiki lahiā (Jesusā High
Priestly Prayer). Koe lotu āeni āa Sisu āi he hili ko ia āae pasova āi he āloki
āi āolungaā (upper room!) fakataha mo āene kauako. Naāa ne ngaueāi
(practise) āae lotu naāa ne akoāaki āaki haāane toāo ha taueli mo kumete vai
pea ne fufulu honau vaāe pea ne folofolaange āHe āoku ou tuku homou
faāifaāitakiāanga koeāuhii ke mou fai foki...ā (Sione 13:15).
Ā
āOsi ia naāa ne
fakamaāopoāopo leva hono loto fale āaki ha tuāutuāuni foāou ā...ke mou feāofaāaki hangee aa ko āeku āofaāi kimoutolu...(Sione 13:14). Pea
ne fai ai āae lotu ni ke silaāiāaki taimi tatau āoku ne
lolotonga mateuteu ai pe ke huāu āene fononga ki he Kolosi he kuo mei
hokosia hono puke ia āe he kau sotia Loma he ngoue Ketisemani ke fakamaaua
matea ia. āI he tukunga ko ia naāe āosi āafioāi pe foki ia āe Sisu kuo taaiāi
pe āae taimi pea āe taaāi āae tauhi kae siāi movete āae fangasipi.
Ko ia ai naāa ne fai ai āae lotu ni koeāuhii ko āenau manavahe āKa āoku āikai
ko kinautolu ni pe āoku kau ki ai āeku kole, ka āoku kau foki kiate kinautolu
āe tui pikitai kiate au koe meāa āi heāenau malanga...Ko āeku kole ke nau taha
pe āa kinautolu ni kotoa pe, hangee aa āoku ke āiate au āalaa Tamai, mo au
āiate koe, ke pehee foki āa āenau āiate kitaua, koeāuhi aa ke tui āa mamani
naāe fekau mai au āe hoāo āafioā
Ā
Koe vete āoe potu tohi
Ā
Kapau te tau
vahevahe lelei āae lotu fakataulaāeiki āa Sisu he vahe ni pea āe natula ke anga
pehe ni. Koe veesi 1-5 koe konga lotu ia maāana
pe. Koe veesi 6-19 koe konga lotu ia maāa
āene kauako. Pea koe veesi 20-26 ko e konga lotu maāae kakai kotoa pe āe tui āi he kahaāu āi hano tupu mei hono
malangaāi āoe Kosipeli. Kimuāa pea hoko atu āa Sisu ki heāene pekia naāa ne
fakaāamu ki ha makatuāunga malohi mo pau āo ha āSiasi/kakaiā te nau hoko koe ngaahi pou tuliki āoe lotu
Fakakalisitiane āi mamani. Koe taimi naāa ne vakai hifo ai ki he fofonga āo Pita he hahaāo āae kauako
naāa ne sio fakalaka atu ai ki he āaho
āoe Penitekosi moe fuāu kakai āe ului
āo tali āae moāoni āo Sisu toetuāu tupu mei heāene malanga. āI heāene sio
hifo ki he siāi fofonga āo Sione
naāa ne sio atu āo fakalaka ki he kahaāu āoe ngaahi Siasi āi āEfeso moe toenga
āoe ngaahi Siasi kotoa āi āEsia minu. āI heāene sio ki he fofonga āo Siutasi
āIsikaliote naāa ne sio fakalaka atu ai ki he tangata ko Paula pea moe ngaahi
Siasi kotoa āi āIulope. Pea ne sio fakalaka mai ki he ngaahi toāutangata pea
moe ngaahi kuonga ki ha kakai mo ha puleāanga te nau tafoki āo tui ki he
Kosipeli mei hano malangaāi āe he kauako/ kau Faifekau/ kau malanga āoe ngaahi
kuonga kotoa. Naāa ne toki fai leva āa e lotu ke ne haāi mo āuuni kotoa mai ke
nau hoko pe āo taha āi he fakamoāoni moe tui ko Sisu naāe fekau mai ia pea koe
āAlo moāoni ia āoe āOtua moāuiā¦.ākoeāuhii ke nau taha āo hangee ko kitauaā¦ā. Lau āae ua
koe taha pe
Ā
Koe fakakaukau āoe taha āi he vakai āa Sione
Ā
āOku mahuāinga
foki āa hono toutou ofongi mai āe Sisu āae kiāi kupuāi lea koe āke nau tahaā (v. 21, 22, 23). āOku ne
fakamamafaāi mai āae toāonga moāui āoku hoifua ki ai āae āEiki ki ha kakai te
nau fanongo malanga mei heāene kauako āke
nau taha...ā āOku mahuāinga foki ke tau toe fakatokangaāiange naāe toe āomi
pe āe Sisu āae sipinga āoe ātahaā
āoku ne feimaāu.... ā āo hangea āoku ke
āiate au, āalaa Tamai, mo au āiate
koe, ke pehe foki āenau āiate kitauaā
(v.21). āA ia leva ko e fakahinohino ki he ātahaā āa e kakai tui hono fai āe Sisu āoku pau ke fakakainga ia mei
he taha āa Sisu mo e Tamai. Koe
natula moe āulungaanga āoe taha ko ia āko koe
āiate au mo au āiate koe ke pehe foki āenau āiate kitaua.ā Ka āoku fakahaaāi feefee āe Sisu āene āi he Tamai mo
e Tamai āiate ia? Naāe fakahaaāi ia āe Sisu āaki āene fakamahino e huafa āo e Tamai ki he kakai ne tuku
kiate ia āe he Tamai āi mamani.Ā āOku
fakamahino āe Sisu ko e taumuāa āo e taha
āa Sisu mo e Tamai pea mo e taha āa e kakai tui āiate kinaua koeāuhi āke tui āe mamani naāe fekau mai ia (āa
Sisu) āe he Tamai (v.21). Ko hono āai
āe taha, ko e taumuāa āo e taha āoku hufia āe Sisu koeāuhi ke aāusia ai āe
mamani āa e moāui taāengata. Ko e moāui taāengata āi he lau āa
Sisu ko e āfai ke āilo āa e Tamai ko e āOtua moāoni pe taha pea mo Sisu ne ke
fekau mai ko e Misaiaā (v.3); āa ia ko e moāui taāengata ko e tui ki he āOtua āia Sisu. Lau āae ua koe
taha pe
Ā
Ka āe anga
feefee hano aāusia āe ha taha āa e tui kia Sisu pea mo e moāui taāengata āo ka
ne taāe āoua āa hono fakamahino mai āe Sisu e huafa āo e Tamai (v.6)? Ko ia, ko
e tahaāanga āo Sisu mo e Tamai ko āene
fakahaa mahino āiate ia āa e huafa āo e Tamai. Ko e faāahinga taha ia āoku
fakaāamu āa Sisu ke aāusia āe he kakai āe tui kiate ia mei he malanga āa āene
kau ako. Ko e taha āi heāenau ngaue ke fakamahino āa e huafa āo e Tamai ki
mamani. Ko hono āai āe taha, ko e taha āoku fakaāamua āe Sisu ko e taha āi he
taumuāa ke āilo āe mamani āa huafa āo e
āOtua. āA ia ko e tahaāanga āo e kakai tui mo e kau ako mo e Tamai fakataha
mo Sisu, ko e taha āi he fakahaa āa e fuāu huafa āo e Tamai. Ka mahino āa e
taha ko ia ki ha toko taha āe pehe ni leva āene lotu ā āEiki lelei tokoni mai
ke u ala fakahaa mo fakaongo ki mamani āa siāo fuāu huafaā (Himi 365).
Ā
āOku ngaueāaki āe Sisu āae foāi lea koe ātauhiā
he veesi 11. Naāa ne lotu āo pehee ā āE Tamai Toputapu ke ke tauhi āa kinautolu
ni āi ho huafa...koeāuhii ke nau taha āo
hangee ko ki tauaā āOku āikai te tau maāu ha fakahinohino āa Sisu he ngaahi
Kosipeli āo fekauāaki mo hano uki ha kakai ke nau taha ngata āi he vahe ni. Koe faāahinga fakakaukau ia āoku āikai
tupu ia mei he tangata āikai! āOku āikai ke finangalo āae āOtua ia ke āomai ha
meāa ke tau taha ai āo fakatatau ki heāetau ngaahi fiemaāu taki taha
āikai! He ka ne pehee fuoloa āae āauha āae moāui ni. Ka ko hono finangalo
ke tau maāu āae ātahaā (unity) āo fakatatau ki heāena taha moe Tamai. Koe
foāi faāunga taau mo fakaāitanaiti ia
āoe lea ātahaā ke maāu āe he
kalisitiane kotoa pe pea ke tau fiefia āi he fakakaukau ko ia āiate ia. Koe
lotu āa Sisu ke tauhi, maluāi mo fakatolonga āe he Tamai āae ātahaā ko ia kuo fuoloa pe āene āiate
kitautolu ia. āIo koeāuhii ko Sisu kuo taha ai āae ua.
Ā
Ā
Koe faingataāa ke tau taha
Ā
Naāe āikai ke ne
lotu ke maluāi ia pea mo maluāi āene kauako ke āoua te nau liāaki ia he hoko
mai āae faingataāa ni? āIkai! Ka naāa ne lotu pe āi he āuhinga ke nau āhoko pe āo taha.ā Naāe ha mahino ki he
finangalo āo Sisu koe foāi ngaue faingataāa āeni ke malava āae feingaāi āae
kauako ke nau tomuāa taha. āOku āi ai āa Sione pea mo Semisi mo āena kole kia
Sisu ke na taki taha hono tafaāaki āi hono puleāanga neongo naāe loto kovi ki
ai āae toenga āoe kauako. Naāe toki āosi ni pe āeni āenau fakafekiki pe kohai
āoku lahi taha āiate kinautolu? Ko
Matiu āeni koe popilikane pea mo Saimone Pita koe mamahiāi fonua (Zealot) pea mo āene āoho ke teu tamateāi e kakai.
Pea matamata koe āuhinga nai ia āo āene lotu āTamai ke ke ngaohi kinautolu ni
ke nau hoko āo taha pe...ā āIo koeāuhii ko Sisu kuo taha ai āae ua.
Ā
āOku mahuāinga
foki ke tau manatuāi koe fiemaāu ko āeni āe Sisu āae taha ki heāene kauako naāe
fou pe ia āi heāene kole. Pea āoku āuhinga leva ia koe ātaha/unityā koe meāa ke toki foaki mai ke tau toki maāu. Kia Sisu
naāa ne kole ki he Tamai ke ne āomi ange āae meāaāofa ni koe ātahaā āo
fakakoloaāaki āae kauako ni. Ta koe ātahaā koe koloa fakalangi ia āoku āomi ke
fakaofiāaki āa mamani ki he moāui āoku fakaāitaniti. Kainga heāikai malava āe
ha mafai āo ha tangata āi mamani pe ko ha faāunga malohi āo ha Siasi ke ne ngaohi āa e ua ke hoko pe koe ātahaā he
koe ātahaā koe koloa fakalangi ia. Ka kuopau pe ke toki malava ia āi hano
tataki mo fakahinohino ia āe he ivi āoe Laumalie Maāoniāoni. āIo koeāuhii ko Sisu
kuo taha ai āae ua.
Ā
Ā
Koe taha ke aāusia āa Hevani
Ā
Ā
āOku ha mei he hiki tohi āa Sione āae fakamahino āe Sisu ko
hono ālotoā ke maāu kotoa āe heāene
kauako āae totonu ki he Puleāanga āoe āOtua. Ko e ha e founga te nau maāu ai āa
Hevani? āOku fakamahino āe Sisu ko e meāa pe āe lava āaki he ākuo nau lava ke āilo ne fekau mai au āe hoāo āAfioā
(v.25). Kuo āilo āOtua āae kau ako āia Sisu Kalaisi. āOku ha mei he lotu
fakataulaāeiki ko eni āa Sisu āa e mahuāinga āo e āilo ki he huafa āo e āOtua
āa ee naāa ne haāu ke fakahaa he Kolosi. Ko e ngaue ke fakahaa e Huafa āo e
āOtua; āa āene Kelesi (fakamolemole) mo āene Moāoni (āikai te ne tuku taāe tautea
e halaia). Ka kuo pau ke ta tomuāa āilo
āe kitaua āa e Huafa ka tau toki oo āo malangaāaki. Pea ko e meāa āoku tau
uki ki ai e kakai ke nau tali e fakamolemole
āa e āOtua he kuo ne tautea kitautolu halaia āi he pekia āa hono āAlo. Ko
ha kakai pehee āi he famili, Siasi moe fonua āoku nau āataa ke maāu āae
Puleāanga āoe āOtua āae feituāu kuo ne āosi teu ke nonofo fakataha ai mo siāono
famili.
Ā
Ā
Ko āene lotu naāe fakatefito pe ia
ki ha kakai pau
Ā
Ka āoku āikai ko kinautolu ni pe āoku
kau ki ai āeku kole, ka āoku kau foki kiate kinautolu āe tui pikitai kiate au
koe meāa āi heāenau malanga.... āOku ha mahino mei he lotu naāe fai āe Sisu
heni āoku āikai ko ha lotu maāae kakai kotoa pe ka koe lotu āa Sisu heni naāe
fai ia ki he falukunga kakai pau pe āiĀ
heāene pehee ā..ke ke tauhi āa kinautolu ni...ā pea āoku ne lea
ai ki he kakai āoku nau kei āi mamani pe ke nau hoko āo taha āo
hangee ko āena taha moe Tamai. Ka kohai kinautolu? Ko āene kauako mo ha
kakai he kahaāu āe tui koeāuhii koe malanga āae kauako. Kainga āoku talanoa mai
āa Sisu he vahe ni ki he faāahinga kakai ko ia pea koe kakai pe ia naāe āosi
tukuange kiate ia āe he Tamai (v 2). Koe kakai ni āoku toutou fakatokangaāi ia
āe Sione he vahe ni āo tuāo fitu malo (v 2, tuāo 2 āi he v 6, v 9, v. 24). Koe faāahinga
kakai āeni āoku nau taau moe puleāanga
āoe āOtua pea āoku tau laveāi kinautolu koe kakai fili ia āae āOtua naāe foakiange āe he Tamai ki he āAlo. Pea
koe lotu ko āeni āa Sisu ke fakamaāopoāopo
ke nau taha pe āae kakai ni āo fakatatau
ki heāene taha ia āa āana mo āene Tamai. āIo koeāuhii ko Sisu kuo taha ai āae
ua.
Ā
āOku āikai āuhinga āa Sisu heni kuo nau mavahe kinautolu mei mamani āikai! (v
15) koe lotu ko āeni āa Sisu ki he kakai āoku nau lolotonga nofo pe āi mamani. Ka
kuo tuku makeheāi kinautolu koeāuhii he kuo nau liliu āo tali āae moāoni ko
Sisu koe āalo naāe fekau mai ia āe he Tamai koeāuhii koe malanga āae kauako. Koeāuhii
ko āenau kei āi mamani/ moāui naāe fai
ai āae lotu ni ke nau hoko pe koe kakai pe āe taha. Kia Sione koe kakai
āeni naāa nau fakaāaongaāi moāoni āae pekia pea mo hono totongi huhuāi āenau angahala āaki āa e taāataāa āoe āEiki he Kolosi.
Naāe lotu āa Sisu ke hoko pe āo taha āa kinautolu ni kae āikai maāa mamani kotoa. Naāe āikai ke kau ki ai āae kakai naāe āikai ke nau tui mo tali ia. Koe kakai naāa nau angatauāu mo talangataāa ki heāene Folofola pea moe faāahinga kakai
naāa nau āofa ki he muna pea mo mamani
āo huluange āiate ia. Naāe āikai kau āae kakai āoku nau kei āi mamani ka
āoku nau taāe fie fakatomala, fakapoo,
feāauaki, kaihaāa, fakasotoma pea moe ngaahi angahala kotoa pe. Fakataha ia
moe kakai āoku āikai pe ke nau tali āa Sisu
koe āAlo moe Misaia ia pea ko ia toko taha pe āae hala, moāoni moe moāui ki he
moāui taāengata.
Ā
Ā
Fakakonaki
Ā
Ā
Kuo lahi foki āae ngaahi maa pakipaki āoe ngaahi Siasi āo tatau
pe āi Tonga mo muli foki. Pea āoku lahi pe moe ngaahi āuhinga kuo fokotuāu mai
koe āuhinga ia moe tupuāanga ia āoe mavahe. Pea tokua kuo fakatahataha pe ha ngaahi siasi ia he ngaahi meāa ke nau fai tatau ai pea moe ngaahi meāa ke nau
kei faikehekehe pe ai (Unity in
Diversity) hangee koe Kosilio āa mamani (WCC). Koe faingataāaāanga foki āoe
feinga ko āeni āa Sisu ke nau taha he āoku lolotonga taāemahino pe ki he kauako
āa Sisu. Kainga pea āe anga fefe leva ai ke mahino āae felaveāi āa Sisu moe Tamai āi he funga āoe āikai fuāu mahino ki he kauako ia āenau felaveāi moāoni mo Sisu?
Matamata pe kainga āoku āi ai āae taimi āe taha āoku tau fakahaaāi ai koe kau
muimui moāoni kitautolu āo Kalaisi pea āoku tau tuāu koe fakamoāoni maāana. Ka
āi he taimi tatau āoku fie fakasio atu
ia āe he sosaieti/ ngaahi maheni moe kaunga moāui pe koehaa ko ha āetau
felaveāi āoku lau? Ko fee koaa āa Sisu āoku tau mate fakamoāoni atu? Koe taha
āeni hotau vaivaiāanga ko āetau feingaāi āae kakai ke nau maheni mo āilo āae
founga āetau felaveāi ai moe āEiki, lolotonga ia āoku āikai mahino ia kiate
kitautolu āetau meāa āoku fai. āOku faingataāa ai ke āilo ai āe he kakai hotau
felaveāi moe āfakatupu melinoā āoku
tau malangaāi mei he malanga āa Sisu he moāunga (Matiu 5) koe ātaāe melinoā āetau toāongaa. Koe nofo mavahevahe ko ha meāa
ngaue lelei taha ia maāae angahala ke ne fakaāauha kitautolu. Ko hoāatau āinasi
he uho āoe taha ko ia koe pau āae
moāui ke fou atu he āfanauāi foāouā
pea ke tau hoko foki āo āfoāou āia
Kalaisi.ā āIo koeāuhii ko Sisu kuo taha ai āae ua.
Ā
Ā
Ā
Maāae ngaahi Faāee
Ā
Ā āI heāetau fanongo ki he faāunga āoe lotu
fakataulaāeiki āa Sisu ko āetau vaofiange
moe Tamai ko āetau vaofiange ia moe
kakai kehe. Ngaahi faāee koe ngaahi āelemeniti āoku ne faāu āae fakakaukau
āoe taha melino, faāa fakamolemole, angavaivai pea mo talangofua. Koe founga
tauhi ia āe tolonga mo fuoloa āae moāui
maāumaāuluta pea moāui feongoongoi mo faai taha ai āae famili.Ā Ko āetau vaofiange
mo hotau ngaahi famili mo hono ngaahi kupu fekauāaki ko malohiange ia āae tuāu kaukaua āae famili. Pea koe uho āoe
malohinga mo tuāuloa ha famili kapau te tau fakaafeāi āae āEiki ko Sisu Kalaisi he ko ia āae makatuāunga āanga āoe
nofo melino moe taha āae famili. Koe faāee moāui fiefia he famili koe famili fiefia
ia he āoku mahino āae taha āae faāee mo Kalaisi. Koe faāee moāui longoaāa mo hohaāa
he famili koe famili mamahi ia he āoku mahino āae āikai ke na taha moe āEiki ko
Sisu Kalaisi. āOku fakatauange āae fakahohaāa ni ke mou maāu ha Sapate
Faāee mohu monuāia he kahaāu.
Ā
Fakamaāopoāopo
Kainga āoku ne
lolotonga lotu ki he Tamai ke ne fakatolonga
āae taha naāe āosi āiate kitautolu pe ia.
āI he taimi ni āoku lolotonga hufia mai āe Sisu āae kakai kuo tukuange kiate ia
āe he Tamai āoku nau tui kiate ia mo fakahoko foki hono finangalo. āOku ne lotu
foki ke nofo maāu āae moāui uouongataha
āaki āae matuāaki talangofua ki hono
finangalo pea ki ha kakai tui pe he tapa pe āo mamani. Kainga fanongo āoku
tau lolotonga maāu ha taulaāeiki lahi āoku hulu atu.āOku ne tuāu he āao he
āOtua ko siāi Taulaāeiki āo maama kotoa, āo tuhu ki siāi ngaahiĀ mata monuka āo kole ki he Tamai ke āoua
koaa...he hufia koe āa koe āalaaā (Himi 504:2)... āāā¦āKo āeku kole ke
nau taha pe āa kinautolu ni kotoa
pe, hangee aa āoku ke āiate au āalaa
Tamai, mo au āiate koe, ke pehee foki āa āenau āiate kitaua, koeāuhi aa ke tui āa mamani naāe fekau mai au āe hoāo
āafioāā¦āIo āe tui āa mamani kuo lau āae ua koe taha kapau kuo tau fili ke tau
taha mo Sisu Kalaisiā¦āIo koeāuhii ko Sisu kuo taha ai āae uaā¦.āEmeni!