MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI

[Daphne Taukolonga]

Malo lelei 'a e Tonga kotoa 'oku 'ahia 'a e loki ni, pehee foki kihe kau memipa 'o Tasilisili.   Tulou atu moe kau 'ekatemika 'o Tonga kau fakalangatalanoa atu 'ihe topiki ni.  Na'aku talanoa moe tokotaha 'ihe kau ngaaue 'a e siasi 'ihe 2009, na'ane talamai kiate au 'oku 'ova hake 'ihe pa'anga 'e nimamano Tonga 'ihe ta'u  kotoa 'oku totongi 'ehe taha 'o e ngaahi ako 'a e siasi ki Nu'usila kenau ngaue 'aki 'a e ngaahi silapa ako 'a Nu'usila. Ko ia ai, 'oku hili leva 'a e totongi 'o e pa'anga ko 'eni 'ihe totongi ako 'a e fanau akoo.   Na'aku toe fanongo ni 'ihe talanoa 'oku fakaangaanga ke fakatau atu 'a e ngaahi silapa ako 'a muli ke ngaue 'aki 'i Tonga.    Koe taha 'eni ha fo'i palani fakavalevale mo'oni 'ihe 'eku tui fakafo'ituitui.  'Oku lolotonga fonu 'a Tonga 'ihe kakai akoo ka koe ha 'a e 'uhinga 'oku 'ai ai ke toe mole 'a e pa'anga 'a Tonga hono fakatau 'a e ngaahi silapa ako 'a muli?   'Oku fakataumu'a nai hano fakatau atu 'a e silapa ako 'a muli kihe haa?   Kuo 'osi fai ha fakatotolo mai ki muli ni 'o fakapapaui'i 'oku 'ikai ke 'recognise' 'a e ako 'a Tonga 'i muli ni? pea tupu ai 'a e fo'i fakakaukau ke fakatau atu 'a e ngaahi silapa ako 'a  muli ke ngaue'aki 'i Tonga.   koe lafo atu pe ke fai mai hano tasilisili'i 'o topiki ni telia na'a lava ketau hanga 'o fulihi hake ha ngaahi fu'u maka na'e te'eki ke fulihi talu mei ono'aho.     daphne

 

[Tevita Finau]

2011/1/31 Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>

Malo lelei 'a e Tonga kotoa 'oku 'ahia 'a e loki ni, pehee foki kihe kau memipa 'o Tasilisili.   Tulou atu moe kau 'ekatemika 'o Tonga kau fakalangatalanoa atu 'ihe topiki ni.  Na'aku talanoa moe tokotaha 'ihe kau ngaaue 'a e siasi 'ihe 2009, na'ane talamai kiate au 'oku 'ova hake 'ihe pa'anga 'e nimamano Tonga 'ihe ta'u  kotoa 'oku totongi 'ehe taha 'o e ngaahi ako 'a e siasi ki Nu'usila kenau ngaue 'aki 'a e ngaahi silapa ako 'a Nu'usila. Ko ia ai, 'oku hili leva 'a e totongi 'o e pa'anga ko 'eni 'ihe totongi ako 'a e fanau akoo.   Na'aku toe fanongo ni 'ihe talanoa 'oku fakaangaanga ke fakatau atu 'a e ngaahi silapa ako 'a muli ke ngaue 'aki 'i Tonga.

------------------------------------------------------------------------   Malo Daphne 'a e fakatalanoa malie. Kole atu ke ke kole ki he taha ngaue siasi ko'ena ha'ana 'a e fakamatala ke fakahingoa mai mu'a 'a e ako'anga 'a e siasi 'i Tonga 'oku nau fai 'a e totongi ko 'enaa, pea mo e ako'anga 'i NZ 'oku totongi mai kiai 'a e 'ova he pa'anga 'e nima mano 'oku lauu. Ka lava 'o fakahingoa mai 'a e ongo ako'anga 'oku kole atuu pea 'e lava leva ke tau talanoa he me'a 'oku mo'oni mo pau. Kataki 'o kole atu ke 'omai mo e taumu'a 'o e 5 mano 'oku totongii. tfinau

 

[Daphne Taukolonga]

Tevita Finau   Óku íai á e úhinga óku íkai ke fakahaa atu ai á e hingoa ó e 'apiako he óku íkai koe poini ia ó e topiki ni,  tukukehe kapau kuo ke ósi talanoa kotoa koe moe ngaahi komiti ako á e ngaahi akoánga á e siasi pea ke maú pau koe fakamatala ókú óatuu óku íkai moóni.  Koe úhinga é taha óku íkai teu tui óku tonu ke fai ha nofo íhe tafaáki ko iaa he óku íkai koha palopalema fakasiasi éni ia, koe fefaúhi á e ngaahi ako ánga kotoa ó Tonga.   Koe poinii, koe fehu'ii, koe ha nai óku íkai ketau faú ai pe haátau silapa í Tonga hangee koe silapa kihe áko business moe ngaahi ako pehee kae ómai á e silapa á muli?    daphne     --- On Tue, 1/2/11, Tevita Finau <tfi...@gmail.com> wrote:

-- 'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope" Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili

 

[tv]

Vakai na'a ko ha faiako 'Initia milionea foki ena ....

[Sitiveni Faupula]

ko e me’a lelei eni daphne pea ‘oku taimi ke kamata’i ‘e he snm ‘aki homou fa’u pe ha silapa ‘i tonga ‘e recognize ‘i muli.

 

ko e ‘atunga eni e ‘aa fuoloa... malo

[siua fonua]

poupou atu ki he kole 'a Tevita Finau ...

'ai mai ke mahino, he 'oku 'i heni e kakai ne nau fai e ngaahi fokotu'utu'u moe ngaue koia. Pea 'oku mahu'inga ke tau vakai ki he'enau 'uhinga ne nau fai ai e ngaue koia, kae'oua 'e ma'u pe fakamatala 'a ha ki'i toko ni'ihi, pea tau fakaongo leva kuo kovi, 'i he'etau sio pe 'atautolu takitaha, te'eki ke tau 'ilo ki he mo'oni moe 'uhinga 'oe fokotu'utu'u koia

ka koe poupou pe moe lotu

[Tevita Finau]

2011/2/1 Daphne Taukolonga wrote :

Óku íai á e úhinga óku íkai ke fakahaa atu ai á e hingoa ó e 'apiako he óku íkai koe poini ia ó e topiki ni,  tukukehe kapau kuo ke ósi talanoa kotoa koe moe ngaahi komiti ako á e ngaahi akoánga á e siasi pea ke maú pau koe fakamatala ókú óatuu óku íkai moóni.  Koe úhinga é taha óku íkai teu tui óku tonu ke fai ha nofo íhe tafaáki ko iaa he óku íkai koha palopalema fakasiasi éni ia, koe fefaúhi á e ngaahi ako ánga kotoa ó Tonga.   Koe poinii, koe fehu'ii, koe ha nai óku íkai ketau faú ai pe haátau silapa í Tonga hangee koe silapa kihe áko business moe ngaahi ako pehee kae ómai á e silapa á muli?

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Daphne wrote:

 Na'aku talanoa moe tokotaha 'ihe kau ngaaue 'a e siasi 'ihe 2009, na'ane talamai kiate au 'oku 'ova hake 'ihe pa'anga 'e nimamano Tonga 'ihe ta'u  kotoa 'oku totongi 'ehe taha 'o e ngaahi ako 'a e siasi ki Nu'usila kenau ngaue 'aki 'a e ngaahi silapa ako 'a Nu'usila.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Fakamalo atu Daphne. Na'a ku feinga atu pe au ke u lave'i pe ko fe 'a e 'apiako siasi koia 'oku totongi $50,000 tupu he ta'u ki he ako'anga 'i NZ., he 'oku 'iai 'a e ki'i ako'anga NZ 'e taha 'oku 'iai 'a'eku lave'i kiai 'oku fetu'utaki mo e ako'anga siasi 'e taha 'i Tonga ka 'oku 'ikai ha totongi ia ma'ae 'apiako koiaa, tukukehe pe 'a e ngaahi totongi pau 'oku totongi ia 'ehe taha kotoa pe 'o a'u ki he faanau ako fa'ele'i 'i NZ 'oku pau ke nau totongi 'a e ngaahi totongi koiaa. 

 

Malo Siua Fonua e poupou mai., kae tu'unga 'i he 'ikai fakahingoa mai 'a e ako'angaa pea ke fiemalie a koe he ko e 'apiako kehe ia na'e lau kiai 'a e faiako siasi na'e talanoa mo Daphne. Tau talanoa ta'e-hingoa aileva pe.

 

Kapau ko e poinii 'ena 'oku lave kiai 'a Daphne 'i he'ene tohi fakamamafa'i 'i 'olungaa pea 'oku 'ikai te u tui leva kiai kae 'oua ke fakapapau'i mai 'oku mo'oni 'a e talanoa koiaa. Na'e sasala mai 'a e talanoa 'o kau ki he lisi 'o Toloaa pea na'a ku feinga ke ma'u mai 'a e mo'onii, pea hono 'ikai ifo 'a'etau paepaee he na'e ma'u mai 'a e mo'onii meihe Sekelitali Lahi 'a e Konifelenisi 'a e SUTT. 'Oku tau manatu ki he felekeu mo e fema'uaki kehekehe he talanoa ki he tala'ofa 'a e 'Initia fie-tokonii, ka ko e ngaahi talanoa pe mo e ngaahi ma'u kehekehe ne fai ai 'a e ngaahi felafoakii. Faka'apa'apa atu, tfinau     

[Daphne Taukolonga]

Tevita Finau   Kapau leva 'oku 'ikai ke lava 'o ngungu 'a e  fakatalanoa (tapu ange mo koe) pea 'oku ngalipoto ange mahalo ketau fakalongolongo 'o taliai kihe flow 'a e talanoa 'a kinautolu 'oku nau 'ilo lahi ange kihe topikii.   'Oku 'iai 'a e ngaahi talanoa koe fo'i fakatupu lau pea 'iai 'a e ngaahi talanoa koe talanoa ke fai 'a e langahake.     Fefe kemo talanoa mai mo Siua Fonua pe koe haa ho'omo mahino'i 'a e 'uhinga 'oku ngaue 'aki ai 'ehe ngaahi ako 'a e siasi 'a e silipa ako 'a Nu'usila, tautefito kihe ngaahi course diploma?  Ko ho'omo fakamafutofutaa kapau 'oku si'i hifo 'a e totongi ako 'o e course diploma 'ihe tolungeau 'ihe ta'u.   Mo talanoa mai ketau talanoa, hangee ko koe Siua Fonua, 'omai ange ha konga ho'omou ngaahi taalanga ko 'ena 'oku ke fakalau mai 'okapau 'oku totonu ke tuku'imai.      daphne

[Kolopeaua Tonga]

Daphe,

Malie 'ia ho'o fakatalanoa pea totonu pe ke tau toe fekumi ange ki he mo'oni'i me'a ko ia. Feinga atu ki he taha ngaue siasi ko ia kene 'omi 'a e 'uhinga 'o e totongi, Ako i NZ mo Tonga.

'Oku iai e lau a e kau business ke fua tautau 'a e Cost mo e Benefit e ma'u. Mahalo na'a 'oku lahi ange Benefit ki he fanau Tonga he Cost 'oku totongi ki NZ. Pea oku ou tui ki he fengaue'aki mo muli 'oku iai pe cost ke fua. Kapau 'oku iai ha monu ta'e totongi e ma'u mei muli na pea tau feinga ke 'omi ke fai ha feinga atu ki ai. 

Ka iai ha Silapa Ako fa'u i Tonga ni 'oku totonu ke feinga'i ke tali i Muli ke lava ha hoko atu ki ai.

Na'a hange ko e kau ako na'e 'ikai ke tali i muli ke nau o 'o hoko atu ai kae tali pe kinautolu na'e fai 'enau polokalama ako muli i Tonga ni. Manatu ki he 91 he 'alu ange kau ako osi Dip moe mata'itohi apply ke hoko atu k'i he  BA mo e MA he Uni i Aus, pea tali e Dip ke hu ka e tala kia BAD ke toe hu o fai e polokalama tatau.

Ko e anga pe feinga na'a ofi atu ki he vauvau...

Lotu mo e 'ofa,
Kolo

---

2011/2/1 Daphne Taukolonga wrote :

Koe poinii, koe fehu'ii, koe ha nai уku нkai ketau faъ ai pe haбtau silapa н Tonga hangee koe silapa kihe бko business moe ngaahi ako pehee kae уmai б e silapa б muli?  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

[Daphne Taukolonga]

Malo Kolo   Koe tanaki atu pe ki ho'o fakamatala koe 'uhi ketau kau fakataha hono fifili'i.   Koe ki'i fakataataa si'isi'i pe 'eni, ko 'Aositelelia ni koe ha'u ha taha na'e 'osi ako 'uhila pea hoko koe electrician (tradesman) mei 'Amelika mo Pilitania 'o a'u pe ki Nu'usila 'oku fekau kenau toe huu 'o ako pea sivi'i kinautolu kenau toki paasi 'ihe ngaahi sivi 'i 'Aositelelia ni pea toki lava kenau lesisita ke hoko koe electrician.       'Oku malava nai ke recognise 'a e ako 'a Tonga 'okapau tenau fa'u silapa pe kinautolu 'i Tonga 'o hangee koe fakamatala 'oku haa atu 'i 'olungaa?     toko hoko atu..   daphne --- On Tue, 1/2/11, Kolopeaua Tonga <kolope...@hotmail.com> wrote:

From: Kolopeaua Tonga <kolope...@hotmail.com> Subject: RE: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI To: tasil...@googlegroups.com

['Ulukilupetea Finau]

tefini fie'ilo au ki ho tu'unga fakaako mo taukei ngaue ho fakaanga'i kakai fakalele ako 'i tonga. ikai mau mahino kapau teke talanoa tukutautoi pe koe. fiemau mo'oni. 'ikai lava fai ha talanoa koe'uhi 'oku 'ikai 'ilo pe koe ha 'uhinga nima mano ko 'ena 'okuke talanoa koe ki ai. hange koia 'oku tokanga mai ki ai 'a tfinau mo siua fonua.

 

lupetea 

 

nga sioelina...@yahoo.com.au

by tefini

[Sitiveni Faupula]

fefe daphne ‘a e ako koena kuo mou fokotu’u ‘i tonga? ko e silapa tonga pe ia ‘oku mou ngaue’aki ai pe ko e silapa mei australia? ‘oku ou ‘eke foki eni daphne, he ko e issue ia ‘oku ke fokotu’u heni, pea ke kataki pe ka ‘oku taau ke ke fk’ile’ila mai homou founga fa’u silapa ke ako mei ai ‘a tonga kotoa mo e mole noa ‘etau silini hono fktau e ngaahi silapa muli. malo

----

['Ulukilupetea Finau]

tefini kapau teu ako homou silapa oku mou fau o fakalele i tonga ni 'e lava pe tali au ha apiako i muli keu hu 'o ako ai? e lava pe o tulenisifea eku poini he ako homou silapa ke lau ki heeku mataitohi kuki kou feinga ki ai?

2011/2/1 Sitiveni Faupula <ven...@optusnet.com.au>

[Sione M. Veituna]

Fai mo li mai ki loto e source Nee kae osi ia, mo e fakahela... LOL

---

From: 'Ulukilupetea Finau <lptea...@gmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Wed, February 2, 2011 1:14:09 PM

Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI

[Tevita Finau]

2011/2/1 Daphne Taukolonga sioelina...@yahoo.com.au

Kapau leva 'oku 'ikai ke lava 'o ngungu 'a e  fakatalanoa (tapu ange mo koe) pea 'oku ngalipoto ange mahalo ketau fakalongolongo 'o taliai kihe flow 'a e talanoa 'a kinautolu 'oku nau 'ilo lahi ange kihe topikii.   'Oku 'iai 'a e ngaahi talanoa koe fo'i fakatupu lau pea 'iai 'a e ngaahi talanoa koe talanoa ke fai 'a e langahake.     Fefe kemo talanoa mai mo Siua Fonua pe koe haa ho'omo mahino'i 'a e 'uhinga 'oku ngaue 'aki ai 'ehe ngaahi ako 'a e siasi 'a e silipa ako 'a Nu'usila, tautefito kihe ngaahi course diploma?  Ko ho'omo fakamafutofutaa kapau 'oku si'i hifo 'a e totongi ako 'o e course diploma 'ihe tolungeau 'ihe ta'u.   Mo talanoa mai ketau talanoa, hangee ko koe Siua Fonua, 'omai ange ha konga ho'omou ngaahi taalanga ko 'ena 'oku ke fakalau mai 'okapau 'oku totonu ke tuku'imai.

e ngaahi totongi koiaa.   ----------------------------------------------------------------------------------------

Malo Daphne. 'Oku 'ikai te u lave'i ki he ngaahi ako'anga 'a e siasi mo e silapa kehekehe 'oku nau ngaue 'aki., pea 'oku fu'u 'ume'umea 'a'eku lave'i. Ko e me'a pe 'oku ou lave'i 'i he kuonga na'a te kei sio fakakainga ai ki he tamaiki ako poto angee, na'e fai ai 'e Tupou High 'a e ako mo e silapa 'a Victoria, pea fai 'e Atenisi 'a e silapa 'a NSW. pea Tonga High 'a e silapa 'a NZ. pea Liahona 'a e silapa USA etc, Kuo fai 'ehe tokolahi 'a e silapa faka-Pasifiki 'aia 'oku nau sivi ai kinautolu.

 

'Oku 'ikai ha'aku lave'i 'a'aku ki ha ako'anga siasi 'i Tonga 'oku nau totongi ki ha ako'anga 'i NZ ha $50,000 tupu. Te u fai ki ho'o fokotu'u ke u fakalongolongo., he 'oku 'ikai te u lava 'e au 'o ngungu ha fa'ahinga talanoa ta'emo'oni. tfinau

 

[Daphne Taukolonga]

Malo Tevita, kuo mahino mai 'a e 'uhinga ho'o fakatalanoa kimu'a.     Ko 'ena na'aku 'osi offlist atu kiate koe.   daphne

--- On Wed, 2/2/11, Tevita Finau <tfi...@gmail.com> wrote:

From: Tevita Finau <tfi...@gmail.com> Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI

[Sitiveni Faupula]

koeha hono ‘uhinga ho’o toe offlist holo ai, hili ko ia ko e issue eni ia na’a ke ‘omai ki faleni ke me’a ki ai ‘amamani kotoa? ‘e ngata ‘a fe daphne ho’o ‘ai me’a ta’emahino mo ta’emo’oni ‘i faleni? tokanga ma’u pe ho’o fokotu’u talanoa ‘i faleni he ‘oku ke fkfofonga’i hotau tokolahi ‘i faleni. ‘oku ke talanoa koe kae mate homau maa ‘okimautolu! malo

----

[Daphne Taukolonga]

'Oku totonu ke fakamamafa 'a e ngaahi fale'i 'a Tonga felave'i moe ngaahi tokoni 'a tu'apule'anga, hangee koe ausaid, nzaid  ke fakapa'anga 'aki hano fetukumai 'a e kau faiako 'a Tonga kuo ta'u lahi 'enau faiako, hangee koe fa'ahinga 'ihe ngaahi ako'anga 'a e siasi ke develop kinautolu kihe fa'u silapaa.   'Oku 'osi mahino 'oku ako 'ae kau faiako 'a e Kolisi Faiako kihe fa'u silapa ka 'oku tokolahi 'a e kau faiako 'ihe ngaahi ako'anga 'a Tonga, tautefito kihe ako fakavokasinale 'oku totonu ke fetukumai kinautolu 'o ako'i 'i Nu'usila mo 'Aositelelia, pea tenau ma'u faingamalie ai ke fononga holo 'o sio 'ihe ngaahi industries 'oku 'iai 'enau felaave'i moe ngaahi polokalama ako 'oku fakalele 'i Tonga, kau ai pe moe ako fakapisinisi, kae tautefito kihe hospitality hangee koe ako kuki moe entertainment.  Koe ako kuki foki 'i 'Aositelelia ni 'oku kau ia 'ihe ngaahi polokalama ako manakoa taha.   daphne --- On Wed, 2/2/11, Sitiveni Faupula <ven...@optusnet.com.au> wrote:

[Sitiveni Faupula]

pea tuku aa e ako fk’ekatemika ia katau tokanga taha pe ki he kuki mo e entertainment? ‘oku tonu ke ke fei mo practice e fo’i fokotu’u ‘oku ke ‘ai ‘i he ako ‘a e snm ‘i tonga. ka lava ia, ko e ta sipinga lelei mo’oni ia ki he toenga ‘o e ngaahi ‘apiako ‘o tonga. malo

['Ulukilupetea Finau]

uehe koe ako kuki pe koa ia? koe mahuinga foki ako ke mau haku ngaue pea kapau kou ako kuki au ia kae 'ikai iai ha feituu ia ke haea au keu kuki ai pea fakamole peleini selo mooni foi ako koia. sai pe ako vokasinolo i muli he lahi ngaahi hotele mo ngaahi initasituli ke ngaue ai kakai.. ko tonga hala. 'osi pe ako foki  pe ki api pelekitisi kuki ai ka mami mo teti.

 

konifiusi talanoa hono fio mai ako fakaeketemika moe  ako vokesinale 'a tefini. mahuinga ngaueaki silapa muli i tonga ke hoko atu ai ako fakaeketemika he ngaahi univesiti i muli. ka koe silapa feinga tefini ke fau i tonga mahalo koe silapa ki he ako kuki mo ngaue initasituli. ko ia koa pe ikai.lava lelei pe silapa koia fau i tonga. pea kapau lahi paanga snm pea fetuku mai koe kau faiako kuke lau ke sio ngaahi initasi. koe ha hano mahuinga sio ai he oku ikai ha mea pehe i tonga? pea koe akoi fanau ke ngaue i fe? malie tefini. teke toe au atu eni ke fakahinohinoi puleanga e anga hono ngauei e paanga ofa mei muli.

2011/2/1 Sitiveni Faupula <ven...@optusnet.com.au>

[Daphne Taukolonga]

Koe taumu'a 'e taha 'o e ako ke 'oua tetau toe fakafalala 'ihe kakai kehee, ka 'alu atu leva 'oku 'ikai ke ma'u ha ngaaue 'ihe hili 'o 'ete ako, 'oku totonu leva kete ngaue'aki hoto 'atamai moe taukei moe 'ilo fakangaue kuo te 'osi ako'i kete fakatupu pe 'e kita ha'ate ngaue ke ma'u mei ai ha'ate mo'ui.     daphne     --- On Wed, 2/2/11, 'Ulukilupetea Finau <lptea...@gmail.com> wrote:

From: 'Ulukilupetea Finau <lptea...@gmail.com> Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI To: tasil...@googlegroups.com

--

[sep...@optusnet.com.au]

Malo e ngaue lahi Daphne, ma'u konga hake pe 'o pehe 'oku mole e paanga Tonga pea ke fakakau ai e Siasi. Ko e fehu'i 'oku ma'ama'a pe he ko e kakai ena 'oku nau kau ki he Tailsiti lahi 'ae Siasi 'oku fehu'i mai , pea kapau 'oku 'ikai koe Uesiliana ia , kehe pe ke si'i fakamahino he 'oku nau ongo'i lahi 'aupito ho'o lave ki ai he 'oku fo'ou mo mahu'inga ho'o talanoa kiate kinautolu.

Kataki 'ouleva si'ono tuli nautolu mei he tepile ni pe kohai na'ne teuu, ka e fei mo 'oatu katau sio ki he maliee.

'Oku ou faka'ofa'ia ho'o pehe'i 'a Tau'atevalu 'oku mahino kiate au si'ene fakahoko Fatongia he Siasi pehe kia Tevita Finau, ka 'oku 'ikai kena loto ke talanoa tatau mo ho'o fakafotunga 'oku faiange kiate kinaua, kataki pe he kaui talanoa.

takamuli.
-------

> Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> wrote:
>
> Tevita Finau

>  
> Kapau leva 'oku 'ikai ke lava 'o ngungu 'a e  fakatalanoa (tapu ange mo
> koe) pea 'oku ngalipoto ange mahalo ketau fakalongolongo 'o
> taliai kihe flow 'a e talanoa 'a kinautolu 'oku nau 'ilo lahi ange kihe
> topikii.   'Oku 'iai 'a e ngaahi talanoa koe fo'i fakatupu lau pea 'iai
> 'a e ngaahi talanoa koe talanoa ke fai 'a e langahake.  
>  
> Fefe kemo talanoa mai mo Siua Fonua pe koe haa ho'omo mahino'i 'a e
> 'uhinga 'oku ngaue 'aki ai 'ehe ngaahi ako 'a e siasi 'a e silipa ako 'a
> Nu'usila, tautefito kihe ngaahi course diploma?  Ko ho'omo
> fakamafutofutaa kapau 'oku si'i hifo 'a e totongi ako 'o e course
> diploma 'ihe tolungeau 'ihe ta'u.
>  
> Mo talanoa mai ketau talanoa, hangee ko koe Siua Fonua, 'omai ange ha
> konga ho'omou ngaahi taalanga ko 'ena 'oku ke fakalau mai 'okapau 'oku
> totonu ke tuku'imai.   
>  

> daphne

>
>
> --- On Tue, 1/2/11, Tevita Finau <tfi...@gmail.com> wrote:
>
>
> From: Tevita Finau <tfi...@gmail.com>

> Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO
> MEI MULI
> To: tasil...@googlegroups.com

> Received: Tuesday, 1 February, 2011, 5:41 PM
>
>
>
> 2011/2/1 Daphne Taukolonga wrote :
>
>
>
>
>
>
>  
> Óku íai á e úhinga óku íkai ke fakahaa atu ai á e hingoa ó e 'apiako he
> óku íkai koe poini ia ó e topiki ni,  tukukehe kapau kuo ke ósi talanoa
> kotoa koe moe ngaahi komiti ako á e ngaahi akoánga á e siasi pea ke maú
> pau koe fakamatala ókú óatuu óku íkai moóni.  Koe úhinga é taha óku íkai
> teu tui óku tonu ke fai ha nofo íhe tafaáki ko iaa he óku íkai koha
> palopalema fakasiasi éni ia, koe fefaúhi á e ngaahi ako ánga kotoa ó
> Tonga.
>  
> Koe poinii, koe fehu'ii, koe ha nai óku íkai ketau faú ai pe haátau
> silapa í Tonga hangee koe silapa kihe áko business moe ngaahi ako pehee
> kae ómai á e silapa á muli? 
> -------------------------------------------------------------------------
> -------------------------------------------

> Daphne wrote:
>  Na'aku talanoa moe tokotaha 'ihe kau ngaaue 'a e siasi 'ihe 2009,
> na'ane talamai kiate au 'oku 'ova hake 'ihe pa'anga 'e nimamano Tonga
> 'ihe ta'u  kotoa 'oku totongi 'ehe taha 'o e ngaahi ako 'a e siasi ki
> Nu'usila kenau ngaue 'aki 'a e ngaahi silapa ako 'a Nu'usila.
> -------------------------------------------------------------------------
> -------------------------------------------------------------------------
> ---

> Fakamalo atu Daphne. Na'a ku feinga atu pe au ke u lave'i pe ko fe 'a e
> 'apiako siasi koia 'oku totongi $50,000 tupu he ta'u ki he ako'anga 'i
> NZ., he 'oku 'iai 'a e ki'i ako'anga NZ 'e taha 'oku 'iai 'a'eku lave'i
> kiai 'oku fetu'utaki mo e ako'anga siasi 'e taha 'i Tonga ka 'oku
> 'ikai ha totongi ia ma'ae 'apiako koiaa, tukukehe pe 'a e ngaahi
> totongi pau 'oku totongi ia 'ehe taha kotoa pe 'o a'u ki he faanau ako
> fa'ele'i 'i NZ 'oku pau ke nau totongi 'a e ngaahi totongi koiaa. 
>  
> Malo Siua Fonua e poupou mai., kae tu'unga 'i he 'ikai fakahingoa mai 'a
> e ako'angaa pea ke fiemalie a koe he ko e 'apiako kehe ia na'e lau kiai
> 'a e faiako siasi na'e talanoa mo Daphne. Tau talanoa ta'e-hingoa aileva
> pe.
>  
> Kapau ko e poinii 'ena 'oku lave kiai 'a Daphne 'i he'ene tohi
> fakamamafa'i 'i 'olungaa pea 'oku 'ikai te u tui leva kiai kae 'oua ke
> fakapapau'i mai 'oku mo'oni 'a e talanoa koiaa. Na'e sasala mai 'a e
> talanoa 'o kau ki he lisi 'o Toloaa pea na'a ku feinga ke ma'u mai 'a e
> mo'onii, pea hono 'ikai ifo 'a'etau paepaee he na'e ma'u mai 'a e
> mo'onii meihe Sekelitali Lahi 'a e Konifelenisi 'a e SUTT. 'Oku tau
> manatu ki he felekeu mo e fema'uaki kehekehe he talanoa ki he tala'ofa
> 'a e 'Initia fie-tokonii, ka ko e ngaahi talanoa pe mo e ngaahi ma'u
> kehekehe ne fai ai 'a e ngaahi felafoakii. Faka'apa'apa atu, tfinau     
>  
>  
>
>
>
>
>
>  
>  
>
>

> --- On Tue, 1/2/11, Tevita Finau <tfi...@gmail.com> wrote:
>
>
> From: Tevita Finau <tfi...@gmail.com>

> Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO
> MEI MULI
> To: tasil...@googlegroups.com

> Received: Tuesday, 1 February, 2011, 8:00 AM
>
>
>
>
>
>
>
>
> 2011/1/31 Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>
>
>
>
>
>
>
> Malo lelei 'a e Tonga kotoa 'oku 'ahia 'a e loki ni, pehee foki kihe kau
> memipa 'o Tasilisili.
>  
> Tulou atu moe kau 'ekatemika 'o Tonga kau fakalangatalanoa atu 'ihe

> topiki ni.  Na'aku talanoa moe tokotaha 'ihe kau ngaaue 'a e siasi 'ihe

> 2009, na'ane talamai kiate au 'oku 'ova hake 'ihe pa'anga 'e nimamano
> Tonga 'ihe ta'u  kotoa 'oku totongi 'ehe taha 'o e ngaahi ako 'a e siasi

> ki Nu'usila kenau ngaue 'aki 'a e ngaahi silapa ako 'a Nu'usila. Ko ia
> ai, 'oku hili leva 'a e totongi 'o e pa'anga ko 'eni 'ihe totongi ako 'a
> e fanau akoo.   Na'aku toe fanongo ni 'ihe talanoa 'oku fakaangaanga ke
> fakatau atu 'a e ngaahi silapa ako 'a muli ke ngaue 'aki 'i Tonga. 
> ------------------------------------------------------------------------ 
>
>  Malo Daphne 'a e fakatalanoa malie. Kole atu ke ke kole ki he taha
> ngaue siasi ko'ena ha'ana 'a e fakamatala ke fakahingoa mai mu'a 'a e
> ako'anga 'a e siasi 'i Tonga 'oku nau fai 'a e totongi ko 'enaa, pea mo
> e ako'anga 'i NZ 'oku totongi mai kiai 'a e 'ova he pa'anga 'e nima mano
> 'oku lauu. Ka lava 'o fakahingoa mai 'a e ongo ako'anga 'oku kole atuu
> pea 'e lava leva ke tau talanoa he me'a 'oku mo'oni mo pau. Kataki 'o
> kole atu ke 'omai mo e taumu'a 'o e 5 mano 'oku totongii. tfinau 
>  
>  
>
>
>

[Daphne Taukolonga]

Ko Si'atoutai 'oku nau kau 'ihe ako fakavokasinale.     Koe ako fakavokasinale 'oku nofo lahi ai 'a e tokanga 'a e kau taki 'o e pule'anga Tonga, he 'oku lahi 'aupito 'a e pa'anga 'a 'Aositelelia ni (Ausaid) 'oku 'ave ki Tonga 'o fakataumu'a ke langa hake 'a e ako fakavokasinale.

--- On Wed, 2/2/11, 'Ulukilupetea Finau <lptea...@gmail.com> wrote:

From: 'Ulukilupetea Finau <lptea...@gmail.com> Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI To: tasil...@googlegroups.com

Received: Wednesday, 2 February, 2011, 2:37 AM

--

[Daphne Taukolonga]

Takamuli   'Oku ou mahu'inga 'ia 'aupito 'ihe talanoa mo kimoutolu kau memipa pea kapau leva kuo tookehe atu 'eku talanoa kia kinautolu ko 'eni 'oku fakamatala mai 'e Takamuli honau hingoa pea 'oku ou kole atu kemou fakamolemole'i au, koe anga foki ia 'eku ngaue mo fakasiosio ki Tasilisili, ka 'oku 'ikai 'uhinga kete tu'u kita 'iha to'ukupu ha taha, koe fakalanga talanoa ka 'oku fakatefito 'ihe fakamatala meihe kakai mahino 'o Tonga.  Fakamolemole atu kae lele mu'a 'etau talanoa 'okapau 'e tokoni mo fakalotolahi kiate kitautolu.   Takamuli, koe sai taha ke fakamatala mai 'eha taha 'ihe talaasiti 'o hangee ko ho'o lauu 'oku 'i tasilisili ni 'a e kau memipa, felave'i moe totongi 'o e silapa 'oku  ngaue 'aki kihe ngaahi ako 'a e siasi, 'oku totongi pe 'ikai?  tautefito kihe ngaahi silapa ako diploma 'ihe fengaue'aki moe ngaahi ako'anga 'a Nu'usila, kuo mahino mai kiate au 'oku tooatu ki ai 'a e fakamamafa 'a kinautolu ko 'eni 'oku talanoa 'ihe tepile ni.    'Ihe loto fakama'ulalo mo'oni.   daphne   --- On Wed, 2/2/11, sep...@optusnet.com.au <sep...@optusnet.com.au> wrote:

[Daphne Taukolonga]

Koe ako 'i 'Aositelelia ni, meimei koe lahitaha 'o e ngaahi polokalama ako 'oku lau pe ia koe vokasinale moe 'ekatemika 'ihe taimi pe 'e taha.  Hangee ko 'enii, koe ako toketaa moe ako lawyer 'oku ma'u fakatoloua 'i loto 'ihe ongo polokalama ako ko ia 'a e vokasinale moe 'ekatemika.

--- On Wed, 2/2/11, 'Ulukilupetea Finau <lptea...@gmail.com> wrote:

From: 'Ulukilupetea Finau <lptea...@gmail.com> Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI To: tasil...@googlegroups.com

Received: Wednesday, 2 February, 2011, 2:37 AM

--

[siua fonua]

2011/2/2 Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>

Malo Tevita, kuo mahino mai 'a e 'uhinga ho'o fakatalanoa kimu'a.     Ko 'ena na'aku 'osi offlist atu kiate koe.   daphne

 
tuku mai ki loto ke tau vakai kiai ...

2011/2/2 Sione M. Veituna <svei...@yahoo.com>

Fai mo li mai ki loto e source Nee kae osi ia, mo e fakahela... LOL

poupou atu Ma'ananga ... fai mo li mai ki loto e source kae ifo 'etau talanoa ...

hange koe lau 'a Tevita, paka atu moau ia. vaivai mo hoku poko'i nifo ke ngungu e talanoa ta'emo'oni mo ta'efalala'anga koeni ... tukukehe ka mahino mai e source moe proof 'oe talanoa koia ... 'omai e receipt 'oe payment 50,000 ke tau sio kiai.

kapau 'oku 'ikai lava, pea 'oua toe fai ha tukuaki'i holo ... fokotu'u atu tauhitepile!

[Sione M. Veituna]

Tefinī,
ko e fo'i fakakaukau lelei ena mo mah'unga, pea 'e lelei kapau te ke kamata 'e koe hono fetuku atu si'i kau faiako 'a e Siasi ki Aositelelia na ke teu he fa'u silapa..... pea nau si'i toki foki mai o fa'u ha'a tau silipa ke oua toe mole ha pa'anga hono fakatau ha silapa.... e lava pe ko ho'o fokotu'u fakakaukau pe 'akoe,

at the end e kei lanu muli pe silipa he na'a nau ako i muli, pea kapau ko koe e totongi enau fakamole, oku kei totongi pe either way - ko fe leva oku ma'ama'a, fakatau e silipa pe koe fetu'u atu e kau faiako - ko e 50,000 ko eni 'e 'ikai lava ai ke ako'i ha toko 12 ke nau taki taha e lesoni ka 'oka nau foki kotoa mai o fa'u silipa ki he tu'unga oku 'iai 'a e silapa (fakatau mai) lolotonga.

'e lelei 'e tau fakaanga'i ha me'a kapau te tau kau he solution...pea kapau ko 'etau fakamanganga pe 'a e matanga, pea tau tali e kole 'akinautolu oku nofo he fatongia...

ofa atu
Ma'ananga

---

From: Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Wed, February 2, 2011 3:18:04 PM

[Daphne Taukolonga]

Mou tokanga mu'a na'a hange koe fakataha 'a e komiti Konifelenisi, talamai na'e 'ikai tali 'ihe fakataha ke tukuhifo ki he kakai ke talanga'i 'a e lisi ko 'eni 'o Toloa, na'e tali pe ke toe fai ha alea mo Kalaniuvalu. Tuku e fakataha ia ai kae 'akahi mai 'ae fo'ipuluu kitu'a pea fielau 'a e konokona 'a e loto 'oe kakai 'e ni'ihi 'o e Siasi ki he Nopele, faka'uli'i ai 'a e si'i ngaahi lotoo koe temipale 'o Sisuu, hehehehe, tuku 'a e tekelilii ia koe me'a ia 'ae tevolo.  Koe pehee ai ketau 'alu kimu'aaa......malie atu..   --- On Wed, 2/2/11, siua fonua <fon...@gmail.com> wrote:

From: siua fonua <fon...@gmail.com> Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI To: tasil...@googlegroups.com

[Kolopeaua Tonga]

Daphne,
 
Tuku'i mai leva ke tau vauvau ai.
 
'Oku lau he kautama he ni'ihi kuo pau ke fai e MOLE ka e toki MA'U pea ko ene ma'u oku liuliunga ia he me'a na'e fakamole ki ai...Ko e fifili pe 'oku kovi 'ae totongi ko eni kae lava ke ako mei ai e hako tupu o e fonua pea ma'u ai ha faingamalie a e fanau ke nau hoko atu ai ki muli i he cost ma'ama'a..
 
koe fakatata ofi taha 'eni ko e kau alu ako diploma i NZ $14,000 ki 'olunga he ta'u..ta'u e 1.5 ma'u e dip tau pehe pe NZD $21,000 = TOP$ 29,400
pea koe totongi ako i tonga ni ki he dip $4,400 ta'u e ua.
 
Tau to'o e fakamole ako i Tonga mei he fkmole i NZ toe $25,000 (TUPU) ki he toko taha.  Koe saving 'a e ngaahi famili ki he ako i Tonga ni mo e ako i Muli = NZ.
 
Pea kapau koe kau ako Diploma 'oku toko 100 x $25,000 koe TUPU $250,000.
 
Pea kapau e toko 200 koe save lahi ki Tonga $500,000 na'e mei mole mei Tonga ni Ki NZ
 
Pea ko ia 'oku ou pehe 'oku ikai ko ha mole 'eni ia koe tupu lahi ia ki he ngaahi famili moe fonua pea lava ke mo'ui ai hako tapu a hotau fonua.
 
'Oku lahi pe 'uhinga ia ke fai ai ha mole...koe ka'ui talanoa atu pe
 
 
Lotu mo e ofa atu
Kolo
 
 

---

Date: Tue, 1 Feb 2011 17:53:33 -0800
From: sioelina...@yahoo.com.au

Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI
To: tasil...@googlegroups.com

[sep...@optusnet.com.au]

Kapau 'oku tonu 'eku tuli talanoa, pea malo kehe ke mahino atu.

'Oku nau si'i lolotonga fakatatali mai ke ke fakaha ange he 'oku 'ikai ha me'a pehe kuo nau a'usia tukukehe 'ae tokotaha ne ne talanoa atu. Mahalo 'e au kapau 'e mo'oni ko e me'a lelei ke fakamahino heni ho'o poini 'ene mole, ko Koe 'ae ma'u'angatala he taimi ni , 'oku masiva e Siasi ha ma'u'angatala tatau mo ia neke ma'u mei he Tokotaha 'oku ke pehe ko 'ene ma'u eni mei he Siasi.

Kapau koe lau 'aha Faiako ne fou mai he ha'u 'a Tupou High, 'oku 'iai e fa'ahinga talanoa 'a Sike moe kau tangata he Siasi,'e ui ia ko e talanoa fakaeve, kaekehe ne ke ha'u kei si'i foki ki Muli ni pea 'oku tokanga mai 'ae matu'a mei Tonga na'a 'oku lohiaki'i Koe 'e ha taha.

Ko e Sekelitali pe moe Talasiti tenau lea ka 'oku 'ikai ha ngahi facts fe'unga mei he'etau talanoa ke 'uhinga ai ha'anau lea mai , tukukehe kapau teke pehe , ko e talamai eni 'e he Pule'ako 'o Tupou High , pe koe Tiuta Tupou High ko " Me'a" pe koe faifekau Senior ko Me'a pea tenau fetu'utaki ki ai pea nau toki 'omai ha tali ki hotau 'api ni.

Kapau 'oku pehe telia 'ae privacy 'oe tokotaha nene 'oatu 'ae talaanoa kiate Koe, pea taa 'oku 'uhinga pe ia ke fakaemoua 'o 'ikai ke hoha'asi 'aki e si'i kau matu'a 'oku nau ngaue mateaki hotau Siasi mei Tonga.

leveleva e malanga kae tau atu.

takamuli.

.

[sep...@optusnet.com.au]

Ooooooooooi , taa ko ena Kolopeua kuo ke lave'i e fakatalanoa , malo kau foki 'o fakamalumalu a he 'oku fu'u vela 'aupito 'a Sene ni.

Pa'anga lahi faufau ia 'oku hao, kapau ko ia pea feinga'i ke fei mo 'oatu kotoa e ngahi faka'ilonga fakaako ke fai 'i Tonga na, pea ta'ofi ai hotau kakai kanau toki fou mai pe kuo nau ma'u ngaue mai ki muli 'aki honau ngahi faka'ilonga.

takamuli.

> Kolopeaua Tonga <kolope...@hotmail.com> wrote:
>
>
> Daphne,
>
> Tuku'i mai leva ke tau vauvau ai.
>
> 'Oku lau he kautama he ni'ihi kuo pau ke fai e MOLE ka e toki MA'U pea
> ko ene ma'u oku liuliunga ia he me'a na'e fakamole ki ai...Ko e fifili
> pe 'oku kovi 'ae totongi ko eni kae lava ke ako mei ai e hako tupu o e
> fonua pea ma'u ai ha faingamalie a e fanau ke nau hoko atu ai ki muli i
> he cost ma'ama'a..
>
> koe fakatata ofi taha 'eni ko e kau alu ako diploma i NZ $14,000 ki
> 'olunga he ta'u..ta'u e 1.5 ma'u e dip tau pehe pe NZD $21,000 = TOP$
> 29,400
> pea koe totongi ako i tonga ni ki he dip $4,400 ta'u e ua.
>
> Tau to'o e fakamole ako i Tonga mei he fkmole i NZ toe $25,000 (TUPU) ki
> he toko taha. Koe saving 'a e ngaahi famili ki he ako i Tonga ni mo e
> ako i Muli = NZ.
>
> Pea kapau koe kau ako Diploma 'oku toko 100 x $25,000 koe TUPU $250,000.
>
>
> Pea kapau e toko 200 koe save lahi ki Tonga $500,000 na'e mei mole mei
> Tonga ni Ki NZ
>
> Pea ko ia 'oku ou pehe 'oku ikai ko ha mole 'eni ia koe tupu lahi ia ki
> he ngaahi famili moe fonua pea lava ke mo'ui ai hako tapu a hotau fonua.
>
> 'Oku lahi pe 'uhinga ia ke fai ai ha mole...koe ka'ui talanoa atu pe
>
>
> Lotu mo e ofa atu
> Kolo
>
>
>
>

> Date: Tue, 1 Feb 2011 17:53:33 -0800
> From: sioelina...@yahoo.com.au
> Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO
> MEI MULI
> To: tasil...@googlegroups.com
>
>
>
>
>
>
> Malo Tevita, kuo mahino mai 'a e 'uhinga ho'o fakatalanoa kimu'a.
>
> Ko 'ena na'aku 'osi offlist atu kiate koe.
>
> daphne
>
>
>
>
>

[Daphne Taukolonga]

Malo 'aupito Kolo, malo Takamuli   Koe me'a ia 'oku sai ai 'etau fa'a tatali (patience), ko 'ena kuo kamata 'ae   fakana'ana'aa 'e Kolo,  temou tufi mango moe tava moe kapa 'ihe topiki ni, hehehehe.  Tuku aa foki 'a e tau mai pe ha taha pea hua 'a e tangii moe fakatupu tangi, hehehehe.  Koe lahi ange 'etau akoo (access information) mo fanongoo (active listerning), koe lahi ange ai pe ia 'a 'etau 'ilo'i 'a e si'isi'i 'etau 'iloo.   toki hoko atu.

--- On Wed, 2/2/11, sep...@optusnet.com.au <sep...@optusnet.com.au> wrote:

[Sam Pakofe]

 Mou talatalanoa Faka-lelei pe na'a mou kee.........

 

'e 'iai e mo'oni 'a Daphne,,,,, he koe ola 'ena sivi e ngaahi ako 'ae Siasi,  'oku 'ikai ngali ia koha kau Dr moha ka MR 'oku nau faiako ai..

 

vakai atu na'aku kei toe ha kau " matu'a ( matiketika) meihe 60/s mo 70's kenau oo atu 'o hu'i ha fo'i vai-  ma'ae fanau ...

 

 hahahaaa.. ka kohai koaa Daphne , e ongo Faifekau nemou potalanoa ?.. hihiii..

 

koe fakalea atu pe he ' afu '..

 

sami

 

 

[stan palu]

From: sioelina...@yahoo.com.au

Kapau leva 'oku 'ikai ke lava 'o ngungu 'a e  fakatalanoa (tapu ange mo koe) pea 'oku ngalipoto ange mahalo ketau fakalongolongo 'o taliai kihe flow 'a e talanoa 'a kinautolu 'oku nau 'ilo lahi ange kihe topikii.   'Oku 'iai 'a e ngaahi talanoa koe fo'i fakatupu lau pea 'iai 'a e ngaahi talanoa koe talanoa ke fai 'a e langahake.     Fefe kemo talanoa mai mo Siua Fonua pe koe haa ho'omo mahino'i 'a e 'uhinga 'oku ngaue 'aki ai 'ehe ngaahi ako 'a e siasi 'a e silipa ako 'a Nu'usila, tautefito kihe ngaahi course diploma?  Ko ho'omo fakamafutofutaa kapau 'oku si'i hifo 'a e totongi ako 'o e course diploma 'ihe tolungeau 'ihe ta'u.

---------------------------------------------------------   Malo Ti mo Siua e talanoa me'a pango tama koe me'a ke ta'emahino he fale ni....ko 'eku tui ki he topiki ko 'eni 'oku 'ikai keu pehee 'e au ia ko e fakamole ia 'e taha...'oku 'uhinga lelei pe ia he koe konga ia 'oe invest 'ae kakai moe ngaahi matu'a moe famili 'i he 'enau fanau...'oku 'ikai foki koha fakamole ia he taumaia 'oku ha'u ha taha ia 'o totongi ha ako ha taha kehe 'oku nau taki taha totongi pe 'enau ako...pea koe sipinga ko 'eni ko e founga fakamamani lahi ia...koe ngaahi ako fe'ave'aki koe taha ia 'ae founga ako manakoa taha he taimi ni...'e lava pe ha taha 'i ha fonua kehe 'o ako ki ha fonua kehe ta'e tene mavahe mei hono fonua...pea koe kotoa 'ae ako ko 'eni kuo pau pe ke 'i ai hono fakamole...ka 'oku tau 'amanaki pe ki ha ututa'u ka fai...ka sai 'ae tenga pea 'e lelei 'ae fua pea ka kovi e tenga....mahalo ko e tenga pe ia kuo kovi...malo

-- 'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope" Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili -- 'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope" Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili

[stan palu]

From: sioelina...@yahoo.com.au

Koe taumu'a 'e taha 'o e ako ke 'oua tetau toe fakafalala 'ihe kakai kehee, ka 'alu atu leva 'oku 'ikai ke ma'u ha ngaaue 'ihe hili 'o 'ete ako, 'oku totonu leva kete ngaue'aki hoto 'atamai moe taukei moe 'ilo fakangaue kuo te 'osi ako'i kete fakatupu pe 'e kita ha'ate ngaue ke ma'u mei ai ha'ate mo'ui.

-----------------------------------------   'oku ou manatu ki he talanoa malie ko 'eni 'ae taimi ne ha'u ai 'ae motu'a 'Initia ki Tonga pea ko e kamata 'ene pisinisi koe tuitui su pe... ne mali hono foha moe fefine Tonga ...hiki mei he tuitui su ki he fale koloa pea hiki mei he fale koloa ki he hotele.... taimi tatau ne fakamoleki 'e he ongo matu'a 'ae taimi moe pa'anga ke ako'i 'aki e fanau...kuo nau hoko koe kakai pisinisi 'o Tonga he taimi ni.....koe ako 'ae motu'a Initia na'e fai koe tuitui su pe...lava lelei pe ia 'o mo'ui ai pea toe tupu mo 'ene pisinisi ki he ngaahi tafa'aki kehekehe....'oku 'i ai 'ae tangata pisinisi Tonga..koe talu 'ene falekoloa mei he vaha'a 'oe 60 tupu ki he 70 ...'oku kei lele pe 'ae falekoloa 'i he taimi ni 'i he tu'u'anga pe na'e kamata ai ka 'oku 'alu ke lahi ange 'ae fale he taimi ni....koe ako 'eni ia na'e fai'aki pe 'ae taukei moe kalusefai pea  'oku kei tolonga mai 'o a'u mai ki he 'aho ni...sai  koe ako fe 'oku ke pehe ke fakangatangata ki ai 'e tau talanoa???? kapau koe 'ekatemika??? koe ongo matu'a kou lave ki ai na'e 'ikai ke ai ha ako faka 'univesiti ka na'a na ako faka'univeesi pe ki naua ka 'oku kei tolonga mai pe....kae malo e fakalanga talanoa mei he topiki 'oku  'oku faingata'a ke ngungu... ka taa koaa 'oku 'uhinga pe ki tau talanoa ki he ako...malo

--- On Wed, 2/2/11, 'Ulukilupetea Finau <lptea...@gmail.com> wrote: From: 'Ulukilupetea Finau <lptea...@gmail.com> Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI To: tasil...@googlegroups.com Received: Wednesday, 2 February, 2011, 2:37 AM uehe koe ako kuki pe koa ia? koe mahuinga foki ako ke mau haku ngaue pea kapau kou ako kuki au ia kae 'ikai iai ha feituu ia ke haea au keu kuki ai pea fakamole peleini selo mooni foi ako koia. sai pe ako vokasinolo i muli he lahi ngaahi hotele mo ngaahi initasituli ke ngaue ai kakai.. ko tonga hala. 'osi pe ako foki  pe ki api pelekitisi kuki ai ka mami mo teti.   konifiusi talanoa hono fio mai ako fakaeketemika moe  ako vokesinale 'a tefini. mahuinga ngaueaki silapa muli i tonga ke hoko atu ai ako fakaeketemika he ngaahi univesiti i muli. ka koe silapa feinga tefini ke fau i tonga mahalo koe silapa ki he ako kuki mo ngaue initasituli. ko ia koa pe ikai.lava lelei pe silapa koia fau i tonga. pea kapau lahi paanga snm pea fetuku mai koe kau faiako kuke lau ke sio ngaahi initasi. koe ha hano mahuinga sio ai he oku ikai ha mea pehe i tonga? pea koe akoi fanau ke ngaue i fe? malie tefini. teke toe au atu eni ke fakahinohinoi puleanga e anga hono ngauei e paanga ofa mei muli. 2011/2/1 Sitiveni Faupula <ven...@optusnet.com.au> pea tuku aa e ako fk’ekatemika ia katau tokanga taha pe ki he kuki mo e entertainment? ‘oku tonu ke ke fei mo practice e fo’i fokotu’u ‘oku ke ‘ai ‘i he ako ‘a e snm ‘i tonga. ka lava ia, ko e ta sipinga lelei mo’oni ia ki he toenga ‘o e ngaahi ‘apiako ‘o tonga. malo ----     -- 'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope" Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili

[stan palu]

From: sioelina...@yahoo.com.au

Ko Si'atoutai 'oku nau kau 'ihe ako fakavokasinale.     Koe ako fakavokasinale 'oku nofo lahi ai 'a e tokanga 'a e kau taki 'o e pule'anga Tonga, he 'oku lahi 'aupito 'a e pa'anga 'a 'Aositelelia ni (Ausaid) 'oku 'ave ki Tonga 'o fakataumu'a ke langa hake 'a e ako fakavokasinale.

-------------------------------------   Ki'i fehu'i atu angee pe ko ho'o ma'u mei fe 'ae talanoa ko 'eni ko Sia'atoutai koe ako fakavokasinale????

--- -- 'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope" Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili

[stan palu]

From: sioelina...@yahoo.com.au

Koe tanaki atu pe ki ho'o fakamatala koe 'uhi ketau kau fakataha hono fifili'i.   Koe ki'i fakataataa si'isi'i pe 'eni, ko 'Aositelelia ni koe ha'u ha taha na'e 'osi ako 'uhila pea hoko koe electrician (tradesman) mei 'Amelika mo Pilitania 'o a'u pe ki Nu'usila 'oku fekau kenau toe huu 'o ako pea sivi'i kinautolu kenau toki paasi 'ihe ngaahi sivi 'i 'Aositelelia ni pea toki lava kenau lesisita ke hoko koe electrician.       'Oku malava nai ke recognise 'a e ako 'a Tonga 'okapau tenau fa'u silapa pe kinautolu 'i Tonga 'o hangee koe fakamatala 'oku haa atu 'i 'olungaa?

----------------------------------------------     Ki'i Tali atu pe ki ho'o fesili ko 'eni ko 'eku tali ki ai 'oku 'io....'oku lolotonga ngaue 'ae kau tangata Tonga 'i Perth he taimi ni he kautaha 'uhila lahi ko ia 'e Perth..koe kau tangata ne nau 'i he Fokololo  pea nau hu mai ai ki NZ..pea koe fehu'i neu fai kiate kinautolu pe na'e fefee 'enau hu mai ki heni...pea ko 'enau fakamatala na'e pehee ni ne nau ha'u mei Tonga ki NZ fou mai 'i he Shoreline kautaha ko ia na'e tutu 'i Nuku'alofa...ne nau hiki mai i NZ fai ai ki'i ako pea pea hoko atu 'enau ngaue 'i NZ hili 'ae ngaahi ta'u ko ia ne ai e fiema'u kaungaue mei Perth ki he kau taha ko ia na'a nau partner moe shoreline ne pole ai 'ae ki'i matu'a Tonga ke nau hiki mai koe fehu'i pe  na'e toe fai ha ako makehe pea na'a nau talamai 'ikai..koe me'a tatau pe ne nau fai 'i NZ mo ia 'oku nau fai 'i Perth...'oku 'i ai leva 'ae famili 'e 3 tenau hiki mai kinautolu mei NZ ki Victoria 'i Ma'asi 'oe ta'u ni he nenau 'osi lava mai ki mu'a 'i he ta'u kuo hili 'i ngaue heni he mahina 'e 6 pea kuo nautali 'ae offer ke nau hiki mai ki heni.....oe matu'a ko 'eni koe kau ako ngaue pe 'i Tonga 'i he Fokololo pea mo kautaha Shoreline...fakatatau ki he 'enau fakamatala ne recognise pe 'ehe kau taha ko ia 'oku nau ha'u ki ai 'ae ki'i me'a na'e mau pei Tonga pea moe fakalahi na'e fai 'i NZ....malo

--- On Tue, 1/2/11, Kolopeaua Tonga <kolope...@hotmail.com> wrote:

From: Kolopeaua Tonga <kolope...@hotmail.com> Subject: RE: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI To: tasil...@googlegroups.com

Received: Tuesday, 1 February, 2011, 11:41 PM

Daphe, Malie 'ia ho'o fakatalanoa pea totonu pe ke tau toe fekumi ange ki he mo'oni'i me'a ko ia. Feinga atu ki he taha ngaue siasi ko ia kene 'omi 'a e 'uhinga 'o e totongi, Ako i NZ mo Tonga. 'Oku iai e lau a e kau business ke fua tautau 'a e Cost mo e Benefit e ma'u. Mahalo na'a 'oku lahi ange Benefit ki he fanau Tonga he Cost 'oku totongi ki NZ. Pea oku ou tui ki he fengaue'aki mo muli 'oku iai pe cost ke fua. Kapau 'oku iai ha monu ta'e totongi e ma'u mei muli na pea tau feinga ke 'omi ke fai ha feinga atu ki ai.  Ka iai ha Silapa Ako fa'u i Tonga ni 'oku totonu ke feinga'i ke tali i Muli ke lava ha hoko atu ki ai. Na'a hange ko e kau ako na'e 'ikai ke tali i muli ke nau o 'o hoko atu ai kae tali pe kinautolu na'e fai 'enau polokalama ako muli i Tonga ni. Manatu ki he 91 he 'alu ange kau ako osi Dip moe mata'itohi apply ke hoko atu k'i he  BA mo e MA he Uni i Aus, pea tali e Dip ke hu ka e tala kia BAD ke toe hu o fai e polokalama tatau. Ko e anga pe feinga na'a ofi atu ki he vauvau... Lotu mo e 'ofa, Kolo 2011/2/1 Daphne Taukolonga wrote :     Koe poinii, koe fehu'ii, koe ha nai уku нkai ketau faъ ai pe haбtau silapa н Tonga hangee koe silapa kihe бko business moe ngaahi ako pehee kae уmai б e silapa б muli?  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Daphne wrote:  Na'aku talanoa moe tokotaha 'ihe kau ngaaue 'a e siasi 'ihe 2009, na'ane talamai kiate au 'oku 'ova hake 'ihe pa'anga 'e nimamano Tonga 'ihe ta'u  kotoa 'oku totongi 'ehe taha 'o e ngaahi ako 'a e siasi ki Nu'usila kenau ngaue 'aki 'a e ngaahi silapa ako 'a Nu'usila. -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-- 'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope" Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili

[david niu]

Ma'ananga, 'oku ou tui au kia Daphne 'oku 'i ai 'ene poini. 'Oku 'ikai ko e source 'oku mahu'inga, ka ko e 'i ai ha'atau silapa fa'u pe 'i Tonga, tautautefito ki he ako fakavokasio, hange ko e kuki moe ngaahi ngaue faka'api, moe ngaahi ngaue fakafalemahaki. Neongo 'oku lau 'e Lupetea 'oku 'ikai ke 'i ai ha ngaue 'i Tonga ke nau ngaue ai, ka ko e nofo 'a e fanau 'i tonga 'e 'i ai  e tokolahi 'o kinautolu te nau ma'u faingamalie ke oo ki muli, pea ko e taimi ia 'e to'o hake ai 'a e ako vokasio ne fai 'i Tonga 'o faka'aonga'i 'i muli. 

Ko 'Amelika ni lahi 'aupito 'a e ngaahi faingamalie 'oku 'aonga ai 'a e ako vokasio mei Tonga. Ko e kau 'iate heni moe kau live-in 'oku nau fataki e mafatukituki 'o e kau folau mai mei Tonga. Ko e kau ako faka'ekatemika 'oku 'ikai toe hiki enau vahe, ko e sieke toki ha'u fakauike 2 pe, pea kuo 'osi patiseti atu pe 'a e vahe ia te'eki ke a'u mai e sieke. Ko e kau 'iate moe kau live-in 'oku ha'u faka'aho pe 'a e vahe, ha'u cash, pea toe ha'u sieke. Pea kapau 'e toe toho vaeua 'a e kau 'iate, ko e toe 'amo'amo atu 'a e faingataa'ia ia 'a e ualeta. Ko e kau live-in, fiema'u ia ke poto he kuki pea toe fiema'u ke poto hono tohi e sieke 'oua 'e fa'a tohi fehaalaaki e sieke 'a e kau vaivai. Kataki Lupetea 'oua 'e fakata'eta'ekuhaa ki he kalasi kuki he 'e 'aonga lahi ki he kau live-in. 

Ko ia 'oku ou poupou ki he fokotu'utalanoa 'a Daphne 'oku fu'u fiema'u ke fa'u pe ha silapa 'i Tonga ki he kau ako vokasio he ko e taimi 'e to mai ai 'a kinautolu ne nau ako vokasio 'i Tonga ko kinautolu e kau tu'umalie lahi taha pea ko kinautolu 'oku tokoni lahi taha ki Tonga. 

moe hufia,

tniu.

 2011/2/1 Sione M. Veituna <svei...@yahoo.com>

['Ulukilupetea Finau]

david niu ai eni keu alu apalai ki he ako 'a tefini mo mea heni ka kou hohaa au pe e anga fefe haaku lava atu ki amelika ke fakaaongai eku ako. he oku ikai iai haku famili aku hena. pea ikai ngata ai ka faifai peau lava atu ki homou fonua hau e ngalo e foi kuki ia neu ako he ako 'a tefini mo me'a. mr. niu oku i ai pe ha lai pele hena he koemau ako kuki ko e kale pe mo e pele oku mau heni ke faiaki e ako. tonu foki ke omi e ingredient ia ngaueaki he palangi keu ako kuki 'aki heni nau alu atu au moeku ako kuki heni pea leleakii vaivai ia ki falemahaki haane lo'oa heku supo. sai pe kole kia tefini ke fau pe silapa temau ngaueaki i tonga ni pea omai moe mea ke fai aki pelekitisi mei aositelelia he oku ikai mau mea kuki ia palangi i tongani.

 

fanongo au ia koe tauhi vaivai ia hena oku ikaitoe fai ha akovokasio ia he oku hange pe koete tauhi ete kui i tonga ni. lea fakalelei pe kiai. ofa ai. oua kaihaa ene paanga naa ngaue popula taha.

2011/2/2 david niu <niut...@gmail.com>

['Ulukilupetea Finau]

tefini nae tohi fakapalangi pe koe ho tamai ho tohitau i tonga ni? kou vale foki au lea mo tohi fakapalangi ko ia fakamolemole sipela fakatonga atu ho hingoa. lolotonga pe tau talanoa ho fo'i loi tuumaumau ne ohake kuo ke afe koe ki he lisi 'a toloa. koe ha e silapa na'e fakatau. ke tafoki hake pe fai ho fuu fasituu lau molenoa'ia pa'anga fakatau silapa. fielau ma sitiveni faupula he tuumaumau ho talanoa fasituu.  kapau nake mau pe talanoa mo e ofisa mei tonga pea ke fikai kapau oku mooni teke ilo pe ai 'e kei maamaa ange pe kapau ko e mooni ia ke fakatau silapa o akoi aki fanau i tonga. hao ai totongi nofo, totongi kai pea toe maamaa ange. ko eku tamasii lahi e hu ki he tipiloma tupou hai he e maamaa ange ene ako pe i tonga ni. fefine fie poto lahi mooni ko koe kae tala mai pe ho talanoa ho ngataanga.

 

2011/2/1 Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>

[Daphne Taukolonga]

'Ulukilupetea   Koe 'uluaki 'Ulukilupetea 'a Tonga koe lapisi na'e takai holo 'i Nuku'alofa, 'ua 'aki koe 'i Tasilisili ni.  Na'e ngalo 'iate koe na'e lolotonga pe ho'o fakafekiki tohitapu mo Ma'afu Palu 'i Tasilisilli ni pea 'ikai teke fakatokanga'i koho  hingoa ko 'Ulukilupetea kake fakamo'oni mai koe 'aki 'a e Lousiale Uasike.   Na'e sio kotoa 'a Tasilisili ni 'o 'ilo tautefito kihe fu'u kau faifekau.  Mou 'ofa mai 'o 'ai 'a e lotu ke mo'oni.   daphne

--- On Wed, 2/2/11, 'Ulukilupetea Finau <lptea...@gmail.com> wrote:

From: 'Ulukilupetea Finau <lptea...@gmail.com> Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI

--

[Daphne Taukolonga]

'Ulukilupetea   Ko Lipoi Finau ko 'ena na'ake talamai 'oku Accountant 'ihe Harvard University mo Talakai Finau, 'oku na tamai 'aki 'eku tangata'eiki, he koe tokoua 'o Faifekau Haitini 'eku tangata'eiki.    'Oku kau atu ki ai mo Dr Mele'ana Puloka, Dr Mohenoa Puloka, Dr Tevita Havea (sekelitali lahi), Dr JHavea, mo Samuela Taufa ko 'eni 'oku ne 'enisinia'i 'a Tasilisilil ni, ko si'enau fa'etangata mo'oni 'eku tamai  koe motu'a ko Sione  Maea Taukolonga, mei Tatakamotonga mo Kolomotu'a, 'eke atu kia kinautolu pe koe ha na'e hanga ai 'ehe 'eku tamai mo si'enau fa'etangata fa'iteliha'anga 'o fakahingoa au ko Daphne, mahalo na'e ' ilo'i 'ehe motu'a ni teu hoko koe taha 'o e ngaahi matala'i'akau 'o Tonga 'iha taimi teu 'i fa'itoka ai.   ofa atu kiate koe   daphne  --- On Wed, 2/2/11, Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> wrote:

[Tuifua, Talanoa]

Kataki Tevita Finau he ‘ikai cut ‘ae setesi, am interesting koe’uhi he ‘oku ou ‘i he tafa’aki tatau pea mo Stan:

 

Nee,

 

Are you awake pe ‘oku ke faitohi mohe pe?  Kataki pe he kau’italanoa atu ka ‘oku hange ‘oku ke taki’i ho’o fakatalanoa ki ha tukunga kehe ‘o mama’o mei he ‘uluaki kaveinga ne ‘uluaki ‘ohake?  

 

1.       Ne ke tukuhake ho’o kaveinga ‘uluaki felave’i moe silapa fakatau ke ngaue’aki ‘e Tonga mei Nu’usila

 

2.       Kuo hiki leva ‘eni ho’o tokanga ki he qualification pe ‘oku qualify ha taha ako Tonga ke ngaue ‘i he ‘otu muli.

 

1.  Kataki na’a ku kei ‘i Tonga ‘i he taimi ne fai ai ‘ae sivi ~ New Zealand School Certificate (Form 5) silapa ko ia na’e ‘omi mei NZ ‘o mau ako ai.  Koe contract ki ai koe me’a ia ‘ae komiti ako ‘a Tonga/SUTT moe pule’anga ‘i he negotiate for a good deal pea faingamalie mo lelei fakalukufua ki he siasi, fonua, famili moe pule’anga.  Ne hoko mai leva ai ‘ae sivi UE ~ University Entrance (Form 6) pea koe silapa ko ia ne toe contract pe mo ia mei NZ (kataki ‘o tokoni mai ai). 

 

Na’a ku hiki fonua mai koee ki USA ni, na’e ‘omi ‘eku poini (credit) mei Tonga ‘o hoko atu ‘aki ‘a e vavaku ‘i heni pea na’e ‘ikai ha palopalema ‘e taha ai.  Kataki kapau ‘oku ‘ikai tatau ‘ae sisitemiki ‘oku tau ngaue’aki ka ‘oku recognize ‘a Tonga ‘i he ngaahi ‘api ako ‘i USA ni. 

 

2.  Hange koe fakatalanoa ‘a Stan ‘oku malava ke ‘omai ho’o qualification ‘i Tonga ‘o ‘ai ‘i muli ni, tukukehe ka ‘oku ‘ikai lava ke communicate he lea ‘a e fonua ko ia.  Tokolahi kaungaue mei Tonga ‘oku nau ngaue faka’uhila ‘i he fonua ni, ko e koloa pe ke ‘iai ha’o laiseni/permit pea ‘ikai ngata pe ai ka koe ngaahi field kehekehe pe ‘oku nau ta’imalie he fonua ni tu’unga ‘i he tu’unga fakaako ne kamata’aki mei Tonga. 

 

Nee, kataki kapau ko ho’o feinga ke ma’u ha faingamalie ke kole silapa ‘a Tonga ke ngaue’aki ‘e ho’o ‘apiako vokeisinale ‘i Tonga pea ‘oku ‘i ai pe founga, ka kou tui ‘oku ‘iai ‘a e policy kuo fokotu’u ‘e he Komiti Ako SUTT Tonga ‘e lava ke apply ki ai.  Ko ho’o tokoni ‘o fakatau (mahalo ‘oku ‘ikai koe lea totonu ia) contract mo kinautolu ‘a e pa’anga ko ia ke fakamalohi’i ‘aki ‘ae tu’unga fakaako ‘i he fonua ‘oku tau mate ‘ofa ai (Tonga).

 

‘Ofa atu ki he kau tangata mateaki ako moe fonua ‘o e SUTT pea mo Tonga foki.  Nee, ka ma’u mai ‘eku fakamatala mei he va’a silapa ‘a e Pule’anga Tonga te u offlist atu ke fai ki ai ha’o fifili…lol….

 

Kataki he kaunoa ka koe fakalea atu pe!

Miss Noa ~ FUMC Palo Alto

 

---

[stan palu]

KUo malie ho tau 'aho.....fakalalahi 'etau me'a....malo mu'a
 

---

Date: Wed, 2 Feb 2011 15:03:06 -0800
From: sioelina...@yahoo.com.au

['Ulukilupetea Finau]

tefini ngali fuu maolunga tama ho fakamatala moho hingoa kiho hisitolia koia nata offlist ai. feifeingai hifo ho fo'i ulu ki lalo nake maolunga tatau koe mo pilolevu. ikai toe ha taha heni ho kemoia. teke fakahingoa koe au ko lousiale uasike ne helaia eku tamai hono fakahingoa au ki heene kui ko ulukilupetea. tuku afoki ho fakaninimo kake manatui mau pe tupuanga kimua peake toki hikiatu ki hena.malie fanau.  

 

 

2011/2/2 Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au>

[Daphne Taukolonga]

Miss Noa   Malo ho'o hanga 'o raise 'a e ngaahi issues lahi 'i ho'o fakamatalaa pea hangee pe ko ho'o lave kia Stan kihe fakamatala lelei na'ane 'omai.     Koe taumu'a ia 'o 'eku fokotu'u 'a e topiki ni he 'oku mahino lelei kiate au 'e malava ke ma'u information 'a Tonga meihe kakai Tonga 'o muli ni, hangee tofu pe ko ho'omo fakamatala moha ngaahi issues kehe 'e raise 'ihe tepile ni.  'I ho'o fakamatala felave'i mo 'Amelika 'oku nau recognise pe 'e kinautolu 'a e ako 'a Tonga.  Meihe fakamatala 'a Stan 'oku mahino si'i mai kiate au  'oku recognise pe 'a e ako 'a Tonga.      Ko 'Aositelelia ni 'oku kehekehe hono fakalele 'a e ngaahi states, pea koe fakamatala na'e 'omai 'e Stan koe taha ia 'o e ngaahi founga 'oku ngaue 'aki 'ehe taha 'o e ngaahi states 'i 'Aositelelia ni.  Neongo kotoa ia, 'i 'Aositelelia ni 'oku mafulifuli ma'u pe 'enau lao pea mafulifuli ma'u ai pe moe ngaahi tu'utu'uni hangee koe ngaahi tu'utu'uni kihe 'trades' kehekehe na'e fakamatala ki ai 'a Stan.     Mei ho'omo fakamatala fakatoloua 'oku mahino lelei mai ai 'oku recognise pe 'a e ako 'a Tonga 'ihe ngaahi fonua muli, hange ko 'Amelika, Nu'usila mo 'Aositelelia.   'Oku 'iai leva moe fehu'i 'e taha, koe tupu nai hono recognise 'a e ako 'a Tonga ko 'enau ngaaue 'aki 'a e silapa Nu'usila? pe fonua muli? pe koha toe 'uhinga kehe mei ai?     Miss Noa, kataki na'e totonu keu ngaue 'aki 'e au ha email 'e taha he 'oku 'ikai ke 'iai ha felave'i 'a e kautaha SNM 'ihe fokotu'u talanoa 'oku ou fakahoko 'i Tasilisili ni.  kaikehe... 'oku sai ho'o talanoa ke ma'u ai ha'amau founga.   toki hoko atu   ofa atu kihe Tonga kotoa 'oku lau 'a e fetalanoa'aki ni.   daphne --- On Wed, 2/2/11, Tuifua, Talanoa <Talanoa...@CityofPaloAlto.org> wrote:

[Lasinga Piutau]

'Ulukilupetea, Folo ho fo'i 'akau suka, hahaha, si'i fakamolemole'i pe 'a Ni, he 'oku ne kei Puke pe 'ene fo'i Ma'u'angatala, te'eki tuku mai,  na koha paipa ia he siasi katolika pe koe Siasi mamonga pe koe tokaikolo ne talanoa mo ia, he 'oku iai 'enau ngaahi ako, ka tau fematematei atu tautolu he ngaahi ako 'ae Sutt, hi hi hi , Fefee Tonga tau'ataina Tefini, Na ko ho'o 'uhinga 'au kihe ngaahi  Tailulu. 'Ofa moe lotu .Singa

---

From: 'Ulukilupetea Finau <lptea...@gmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com

Sent: Thu, 3 February, 2011 9:52:35 AM

Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI

[david niu]

Mālō, mālō, Ulukilupetea..tokanga'i pe ke 'oua na'a ngalo 'etau silapa ke fei mo fakalele.

moe hufia,

tniu.

2011/2/2 'Ulukilupetea Finau <lptea...@gmail.com>

[Tevita Finau]

Malo kau tslsl.

Malo kuo faifai pea toki mahino mai ko e fakatalanoa na'e faii na'e hu'u ki he polokalama ako tipiloma etc 'a e Tupou Tertiary Institute ne lave atu kiai 'a Valu mo Kolo. Na'e 'ikai te u fie lave atu kiai he telia nau lave atu au kiai kae ta koaa ko e 'uhinga 'o e fokotu'u talanoaa ia ki ha ako kehe. 

'Oku kei mo'oni 'a'eku lave atu kimu'a atuu, 'oku 'ikai mo'oni 'a e totongi 'o e $50,000 tupu. 'Oku 'iai 'a e Memorandum of Understanding (MOU) 'oku ne tataki 'a e fengaue'aki 'a e ako koia 'i Tonga mo e Whitireia Community Polytechnic (WCP) 'i heni pea 'oku 'ikai ha kupu ai ko hano 'eke'i ha totongi 'o e faifatongia 'a e WCP. Ko e katoa 'o e polokalama ako 'oku fakahoko mei WCP 'oku a'u ki he levolo mata'itohi (Bachelor), pea setifiketi pe 'a e ni'ihi, pea tipiloma 'a e ni'ihi.  

'Oku 'iai mo e fengaue'aki mo e 'apiako  Weltec 'o fakahoko mei ai 'a e Architecture ka 'oku 'ikai te u lave'i 'e au pe ko e ha 'a e alea 'a e Tupou Tertiary mo nautolu.

'Oku ola lelei 'aupito 'a e ako kuki mo e automotive engineering 'oku fakalele meihe Kolisi Mailefihi/Siu'ilikutapu 'i he malumalu pe 'o e Tupou Tertiary 'o nau toki faka'osi mai ki WCP. Kuo nofo fonua ai 'a e tokolahi 'o nau ngaue lelei, pea si'i hola holo e ni'ihi he ng 'uhinga kehekehe. 

Ko e ni'ihi 'oku nau tipiloma NZ mei Tonga meihe polokalama ni 'i he Management, IT Computer, Business Studies 'a e ni'ihi etc. 'Oku 'ataa mo e ako neesi ka na'e fiema'u ia ke fengaue'aki mo e polokalama ako neesi 'a e pule'anga Tongaa ka na'e 'ikai tali 'ehe ma'u mafai lahi he taimi na'e fai ai 'a e aleaa, kae hei'ilo ki he taimi ni he kuo fetongi 'a e mafai lahi koiaa. 

 

Ko e kehekehe 'i he ngaahi polytechnic 'i henii mo e ngaahi univesiti he 'oku pure academics 'a e ngaahi 'univesitii ka ko e ngaahi polytechnics 'oku industrial based kinautolu (fiema'u 'a e ngaahi mala'e fakangauee), 'aia 'oku lele 'a'enau akoo, taimi tatau 'oku fakakaainga'i 'a e polokalamaa ki he fiema'u 'a e ngaahi mala'e fakaengauee. Ko e 'uhinga ia 'oku puke aipe 'ehe ngaahi ngaue'anga ia 'e ni'ihi 'i Tonga 'a e faanau mei Tupou Tertiary 'o fakangaue'i he 'osi pe 'a'enau tipilomaa he kuo nau fakamo'oni'i lolotonga 'a'enau placement (ako-ngaue) 'oku nau sai'ia ai. 

Ko e 'osi koia 'a'enau tipiloma pe polokalama setifiketi pe 'i Tonga pea nau hoko mai ki henii, pea 'oku nau ta'u taha pe pe lahi hake ai pea ma'u honau mata'itohi. 'Ikai ngata aii, ka koe'uhii ko e polokalama NZ 'oku ngaue'aki 'ehe Tupou Tertiary pea ko kinautolu 'oku nau lava mei aii pea 'oku nau 'ataa ke hu kiha fa'ahinga polytechnic pe pe univesiti 'i NZ ni 'o 'ikai ko WCP pe. Kuo omi ai ha tokolahi 'o hu8 he ngaahi univesiti kehekehe mo e ngaahi polytechnic kehekeh 'i NZ ni. 'Oku 'ikai te u lave'i pe kuo 'iai ha ni'ihi kuo nau vakai'i 'a Aositelelia pe USA pe ha fonua kehe. 'Oku manatu'i pe ne u fetaulaki 'i Sydney mo e ki'i talavou ko Siua Ngungutau (foha 'o e faifekau kuo pekia) kuo ma'u 'a hono Masters meihe Sydney Uni pe Macquarie mahalo, ko e ola ia 'o e ki'i 'apiako ni. 

Na'e lava fefee 'a e me'a ni? Na'e lava ia he talilotu 'a e 'Eiki 'o fakafou mai he ni'ihi ta'e'iloa 'i NZ ni pea mo e siasi 'i Tonga  ke nau avangi 'a e faingamalie ni ma'ae hakotupu 'o e fonuaa, 'o taaimu'a mei Tonga 'a late Rev Penisimani Fonua, Rev 'Alifaleti 'Atiola mo e poupou 'a e kau Akotutuku Tupou High, kau ai 'a Kolopeaua Tonga, Simote Vea, Pohiva Tu'i'onetoa, 'Alisi Tu'ipulotu,mo si'i kau ngaue siasi kehe pe, pea mei NZ ni ko Turoa Royal mo Valeti Finau mo e ni'ihi kehe. 

'Oku lava hohoko 'a e polokalamaa he 'oku kei ngaue'aki 'ehe Tupou Tertiary 'a e Accreditation 'a e WCP. Ko e palani na'e fai kiai 'a e fakaangaanga ke lava 'a e Tupou Tertiary 'o ma'u pe ha'anau Accreditation. Ko e 'uhinga ia 'oku 'ikai toe sivi IELS ai 'a e kau lava mei TTI he ko e polokalama NZ 'oku nau faii. 'Ofa pe he'ikai fakafaingata'a'ia'i 'e taha 'eni ha taimi. Kuo te'eki si'i lava 'e Tonga 'o fakakakato 'a e palani koiaa. 

Ka 'e 'iai pe ha 'aho 'e lava ai, pea ko e 'aho aipe ia 'e panaki ai ha 'univesiti 'a e siasii., neongo na'e mei faingofua pe ke ui ko e Unitec pe Univesiti 'a e TTI, ka 'oku fakapotopoto ange pe hano fakatatali atu 'a e TAPUAKI koia ki ha 'aho ange 'e taha. 'Oku tuku pe ia kia Valu mo kinautolu 'i Tonga ke nau fai hotau tatakii.   

Ne 'a'ahi mai 'a e Minisita Ako 'a Tonga mo e Talekita Ako kuo na 'poosi maloloo mo e faka'amu ke 'iai he felotoi pehee mo e ni'ihi 'o e ngaahi 'univesitii ka na'a nau tomu'a fiema'u 'enautolu ke upfront 'a e pule'anga Tonga mo e taha kilu tupu pea toki fakakaukau'i 'a e ngaahi polokalama ko ee. Ne 'osi lava mai mo e Ministita Youth mo 'ene CEO mo e feinga he me'a tatau pea 'ikai lava pea nau iku 'o fenague'aki ai mo e AIS 'aia 'oku ngaue ai 'a Semisi Taumoepeau 'i Auckland. Mahalo na kuo ma'u pe ha Accreditation ia 'a e Community Educ 'a Tongaa, hei'ilo???.  

Na'e talamai 'ehe 'Ofisa Ako ma'olunga kiate au 'oku 'oku lolotonga puleako he taha 'o e ngaahi kolisi 'a e pule'anga Tonga 'oku 'ikai recognize 'e Tonga ia 'a e TUPOU Tertiary. Pea na'e fakalea ''ehe taha 'o e kau Talekita Ako Maloloo 'a e Pule'anga Tonga 'o 'eke'i pe ko e WCP ko e 'apiako ia he 'aapulu 'i fe 'i Aotearoa? 

Ko e malo si'i poupou 'a Valu mo kinautolu mo e lotu. Kapau na'e sinaki ha'u hangatonu 'a e fokotu'u talanoaa, pehee ne u 'oatu 'a e fakamatala ni kimu'a atu. 

Malo ho'omou ngaahi lotu mo e lipa'anga 'a kimoutolu 'i Aositelelia, USA, NZ mo fe fua ne lava ai hono kamata'i 'o e 'apiako ni. 

Sami kapau te ke lava atu ki Korea, Hongkong, China etc 'o fakaafe'i mai ha kau students mei ai pea kole ki Tupou High ke nau lotolahi 'o set ha totongi makehe ma'ae kau international students 'o hange koia 'oku hoko 'i NZ mo Oz etc pea 'e nofo pe 'a e totongi ako 'a e locals 'i lalo kae kei ma'anu pe hotau vakaa he totongi ako 'a e kau tu'umaliee, fakataha mo e kau Tonga NZ mo Oz, USA 'oku o atu 'o ako he Tupou Tertiary. 

Te u lele ki he'emau kau inu kava ka tau toki hoko atu. tfinau 

[Maile Molitika]

Malo Tevita, ta kuo mahino mai e mo'oni ka e tomu'a lele mai e telelouniu ia!!

 

Malo e ngaue mei hena. 'Ofa atu kia Valeti mo e famili

From: Tevita Finau

Sent: Thursday, February 03, 2011 7:57 PM

To: tasil...@googlegroups.com

Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI

--
'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope"
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili

---

No virus found in this incoming message.
Checked by AVG - www.avg.com
Version: 9.0.872 / Virus Database: 271.1.1/3419 - Release Date: 02/03/11 06:34:00

[Sam Pakofe]

malo Tfinau , pea 'oku kei fakakoloa 'a Tonga koe " tali-lotu " oku fai mai..

 

 mo'oni e lave 'a Sikei ihe 'ema ki'i potalanoa heni, " tau fakafeta'i pe , he 'oku 'iai pe 'aonga 'oe ngaahi 'apiako 'ae Siasi kia tautolu " neongo ne ikai tetau ma'u kotoa, ka kohono ola 'oku fai e laukau ai he ngaahi 'aho ni>

 

Mo'oni 'aupito 'ae Lave kuo ke fai moe fakalotolahi kihe muimui kihe teketeke 'ae 'akatemika fakataha mohono loTu'ii , kae " Fakaola "..

 

mahalo 'e lelei ke 'oua toe fakaafe'i mai e kau Korea moe kau China , kae fakafoki atu pe 'ae Fanau Tonga mei OZ mo NZ ke fakalele'ii mei TT ,fakataha moe " Lotu ",  kae fai atu e Totongi ai mei heni 'ehe matu'a ..

 

poupou ..

 

sami.

---

From: Tevita Finau <tfi...@gmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Thu, 3 February, 2011 7:57:39 PM

Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI

[tv]

Ne 'a'ahi mai 'a e Minisita Ako 'a Tonga mo e Talekita Ako kuo na 'poosi maloloo mo e faka'amu ke 'iai he felotoi pehee mo e ni'ihi 'o e ngaahi 'univesitii ka na'a nau tomu'a fiema'u 'enautolu ke upfront 'a e pule'anga Tonga mo e taha kilu tupu pea toki fakakaukau'i 'a e ngaahi polokalama ko ee. Ne 'osi lava mai mo e Ministita Youth mo 'ene CEO mo e feinga he me'a tatau pea 'ikai lava pea nau iku 'o fenague'aki ai mo e AIS 'aia 'oku ngaue ai 'a Semisi Taumoepeau 'i Auckland. Mahalo na kuo ma'u pe ha Accreditation ia 'a e Community Educ 'a Tongaa, hei'ilo???.  

Na'e talamai 'ehe 'Ofisa Ako ma'olunga kiate au 'oku 'oku lolotonga puleako he taha 'o e ngaahi kolisi 'a e pule'anga Tonga 'oku 'ikai recognize 'e Tonga ia 'a e TUPOU Tertiary. Pea na'e fakalea ''ehe taha 'o e kau Talekita Ako Maloloo 'a e Pule'anga Tonga 'o 'eke'i pe ko e WCP ko e 'apiako ia he 'aapulu 'i fe 'i Aotearoa? 

Te u lele ki he'emau kau inu kava ka tau toki hoko atu. tfinau 

------------------

 

Malo TFinau

 

'Oku malie tama e ngaue 'a e Pule'anga Tonga. 'Oku fakafiefia e ngaue lahi 'a TTI neongo 'oku 'aa pulu ki he sio 'a e ni'ihi. 'Asinga ai foki he koe sio hifo mei 'olunga. Ka e mahalo sai e 'aa pulu he feitu'u lahi ai e musie he 'aa pulu ko ee 'oku nau fengaue'aki. Ko ee, te tau hangee koe kau Aussie 'o lau 'aa ....

 

'Oku mahino e ngaue 'a e TTI kuo tu'u, pea ko e ngaue ia 'oku tonu ke hifo kotoa hake ki ai e ngaahi fokotu'utu'u ngaue kehekehe 'o kau ai mo e Pule'anga. Kau ai mo e SNM 'a Daphne he ko e vocational 'oku ne tu'uaki ko ena 'oku fai 'i Vava'u he va'a ko ia 'o TTI. Pea hangee kiate au 'oku fai 'e 'Okusi Mahina e ngaue tatau ko e Pouono .... ???, 'i he 'aati 'apee?

 

Pango ko e takitaha feinga ke hook up ki he ngaahi 'api ako kehekehe 'i he ngaahi fonua kehekehe moe ngaahi founga kehekehe. Hili ko ai koe ultimate aim 'oku fetaulaki hake pee ki he koniseti feinga pa'anga 'e taha!

 

Ko ee, laka atu e Pule'anga, tataha mai 'aki e taha kilu (ko e 'atunga e sio ma'olunga), pea talu ai 'enau afe hake ki he AIS. Ko e haa 'oku 'ikai ke loto ma'ulalo ai e Pule'anga ke nau tokoni'i e TTI 'o fai mei ai e ngaahi ngaue. He koe AIS ko e Language College pee pea langalanga maamaalie ai 'enau tanaki atu e Tourism. Ko e me'a eni nai 'oku ui ko e kape 'a e kulo ki he fakapaku?

 

Malie 'o e AIS he 'oku 'ikai ha Marketing Exec ki he Pasifiki. Ka e Marketing Exec ki China, Middle East moe ngaahi fonua lalahi tu'umalie ... etc. Why? He ko e Pasifiki 'oku hala tola! Ko e ngaahi poini ia ne fai ai e tasilisili mo Daphne kimu'a atu fekau'aki mo 'ene pehee 'oku lava 'e Tonga 'o Export e Ako. Hangee ia ha 'alu 'a ha motu'a Ha'apai 'o tu'uaki 'ene langa kato louniu ki he maketi 'oku fonu ai e Parada, Louis Vuitton, ... etc.

 

'Oku 'asi mai e email he'eku inbox ko e fakakaukau'i ha Institute of Sport ke kamata 'i Tonga. Mahalo kapau 'e afeitaulalo e Pule'anga 'o afe hake he TTI ke na ipu tii mo talanoa ki ai. He 'oku 'ikai fu'u mahino pee 'oku hu'u ki fee 'a e Tertiary Level 'a e Pule'anga. 'Oku tu'u ko aa 'i fee? Pea koe haa ko aa 'oku nau fai? Ko e pango ia kapau 'oku 'ikai fesiofaki e Pule'anga mo e Siasi he level Tertiary. He ko e me'a 'e hoko ko e 'alu pee 'a TTI 'o folahi ange pea tafoki hake ma'u tofi'a ia 'o 'eke lisi.

 

He ne 'asi mai e email pea u vakai hake 'oku 'ikai keu sio 'oku fai 'e he Uni or Tertiary Institute 'i NZ, pe Aussie he level 'e ala lava 'o kamata ai 'a Tonga. Most Sports' related programme in OZ & NZ 'oku 'i he level degree and mainly Sports Science. 'Eke atu pee 'e 'oatu e ngaahi modules sipoti 'o fai 'i fee, pea hangee kiate au ko e 'uluaki fokotu'u mai ke fai 'i Kolisi Fakafaiako 'apee. 'A ia 'oku te'eki fu'u mahino e anga hono fai ko e misi pee moe laku holo e ngaahi fakakaukau.

 

Ko e nounou taha kapau 'oku fie fai ha fa'ahinga kamata 'i ha fa'ahinga mala'e (sport, farming, fishing ...etc, 'o taanaki atu ki he IT, cookery, tourism, business ko ena kuo ngali ngaholo), hifo mo hake kotoa hake aa ki he TTI. Tau poupou aa ki he ngaue kuo maloo 'ene ketuketu mai (kau ai e vocational), he 'oku 'ikai ko ha maketi (fonua) lahi 'a Tonga. Pea ko 'ene fakatahataha pehee pea ma'ama'a ange ai e ngaue (admin), faingofua e kole faikaume'a (MOU) ki he ngaahi Institute muli, pea me'a tepuu ko e labor export ke tatafe lelei mo maau. Mahino koe lelei tahaa 'alu ia ki hee, lelei lotoloto 'alu ia ki hee, lelei pee .... 'alu ki Ha'apai.

 

Fakataa, hangee ko e sipoti. 'Oku lava lelei 'e he tamasi'i 'i Tonga (in my knowledge with the Pacific Senior Exam?) 'o fai e faka'ilonga 'oku ui ko e BTEC Diploma (Sports Development, Coaching & Fitness) ta'u 2, pea lava ia, pea hangee pee koe 'alu ki NZ 'a kinautolu mei he TTI 'o hoko atu ki he top-up for a Degree he ngaahi 'Univesiti 'i he Business, IT, Management ... etc, 'a ia eni 'oku lele mai. Ko 'ene lava 'a e BTEC Dip Sport, pea lava leva 'o ha'u e taha ko ia 'o top-up from an UK University. Fakamatala atu eni ki he Pule'anga te'eki 'omai ha tali. 'Oku ou tui ko e lelei taha afe hake ki he TTI 'o find the synergy between TTI & here (UK College) pea fai e tohi faikaume'a mai ka e vakai'i e tafa'aki ko ia.

 

Ka koe pulu ena kuo homo atu neongo ko e paasimu'a TFinau mo e kau lotu lelei. Toki fakapaasi atu aa ki ha'a tautonu mo tau lotu ai pe foki.

 

[Mele Kelelia Tuipulotu]

Daphne

Si'i ta koe ta'ahine koe 'a Maea Taukolonga.  Kou manatu'i pe hono ta'okete 'a Keni Taukolonga mo 'ene 'amoa he Hala Hihifo.  'Oku si'i kei mo'ui pe 'a Keni?  Si'i manatu ki he taimi koe na'e pisinisi 'ai 'a Keni mo hono hoa si'i 'Itanoa.  Manatu'i pe 'ene fa'a 'aluange ki he tangata'eiki ko Taupeaafe na'a ne pusiaki'i au ha hoko ha me'a 'ae famili.  Kaekehe malo pe 'ae tasilisili.

 

THE PRICELESS GIFT OF LIFE IS LOVE.

 

---

From: 'Ulukilupetea Finau <lptea...@gmail.com>

To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Thu, 3 February, 2011 0:41:00

[siale mila]

Kau fafine 'ai e lotu ke lahi pea 'ai mo e fu'u kato kataki ke fonu he ko e taimi 'ia 'oku hu mai ai 'a setane ki ho tau fale ko e 'ikai lahi ho'o kato, kuo u tui pe kuo fe'unga ka tau sio ki ha me'a 'e taha 'oku 'aonga ..mo e hufaki ai pe ....Siale 
 

---

Date: Wed, 2 Feb 2011 14:48:38 -0800
From: sioelina...@yahoo.com.au

[Taunaola Kei]

Ta'ahine Daphne

 

Fakamalo lahi atu 'i hono fokotu'u 'a e tepile ni.  Kuo ke ta'aki mai ki tu'a 'a e ngahi fakamatala na'e 'ikai fai ha 'ilo moha fakakaukau ki ai.   'Oku 'aonga 'a e ngaahi fakamatala fekau'aki moe founga 'oku fakamatala 'e TFinau ke ma'u sipinga ai 'a e ngahi ako'anga 'o e ngaahi siasi kehe 'a Tonga.

 

Koe fehu'i moe poini 'eni 'oku ou ma'u hake meihe fakamatala 'a TFinau.

1) 'Oku 'ikai ke fakatokanga'i 'a e polokalama ako 'oku nau ngaue'aki 'ehe Pule'anga Tonga?

2)  'Oku fiema'u lahi 'ae fale'i kihe Pule'anga Tonga moe ngaahi ako'anga 'a e founga 'e malava ke fakatokanga'i 'i muli 'a e ngaahi polokalama ako 'a Tonga.

3) 'Oku lea 'aki 'e TFinau koe lotu na'e lava ai 'a e founga 'oku nau ngaue'aki.  Koe faka'ilonga nai 'eni 'o e ilifia na'a toe hoko atu 'a e fakafehu'i kihe fu'u mamafa pehe 'a e ako tipiloma 'i Tonga?  'Oku 'ikai foki koe tokotaha kotoa pe 'i Tonga 'oku ako tipiloma 'e taumu'a ke 'alu 'o hoko atu 'ene ako 'i Nu'usila. 

4) 'Oku totonu nai ke ma'ama'a ange 'a e tipiloma kihe fa'ahinga 'oku 'ikai taumu'a ke ako 'i Nu'usila?

5) Koe pa'anga 'e 4000 kihe tipiloma 'oku fuu mamafa kihe ngaahi matu'a 'i Tonga 'oku 'ikai ke 'iai ha'anau ma'u'anga mo'ui ka 'oku poto 'enau fanau 'ihe ako.

 

Tuku ho'o fa'a fakalanga talanoa fielau hono hanga 'e Lupetea 'o fakasisina koe.  Koe ngahi founga pe foki ke ta'ofi 'oua na'a ta'aki ki 'olunga 'o 'ilo'i fakataha 'a e ta'efaka'atu'i, ta'efakapotopoto, ta'e'ofa kihe fanau 'a e masiva 'oe fu'u totongi lahi pehe. 'Oku mahulu hake 'a e honge founga alea 'ikai ke lelei 'a e fakatotolo kihe founga 'a e ngaahi fonua muli.    

 

malo moe lotu

Taunaola Kei 

 

---

From: Tevita Finau <tfi...@gmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Thu, 3 February, 2011 7:57:39 PM

Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI

Malo kau tslsl.

[Tevita Finau]

2011/2/4 Taunaola Kei wrote:

.

3) 'Oku lea 'aki 'e TFinau koe lotu na'e lava ai 'a e founga 'oku nau ngaue'aki.  Koe faka'ilonga nai 'eni 'o e ilifia na'a toe hoko atu 'a e fakafehu'i kihe fu'u mamafa pehe 'a e ako tipiloma 'i Tonga?  'Oku 'ikai foki koe tokotaha kotoa pe 'i Tonga 'oku ako tipiloma 'e taumu'a ke 'alu 'o hoko atu 'ene ako 'i Nu'usila. 

4) 'Oku totonu nai ke ma'ama'a ange 'a e tipiloma kihe fa'ahinga 'oku 'ikai taumu'a ke ako 'i Nu'usila?

5) Koe pa'anga 'e 4000 kihe tipiloma 'oku fuu mamafa kihe ngaahi matu'a 'i Tonga 'oku 'ikai ke 'iai ha'anau ma'u'anga mo'ui ka 'oku poto 'enau fanau 'ihe ako.

 ----------------------------------------------------------------------------------------------------

Malo Taunaola. Ko e ha 'a e ilifia 'oku ke lau? Na'a ku toki lave atu ki he TTI koe'uhi ko e toki mahino mai ki mui 'a e fakatalanoaa ko e 'uhinga 'a e langa talanoa 'a Daphne kiai, ka na'e 'ikai te ne 'omai 'a e mahino koiaa 'i he kamata'angaa. 'Oku 'ikai ke u lave'i 'e au 'a e totongi ako 'i Tonga 'a e TTI. Ka 'okapau 'oku mo'oni 'a ho'o lauu ko e $4000 pea ke kataki 'o vakai ki he ngaahi fakamatala pa'anga 'a e ngaahi ako'anga he 'u pepa Konifelenisii pea te ke ma'u ai pe 'oku toe ha pa'anga pe 'ikai he 'osi 'a e ta'uu. Ko 'eku lave'ii 'oku totongi fakafo'i pepa pee. Ko e lahi ange 'a e pepa 'oku ke faii pea ko e lahi aipe ia 'a e totongii. 'Oku 'iai 'a e ni'ihi 'oku nau fai pe 'a e pepa 'e taha pe ua 'o fe'unga pe mo e me'a 'oku lava 'o totongii. Malo 'oku ma'u atu 'a e sikolasipi 'a e ni'ihi. 'Oku 'ikai ha me'a 'e fakapulipuli'i., ngata he talanoa ta'emahino mo fakamahamahalo 'oku 'ohake he paenga ni he taimi 'e ni'ihi 'e ha ni'ihi. tfinau

  

[Lasinga Piutau]

Taunaola, koe ha e toe 'oho kuikui holo  koia kuo 'osi mahino e me'a hono fakamahino ,mai 'e Tfinau, pea mo Valu mei Tonga, pea kuo fe'unga e Tepile ni ka mou hanga hake a kihe lesoni 'oe Sapate kaha'u 'o ki'i vauvau mai ai ke 'ai 'aki e ki'i me'a ko 'eni, hahaha. 'ofa moe lotu Likuola

---

From: Tevita Finau <tfi...@gmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com

Sent: Fri, 4 February, 2011 3:00:45 PM

Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI

--

[Sitiveni Faupula]

Malo Tevita. Ko e telelouniu ia ko ee ne tomu’a hua’i mai heni ko e tupu ia meihe talanoa kumi pa’anga mahalo ha’a taha, ka e tui ki ai e kau ‘ave ongoongo ia. Malo

 

From: Tevita Finau

Sent: Thursday, February 03, 2011 7:57 PM

To: tasil...@googlegroups.com

Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI

--

[Saulisi Mafile'o]

Malo Tongi ‘a e fakamaama kuo fai. ‘Oku ‘iai pe ‘eku ki’i ‘ilo ki he totongi ako ‘a TTI, he ‘oku mau totongi (KALAPU SIKOLASIPI) ‘a e fanau ako ‘oku nau ako Tipiloma ai. Pea kuo ‘iai ho nau ni’ihi kuo nau hoko atu ‘I Nu’usila, pea kuo ma’u ngaue ai ‘a e ni’ihi, pea ngalingali pe kuo nau ma’u ha faingamalie nofo ‘o hokohoko atu ai ‘a e mo’u he kaha’ui.

Ko e me’a ‘oku ‘ou ‘ilo’i , ‘oku ma’ama’a ange ‘a e to’o ‘o e polokalama ko ‘eni ‘i TTI ‘I ha’a te folau ki NZ ‘o to’o ai.

Mahalo ko e ngaahi talanoa ‘oku movete holo ki he totongi hange ko ia ‘oku ma’u ki ai ‘a Taunaola, ‘oku ‘ikai ke mo’oni. Ka ko kimautolu ‘oku ‘iai ‘emau fanau na’a nau ako ‘i TTI, pea kuo nau hoko atu ‘i NZ ‘o ma’u ai honau ngaahi mata’i tohi , ‘oku kehe ‘emau lau ‘amautolu.

‘Oku tau monu’ia lahi ‘i he ma’u ‘a e polokalama ako ni. ‘ofa ke mou ma’u ha week end fiefia he fanongo ki he ngaahi talanoa malie ‘o e mo’unga. sikei

 

From: tasil...@googlegroups.com [mailto:tasil...@googlegroups.com] On Behalf Of Tevita Finau
Sent: Friday, February 04, 2011 3:01 PM
To: tasil...@googlegroups.com
Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI

 

 

2011/2/4 Taunaola Kei wrote:

--

[Timothy]

Koe fakatalanoa pe 'ihe kaveinga malie kuo fai hono talanga'i. Na'aku
'i Wellington 'ihe ngaahi ta'u na'e kamata ai hono 'omai 'oe tamaiki
ako 'ae TTI kihe Whtireia pea koe fakamafana atu kiate au 'eku 'ilo
'oku toe 'iai ha founga moha halanga ke hoko atu 'ae ako 'etau fanau
ako "school leavers" mei Tonga ki muli ni.... Talu e kamata hono
popongo 'oe ako 'i Tonga koe ngata pe 'ihe kau 'atamai lelei moe fanau
'a hou'eiki na'e 'omai 'ehe pule'anga ke ako 'i muli 'ihe ngaahi
sikolasipi pe 'a e Pule'anga Tonga.... pea tanaki atu pe kiai ha fanau
'oha kau nima maka 'oku malava ke 'omai 'enau fanau "privately" ke
hoko atu 'i muli ni 'enau ako.... na'amau fokotu'utu'u leva mo Tevita
Finau mo 'Alipate Fiekaipuaka mo Fisi'ihoi Sefesi 'ae ki'i kalapu 'ae
fanau ako "private" he po Falaite kotoa 'o lele pe 'ihe lalo fale 'o
Fiekaipuaka 'i Johnsonville pea vilo ai pe fanauako "private" 'oe
'apiako Whitireia moe tamaiki ako "private" 'ihe 'Univesiti
Victoria... Koe tokoni pe ki si'enau nofo moe fai 'enau ako.... Koe
me'a ia 'oku fakamafana mo'oni ko 'ete 'ilo 'oku 'iai si'i faingamalie
'ae ni'ihi 'oe toko 2000 tupu kuo 'osi mei he ngaahi ako'anga 'i Tonga
'ihe ngaahi ta'u koia ke hoko mai ki muli 'enau ako.... Kou talanoa
moe puleako 'oe Kolisi Fakafaiako 'i Tonga he taimi ni pea ne pehe koe
'osi meihe ngaahi ako'anga 'i Tonga he taimi ni 'oku 'ihe toko 4000
tupu.... Liunga 2 e tokolahi 'etau kau "school leavers" he taimi ni
pea koeha pe ha founga kenau lava si'i hoko atu ai ki muli ke kumi ha
faingamalie koe malo ia..... Pehe 'ehe puleako Kolisi Fakafaiako 'oku
fiema'u he ta'uni 'ae place pe 'e toko 100 ka kuo 'ova he toko 500 kuo
tohi kole ange kihe kolisi fakafaiako tukukehe 'ae 'inasi ia 'oe
ngaahi siasi 'oku 'osi pau pe ia koe 'inasi pe eni ia 'ae
pule'anga.... 'aia koe toko 1 pe he toko 5 'e faingamalie kihe kolisi
fakafaiako pea 'aka'aka nge'esi pinati leva e toko 400 tupu ia koee 'i
Hala Taufa mo toki vakai.... Mou faka'uta ange a pea ta 'oku tonu ke
fai mo feinga e pule'anga kenau kau fakataha mo e ngaahi siasi pehe ki
'Atenisi (he kuo malolo e Palofesa) kae ala atu 'a e pule'anga 'o
tokoni'i ke hoko atu 'ae ako 'etau fanau 'osi meihe ngaahi ako'anga he
koe ma'u'anga mo'ui ia e kakai e fonua.... Koe lau koena kihe 'ikai
"recognise" 'ehe pule'anga 'a TTI 'oku 'ikai teu tui pehe he koe
tokolahi taha 'ae fanauako mei ai 'oku fakangaue'i 'ehe ngaahi
potungaue 'ae pule'anga... Mahalo koha kau paipa pe ni'ihi he
pule'anga koe siolalo pe kihe ki'i ako ko 'ene "attach" mai kihe
"polytech" kae 'ikai koha 'univesiti ka koe sio fakaetangata pe ia pea
'oku 'ikai fai ha tokanga ia kiai..... Fakamalo lahi atu ki si'i kau
tiuta 'oku nau fataki mai 'ae ki'i ako ni pehe kihe palesiteni ako 'oe
siasi koe talekita mo kinautolu kotoa pe 'oku poupou kihe TTI 'oku
'oatu e 'ofa lahi atu kia kimoutolu moe ngaue lahi kuo lava.... Mo'oni
pe lau 'ae motu'a "Tau ngaue pe 'i mamani kae toki vausia ki langi"
moe lotu.... Timothy

[Taunaola Kei]

Kolopeau na'aku ki'i folau koe toki foki mai.  Koe pa'anga lahi 'eni 'oku tanaki 'ehe siasi meihe matu'a 'oku ako 'enau fanau kihe tipiloma. 

 

toko 100 x pa'anga 4400 'ihe ta'u 'e ua, 'e ma'u ai 'a e pa'anga 'e 440,000 'aia koe pa'anga 'e 220,000 'ihe ta'u 'e taha.  'Oku hanu 'a e siasi kihe nopele ma'u tofi'a 'o Toloa 'ihe 'ene 'eke'i 'a e 40,000 'ihe ta'u kihe lisi, fefe leva hono pisinisi 'aki 'ehe siasi 'a e ako 'i Tonga 'okapau 'oku 'ikai koe laumano lahi ka koe kilu tupu 'ihe ta'u meihe kakai tokosi'i 'aupito.

 

malo

Taunaola Kei

---

From: Kolopeaua Tonga <kolope...@hotmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Wed, 2 February, 2011 3:37:11 PM
Subject: RE: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI

koe fakatata ofi taha 'eni ko e kau alu ako diploma i NZ $14,000 ki 'olunga he ta'u..ta'u e 1.5 ma'u e dip tau pehe pe NZD $21,000 = TOP$ 29,400
pea koe totongi ako i tonga ni ki he dip $4,400 ta'u e ua.
 
Tau to'o e fakamole ako i Tonga mei he fkmole i NZ toe $25,000 (TUPU) ki he toko taha.  Koe saving 'a e ngaahi famili ki he ako i Tonga ni mo e ako i Muli = NZ.
 
Pea kapau koe kau ako Diploma 'oku toko 100 x $25,000 koe TUPU $250,000.
 
Pea kapau e toko 200 koe save lahi ki Tonga $500,000 na'e mei mole mei Tonga ni Ki NZ
 
Pea ko ia 'oku ou pehe 'oku ikai ko ha mole 'eni ia koe tupu lahi ia ki he ngaahi famili moe fonua pea lava ke mo'ui ai hako tapu a hotau fonua.
 
'Oku lahi pe 'uhinga ia ke fai ai ha mole...koe ka'ui talanoa atu pe
 
 
Lotu mo e ofa atu
Kolo
 
 

---

Date: Tue, 1 Feb 2011 17:53:33 -0800
From: sioelina...@yahoo.com.au

Subject: Re: [tasilisili] MOLENOA PA'ANGA 'A TONGA FAKATAU SILAPA AKO MEI MULI

To: tasil...@googlegroups.com

Malo Tevita, kuo mahino mai 'a e 'uhinga ho'o fakatalanoa kimu'a.     Ko 'ena na'aku 'osi offlist atu kiate koe.   daphne

[pas...@genesischurch.org]

If you believe that education is expensive try ignorance.sh

[Taunaola Kei]

Look further, it is HOW we are 'so called' educating others that determine our ignorance, indirect corruption and mismanage the trust of the vulnuerables.

 

malo

Taunaola Kei

---

From: "pas...@genesischurch.org" <pas...@genesischurch.org>
To: tasil...@googlegroups.com
Cc: tasil...@googlegroups.com
Sent: Wed, 16 February, 2011 11:29:46 AM

[Salote Pifeleti-Tupou]

Right on Sifa. Ko e me'a ia 'oku tau fakamole lahi ai 'i hono ako'i
'etau fanau ke fakamama'o mei he ignorance ee..haha

Ko e ta'u kuo 'osi ne 'ave hoku ki'i 'uhiki ki he ki'i kindergarden 'i
Fasi na'e $80 ki he teemi. Ko e ha'u ai pe meihe ako 'eke atu me'a
na'e fai he ako talamai koe va'inga. Ko e ta'u ni 'oku fakahu ki he
ki'i kindergarden he talalo sia 'oku $330 ia ki he teemi. 'Aho ua pe
'ene ako kuo ne lava lau week-days from Mon-Sun.

Education is like everything else. YOU GET WHAT YOU PAY FOR.

'Ofa atu
Salote Vaimoana

[Kolopeaua Tonga]

Kei,

Malo e tau mo 'ena...Ko e toki sai 'eni e motu'i misini.

Ko 'eku post atu ki mu'a ke fakamahino 'a e $ 'oku fkhaofi 'ehe tokotaha ako 'i Tonga kapau na'e alu 'o ako i NZ. Ko e tokoni ia 'a e Siasi ki he kakai e fonua. Pea 'oku kei tu'u pe 'enau kaveinga he Non Profit Org. Kapau na'e lele fkpisinisi kuo lele ofi pe totongi ia ki muli ke mo'ui ka koe lele fakalotu pe. Fiema'u ha fakaikiiki toki me'a hake ki ha Rev SUTT 'eke miniti Konifelenisi 'oku iai kotoa pe.

Masi'i kapau 'oku ke 'ofa koe he student pea ke ha'u a koe 'o fakalele ha'o pisinisi ako na'a ma'ama'a ange ia. 'Oku pehe eau kuo tau hiki.hahaha

lotu moe ofa atu,
Kolo

---

Date: Tue, 15 Feb 2011 15:22:57 -0800
From: taun...@yahoo.com