TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
Daphne Taukolonga
Tasilisili
Fakamolemole atu kapau 'oku taimi hala 'a e laka ni ka koe fokotu'u fakakaukau moe talanoa atu pee 'a e kaveinga ni.
Kuo fuoloa 'ae nofo muli, pea 'ihe konga kimu'a 'o e ta'uni na'aku folau atu ai ki Tonga. Na'aku talanoa mo Kalafi Moala peau 'ohovale lahi he'ene talamai 'oku 'ova hake 'ihe toko uaafe 'ihe ta'u kotoa 'oku nofo mai meihe ngaahi 'apiako high schools 'o Tonga, ni'ihi pe 'oku ma'u 'enau ngaue, pea koe toenga lahi taha, 'oku hala moha ngaue pea toe faingata'a ange 'a e ma'u 'o e ngofua ha'u (visa) kihe ngaahi fonua muli.
Koe lahi ange 'a e ngaahi 'aho na'ate nofo ai 'i Tonga 'ihe folau ko ia, na'e 'asi mai 'a e ngaahi talanoa faka'ofa mo'oni felave'i mo 'etau fanau 'i Tonga 'o hange koe fakamatala ne 'omai 'e Kalafi.
Koe faka'osinga 'eni 'o e ta'u ni, kuo ma'u 'ehe Sioeli Nau Mission 'a e ngaahi fetu'utaki lahi 'aupito meihe ngaahi matu'a 'a e fanau 'i Sene ni kuo nau nofo mai meihe high schools, ka 'oku 'iai honau ngaahi palopalema kehekehe. 'Oku monuu'ia si'i fanau 'o muli ni, neongo 'a e palopalema kihe matu'a hono feinga'i ke 'ilo pe koe haa 'a e 'alunga 'e hoko atu ki ai 'enau fanau 'ihe 'osi mai ko 'eni 'enau high schools ka 'oku fakalanga manatu ki Tonga.
Mou fakafuofua ange ai, koe toe toko uaafe tupu kehe ia 'ihe faka'osinga ko 'eni 'o e ta'u ni 'oku nofo mai meihe ngaahi high schools 'a Tonga 'ikai ke 'iai ha ngaahi ngaue'anga 'i Tonga pea 'ikai ke lava ke toe hoko mai 'enau ako ki muli ni.
Koe mahu'inga 'o e ngaahi koloa huatu ki Tonga mei muli 'oku 'ova hake 'ihe 80 miliona, kae si'i hifo 'a e mahu'inga 'o e ngaahi koloa huu kitu'a mei Tonga kihe ngaahi fonua muli 'ihe 5 miliona.
'I he lau 'a e fa'ahinga 'ihe ngaahi mala'e ako 'e ni'ihi, 'oku 'osi totonu ke ngoto 'a Tonga koe kovi 'ene tu'unga faka'ikonomika. Ko 'etau lau leva 'a kitautolu kalisitiane, 'oku 'ikai ke ngoto he 'oku mo'oni 'a e akonekina na'e fai kiate kitautolu 'ehe 'etau ngaahi kui moe matu'a, he'ikai ke ngoto 'a Tonga he 'oku 'i vaka 'a Kalaisi?
1) Koe liliu fakapolitika 'a Tonga, koe haa nai 'ene lelei kihe tu'unga faka'ikonomika, kae tautefito kihe koloa huuatu mei Tonga moe koloa huumai?
2) Koe ha nai 'ene lelei 'a e politika 'a Tonga 'ihe lolotonga ni ki he to'utupu 'o Tonga ko 'eni 'oku nofo mai meihe high schools, tenau si'i nofo ta'engaaue pea 'e tupulekina mai 'a e ngaahi 'ulungaanga kehekehe 'e fepaki moe lao 'i Tonga?
3) Koe haa kuo lahi ange 'a e ngaahi mata'i tohi phd (toketaa) pea moe MA 'o Tonga kae tupulekina ange ai 'a e huatu ki Tonga 'a e koloa 'o muli? pea lahi ange 'a e ta'ema'u ngauee?
Koe ha 'a e lau 'a kitautolu kau kalisitiane?
daphne
|
See what's on at the movies in your area. Find out now.
seni taniela
|
1) Koe liliu fakapolitika 'a Tonga, koe haa nai 'ene lelei kihe tu'unga faka'ikonomika, kae tautefito kihe koloa huuatu mei Tonga moe koloa huumai?
2) Koe ha nai 'ene lelei 'a e politika 'a Tonga 'ihe lolotonga ni ki he to'utupu 'o Tonga ko 'eni 'oku nofo mai meihe high schools, tenau si'i nofo ta'engaaue pea 'e tupulekina mai 'a e ngaahi 'ulungaanga kehekehe 'e fepaki moe lao 'i Tonga?
3) Koe haa kuo lahi ange 'a e ngaahi mata'i tohi phd (toketaa) pea moe MA 'o Tonga kae tupulekina ange ai 'a e huatu ki Tonga 'a e koloa 'o muli? pea lahi ange 'a e ta'ema'u ngauee?
Koe ha 'a e lau 'a kitautolu kau kalisitiane?
|
============================================
Malo Daphne
Fai atu ha lave he tepile ko 'eni he 'oku ou tui 'oku mahu'inga fehu'i ko 'ena ke fakakaukau kiai e kau lotuu pea tatau pee mo e kau politikii.
Na'a ku kumi fale'i ki he taha e kau minisitaa malolo 'o Tonga fekau'aki pea mo e politiki 'i Tonga peau 'eke ange pee ko e e ngaahi palopalema tefito 'oku nau fehangahangai mo pule'angaa 'i Tonga, pea ko e palopalema fika 'uluaki ena na'a ne talamai pee 'e anga feefee ha fakangaue'i e kau 'osi mai mei he akoo? Kaka pee unemployment 'i Tonga.
Lau ta'u mai e mo'unofoa e ngaahi siasii, pea tatau pee mo e kau politiki kae taetaetefito ki he temo he taha e tukutukulaumea moe fakamamafa e Liberation Theology ki he tufotufa tatau e koloaa (equal distribution of wealth), pea fai e mo'unofoa ai kae li'aki e mahu'inga ke fai ha fakamamafa he "fakatupu koloa 'i ha founga 'oku faka'Otua" (Godly production of wealth).
'E vaveange hano teke atu e masiva(poverty) 'o kapau 'e tokoni e Siasii ki hano fatu ha teolosia kihe pisinisi(business theology) ke faka'ai'ai e fakatupu koloa 'oku faka'Otua ma'ae lelei fakalukufua (common good).
Taimi lahi, ka 'ikai pee ke negative e ngaahi siasi e ni'ihi ki he pisinisii, ko 'enau pusiaki'i e founga fakatupu koloa 'oku ta'efaka'Otua--ungodly production of wealth.
Fakatokanga'iange ko e lea tefito e "company" 'i he Latinaa ko e "cum" moe "panis" pe 'oku 'uhinga ko e ko e "vahevahe 'eta konga maa"(breaking bread together). Manatu ki he 'ohomohee!! Ko e 'uhinga e "corporation" "corpus" ko e sino(body) ; pea ko e "commerce" ko e felatani e fetu'utaki (intimacy in communication), pea 'oku ngaue'aki 'e Shakespeare e commerce 'o 'uhinga ki he feohi vaofi e tangata moe fefine he nofo malii.
Mei he ngaahi definition ko 'enaa, 'e lava ke tau pehee, 'e tokoni lahi hono fai fakalelei'i e pisinisii, 'e tokoni ki he hono langa hake 'a e community. 'Oku ne faka'ata mai e uho fekainga'aki e community 'o e trinity.
Lava leva ke tau pehee, ke tau kamata'i ha company 'oku hoko ko e corporation 'oku fakahoko ai e commerce ke fanau'i mai ha koloa ke ne teke atu e masiva ke mama'o.
'I he palapola e tufa talenitii, ne 'ikai fai ai ha equal distribution ka na'e fakalotolahi'i ke nau takitaha oo 'o fai ha godly production.
'i he fakatotolo 'a e American Enterprise Insitute ko e academic think tank 'ekonomika mo politiki lahi taha 'eni 'i Washington D.C. 'oku lahiange tokoni 'ofa e kau lotuu ki he masivaa he kau ta'elotu. Pea 'oku tui e tokolahi, he'ikai lava 'o teke'i e masiva he founga fakasocialist ko e equal distribution ka koe feinga ke 'iai e godly production of wealth pea toki tokoni e kau tu'umaliee ki he masivaa. He 'oku tokolahi e masiva 'oku 'ikai ko e ngaue 'a e 'aatakaii ka ko e ngaue 'a e fakapikopiko mo e li'aki 'o Sihova pea ko e 'uhinga ia e pehee 'e Paula, "Ko ia 'oku 'ikai ke ne ngaue ke 'oua te ne kai"
'Oku kei hot e tipeiti he health care reform 'a Obama pea 'oku 'iai 'ene felave'i lahi mo e ongo fakamamafa 'i 'olunga equal distribution vs godly production.
|
'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope"
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili
Sione 'Atupuha Koloti
happy christmas atu ki he famili.
koloti
tv
Houmakelikao pea ne 'i ai e Fakafofonga Falealea e kakai he ta'u nai
eni 'e 6 pe 7 mei ai. Ma polave ki he ngaahi me'a kehekehe pee pea
pehee mai e fakafofonga - maloo masi'i e 'ave atu e ongo tamaiki
va'inga ko ena. holo hifo ai e kau tuku ta'ema'u nague mai mei he
ngaahi ako 'aki e toko 2. Neu 'eke atu pe ko e haa e tokolahi e kau
'osi mai meihe ngaahi ako 'o 'ikai ma'u ha ngaue pea ko 'ene tali pee
'a e fika 'oku 'omai 'e Daphne 'i 'olunga!
Vakai ki he ngaahi Tasilisili he ofi ki hono huufi mai 'ae Tasilisili.
Neu faka'ise'isa mo fakafeta'i he'eku monu'ia 'o kau he pue 'o ma'u ha
ki'i faingamalie. Neu 'ohake e issue ni, fakataha mo e issue 'o 'eku
fakatokanga'i mai he ngaahi ta'u ko ia 'a e tokolahi 'a e kau faka-
lady (kole fakamolemole atu).
Ko e ngaahi tasilisili lahi ne 'o hake ko e pa'usi'i mo pau'u nai ki
he'eku 'ohovale he kamata ke tokolahi 'a e kakai tangata teu
fakafefine 'i Tonga (ka ko e ta'u nai eni ia 'e 6 pe 7 mei ai). Pea
neu lele atu he ki'i polokalama he 2005, 'o mau afe mo e kau 'a'ahi ko
'enau fie'ilo he Miss Galaxy. 'A 'eku 'ohovale he kamata 'o e
polokalama ne huufi 'ene Faifekau mei he taha 'o e ngaahi Siasi
'Evangelio (on of the more Evangelical Church in Tonga). Pea langa ai
'eku taalafili ki he ngaahi me'a 'e a'u ki ai 'a Tonga.'A eni pee kuo
haa maamaalie mai.
Seni, kou fakatokanag'i hake 'a e Declaration NY ne ke faka'ilonga'i
mai pea me'a pango he mahalo ko kitautolu pee 'i muli 'oku tau fa'a
fakatokanga'i. Ko hotau fanga tokoua 'i Tonga 'oku nau femou'ekina he
ngaahi me'a hangee ko ia 'oku langa 'e he tepile ko eni (unemployment,
inflation, taxes, .. etc)
Kaekehe, 'e interesting ke sio angee ki he volume of employment 'a e
ngaahi Siasi v Pule'anga (especially in a country of the size of
Tonga!). Pea fakahoa 'a e attitude & expectation ragarding working for
Church v Govt. (do you remember my proposition for Tonga to be run by
the Church? I wonder if we can have a Council of Tonga Churches to run
Tonga?). ko e misi pee nai?
If you have time, here's some christmas economics:
http://www.eni.ch/featured/article.php?id=3626
'E malava noa pee 'e he'etau Tongan as a christian country 'o bring in
the necessary economics that we need, I believe. When Solomon build
the Temple he had a lot of people offering their wealth. 'Oku lau 'a
Molitoni he taha 'ene ngaahi himi ne puli e Ha'a Tu'i Sapa, taa ko ee
neu fononga mai nautolu ki he 'otu motu anga'ofa! kae faifolau atu e
Kuini 'o Sipa ia mei he 'otu motu mo 'ene donation kihe langa. May be
all Tonga needs is to re-build His Temple!
sep...@optusnet.com.au
Ki ha fonua hange ko Tonga ko'enau maka koloa pe 'ae tangata, pea 'oku tuha ke ngaohia ia ke lelei he fakapotopoto mo e feinga ke alaala pe 'o fai ha ngaue, pe poto he taumata'u kae 'oua 'e pehe pe ko e 'ikai ke ngaue ha taha 'i ha 'ofisi pe kautaha fakatupu koloa pea pehe kuo 'ikai ma'u ngauee.
Totonu ke ako'i e taumata'u he ngaahi Kolisi, ko e 'Apiako ngoue ena moe Monumanu 'i 'Eua , kae hange ia ha ngaue ma'ulalo ke ako ngoue mo taumata'u ha taha.
'Oku taku aki e kakai mei he Fo'i'one'one 'ae pehe ko e koe kakai poto mo fakapotopoto, totonu ke 'ai ia ki he Tonga kotoa kenau poto mo fakapotopoto.
Ko e haa ho'omou vakai ki ai Kau Tonga, 'oku fefe e ngaahi 'Api tukuhau ke fakangaue'i kiai e fanau kuo 'osi mai mei he ngaahi Kolisi.
Ko e fanau heni , kuo pau kenau hiko veve kinautolu kae ma'u ha seniti, 'oku totonu ke ako'i e fanau ke fakasi'isi'i e nofo mai pe 'o faikava leva mo 'alu noa'ia.
Manatu'i he kei tutuku mai 'ae ako, omai mautolu he 1960tupu lahi mo e 70tupu 'o kautaha ke hua 'aki e ngoue 'ae ongomatu'a he vaha'a taimi 'o'enau femo'uekina 'i he ngaahi 'aho lotu.
Manatu'i 'eku kei Fakamaketi La'i Pele he 1970 tupu, seniti e 20 ki he fu'u ha'iga pele atu, 'osipe ia hanga atu ai pe au 'o fakatau 'aki e pinati mo e keke pea u foki 'ata'ataa ki omau 'apii...fakatau niu motu'u 'i Maketi, manioke moe 'Ufi koe luu, koe ngaue lelei eni ke ako'i ki ai e Fanau ako.
Ko e kelekele 'oe kakai 'oku nofo muli foaki atu ke ngoue ai e famili 'oku kei nofo Tonga, kau Nopele tuku honau tofi'a ke ngoue'i 'ehe fanau toki nofo mai mei he Ako, koloa ke fonu e Kulo pea 'omai ki maketi he 'oku kei fakataua pe .
ko e ta'ata'aki talanoa .
takamuli
sep...@optusnet.com.au
Kau atu ai moe Kautaha toungauee , hange kiate au 'oku $5 ki he houa.
Ako'i e ta'arta'aki te tokamui, anga hono ue'i holo e felei 'oe ma'al ke 'oua na'a mahunu.
Ako'i e to'utupu kenau poto he ngoue, moe taumata'u , ngaue fakamea'a pea moe 'Akapulu pe ha sipoti pee..etc..
Fakasi'isi'i e langa Kalapu, oo hake pe 'o inukava ki Nuku'alofa 'oku nau kai A Kauli he 'aho kotoaa , e heh !
takamuli.
---------
Daphne Taukolonga
Seni, TV, Sepesi mo Tasilisili
Hange koe lau 'a Sepesi, 'oku fu'u fakaloolooa hono siofi 'aki 'a e ngaahi 'text books' 'a e palopalema 'o Tonga.
Koe talu 'etau 'text books' meihe last 40 years or so, 'oku a'u kihe 'aho ni 'oku toe lahi ange 'a e ngaahi 'avahevahe 'i Tonga hange ko ia kuo fakatokanga'i 'e Seni, koe ola ia 'o e ngaaue 'a e ngaahi text books 'a e Uesite, kae 'ikai ke fa'u pe ha 'text books' 'a Tonga.
Kuo moveumeu 'a Tonga 'i hono pusiaki'i 'a e 'text books' 'a e Uesite, tau toe ngaue'aki pe 'enau text books ke solova 'a e palopalema 'o Tonga, ka tau mio'i mai 'enau text books ke fasi faka-Tonga.
'I hono fakamali'i 'aki 'a e atamai'i pisinisi 'o e Uesite moe ako lelei (appropriate formal-learning experiences), 'oku na talamahino mai, koe resources mahu'inga taha koe humans. 'Oku ma'u 'e Tonga 'a e human resources!, hange koe lau 'a Sepesi.
Koe sitepu ua, ki hano fakasisitemi'i hano fakatupu ha ngaahi ngaue'anga 'i Tonga, 'oku totonu ke fehu'i, koe ha leva ha fa'ahinga me'angaue (instruments) 'e ngaue 'aki 'ehe human resources ke fakatupu koloa?
He'ikai foki ke 'ilo 'a e me'angaue totonu (appropriate instruments/tools) kae 'oua leva ke 'ilo pe koe ha 'a e fa'ahinga 'products', 'e lava 'o fakatupu 'ehe human resources 'oku fiema'uaa 'ehe kakai 'o Tonga pea pehee ki muli ki hano huatu mei Tonga.
Hili hono 'identify 'a e products 'oku demand/need 'ehe kakai 'o Tonga pea moha maketi 'i muli, pea hoko atu ki hono feinga'i ke 'ilo moe me'angaue 'oku totonu ke ngaue 'aki.
Kapau kuo ma'u 'a e human resources, identify moe products, ma'u moe appropraite instruments, ma'u moe maketi. Koe component pe konga 'oku pulia tene hanga 'o fakataha'i kotoa 'a e ngaahi components pe kongokonga kotoa 'ihe process 'o e fakatupu koloa 'oku lava ke mahino lelei 'i hono fakasio 'aki 'a e equation 'o e fakatupu koloa, koe 'ilo fakangaue pe vocational skills/technological skills 'oku si'isi'i atu hano ma'u 'i Tonga.
'Oku totonu 'aupito ke huumai ai 'a e vocational education kene hanga 'o fakafaa'utaha 'a e ngaahi 'components' (kongokonga) 'o e process 'o e fakatupu koloa ke huatu mei Tonga.
He'ikai pe ke 'alu 'a Tonga ki 'olunga, kae 'oualeva ke nofo 'ene fakamamafa 'ihe Vocational Education. 'Oku hanga 'ehe Vocational Education 'o 'develop' 'a e human resources, 'identify moe products kihe maketi Lokolo moe 'Initanesinolo. 'Oku hanga 'ehe Vocational Education 'o 'omai 'a e technological knowledge.
Koe process ko 'eni kihe fakatupu koloa kapau 'e ngaaue 'aki 'i Tonga 'i he uhouhonga hono 'cultures', neongo ha lelei 'a e vocational education 'ihe kaha'u, kuopau ke 'omai 'a e 'Ofa 'a e Kalisitiane 'o ngaue'aki koe huitu'a pe mafu 'oe ngaaue fakakaatoa, pea ko 'ene 'connect' ia 'a e Teolosia, moe Vocational Education moe Technology. 'Oku 'alu fakataha 'a e 'Ofa ko ia moe loto tuiaki ke ngaue'i ha ngaahi taumu'a ngauee (achieve the long term objectives).
Ko faleako 'oku kamata mei ai hono setup 'a e process kotoa ko 'eni. Te'eki ke 'i Tonga 'a e fa'ahinga setup ia ko 'eni.
daphne
|
Daphne Taukolonga
| Malo kau tangata hono kei tafunaki mai 'a e tepile ni. Ko Tonga 'oku fu'u too 'a e fakamamafa kihe Traditional Education, pea 'oku 'ikai ke toe kehekehe moe ngaahi fonua, 'under development countries'. koe ngaahi 'trends' tatau 'oku nau adopt mo Tonga felave'i moe Traditional Education.
Ko Fisi, 'oku ki'i makehe ange mei Tonga he na'e fuoloa pe 'ene fakamamafa 'kihe vocational education 'ihe late 1970's. Koe ngaahi fu'u manuao (vakalalahi) na'e me'a'ofa 'aki 'e 'Aositelelia ki he ngaahi fonua 'o muli kau ai mo Tonga 'ihe kuohili na'e fa'u mei Fisi. Ko hono 'uhinga foki hono fa'u kinautolu mei Fisi koe lelei 'a e vocational skills 'a e kakai 'o Fisi.
Koe palopalema ko 'eni 'o Tonga kihe 'unemployment' 'oku te'eki pe ke a'u atu 'a e fakakaukau pe 'ilo fakatekinolosia kia kinautolu 'oku 'i Tonga. 'Oku 'ikai koha 'under-statement' 'eni he 'oku hanga 'ehe 'reality' 'o fakamo'oni'i 'oku te'eki pe ke a'u ia ki Tonga. Kapau kuo 'osi a'u ki Tonga, ko 'Ofa pe tene hanga 'o faka'a (awaken) 'a e loto moe 'atamai 'o kinautolu tenau lava ke kalofi mo tuiaki atu ke toe keli 'a e matavai na'e tonumia.
'Oku 'ikai ke totonu ketau tukuaki'i 'e kitautolu 'a e kau taki 'o e pule'anga, pe kau taki 'o e Siasi pe kau Politika 'o Tonga, ko si'onau ngata'anga pe ia 'o kinautolu.
'Oku toe fakatu'utaamaki ange koe 'alu atu 'a e ni'ihi 'o e kakai Tonga 'o muli ke 'oatu ha ngaahi fakakaukau pe fokotu'u ki Tonga, hanga mai kinautolu 'i Tonga 'o tala 'oku fiepoto 'a e Tonga 'o muli, kae 'osi ia 'oku nau kai 'a e me'i sipi na'e ngaaue'i atu 'ehe Tonga 'o muli.
'Oku mahu'inga 'aupito ke poupoui'i 'ehe pule'anga 'a e ngaahi kautaha 'oku huuatu ki Tonga kae tautefito ki hano poupoui'i 'o e Sioeli Nau Mission he koe 'ilo mo taukei 'a e kakai 'o e poate 'a e SNM 'ihe mala'e ko 'eni tene hanga 'o fakatupu 'a e ngaahi ngaue'anga 'i Tonga 'oku mahulu atu, ka kuopau ke fai ha fetokoni 'aki pea kamata meihe tenga'i musita.
TV, malo 'a e 'ofa ki Tonga pea 'oku lelei ange 'a e tokotaha 'ihe hala'ataa 'o hange ko ho'o fakamatala. Koe tokotaha 'oku ne 'oatu kotoa 'e ia 'a hono famili neongo 'oku 'ikai kenau heka kotoa atu 'ihe vakapuna.
daphne
--- On Mon, 21/12/09, seni taniela <seni...@yahoo.com.au> wrote:3
|
|
seni taniela
Kaekehe, 'e interesting ke sio angee ki he volume of employment 'a e
ngaahi Siasi v Pule'anga (especially in a country of the size of
Tonga!). Pea fakahoa 'a e attitude & expectation ragarding working for
Church v Govt. (do you remember my proposition for Tonga to be run by
the Church? I wonder if we can have a Council of Tonga Churches to run
Tonga?). ko e misi pee nai?
seni taniela
From: Daphne Taukolonga sioelina...@yahoo.com.au
|
Ko Tonga 'oku fu'u too 'a e fakamamafa kihe Traditional Education, pea 'oku 'ikai ke toe kehekehe moe ngaahi fonua, 'under development countries'. koe ngaahi 'trends' tatau 'oku nau adopt mo Tonga felave'i moe Traditional Education.
Ko Fisi, 'oku ki'i makehe ange mei Tonga he na'e fuoloa pe 'ene fakamamafa 'kihe vocational education 'ihe late 1970's.
|
'Oku mahu'inga 'aupito ke poupoui'i 'ehe pule'anga 'a e ngaahi kautaha 'oku huuatu ki Tonga kae tautefito ki hano poupoui'i 'o e Sioeli Nau Mission he koe 'ilo mo taukei 'a e kakai 'o e poate 'a e SNM 'ihe mala'e ko 'eni tene hanga 'o fakatupu 'a e ngaahi ngaue'anga 'i Tonga 'oku mahulu atu, ka kuopau ke fai ha fetokoni 'aki pea kamata meihe tenga'i musita.
|
===============================
Malo Daphne,
Fai atu pee ha fao he ngaahi fakakaukau 'oku ke tuku maii. Tau faka'amu pee 'e tuku mai e Taonganui ha'ane lau fekau'aki moe akoo 'i Tonga he ko hono mala'e.
'Iai ha me'a lalahi 'e tolu 'oku te fie lave ki ai koe mofisi hake mei ho'o post 'i 'olunga 1) ko e mahu'inga e theological basis and motivation ki he akoo pe ko ha vocational training ; 2) mahu'inga e fakalotolahi'i e creativity hotau kakaii mo e ngaahi business initiatives eg. sioeli nau pe ko ha taha pee;
1) Ko e fakakaukau 'o e vocation pe "vocatio" 'oku 'uhinga tefito ko hoto ui mei 'olunga pe "divine calling" ne fanau'i he ngaahi monasitelio 'aia ne fa'ele'i ai e fakakaukau e "univesiti" 'e hoko ko e powerful motivation. Kapau 'e tokoni'i e fanau ke nau 'ilo they are called by God--"their vocatio" pea 'oku fiema'u ke nau tali(response) ki he ui ko ia--ko e "professio" ia--'oku ha'u mei ai e profession....pea 'ikai ngata pee he profession of faith, ka ko e tukupaa ke fai e lelei taha (commitment to excellence) he mala'e kotoa e akoo ki he lelei fakalukufua 'a ha'a tangata. Ne fai e ako faito'o, lao, a'u ki he art etc..'e he ako e kau monike, me'apango ne 'ikai kau e pisinisi pe wealth creation he konga enau vokaasio. Theologically, mahalo pee ne nau pehee 'oku ta'efaka'Otua e profit making.
Kaikehe, kapau 'e ongo'i 'ehe fanau 'oku ai e ui e 'Otua kiate kinautolu pea ke nau tali e ui ko ia he ngafa 'oku nau fai, pee ko e ngoue, toutai, enisinia etc..ko e vokasio mei langi, kou tui 'e kehe 'enau ngaue...te nau ako fie ako he koe ako ki he 'Otua...'oku 'ikai ko e faifekauu pee pe faiako siasii e ngaue ki he 'Eikii, ka 'oku kau e enisinia moe akapulu he ngaue ki he 'Eikii
'Ikai ngata ai ne 'asi e fakamatala mei he Harvard Business school e hoha'a 'oku 'asi hono ta'efalala'anga e kau pisinisi 'o tatau pee mo e kau politiki. research shows only about 6% of the population oku nau falala ki he integrity of business and political leaders. Pea 'oku holo hono haea e kau graduate mei Har Business school koe ta'efalala'anga e kau graduate neongo enau mataotao faka'atamai...he 'e holoki e ekonomika ka ta'efai totonu e kau pisinisi tatau pee mo kau politikalee. Ko ia ai 'oku totonu ke fai e sio ki he moral / spiritual side...koe moral capital kuo pau ke ma'olunga mo ia.
2) Hangee 'oku lotolahi ange kau ta'elotu he taking risk to start a business...ngalo 'iate kitautolu lotu we are supposed to co-create with God...till the land ko e fekau kia 'Atama. Fakalotolahi'i e fanau to prayerfully think of any business that they can start at a local context pea faka'ataa 'ehe siasi ke loan atu he seniti ki he business initiative hono kau memipaa kae fakapapau'i pee ko e tokotaha falala'anga he sosaietii moe siasi ke ne totongi fakafoki mai. Hangee 'oku mate creativity part of the Tongan brain neongo e ako lelei mei mulii kae tautautefito ki he kau ako lelei hotau siasii...tukukehe pee 'elia e contextual theology oku fu'u creative ai 'etau kau teolosiaa
Ne lele mai e documentary he CNN e tama ne ma'u hono Ph.D education pea foki 'o kamata hono 'apiako 'aki ene tanaki mai fanau homeless mo drug addiction he taha e matakolo NY..pea ko ene philosophy koe "hardwork mo discipline"moe relational approach...vaofi e fanau moe puleako moe kau faiako... nau ako pee 'o a'u ki he tokonaki pea kole moe fanau 'univesiti ke nau ha'u 'i honau taimi 'ataa 'o tangutu he kalasii ke motivate kinautolu ke taketi ki he univesiti,,,oku success a apiako ni he fiema'ua mei he ngaahi univesiti pea more than 50 % e kau graduate make it to uni. Ha e me'a 'oku ha'u pee ai e apiako pahai ko ena 'o fokotu'u e ako 'o motu atu enau performance anautolu
|
|
|
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili
sep...@optusnet.com.au
Ko e Peleti, too e mei ke lahi he ngaahi 'api kolo, 'o toli e mei 'o kai kae paki mai e la'imei 'o peleti 'aki, vakai ki 'Oholei 'oku polata'i fusi ia. Ko e nge'esi niu te'eki ke fakakaukau ha taha ke ngaohi mei ai 'etau ngaahi ipu mahu'inga taha he Fonua, ka talitali ha hou'eiki pea 'ai ha ngaahi Ipu fo'iniu kenau 'ilo mei ai, pea Polata'i fusi leva 'enau peleti.
Fu'u lahi e huu atu 'ae milemile moe ngaahi tray pelesitiki ki Tonga 'ikai ha feitu'u lelei ke faka'auha ai, 'ikai pe toe velia ha taha ia ke 'ai ha la'i niu ke 'ai 'aki e ngaahi kato kaitunu pe liliu aa 'o lalanga ha ngaahi 'oa 'i he size 200mmx150 mm 'oku kei lahi pe ia 'o ihato 'inai mei he putu. Tala pe ka keka me'a ange ki he putu kataki 'o me'a hake mo ha'o 'oa, 'osi pea 'alu pe mo e veve ki hono 'api ke totongi 'aki 'ene kai ta'etotonghi he putu.
Ko ena e ngaahi me'a kuo siolalao ki ai e Siasi , mo e Fonua kanau paa kalava he ngaue pea ma'u 'e he kakai muli 'enau pa'anga 'ikai ngata ai, 'ikai ha me'a 'a TOnga ke kei Tu'uaki 'aki 'a TOnga hange ko e Car 'osi kuo vaua Penisini vaua 'uhila 'ene lele, ko we ngaohi ia mei he material 'a Oz pe ia.
Kei lahi pe ngaue ma'ae fanau 'osi mei he Kolisi , ka ko e 'ikai ke ako'i ke ma'u hano certificate 'oe lalanga'oa, mo e lalanga kato pea 'ai hano fakalangilangi. Ha'alo tu'aniu, vau 'ipukava, taimi ke 'ai mo ha leta Kafa, mei he pulu'i niu 'oua toe huu atu ha leta nono'o mei muli.
Ko e me'a kuo 'i TOnga ko e Tangata mo e fefine , Kelekele pe mo 'Oseni, ki hano fienga'i ha ngaahi fu'u pisinisi lalahi ke ngaohi ai ha products ke 'omai ki muli tene 'uli'i e ia 'a e aa takai, pea 'oku fu'u si'isi'i 'aupito 'a Tonga ia . Ko e huhu mo e hele kai ke ngaohi me he Kofe pe ko e Toa ..
Tanaki e ng'e'esi Tokanoa ko'etau Pouluu ia .
Poupou atu 'aupito ki he ako vocational, pea koe lelei ke 'oatu e tu'unga 'oku 'iai e tafe 'a oz ni mo nz na'a lava ke teuteu'i mei Tonga.
ki'i koma atu.
sepesi.
-----------
Daphne Taukolonga
Seni mo Tasilisili Maloo 'a e ma'u koloa, 'Oku too loto 'a e ngaahi kaveinga ngaue 'a e SNM 'ihe ngaahi fakamatala kotoa kuo ke 'omai, hangee ko ho'o fakamatala kihe vokasio moe fa'ahinga loto ke ma'u 'ehe kau ako.
Koe kau facilitators (faiako) pe foki 'oku totonu kenau hoko koe ngaahi 'sio'ata' (mirrors) 'o e ngaahi akonekina kotoa pe 'oku nau fakahoko kihe 'enau kau ako.
Koe akonaki maalie 'a e Minisita kihe Tourism 'a Tonga, 'ihe konga kimu'a 'o e ta'uni na'aku lava atu ai 'oma talanoa. Koe 'uhinga 'eku 'alu ki ai koe konga pe ia 'o e inform' 'ehe SNM 'a e kau taki 'o e pule'anga felave'i moe intentions 'a e SNM 'i Tonga 'ihe 'ene tu'u kihe kaha'u. Na'ane fanongo pe kihe fakamatala 'o e ngaahi visone 'a e SNM, pea a'u kihe konga faka'osi, na'a ne toki lea mai, ko 'ene kole mai pe 'ke fakakau atu mu'a 'ehe SNM 'a hono ako'i 'o e 'ulungaanga fakafonua 'a Tonga 'ihe ngaahi polokalama ako fakavokasinale 'e fakahoko'. Na'ane fakamatala mai 'a e lahi 'o e tourists 'oku nau toutou foki ange ki Tonga hono tohoaki'i ange kinautolu 'ehe 'etau culture moe customs.
Koe sea 'o e Sioeli Nau Mission, ko Fr S Lemeki, na'e 'iloa 'ihe kolisi fakafaiako 'i Tonga 'ihe mid 1980's 'ihe 'ene tu'u kimu'a 'ihe tafa'aki ako kihe Tongan culture 'ihe kau fuofua ako Diploma, pea kau atu ki ai mo 'ene faiako holo 'ihe ngaahi ako 'a e pule'anga pea ne toki folau atu ki 'Amelika 'o ako 'ihe Oregon University 'o ma'u hono ngaahi mata'itohi MA 'ihe mala'e ako kehekehe 'e tolu. 'Oku taukapo'i lahi 'ehe sea 'o e SNM 'a e mahu'inga ke ako'i 'a e 'ulungaanga fakafonua 'o Tonga mo 'ene poupou lahi kihe akonaki 'a e Minisita 'oe Tourism.
Koe fuofua puleako 'a e Sioeli Nau Mission, na'e qualify ke hoko koe vocational education teacher meihe Minnesota University 'ihe 1970's pea koe Phd 'ihe Education Leadership, koe fefine 'Amelika ko Dr Joanne Moses, pea 'e folau hake ki Tonga 'ihe ta'u fo'ou. 'Oku na lolotonga vakai'i moe sea 'o e SNM, Fr Lemeki 'a e ngaahi polokalama ako 'e fe'unga ke fakahoko 'i Tonga.
Koe toketaa ko 'ena 'oku ke lave ki ai na'e 'asi mai 'ihe CNN, 'oku 'ikai teu toe veiveiua koe tokotaha kuo 'osi lava 'o tu'u 'o sio fakalaka atu 'ihe toafa, lilifa, afaa, sinou, sunami, moe ngaahi mo'unga pea ne toki fakahoko 'a e fu'u ngaaue ma'ongo'onga ko 'ena na'a ke fakamatala mai.
'Oku 'iai 'a e kau memipa 'o e poate pule'i 'o e Sioeli Nau Mission koe kau Phd 'ihe mala'e ako kehekehe 'o kau ai pe moe Education. 'Oku 'ikai fu'u too 'a e fakamamafa ia kihe tu'unga fakaako, 'o hangee pe ko 'eku lave kimu'a atu, koe text books 'oku 'iai pe hono ngata'anga 'o'ona. Koe konga lahi taha foki 'etau mo'ui 'akitautolu 'oku tau ako kitautolu 'ihe informal settings. Kuo tuva 'a Tonga 'ihe mata'itohi kae tupulekina ange 'a e ta'ema'u ngaaue. Mahino mai leva 'oku totonu ke ngaue lahi 'aki 'a e 'ilo moe poto meihe informal, hangee koe ngaahi fakamatala 'a Sepesi, pea 'e 'omai ia 'o fakasisitemi'i, 'o hoko leva ia koe ma'u 'anga mo'ui 'a e fonua pea 'e malava ke fakangaaue'i ai 'a e to'utupu. 'Oku pelepelengesi ange 'a e huu ha fa'ahinga 'reformation' ki Tonga he 'oku anga pe 'a e kakai ia 'o e
fonuaa kihe fiemaalie. 'Ihe tu'unga ko ia kuopau leva ke fakaongo 'a e SNM kihe kakai 'o Tonga. 'Oku 'ikai ke faingofua hono sio'aki 'eha kau ako formal 'a e mata 'o e kau ako na'e 'ikai formal ka koe founga pe ia 'e malava ke fai ha haofaki ki tu'a meihe sunami 'oku si'i tofanga ai 'a e to'utupu 'o Tonga 'ihe lolotonga ni. Koe lau 'a e folofola, kapau kuo fakatupu 'ehe 'Otua ha visone 'ihe loto moe 'atamai 'oe tangata, 'oku toe hanga pe 'ehe 'Otua 'oange 'a e loto moe 'ilo kihe tangata ko ia ke transform 'a e visone ke hoko koe 'reality'.
Koe moto 'oe Sioeli Nau Mission 'to live is to serve' (ngaue fakasevaniti). Na'e to'o pe ia meihe akonaki 'a Sisu, 'I come to serve but not to be served'. Koe visone, 'oku fakalea, 'it takes a home to build our nation'.
Daphne Taukolonga
Ofisa Fetu'utaki 'a e Sioeli Nau Mission Inc.
Charity Organisation 'a Tonga ma'a Tonga
NSW Dept. (Australia) of Education & Training - Education Agent in Tonga |
|
Daphne Taukolonga
Sepesi
Ko 'eni 'oku ou forward ho'o ngaahi fokotu'u kihe poate 'o e Sioeli Nau Mission.
'Oku' iai 'a e ki'i ta'ahine 'a hoku tehina 'i Tonga ko hono ta'u 16 'eni, pea na'aku 'i Tonga 'i Novema (mahina kuo 'osi), peau fakatokanga'i kuo nofo meihe ako. Na'aku 'eke ki ai pe koe ha kuo nofo ai meihe ako, pea ne talamai 'oku laka ange ki ai ke 'alu ia 'o fakatau 'i maketi 'a e ngoue 'ene tangata'eiki 'iha hoko atu 'ene ako. Na'aku toe 'eke ki ai pe koe ha 'a e 'uhinga 'oku ne pehee ai 'oku laka ange ke 'alu ia 'o fakamaaketi, talamai 'e ia koe ta'u 'eni 'e 3 'ene fakamaketi, 'ihe ta'u 'e 2 kuohili koe week-end kotoa pe (Falaite moe Tokonaki) na'e tu'u ai 'i maketi 'o fakatau atu 'a e ngoue 'a 'ene tamai. Koe ta'u ni kuo fakakaukau ke nofoaa 'o 'alu 'o maketi 'ihe 'aho kotoa (Monite kihe Tokonaki). Koe tangata 'eiki ngoue 'aupito pea 'ikai ke toe hela hano kole ha taha kene fai 'a e fakatau atu 'ene ngoue kae fakahoko pe 'e hono 'ofefine. Talamai 'ehe ki'i ta'ahine ni, 'oku 'avelisi pa'anga 'e 300
'oku ne ma'u 'ihe 'aho takitaha pea koe tokonaki 'oku 'ova ma'u pe 'ihe pa'anga 'e 500.
Sepesi, koe lahi ange 'eku fakakolekole 'a e tama hoku tehina ke foki kihe ako, koe lahi ange ia 'ene 'omai 'a e ngaahi fakamatala na'e 'ikai ke fai ha 'ilo ki ai. Ko 'ene fakamatala 'oku lahi 'anoa 'a e pa'anga 'oku ne ma'u fakauike meihe fakamaaketi 'o e ngoue, 'ihe pa'anga 'oku ma'u 'ehe tokotaha ngaue fakapule'anga kuo 'osi ma'u hano mata'itohi MA.
Na'aku 'eke foki ki ai moe ngaahi ngoue 'oku totonu ke too kihe fakamaketi, kau atu ki ai moe vesitapolo moe ngaahi me'a pehee. Na'ane fakamatala kau mo'usioa, koe tokotaha pe kuo tangutu 'ihe tangutu 'anga 'o e ki'i ta'ahine ko 'eni 'i maketi Talamahu tene 'ilo 'a e ngaahi fakamatala na'ane 'omai, pea 'oku mahu'inga lahi 'aupito foki ia kihe ngaahi fakatotolo 'oku fakahoko 'ehe Sioeli Nau Mission ki Tonga. |
Daphne Taukolonga
Ofisa Fetu'utaki 'a e Sioeli Nau Mission Inc.
Charity Organisation 'a Tonga ma'a Tonga
NSW Dept. (Australia) of Education & Training - Education Agent in Tonga
|
|
sep...@optusnet.com.au
Ko e ngaohi e ngaahi feitu'u oku fai ai e trades ke mahino 'oku 'ikai ko ha kakai vale 'oku 'iai , hange ko ena ko Maketi mo e ngaahi Feitu'u 'oku fakatau ai 'enau fakameili.
Fakamalo atu kapau 'e 'ai 'e he SNM ha me'a ki ai pea tu'uaki he TV hono lelei, hange ko ia 'oku fai heni , he taumai aa tete lava 'o Clean he hala Puel'anga ta'e 'iai ha'ete taukei mo ha laiseni kuote ma'u e skills ko iaa, ko ia ai 'oku lahi ange vahe 'ae kau Clean up ia he kau ngaue reception vala ma'a holo 'i muli nii, pea mo e kau ngaue ofisi pee 'e ni'ihi tokolahi.
Kuo ke 'osi 'ilo'i pe me'a 'oku ou fakahoha'a atu ki aii,'ai ke ongo'i 'ehe fanau 'oku kei Tonga pe 'a Tonga. Ko tautolu ko eni ne too mai ki muli ni , ko hotau tufakanga pe ia malo hono 'omai ha faingamalie ma'a kitautolu, ka 'oku tau kei ngaue pe , he ko e faingamalie ke nague'i, hange pe ia ko e nofo 'ae faingamalie 'i Tonga, ka ngaue'i pea ako'i e kakai ki ai.
Malo e fakahoko fatongia , fiefia fakalongolonmgo atu pe he ngaue kuo lava.
sepesi.
----------
> Daphne Taukolonga <sioelina...@yahoo.com.au> wrote:
>
>
> Sepesi
>
> Ko 'eni 'oku ou forward ho'o ngaahi fokotu'u kihe poate 'o e Sioeli Nau
> Mission.
>
Daphne Taukolonga
Sepesi
Na'e kata foki 'ae fa'ahinga 'i Tonga he'eku talaange ko muli ni 'oku 'ikai ke 'iai ha taha ia 'e house keeping 'iha hotel pe cleaner 'ihe hala 'e ma'u molemole atu 'ene ngaaue 'ihe taimi ni. Kuopau pe kenau ako kinautolu ki ai. 'Oku lele pe 'a e ngaue moe ako 'ihe ngaahi ngauee 'anga lahi 'aupito 'i 'Aositelelia ni, pea 'oku a'u pe 'eni kihe kau PHDs moe kau MAs moe kau undergraduate 'ihe ngaahi ngauee 'anga 'oku update ma'u pe 'enau 'ilo fakangaaue.
'Oku malava foki ke uesia 'a e customer service 'o e ngaahi ngaue 'anga 'i hono ta'e upgrade 'o e 'ilo fakangaue pe 'ilo fakatekinolosia, pea 'oku malava kene uesia 'a e 'productivity' 'o 'uesia ai 'a e tu'unga faka'ikonomika, neongo koe fa'ahinga kuo ngaaue ta'ulahi mo ma'u tohi fakamo'oni ako ma'olunga atu. Koe palopalema tatau pe 'eni 'oku lolotonga hoko 'i Tonga.
Koe tu'u foki 'ihe taimi ni 'oku a'u 'eni kihe Electricians mei 'Amelika, Pilitania mo Nu'usila moe ngaahi fonua kehee kotoa kuo 'ikai toe 'recognise' 'i 'Aositelelia ni, kuopau kenau toe ha'u kinautolu 'o ako 'i 'Aositelelia ni pea toki ma'u ha'anau laiseni. Kapau 'oku pehee 'a e fa'ahinga meihe ngaahi feitu'u koee, si'i fefee ai 'a Tonga? |
|
Daphne Taukolonga
Ofisa Fetu'utaki 'a e Sioeli Nau Mission Inc.
Charity Organisation 'a Tonga ma'a Tonga
NSW Dept. (Australia) of Education & Training - Education Agent in Tonga
|
|
|
Daphne Taukolonga
Tevita Vaikona mo Seni
Ongo tangata malo 'a e talanoa felave'i moe ngaahi Issues felave'i moe Siasi moe Pule'anga.
Kapau tetau hanga 'o fakatokanga'i lelei koe kakai 'ihe pule'anga 'o Tonga, koe kakai tatau pe 'ihe ngaahi Siasi.
Ko Tonga koe fonua si'isi'i 'aupito 'o fakahoa kihe ngaahi fonau muli 'oku tau nofo ai kitautolu ko 'eni 'i muli. Na'aku kau 'ihe kau memipa 'o e komiti fale'i 'a e local government kihe 'elia 'oku liunga tolu pe tokolahi hake hono tokolahi 'ihe tokolahi 'o Tonga 'ihe ta'u 'e hongofulu tupu. Koe komiti fale'i na'aku kau ki ai na'e fili kimautolu 'ehe kau Mayors 'o e local government 'o e 'elia 'ihe ta'u kotoa ko ia 'e hongofulu tupu. 'Ihe vaha'a taimi ko ia na'aku ma'u faingamalie keu fe'iloaki moe kau MPs (member of parliaments 'ihe federal moe state) peau ma'u faingamalie keu fe'iloaki moe kau taki 'oe fonua pea pehe kihe kau pulengaue moe kakai pehee.
Na'e 'ikai teu sio au 'iha lanu kehe meiate kinautolu meihe lanu kuou sio ai 'ihe kau taki 'o e pule'anga Tonga. Ko si'onau lelei kotoa 'oku nau fakahoko 'aki honau ngaahi fatongia pea koe fai 'aki honau 'osikiavelenga. Koe toonounou 'oku tofuhia ai 'a e tokotaha kotoa puleanga moe siasi, palangi moe tonga, ka koe feinga ke lelei ange koe natula ia 'o e tangata pea tautefito ki Tonga koe fonua 'oku nau mo'ui 'aki 'a e lotu moe ako, si'enau feinga honau lelei taha.
'Oku ou tangane 'ia 'ihe me'a 'a Pilinisi Tupouto'a 'oku Tongan High Commissioner 'i 'Aositelelia ni, 'ihe ta'u ni, na'aku 'osi mention 'i Tasilisili ni, na'ane pehee 'i Pulela'a, 'oku 'iai 'a e ngaahi ngaue lahi 'oku 'ikai lava 'ehe pule'anga, ka 'oku lava ia 'ehe ngaahi kautaha charities. Koe fakamahino'i 'eni mei Falelahi 'oku nau fakatauange ke ngaaue fakataha 'a e tokotaha kotoa pe 'i Tonga, pulea'nga moe siasi moe ngaahi kautaha pisinisi, moe charities pe koha toe kautaha pe ke langa hake 'a Tonga.
koe teketeke atu pe kihe talanoa. |
|
Daphne Taukolonga
Ofisa Fetu'utaki 'a e Sioeli Nau Mission Inc.
Charity Organisation 'a Tonga ma'a Tonga
NSW Dept. (Australia) of Education & Training - Education Agent in Tonga
|
| --- On Tue, 22/12/09, seni taniela <seni...@yahoo.com.au> wrote: |
|
|
tv
'Oku mahino he'ikai pee teitei lava 'e he label "church" 'o fakalele
ha Pule'anga. Ka koe ngaahi underlying beliefs 'oku ne fakamisini e
ngaahi political issues koe manifetation 'o e what one believes.
'I he simple level, the whole narattive of the Old Testament is about
a life of a country. Ko e haa leva hono ui ia? 'E malava nai keu pehee
ko e OT is a plotical book since it is a bout a country; their way of
life, the way they were led & lived and ... etc. 'Ikai ko 'etau
potalanoa eni of ways Tonga (as a country) is being led, the way
people live and all the accompanying issues!
'Oku malie e fokotu'u ke 'ai pee ha text books Tonga ki Tonga (not the
western .. whatever that's suppose to mean), pea muimui hifo, ko e
ngaahi fokotu'u 'oku toe 'o hake ko e business & economics
fundamentals 'oku universal - which means it doesn't matter what you
do (fkmaketi, fangota, fakalele charity .. etc), the book has to be
balanced! (business as a discipline is the same in any country/culture
- it's about A = P+L).
Ko e "tangi 'a e to'utupu" ko 'ene 'asi pea hangee 'oku fakalele loto.
'Oku fakatupu manavahee and our reaction is either walk away from or
face it. I think it is more to do with "hope" than any economic issue.
Seni, 'oku ou tui ki ho'o fa'a tasilisili he ngaahi ta'u mai koee.
"leadership" is to be examined. But I feel we have to go back again &
again ki he'etau tasilisili he ngaahi uike mai koee ki he
fehangahangai 'a Sisu mo Pailate, and all the power play that unfold.
And how Jesus had to explain to John & James how to do power in Mark
10. Unless we get that right, we will not be able to reconcile
politics & business with the Bible. Kiate au 'oku faingofua pee make
money in Tonga ... but here;s what i think needs to be sorted to start
with!
tourism & businesses (eg)
'e anga fefe sai e industry ko eni kapau 'oku 'ikai sai hono fakalele;
1) telefoni - for the internet, 2) vai & electricity for obvious
reasons, 3) transports - aiport, airlines, ferry to outer-islands,
roads to resorts & cultural venues.
'oku lahi ange pee fakamole 'a e ngaahi pisinisi he maintenance
(maumau e ngaahi me'a lele he tokakovi 'a e hala .. etc, maumau e
ngaahi shower/bathrooms ko e 'ikai malohi e vai, maumau e aircon ko e
efua e system .. etc)
ako
ko e ngaahi vocatio fakatonga is expiring. 'uluaki pee he 'oku liliu e
lifestyle ia 'a e kakai (its normal people evolve). kapau he'ikai toe
motumotu e internet mo mamafa e access education would accelerate
unless we address larger structural issues, 'oku ou tui 'oku 'ikai
fu'u fiema'u ia ke vave 'ilo kihe make money the youth of Tonga. Kapau
'e huke ngaahi tasilisili he ngaahi ta'u mai koee. 'Oku ou manatu na'a
ku 'i Tonga he launch e mobile phones. Alot of people were excited
about how life would get easier/better. Kau pehee loto pee, is Tonga
ready for the costs (particularly social costs).
Unemployment is the least of my worry. Hope, and false hope is more
alarming. Ko e ngaahi mo'oni 'oku tautau ki ai 'a e 'amanaki 'a e
to'utupu - what are those truths?
Akapei Ma'ilei
Date: Sun, 20 Dec 2009 20:54:35 -0800
From: sioelina...@yahoo.com.au
Subject: [tasilisili] TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
To: tasil...@googlegroups.com
|
|
|
3) Koe haa kuo lahi ange 'a e ngaahi mata'i tohi phd (toketaa) pea moe MA 'o Tonga kae tupulekina ange ai 'a e huatu ki Tonga 'a e koloa 'o muli? pea lahi ange 'a e ta'ema'u ngauee?
Koe ha 'a e lau 'a kitautolu kau kalisitiane?
daphne
|
Ko hono toki fakamahino ia 'oku 'iai 'a e ngaahi faingata'a 'i he mo'ui, he'ikai lava'i 'ehe ivi 'o e ako fk'atamai 'ata'ataa pe 'iate ia 'o to'o pe ta'aki KA 'E TOKI MALAVA PE IA MO MAHINO'I, 'I HONO TALI KAKATO 'A SISU KALAISI KI HE MO'UI.(SIONE 14:6)
TA'E TOE VEIVEIUA KO E TALI KI HE FAINGATA'A 'O TONGA KO HONO TALI PE 'O SISU MA'U LEVA 'A E MO'UI IA(SIONE 10:10).'I HE NGAAHI FOUNGA MO E TAKI 'A SISU PE. fKMO'ONI 'I HE A'USIA.
FEFINE, TALI 'A E ME'A'OFA 'A E 'OTUA 'OKU TEU FKMANATU , KO SISU KALAISI.
MO E LOTU ATU
'AKAPEI MA'ILEI
MEI TONGA.
|
'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope"
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili
Tevita Finau
iki
> Manatu ki he'emau faikava talitali malanga pongipongi Sapate 'i
> Houmakelikao pea ne 'i ai e Fakafofonga Falealea e kakai he ta'u nai
> eni 'e 6 pe 7 mei ai. Ma polave ki he ngaahi me'a kehekehe pee pea
> pehee mai e fakafofonga - maloo masi'i e 'ave atu e ongo tamaiki
> va'inga ko ena. holo hifo ai e kau tuku ta'ema'u nague mai mei he
> ngaahi ako 'aki e toko 2. Neu 'eke atu pe ko e haa e tokolahi e kau
> 'osi mai meihe ngaahi ako 'o 'ikai ma'u ha ngaue pea ko 'ene tali pee
> 'a e fika 'oku 'omai 'e Daphne 'i 'olunga!
>
> --------------------------------
>) Koe haa kuo lahi ange 'a e ngaahi mata'i tohi phd (toketaa) pea moe MA 'o
>Tonga kae tupulekina ange ai 'a e huatu ki Tonga 'a e koloa 'o muli? pea
>lahi ange 'a e ta'ema'u ngauee?
Koe ha 'a e lau 'a kitautolu kau kalisitiane?
---------------------------------------------------------------------------------------------------
fie hoko atu pee he pakipakii...ko e me'a 'uluakii kou fie lave ki aiii, ko
e tali ki he fehu'i 'a tifinau ko e fkkaukau 'a e kalisitiane (kau ai au),
'oku 'ikai ha me'a ia ko e ta'emalva (impossible) heni pe fklea fkteolosia
( theologically ) there is " hope" pe 'amanaki. Kou tui ko e mahu'inga ia
'o 'etau tui fklotuu. Me'a kuo fonu atu ko e solova'anga (solution) ka ko
tautolu pe ia 'oku 'ikai ke tau fie ala ki ai. kou manatu ki he fkhua 'a e
kaungame'a ki hono kii foha 'oku ta'u 4. ko e mohe he po'ulii pea mohe fisi
pea 'aa hake ia (tamai) 'oku nininini pee 'a e fohaa 'o mei tau e tuii ki he
ngutuu kae lii pee e kafuu he tafa'akii 'oku 'ikai pee ke fie ala ki ai pe
mahalo 'oku fkpikopiko ia he ala 'o fusi hake e kafuu kae sonini pee he
mokosiaa. ko etau fie mokosia pe faingata'a'ia ko tautolu pee ia.
Ko e taha e issue henii ko etau taetali ke nga'unu (open minded) ki he me'a
mo'oni 'oku hoko 'i he sosaietii; eg. 'ikai lava 'a e kau faifekau uesiliana
'o oo 'o lotu huufii e fili misi 'a e kau fkleitii (nae lau e tv) koe'uhiii
he 'oku 'ikai ke nau tui ki he fakasotomaa ha haha ...kalasi ko eni 'o
vietuna, peni mone, ikani tolu mo me'a ha ha ha ha... fakamafana;
ko e faka'uhinga ko eni ke fkta'e'aonga'i ee akoo kae tali 'a sisu ...tuku
ia mo e maumautaimi .....ko e teolosia ko iaa 'oku fkkau kid auptio ia (very
childish) ha ha ha 'oua e kohu;
kapau kuo tau tui ki he poto koe huelo oe otuaa eg. himi :"poto kehekehe ko
ho huelo ia" ko e ma'u ia ko e faka'ilonga ia 'oe tali 'o sisuu he 'oku tau
lotu he sapate ako kotoa pee maae ako; koehaa e lotu ki he akoo kae 'osi pea
tuku ia ki he tafa'akii kae toe foou ke tali a sisu; 'oange ha faingamalie
ki he kau akooo ke nau kii taki kae punipuni atu tautolu he langitu'aa.
kuo 'osi tali 'e he kakai ia 'a sisu he ko e me'a ia 'oku nau oo aki ki he
lotuu, fkafe, fua kavenga, mo e haa fua; ka koe fakahoko o e a'usia ko iaa
ki he issue kia au ko e palopalema; 'oku 'iai 'e tau lea ko e 'ai ke tatau e
tuhuu mo e ngutuu; ka ko e analaiso 'a e lea ko iaa 'e mapuna e fehu'i ko
'enii" ke tatau fefeee 'oku na kehekehe, 'oku function kehe e ngutu mei he
tuhuu; ka 'i he taimi tatau 'oku malava (tactically 'e malava,possible) ka
'e fiema'u 'a e taukei (skill, commitment, open minded, inclusive, justice,
moehafua) kae lava 'o fkhoko 'a e fo'i tatau ko ia 'oku fai ki ai 'a e
faka'amuu). eg. na'e fai e kii reflection he pepa 'a mautolu heni ia e
siasi ko e touchstone pea ko eku article ko e teolosia 'o e veve pe rubbish
theology. pea ko eku reflect pee 'i he konifelenisi 'a mauotlu he ta'u ni
'i he 'ikai ke lava a e kakai 'e niihi tautautefito ki he kau memipa tonga
'o commit ki he enau vevee; lolotonga 'a e 'osi 'iai pee e bin ki he food
scraps mo e plastic plates kae fafao atu pee atu pee e plastic plates a ee
'oku ala recyle 'o laku hifo ki he bin o e toenga me'akai (e food scraps) a
ee e ala ave ki he faama ki he enau fanga puaka. nae pehee e atu e tngteiki
e taha ki he kau staff.....naa mou toki omi mei falelotu naa mou fanongo ai
he me'a lelei 'o e konifelenisi pea mou omi kimoutolu 'o 'ikai lava ia 'o
'ai heni.... ko e palopalema ia ko e 'ikai ke lava ke fkmalii 'a e ngutu
(mission of words, malanga, lea, talanoa folofoloa) mo e mo'ui ( reality,
action, daily life, practical moehafua).
'oku ou tui ta'etoeveiveiua kapau 'e 'ave 'etau lotuu (theologising) ke
kainga mo e mo e me'a mo'oni 'o e sosaieti(issue) 'e lava noa pee ke solova
e palopalema ia. 'a ia ko e fkfuo (practicalise) 'etau lotu (faith) 'i he
me'a 'oku hokoo. eg. teolosia 'o e ta'ema'ungauee (theology of unemployment)
koehaa e lau ki ai 'a sisuu; talanoa 'o e totongi tukuhauu; mou oo ki tahi
lii e mata'uu fusi mai e ika fa'ai e ngutu mai mei ai e silini pea 'ave o
totongi 'aki e tukuhauu; 'a ia ko e fakakaukau fiengaue, sio fiengaue, 'oua
toe lotu ki he me'a 'oku ala malava pee mo e fakapiko ki he 'otuaa ha
haha... ka ko e train (inspire, motivate, equip ) e fanau toutupu ke nau
fkkaukau mo palani kinautolu (think strategically, believe in them) ki he
enau mo'uii kou tui 'e lava noa ke solova....'oua 'e mamao peni mone mo e
kau tama sia'atoutai mo lone mo tifinau mo emau kau tama heni ha ha ha ha
... he 'oku mo'oni e lau 'a maka tu'akoi ..mou 'ilo ko e mamao mo e kuikui
mo e mohe he malanga ko e faka'ilonga ia 'oe fiepoto ha ha ha ...koma pee
'ofa ke mou ma'u ha kilisimasi fiefia mo ha ta'u fo'ou monu'ia. pope
Rev. Sisitoutai Taufa
tofanga ai si'i Tonga he ta'e ma'u ngaue.
Ko e ki'i me'a eni kuo u fakatokanga'i 1. Kuo hiki pe 'a e tokanga 'a e
kau 'ivi'ia 'o Tonga [ ngaahi siasi mo pule'anga ] he ko kinautolu 'oku
ma'u e kakai mo e ivi fakapa'anga.2. Tau sio ki he me'a ko e taimi atu
ko ee na'e tokanga lahi 'aupito 'a e Siasi ke langa 'a e ngaahi
'ako'anga ngoue,pule'anga faama 'ahi'ahi ngoue 'a e faama 'o e 'aho ni .
'Oku fefe 'a e 'aho ni? Nau 'oho kotoa pe he 'ako fakatekinikale,mei mei
ko e siasi kotoa pe kau ai mo e pule'anga,ka tau fakakuikui pe
fakasiosiokehe mei he m,e'a ko ee 'e ma'u ai 'etau mo'ui 'a e Kelekele
mo Tahi.
Ko Tonga kuo kamata ke ngoue 'a e kau Siaina,na'e 'iai e tama na'a ma
kalasi fakataha 'i Toloa,ko e 'aho ko ee na'a mau 'eke taumu'a ai,ko
'ene tali , ''Teu foki pe ki 'api 'o ngoue,pea na'e 'iloa pe tama i ko
ia he ngoue ko Tev. Liti.
Tau tui pe ko e vete'anga eni 'o e ta'e ma'u ngaue 'i Tonga ke tokanga
leva 'a e pule'anga mo e Siasi ke fakafoki 'a e ngaue ki he ongo me'a ko
eni kae solova 'a e palopalema,mo e 'ofa atu Semisi ta 'oku kei mo'ui
lelei pe mo e 'ofa 'o e xmas. Sisi T.
Akapei Ma'ilei wrote:
>
>
> Date: Sun, 20 Dec 2009 20:54:35 -0800
> From: sioelina...@yahoo.com.au
> Subject: [tasilisili] TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
> To: tasil...@googlegroups.com
>
>
>
> 3) Koe haa kuo lahi ange 'a e ngaahi mata'i tohi phd (toketaa) pea moe
> MA 'o Tonga kae tupulekina ange ai 'a e huatu ki Tonga 'a e koloa 'o
> muli? pea lahi ange 'a e ta'ema'u ngauee?
>
> Koe ha 'a e lau 'a kitautolu kau kalisitiane?
>
> daphne
>
> Ko hono toki fakamahino ia 'oku 'iai 'a e ngaahi faingata'a
> 'i he mo'ui, he'ikai lava'i 'ehe ivi 'o e ako fk'atamai
> 'ata'ataa pe 'iate ia 'o to'o pe ta'aki KA 'E TOKI MALAVA
> PE IA MO MAHINO'I, 'I HONO TALI KAKATO 'A SISU KALAISI KI HE
> MO'UI.(SIONE 14:6)
>
> TA'E TOE VEIVEIUA KO E TALI KI HE FAINGATA'A 'O TONGA KO HONO
> TALI PE 'O SISU MA'U LEVA 'A E MO'UI IA(SIONE 10:10).'I HE
> NGAAHI FOUNGA MO E TAKI 'A SISU PE. fKMO'ONI 'I HE A'USIA.
>
> FEFINE, TALI 'A E ME'A'OFA 'A E 'OTUA 'OKU TEU FKMANATU , KO
> SISU KALAISI.
>
> MO E LOTU ATU
>
> 'AKAPEI MA'ILEI
> MEI TONGA.
>
>
>
>
> See what's on at the movies in your area. Find out now
> <http://au.rd.yahoo.com/movies/mailtagline/*http://au.movies.yahoo.com/session-times/>.
>
> --
> 'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he
> "Tasilisili-he-ngaluope"
> Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e
> tasil...@googlegroups.com
> Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he
> tasilisili-...@googlegroups.com
> Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e
> http://groups.google.com/group/tasilisili
> Australia's #1 job site If It Exists, You'll Find it on SEEK
> <http://clk.atdmt.com/NMN/go/157639755/direct/01/> --
penisimani mone
pope wrote:
Ko e taha e issue henii ko etau taetali ke nga'unu (open minded) ki he me'a
mo'oni 'oku hoko 'i he sosaietii; eg. 'ikai lava 'a e kau faifekau uesiliana
'o oo 'o lotu huufii e fili misi 'a e kau fkleitii (nae lau e tv) koe'uhiii
he 'oku 'ikai ke nau tui ki he fakasotomaa ha haha ...kalasi ko eni 'o
vietuna, peni mone, ikani tolu mo me'a ha ha ha ha... fakamafana;
....'oua 'e mamao peni mone mo e
kau tama sia'atoutai mo lone mo tifinau mo emau kau tama heni ha ha ha ha
... he 'oku mo'oni e lau 'a maka tu'akoi ..mou 'ilo ko e mamao mo e kuikui
mo e mohe he malanga ko e faka'ilonga ia 'oe fiepoto ha ha ha ...koma pee
'ofa ke mou ma'u ha kilisimasi fiefia mo ha ta'u fo'ou monu'ia. pope
------------
--
fakapulia
seni taniela
ngaahi political issues koe manifetation 'o e what one believes.
'I he simple level, the whole narattive of the Old Testament is about a life of a country. Ko e haa leva hono ui ia? 'E malava nai keu pehee
ko e OT is a plotical book since it is a bout a country; their way of life, the way they were led & lived and ... etc. 'Ikai ko 'etau potalanoa eni of ways Tonga (as a country) is being led, the way people live and all the accompanying issues
'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope"
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili
seni taniela
From: seni taniela <seni...@yahoo.com.au>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Thu, 24 December, 2009 10:22:14 AM
Subject: Re: [tasilisili] Re: TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
pas...@genesischurch.org
-----Original Message-----
From: "penisimani mone" <peni...@gmail.com>
Sent: Thursday, December 24, 2009 10:10am
To: tasil...@googlegroups.com
Subject: Re: [tasilisili] Re: TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
penisimani mone
Ko e mea fakafiefia ko eku kau he lau hifo a e felafoaki malie i he Tasilisili.Oku ou ako meia e mea lahi pea lava ai pe foki e teuteu eku ngaahi malanga ka hoko mai. Mea fakafiefia mooni eku lavei hifo ae ngaahi hingoa oku ou iloi. Oku ou ofa atu moe talamonu ki he Kilisimasi moe taufoou. Ikai ha tuatamaki ki he toutupu a Tonga he ko Peni Mone ena oku kei iai.Fakaapaapa atu moe lotuSifa Hingano.
--
fakapulia
Talakai Finau
Date: Thu, 24 Dec 2009 13:20:23 -0500
Subject: Re: [tasilisili] Re: TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
Hotmail: Trusted email with Microsoft’s powerful SPAM protection. Sign up now.
iki
------------Iki, 'oku 'ikai fa'a fai ha lava ia ki he Galaxy he 'e ma'u ai ha ni'ihi ia, taimi ni ia, mau toki lotu mautolu he ngaahi lulu monu'ia fakakilisimasi 'a e ngaahi kautahaa mo e pingo, vakai,...heehee...lahi e leaa ee, ko e tapui pe lulu faikakaii kae oo pe 'o lotu ai ee...'ikai fai ha tulemohe 'e taha, Iki, mau lau tokanga pe ho'omou 'u post pea malo ho'omou kei talanoa mo manatua mai hotau motu ni...'ofa atu ki he familii mo e siasii foki, pea ke tau ma'u aipe 'a e fiefia 'o e kilisimasii pea mo e ngaahi monu'ia 'o e ta'u fo'ou na.
--
fakapulia
-- --------------------------
maloo fakapulia e kei tu'u he fohee mo kei paotoloaki 'etau ngauee mei hena; neongo 'oku tau fe'ofa'aki 'a kakau he taimi lahi ka 'oku 'ikai ke tamatemate ai 'etau mamahi'i hotau 'apii mo 'etau ngaue .....'ofa atu kia pamela mo e famili.. pope
Talakai Finau
From: iki....@tonganyouth.org.nz
'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope"
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili
seni taniela
Fai atu pee ha lave ki he palopalema e ta'ema'ungauee 'aia ne fokotu'u mai 'e Daphne he tepile ko 'enii, mo e feinga ke tali e fehu'i 'a pee ko e haa e lau 'a kitautolu kau lotuu.
'Oku fanau'i foki 'e he ta'ema'ungaue e masiva (poverty), kau mai mo e haua, pea tau a'u ai ki he "sisu haua" theology. Mei he sisu haua 'oku ne tukuaki'i "social structure" ki he tupu'anga e "haua" 'i Tonga, pehee foki mo e "haua 'a Sisu."
Talu mei he 1960 tupuu, moe dominate e siasii 'e he liberation theology, pea ko e fakamamafa pee he fokotu'u mai ke fakahoko e "equal distribution" of wealth. Pea talu e taa e lali ko 'enii mei he 60's tupu 'o a'u mai ki he fokotu'u e pro-democracy movement..pea nofotaha pee kau lotu poupou e prodemocarcy movement hono lali e social & political structure "kakai hou'eiki tu'i" 'o pehee ka 'ikai pee liliu e structure ko 'enii he'ikai pee fai ha laka kimu'a....assuming that the "political structure" alone is the main cause of unemployment. Pea nau rally e kakai masivesivaa ke nau kau he feinga ke fakahoko e "equal distribution" 'e he pule'angaa--'a e me'a 'oku fiu 'a feinga e mamanii pee 'e fakahoko feefee'i, tukukehe pee kapau 'e develop ha socialist type of govt. ka na'a mo Lusia 'oku kai peee 'ehe kau takiii e kapangakoo.
Ne toki paasi atu e reform health care plan a Obama ko e feinga ki he "equal distribution" neongo 'oku fai hono fakaanga'i lahi 'o pehee 'e fai e felovolovai ki he faito'oo pea 'e iku hake pee e kai ma'u pee faito'o lelei 'ehe kau takii eg. 'e kei 'ave pee kau fakafofonga 'o faito'o ki muli kae Vaiola pee e toenga e fonuaa.
'oku common he contemporary theology e feinga ke identify mo e kau masivaa, pea hoko e kau lotu kau politiki he talaki they are standing for the poor...ko e me'aa 'oku pulii he ngaahi movement fakapolitikale 'oku takimu'a mai e kau lotu moe kau politiki ko 'enii, 'oku 'osi atu e ta'u mo e ta'u mo enau kai e momonaa 'enau laine mu'aa...they are rich etc..kae pakupaku pee kau masivaa. Hoko e sisu Haua(mahalo e kau atu moe sisu Tonga!!) theology ko e fakataataa e nofo pee kau teolosia e pasifiki he develop e fa'ahinga teolosia 'e tokoni ki he kau masiva/haua/kau Tonga ke nau ongo'i lelei'ia (feel good) he tu'unga 'oku nau 'iaii--a therapeutic kind of theology--koe'uhii he na'e 'iai mo Sisu nai!!???
Teu lototo'a keu lea he masiva he 'oku ou kau he masivaa. 'Oku nofo masivesiva atu 'eku fine'eikii ta'u 80 'i Nomuka pea 'oku 'ikai ha'aku konga'api 'i Tongatapu. Talu 'eku nofo hili he'eku huu ki Toloa 'o a'u mai ki he taimi ni. Ko 'eku 'aluatu fakamuimui ki Tongaa na'aku nofohili 'i he Kolisi lotoloto 'a Houmaa 'ia Rev. Sione koloti. Mahalo, teu kau au he "haua," "masiva," moe "underclass" (not middle class hangee ko e tokolahi e kau tslsl) 'o e sosaieti Tongaa. Ko ia ai, teu lotolahi ke talanoa he kaveinga ni, mo feinga ha alternative approach ke tekolo'i e palopalema e masivaa/ta'ema'ungaue etc. At least to help build a nation with productive citizens.
Kimu'a ke tokoni e samaletani fai leleii ki he tangata kafoo, kuo pau ke 'iai 'ene 'asi ke fakaheka ai e motu'a kafoo, pea ke 'iai mo e seniti ke totongi'aki e pila falemahakii. Malo e sentimental mo e kau masivaa, tau feinga ke teke'i, kae'oua e ngaue'aki e kau masiva ke tutu 'a Nuku'alofa, he'ikai solova ai e palopalemaa.
Ko e fokotu'u atu kuo pau ke tokoni e siasii hono tokonaki ha proactive productive kind of theology, ke fakalotolahi'i e kakaii It's morally right and Godly to think of creating wealth as part of our divine calling by following Christian principles. Our creative Creator God is pleased should we seek to create wealth in a Godly way in order to alleviate poverty. Majority of us Tongans already owned the two basic tools needed to work our way out of poverty--"private property eg.konga 'api tukuhau mo e "tau'ataina" Konga lahi e mamanii 'oku 'ikai ke nau ma'u e ua ko enii-. Fele 'a e masiva ko e tupu mei he "maumau 'a e fanga ki'i fokisi iikii" eg. maumau taimi, fakapikopiko, no delayed gratification, ifi tapaka ta'e save e seniti ko iaa, etc.
Faka'amu pee te tau lotu mo fakakaukau pee 'e angafee 'e tau tokoni ke "transform politics and business" ke na hoko ko e ongo me'a ngaue ke fakahoko 'aki Hono finangalo 'i mamani.
'ofa atu
seni
tv
he ngaahi uike kuo toki maliu atu! 'Ikai ko aa ko Tiger 'a e tokotaha
sipoti totongi'i lahi taha (highest earner in professional sports).
Kapiteni 'o e soccer 'e 'Ingilani (John Terry - vahe 'oku 'i he
£200,000 he uike), 'oku lolotonga fai ki ai e ngaue ko 'ene feinga ke
toe ma'u pa'anga ta'efakalao.
Ko e case 'ilo'i taha 'i he banking (derivatives & financial stock
trading) world 'a Nick Leeson, na'a ne tamate'i tokotaha pee 'a e
Pangikee motu'a taha UK; Barings Bank. Kimoutolu 'oku interest he
ngaahi me'a fakapangikee, ko e ngaahi fu'u saieniti USA - Freddie Mac,
Fannie Mae, Morgan Stanley ... ne tukuaki'i honau kau paipa he'enau
maanumanu 'o maumau'i ai e 'ekonomika, tukukehe ange 'a e 'ave pa'anga
'ehe Pule'anga ke bail out kinautolu.
Ne fakafoki atu ki Tonga mei Siapani e ongo tehina 'akapulu he ta'u ni
pee ko e maumau'i e lao. Koe system ki he foaki sikolasipi 'a e
Pule'anga ne liliu mai he ngaahita'u kuo maliu atu ko e lahi e 'ave ki
muli pea 'ikai lava e ngaahi faka'amu 'o e fanau ne 'ave ... etc. 'Oku
tau fa'a fanongo mei he Faifekau Hu'atolitoli ki he tokolahi e kakai
'i pilisone ko e kakai ne ngaue lelei pea nau faihala ... Moe haafua e
ngaahi talanoa faka'aho pee fekau'aki mo e ngaahi naaunau 'o e dream
ki he wealth & fame!
Ko e taumu'a 'o e tepile ni - Faka'ofa 'a e to'utupu (tautefito ki he
ta'ema'ungaue)
Ko e ni'ihi ee 'o e ngaahi misi mo e ngaahi faka'amu 'oku 'asi 'i
'olunga ko e halanga ia 'oku fai ki ai e faka'amu? kapau te tau pehee
- 'ikai, ko e faka'amu pe ke tu'umalie, ka e tu'umalie fakafe'unga pe!
Ko e haa leva hono kehekehe 'o e nofo 'i Nomuka 'o 'alu ki 'uta mo
tahi faka'aho 'o fangota 'o kai, mo e taa'i e fo'i pulu he luo 'e 18
'o ma'u e 100miliona pea toi he lahi e ngaahi mistress?
Ko e haa koaa e me'a 'oku fai ki ai e vivili ki he ma'ungaue mei fe?
Ko e tupu e vivili ko eni mei fe? pea 'e fou 'o ngata mei fe?
Bill Haunga
Ko e teunga foki 'o homau motu'i 'apii.....'a e konaa.....'ouaaa.......p[ea ko em'a ia 'oku fa'a pango'ia ai 'a e ngaahi ako'anga ma'oni'oni he feohi mo e matu'a 'o e kaute masi'i fakapulia.....ko e taimi ko ee hono lau 'e he taputa ko e lokua pe hono ika moana......fakalau hono kau Rev..faufaua atu..fakalau hono kau toketa.....fakalau hono kau haa mo e haaa...pea 'oku fai e fiefia ai........to e pee eni ke tuku hifo e langi tu'o toluuuu...ko e anga pe fakananivi mo e fiefia........
Ko 'eku tu'u ko ee 'o fai e faka'osi mo elotu tuku...peau pehee atu.........kau atu mo e ki'i fika ko eni he katoanga'i he pooni......ta'u 'e faa ko enii 'eku 'i Hu'atolitoli...ko e Kolisi tonga 'oku vave taha 'a e kaka hono tokolahi 'i he ngaue populaaa......matuitui 'aupito 'ene kolosi hake.....fika ua ki ai 'a Liahona......toklahi tahaa 'a e ta'u 18 - 30......malo puleako...malo palesiteni akotutuku 'a e teu tangata......'ai e fakalongolongo fakafokifaa 'a e kau konaa.....ko hono fai lelei'i 'a e me'a ko e kaiha'a...mo hono fakapotopoto'i 'o eme'a ko e maumau'i 'a e lao 'o e fonua...lolotonga kapiteni ai 'a e kolisi Tonga...malo e ngaue ...ko e fehu'i.....fefeee 'a 'etau teu'i 'a e hakotupu 'o e fonua.......Pea ko ekelesi 'a e 'eiki ko sisu Kalaisi mo e 'ofa 'a e 'Otua ko e Tamai.........'emeni.......ka e tuku mu'a keu 'alu ki he'emau malanga kau toki ha'u 'o hoko atu....Bill
From: tv <ti.va...@gmail.com>
To: Tasilisili-he-ngaluope <tasil...@googlegroups.com>
Sent: Sun, 27 December, 2009 2:32:42
Subject: [tasilisili] Re: TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
Talakai Finau
Malo e talanoa 'aonga pea ma'u aipe 'eku talateu ki he malanga faka'osita'u. Ke fakamanatu e teu tangata ki he 2010. Ne lava atu e Faifekau Kolovai ki he ki'i sangasanga? Fuoloa 'ene pulii--fu'u lahi pe ngaahi fatongia fakalotu. Feefee 'etau liliu Faifekau? 'Oku toe ai ha ongoongo? Fai pe 'a e lotu atu mo e 'ofa, tkf
Date: Sat, 26 Dec 2009 19:26:08 +0000
From: toofoh...@yahoo.co.uk
Subject: Re: [tasilisili] Re: TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
To: tasil...@googlegroups.com
Ko e teunga foki 'o homau motu'i 'apii.....'a e konaa.....'ouaaa.......p[ea ko em'a ia 'oku fa'a pango'ia ai 'a e ngaahi ako'anga ma'oni'oni he feohi mo e matu'a 'o e kaute masi'i fakapulia.....ko e taimi ko ee hono lau 'e he taputa ko e lokua pe hono ika moana......fakalau hono kau Rev..faufaua atu..fakalau hono kau toketa.....fakalau hono kau haa mo e haaa...pea 'oku fai e fiefia ai........to e pee eni ke tuku hifo e langi tu'o toluuuu...ko e anga pe fakananivi mo e fiefia........
Ko 'eku tu'u ko ee 'o fai e faka'osi mo elotu tuku...peau pehee atu.........kau atu mo e ki'i fika ko eni he katoanga'i he pooni......ta'u 'e faa ko enii 'eku 'i Hu'atolitoli...ko e Kolisi tonga 'oku vave taha 'a e kaka hono tokolahi 'i he ngaue populaaa......matuitui 'aupito 'ene kolosi hake.....fika ua ki ai 'a Liahona......toklahi tahaa 'a e ta'u 18 - 30......malo puleako...malo palesiteni akotutuku 'a e teu tangata......'ai e fakalongolongo fakafokifaa 'a e kau konaa.....ko hono fai lelei'i 'a e me'a ko e kaiha'a...mo hono fakapotopoto'i 'o eme'a ko e maumau'i 'a e lao 'o e fonua...lolotonga kapiteni ai 'a e kolisi Tonga...malo e ngaue ...ko e fehu'i.....fefeee 'a 'etau teu'i 'a e hakotupu 'o e fonua.......Pea ko ekelesi 'a e 'eiki ko sisu Kalaisi mo e 'ofa 'a e 'Otua ko e Tamai.........'emeni.......ka e tuku mu'a keu 'alu ki he'emau malanga kau toki ha'u 'o hoko atu....Bill
From: tv <ti.va...@gmail.com>
To: Tasilisili-he-ngaluope <tasil...@googlegroups.com>
Sent: Sun, 27 December, 2009 2:32:42
Subject: [tasilisili] Re: TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
Mahalo ne mou me'a kotoa e headline 'a Tiger Wood he media 'a mamani
he ngaahi uike kuo toki maliu atu! 'Ikai ko aa ko Tiger 'a e tokotaha
sipoti totongi'i lahi taha (highest earner in professional sports).
Kapiteni 'o e soccer 'e 'Ingilani (John Terry - vahe 'oku 'i he
Hotmail: Free, trusted and rich email service. Get it now.
tv
Kou lave'i na'a ke lave ki he "structural strongholds" kapau 'oku
'uhinga ki he "false beliefs" kou tui ko e fatongia ia 'etau teolosia
ke fakatonutonu e false beliefs. Pea kapau 'oku 'uhinga ki he
political structure, I'm not sure which one between democracy and
monarchy would be endorsed by the bible.
>
> The other question me'a nii he'ikai lava ha liliu e fa'ahinga e tangataa unless we change the structural strongholds? Should we wait working towards transforming individuals until those strongholds are torn down?
>
> I think 'oku ai e extreme e ua 'i he'etau vakai ki he Folofola 'oku totonu ke 'oua te tau too ki ha tafa'aki. Modernists read it with an individualistic mindset 'aia 'oku fakaanga'i'aki e kau evgangelical. Pea makape hake post modernists 'o fakamamafa he community eg. as if the bible or O.T is about a nation only pea melemo ai e fakafo'ituituii. 'Oku ou sio ki he O.T 'oku ne value e individual, value e community, pea ne toe ha'i fakataha e tapa kotoa e mo'uii--God values how we eat, as much as he values how we treat our neighbor, how we do politics, how we do business etc. Neongo he'ikai lava 'o holoki e srongholds 'e lava pee 'o fakamo'ui e individuals.
>
> Neongo ko e ideal ke change "structural strongholds", 'e lava pee ke kamata e liliu mei he individual, pea fai ai moe feinga holoki e ngaahi strongholds whether it's political, cultural, or spiritual.
'Oku ou pikimatee ki he attack 'o e "structural strangleholds", he
'oku hangee kiate au koe individuals exisit within he 'aatakai kuo
fo'u, pea 'oku 'i ai mo e fu'u ivi mo e fu'u mafai ta'ehaamai 'oku
hangee 'oku ne angina 'a e individuals. And I suspect we must learn
how to deal and manage that invisible power. Ko e mafi ko ia we cannot
deny it has a hold on people, the way they live the way they are. Be
it cultures, economic forces, or law of the land ... etc.
'Oku hangee kiate ko e konga ia 'o e ngaahi teke 'oku tau fai (ke
felave'i e siasi/tui & politiki), ko e 'ave 'a e ngaahi teolosia
faka'ofo'ofa ko eni 'oku fakamatala he Tasilisili mo malanga'i mai he
tu'unga 'i falelotu - 'ave kinautolu ke ne sivi'i e 'ulungaangaa
fakafonua (transforming influence), 'ave ke ne fakatonutonu h'o ngaue
he mala'e pisinisi, pea 'ave fo'i 'ilo tohitapu ko ia ki Falealea pe
'ofisi palemia. 'O 'ave fefee?
Vakai ki he tepile Manahattan Declaration - 'ikai ne pehee hake
ni'ihi ... tuku pee mu'a e me'a 'a e kau politiki kia kinautolu. Tau
'ai pee 'etautautolu e me'a 'a e kau lotu. Pea kapau 'e pehee mai 'a e
Pule'anga Tonga ko e lao ke mali e tangata & tangata, pea mali e
fefine & fefine. Ko e haa leva e me'a 'ae kau lotu 'e fai? 'I he
tepeiti'i 'o e lao ko eni 'i Falealea ke fakapaasi, 'oku totonu ke a'u
ki ai e f ngaahi fo'i teolosia loloto ko eni 'a e tasilisili.
Huke tasilisili he ngaahi ta'u kimu'a (2004, 'apee) ki he tau tongi he
lao Sapate! Manatu ki he kau paipa tasilisili mo e tala ko e Sapate ia
ha fa'ahinga 'aho pee, koloa pee ke maloloo e sino. Mou 'ofa mai 'o
vakai ki he tokolahi e kau tu'umalie 'o mamani 'oku 'ikai ke nau
pisinisi Sapate pea mo e anga 'enau talaloto! Mau tuliki ni 'oku toe
lahi ange mole pa'anga 'a e pule'anga he social problems ko e ava 'a e
ngaahi supermarket Sapate (ne toki fakangofua mai he ta'u eni 'e 6
'apee), pea 'alu ai pee 'olokaholika ki 'olunga.
'Oku mo'oni 'oku 'ikai fakamahino mai 'e he Tohitapu ia ha govt system
'oku tonu pe hala, ka 'oku endorse 'e he Tohitapu 'a e system ne tangi
ki ai e kakai, only in God's timing. Pea hangee kiate au ko e me'a ia
ke mahino - 'oku 'ikai kau e Tohitapu kiha fa'ahi fakapolitikale. Ka
ko e pangoo he 'oku hangee he tu'u he taimi ni 'oku hala hee pea toe
hala hee 'a e Siasi. Ko e haa e me'a 'oku kau ki ai e Siasi? na da
da .. nothing pe!
Ko e haa e palopalema 'oku fehangahangai mo e fanau?
Tokolahi 'iate kitautolu 'oku tau nofo 'o 'unaloto ki he faka'ofo'ofa
'o Tonga he kuohili. Pehe ange mai ke tau foki mu'a ki he
ma'uma'uluta, ki he nonga, ki he fiefia mo e melino 'o Tonga he
kuohili. Ne 'ikai lahi e ngaahi tekinolosia fakalakaa, ka ne nonga mo
fiemalie 'a e nofo 'a e Tonga! Ko e ngaahi faka'amu ia 'oku
vanavanaiki he loto 'o e tokolahi, tautefito ki he older generation.
Ko hono 'uhinga tefito 'i he'eku lau, he na'e malohi pea fefeka 'a e
ngaahi ha'i 'o e nofo famili. Family values were much stronger. Hangee
kiate au ne si'i e femou'ekina 'a e ngaahi tamai. Ne si'i e me'a kene
fakafemou'ekina'i e tamai. 'Aho ni kuo hanga 'e ngaahi invisible power
'o talamai kuo pau ke fakakakato ee mo ee. 'Oku reasonable pee kihe
ngaahi tamai 'e ni'ihi ke nau pehee mai - ka koe toe fefee ko e
fatongia kuo pau keu lele ai.
Masiva? (true poverty)
Ka 'ikai mahino e definition 'o e poverty, ko e kula 'aanoa e
talanoa'i e faingata'a'ia 'o e fanau to'utupu. Too often our
understanding of poverty focuses entirely on the material and ignores
poverty of relationships and identity. Poverty is not just about low
incomes just as homelessness is not simply about houselessness.
Ko e lau 'a e pepa research 'a e UNICEF, 2007 ko e fanau homau fonua
ni (UK) 'oku nau top he unhappiness. 'Uhinga lahi pee koe poor
network of relationships he ngaahi 'aatakai 'oku si'i tupu hake ai e
fanau. Ko e ako 'a e fanau 'i he tauhi vaha'aa mo e social interaction
'oku pehee 'e he kau ako ki he ma'ae ni 'oku kamata 'i 'api. Families
are where we grow up in relationships of vital importance.
Ko e ha e policy 'a e Pule'anga Fakatu'i 'o Tonga 'oku teuteu'i kene
fakalelei'i e sunami 'oku aake mei he to'utupu 'i Tonga? hei'ilo!
Ka ko e haa ko aa e fatongia 'o e Siasi, pea mo 'ene kau paipa
teolosia? 'ikai ko e teke 'ene ako ki he vocational training, mo e
formal education? he ko e founga ia 'e elevate ai e poverty? 'ikai ko
e fakasiosio kehe mei he'ene ngaahi ako he 'oku 'ikai ha pa'anga
fe'unga ia he budget!
How do make money for Tonga in Tonga!
mo'oni e fa'a lau tasilsili mei a crusader - toki hoko atu
Sam Pakofe
Koe talanoa 'ae Fakataulama, "mou tapui kimoutolu" or Kitautolu , 'amanaki kihe teu laka atu 'a Isilelei kihe Kauvai 'o Sioatani, pea lolotonga 'enau kei ihe kauvai 'e taha, pea lea ai 'a Siosiua kihe kakai, "ko 'apongipongi 'e fai mana 'a Sihova,," koia mou "tapui kimoutolu "..
'oku 'iai 'ae Fakatu'amelie/'amanaki lelei kihe 'apongipongi , 'oka tau "tapui" kitautolu , koe kakai 'oku nau nofo moe Fakatu'amelie koe kakai 'oku nau "nofo-moe-'amanaki-lelei ".. he koe 'amanaki lelei koia tene lava ke mata-tali 'ae hoko mai 'a Sihova.
Koe 'amanaki kihe laka atu kiha Fonua fo'ou moe kakai Fo'ou, kuo pau ketau teuteu,,, koe ha ka tau teuteu ai ?... koe 'uhi pe ke 'oua na'a tau "Ofo"[ 'ohovale] ihe 'etau tu'uta, ka 'okapau tetau teuteu pea heikai tetau ofo/'ohovale ka tetau Nonga pe , he ko Sihova 'oku tau Kau..
Koe ha 'ae "tapui"[purify], koe fakama'a pe Fakama'oni'oni'ii e mo'ui,,,koe "tapui" koe teuteu'ii e mo'ui ke taau moe teu 'oe laka atu,, 'oku 'ikai koe laka moe fatunga faingata'a, ka koe fakama'a atu e feliha'a kae laka moe me'a 'aonga..
Ko Sihova 'e faimana 'apongipongi, pea ka tau ka laka moe feliha'a pea 'oku 'ikai kainga ia moe faimana 'a Sihova.. kuo pau ketau fakaofiofi kihe me'a tetau Kainga ai moe Finangalo 'o Sihova, koe pau ketau "tapui" / fakatapui" kitautolu ke tau taau moe hiki fononga kihe fonua fo'ou..
Fakatauange ketau "teuteu kihe 2010, koe teu 'oe laka atu pe huu atu kiai 'ae kakai kuo nau "tapui 'enau mo'ui '...
koe fakatalanoa atu pe kihe teu 'oe laka atu ;;;;;; moe 'ofa lahi.
sami.
Daphne Taukolonga
Seni
'Oku 'ou mahu'inga'ia 'ihe fakatupu fakakaukau 'oku ke 'omai 'ihe tepile ni pea ifo 'a e filifili koe lahi 'a e ngaahi receipe.
Koe 'eku fakafehu'i ho'o fakamatala felave'i mo ha theology kihe saving, kou pehee 'e au koe budging skills 'oku ako'i 'ihe primary moe high school pea koe part 'o e natural theology?
Kaneongo ia, 'oku ou tui 'oku fepakipaki 'a e ngaahi theology felave'i moe fakakaukau ki'a pongipongi, pea matuaki mo'ui pe 'a e tokolahi ia kihe fo'i momeniti pe ko 'eni, kae pulia 'oku 'iai moe 'apongipongi, 'ikai ke kovi kete 'saving' kihe tokotaha kehe 'e hoko mai 'i hoto tu'a? famili pe ta'efamili.
daphne |
Jione Havea
Manini:
'Oku mo'oni 'oku 'ikai fakamahino mai 'e he Tohitapu ia ha govt system
'oku tonu pe hala, ka 'oku endorse 'e he Tohitapu 'a e system ne tangi
ki ai e kakai, only in God's timing. Pea hangee kiate au ko e me'a ia
ke mahino - 'oku 'ikai kau e Tohitapu kiha fa'ahi fakapolitikale. Ka
ko e pangoo he 'oku hangee he tu'u he taimi ni 'oku hala hee pea toe
hala hee 'a e Siasi. Ko e haa e me'a 'oku kau ki ai e Siasi? na da
da .. nothing pe!
seni taniela
'olunga ko e halanga ia 'oku fai ki ai e faka'amu? kapau te tau pehee
- 'ikai, ko e faka'amu pe ke tu'umalie, ka e tu'umalie fakafe'unga pe!
Ko e haa leva hono kehekehe 'o e nofo 'i Nomuka 'o 'alu ki 'uta mo
tahi faka'aho 'o fangota 'o kai, mo e taa'i e fo'i pulu he luo 'e 18
'o ma'u e 100miliona pea toi he lahi e ngaahi mistress?
Ko e haa koaa e me'a 'oku fai ki ai e vivili ki he ma'ungaue mei fe?
Ko e tupu e vivili ko eni mei fe? pea 'e fou 'o ngata mei fe?
seni taniela
'Oku ou pikimatee ki he attack 'o e "structural strangleholds", he
'oku hangee kiate au koe individuals exisit within he 'aatakai kuo
fo'u, pea 'oku 'i ai mo e fu'u ivi mo e fu'u mafai ta'ehaamai 'oku
hangee 'oku ne angina 'a e individuals. And I suspect we must learn
how to deal and manage that invisible power. Ko e mafi ko ia we cannot
deny it has a hold on people, the way they live the way they are. Be
it cultures, economic forces, or law of the land ... etc.
'Oku hangee kiate ko e konga ia 'o e ngaahi teke 'oku tau fai (ke
felave'i e siasi/tui & politiki), ko e 'ave 'a e ngaahi teolosia
faka'ofo'ofa ko eni 'oku fakamatala he Tasilisili mo malanga'i mai he
tu'unga 'i falelotu - 'ave kinautolu ke ne sivi'i e 'ulungaangaa
fakafonua (transforming influence), 'ave ke ne fakatonutonu h'o ngaue
he mala'e pisinisi, pea 'ave fo'i 'ilo tohitapu ko ia ki Falealea pe
'ofisi palemia. 'O 'ave fefee?
=============================================================
Malo tv.
Kou tui 'oku ta talanoa ki he me'a tatau 'i he founga kehekehe. Im 101 % ki he 'ave teolosia ki falealea, culture, ekonomika, lao etc.pea koe talanoa ki he ekonomika oku ou fakakau e ekonomika.
Sai ke tekolo'i fefe'i e strongholds...it's through transformed individuals...tukukehe kapau te tau 'oatu pee theological theories ke fakahoko 'e ha kau fakafofonga falealea ta'elotu...kae manatu'i eni 1) God's mode and mean for transformation of cultures and societies is/was always through individuals 2) it will take time to change structural strongholds, me'a nii 'e tatali ha'atau feinga ke transform e kainga 'o nomuka ke lava e ngaahi liliu fakapolitikale pe culture etc.??ke a'u etau teolosia ki falealea kuo pa ke 'iai e individual with our convictions ke ne fai e fakaa'uu. God loves nations but he uses individuals.
When you say you focus on attacking the strongholds, how do you go about it? For me, I will reach out, develop, and train individuals who can go to politics business, etc and do the "attacking" what ever is ungodly.
Kehe kiate au e issue e Manhattan Declaration mo e issue politiki 'i Tonga he taimi nii...Kapau 'e makape hake issue Manhattan Declaration 'i Tonga, 'oku te faka'amu ke tu'u fakataha e kau lotuu 'o hangee ko e Manhattan Declaration. Pea manatu'i 'oku mahu'inga 'etau fakafaikehekehe'i 'etau poupou/ta'epoupou ki he individual issues 'oku mamahi'i 'e he ngaahi paati fakapolitikalee, mo 'etau fa'ofua ha paati politikale pea malanga'i mai he tu'unga malangaa ke tau poupou ki ha paati eg. ko e temokalati vs fakatu'i 'i Tongaa. 'E ngali vale ka tafoki hake kau lotu 'o rally mei he tu'unga malangaa "tau pro monarchy pee tau prodemocracy" pea ko e taha hono 'uhingaa he 'oku faingofua ke va'inga'aki 'ehe kau politikale 'a e kau lotuu pea 'ikai ngata ai 'oku fihi e finangalo e 'Otuaa ki he ngaahi issue eg. temo vs fakatu'i. Manatu'i kehe 'aupito e issue ia 'a Tonga moe gay/abortion/religious rights...
Na'e fele kau taki Kalisitiane ne fakaafe'i ki he Manhattan Declaration ka na'e 'ikai ke nau tui ki he approach fakapolitikale ko iaa out of their biblical conviction. Me'a nii 'oku faka'Otua ke marginalize kinautolu as if the Gospel hangs whether or not one signs for a particular document. Me'a nii kapau teu poupou ki he pule'anga fakatu'i out of my own intellectual and biblical conviction then Im a bad Christian pea pehee pee mo ha taha Kalisitiane 'oku tui ki he liliu temokalatii?
Mou fanongo mai ki he health care reform 'oku makatu'unga he economic/political theories e ongo faha'ii. Ai e kau Kalisitiane 'oku nau poupou kia Obama mo e reform 'oku fakahoko...Majority e kau evangelical 'oku nau against pea 'oku poupou ki he republican party mo e political/econmic theories. lava lelei ke defend theologically e he ongo faha'i e health care reform. 'I he'en pehee, 'e ngalivale kau tafoki hake au 'o pehee 'oku hala eku faifekau he'ene poupou kia Obama neongo 'oku ou tui au ki he republican party...pea 'oku 'uhinga ki heni 'a e mahu'inga ke 'oua e 'oho e kau lotuu 'o reduce e kosipelii to a particular political party...tukuange pee ke tau'ataina e kakai e siasii kae'oua e uki fakasiasi e ngaahi issue he politiki 'oku fakalongolong pee ta'emahino ai e lau e Folofolaa.
Manatu'i 'oku hoko e corrupt he meimei kotoa e ngaahi fa'ahi politikalee, na'e kamata mai e prodemo ne hangee ia ko e paati 'a hevanii, kae iku mai ia hangee ia ha paati 'a Heli. Ne fa'ofua e kau lotu he repulican party, pea mo Bush, kae fele e ngaahi fehalaaki 'a Pusi mo e paati lepapulika 'i he'enau ngaahi tu'utu'uni fakapolitikale mo faka'ekonomika, pea 'oku tukuaki'i e Obama e Bush Administration partly ki he too e ekonomikaa. Pea ko e ngalivale atu e Kosipelii
Pea mahu'inga ke mateuteu e siasii to critique both or all parties when they corrupt. Ko e palopalema e pikitai e kau lotuu ha paati politiki ko e 'ikai toe lea e kau lotuu ki he'enau paatii 'o fai honau fatongia fakaNetanee. kae hanga mai e kau politiki 'o amohi e motu'a lotu ke mole hono masima mo hono kona, kae toe pee hono melie!!!Kuo pau ke mahino we are more loyal to God than to any particular political party. Kuo pau ke fakapapau'i 'oku 'ikai fasi'i fau e Kosipelii ki he ngaahi fo'i issue pee 'e ni'ihi..
We are in politics, but we are not of politics. We(those who are called/gifted in this area) should engage in business, but business should not own us. We are in the world, but we are not of the world. The story of creation, fall, redemption, and consumation should encourage us to avoid extremes--eg denouncing politics and wealth creation as irretrivably corrupt or embracing them as if they are synonymous with God's kingdom. Kuo pau ke tau participate he ongo 'elia ko 'ena ke fakahaa'i e creativity e 'Otua, fai hano e tokoni'i e nunu'a e hinga 'o e mamani, pea ke fai hano fakahoko e ngaue fakamo'ui 'a e 'Otua lolotonga 'etau 'amanaki ki hano fakakakato e palani faifakamo'ui 'a e 'Otuaa
Daphne Taukolonga
malo 'a e faofao, 'oku kei feinga'i ni ke ngungu 'a e ngaahi factors 'oku highlight mai 'ehe fakamatala ni.
daphne |
|
|
Daphne Taukolonga
| 'Oku mo'oni pe 'a e fakafehu'i ka na'e 'osi 'omai 'e Sisu 'a e tali kihe fehu'i ni 'ihe talanoa kihe tufa taleeniti. --- On Sat, 26/12/09, tv <ti.va...@gmail.com> wrote: |
|
Ben Mysterymann
Subject: Re: [tasilisili] Re: TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
Ko e ni'ihi ee 'o e ngaahi misi mo e ngaahi faka'amu 'oku 'asi 'i
'olunga ko e halanga ia 'oku fai ki ai e faka'amu? kapau te tau pehee
- 'ikai, ko e faka'amu pe ke tu'umalie, ka e tu'umalie fakafe'unga pe!
Ko e haa leva hono kehekehe 'o e nofo 'i Nomuka 'o 'alu ki 'uta mo
tahi faka'aho 'o fangota 'o kai, mo e taa'i e fo'i pulu he luo 'e 18
'o ma'u e 100miliona pea toi he lahi e ngaahi mistress
Ko e tupu e vivili ko eni mei fe? pea 'e fou 'o ngata mei fe?
======================================================
penisimani mone
Ko e teunga foki 'o homau motu'i 'apii.....'a e konaa.....'ouaaa.......p[ea ko em'a ia 'oku fa'a pango'ia ai 'a e ngaahi ako'anga ma'oni'oni he feohi mo e matu'a 'o e kaute masi'i fakapulia.....ko e taimi ko ee hono lau 'e he taputa ko e lokua pe hono ika moana......fakalau hono kau Rev..faufaua atu..fakalau hono kau toketa.....fakalau hono kau haa mo e haaa...pea 'oku fai e fiefia ai........to e pee eni ke tuku hifo e langi tu'o toluuuu...ko e anga pe fakananivi mo e fiefia........
---------
--
fakapulia
Ben Mysterymann
From: Jione Havea <jha...@gmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com kata ke
Sent: Sat, December 26, 2009 8:01:26 PM
Subject: Re: [tasilisili] Re: TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
Manini:
'Oku mo'oni 'oku 'ikai fakamahino mai 'e he Tohitapu ia ha govt system
'oku tonu pe hala, ka 'oku endorse 'e he Tohitapu 'a e system ne tangi
ki ai e kakai, only in God's timing. Pea hangee kiate au ko e me'a ia
ke mahino - 'oku 'ikai kau e Tohitapu kiha fa'ahi fakapolitikale. Ka
ko e pangoo he 'oku hangee he tu'u he taimi ni 'oku hala hee pea toe
hala hee 'a e Siasi. Ko e haa e me'a 'oku kau ki ai e Siasi? na da
da .. nothing pe!o
seni taniela
tv
> Ko e 'uhinga ia e fokotu'u atu ke develop ha business theology ke tokoni kia kinautolu 'oku nau ongo'i it's their gift, their calling, etc pehee ki hono setuata'i lelei e koloa e mamanii, moe founga ki hono tokoni'i e masivaa...tukukehe kapau 'oku tau pehee 'oku 'ikai ha masiva 'i Tonga.
> Ko e issue kehe meleuku 'a Tiger Wood, mo e pa'ulu 'a Wall Street, etc. pea mo honau ngaahi tupu'anga. Kehe 'aupito pee manumanuu, abuse power, moe taumu'a hala mo founga hala e fakatupu koloaa, pea mei he fakakaukau 'o e "creating wealth in a Godly way for Godly purposes."
----------
Seni, mahalo na'a ko hano toe teuteu'i pee ngaahi teolosia kuo tau
maheni ai! Ko e faitonutonu, ngaue malohi, fakapotopoto, fakafuofua e
fiema'u ... etc 'oku 'ikai mahino pee 'e toe fakateolosia'i
feefee'i. .
Ko e fokotu'u 'o e tepile ni ko e hangee 'oku vivili e fiema'u
faingamalie 'a e to'utupu 'i Tonga, pea hangee kiate au 'oku fokotu'u
mai 'a e formal training, vocational training ko e system ia ke ne
faka'ataa e fanau ke nau lava 'o ma'u ai ha ngaue, pea kiha kaha'u
lelei. 'Oku tautau ai pee mo e fehu'i pe ko e haa e fatongia 'o e
"Siasi" (kalisitiane), 'i he maama 'o e kumi kaha'u 'a e fanau.
Ka e hangee 'oku tau faluku kotoa mo e hakeaki'i 'o e masiva, feinga
ke fakasi'isi'i mo ta'ofi e poverty (in its various definitions). 'Oku
'asi hake ai pee he potalanoa e fetekeaki pe 'e lava nai 'o mahino mo
tali 'e he kau "lotu" (siasi) 'oku 'i ai hono fatongia fakapisinisi -
be it to create wealth, or distribute wealth evenly.
Mahalo na'a 'oku sai ke feinga ke fakamaau e talanoa ke 'oua 'e fu'u
mofele, pea hoko 'o tau vilovilo iku ninimo pea tau hangee ha kau
Aussie ... ( ... 'o tau taa henipeeki ...)
- Palopalema 'o e to'utupu, pea mo hono uho 'o e ngaahi palopalema
- Lave kihe ngaahi misi mo e ngaahi taumu'a 'oku fokotu'u 'e mamani ke
fai ki ai e vivili 'a e to'utupu. Pea mo e ola 'o e kaka 'a e ni'ihi
ki he tumutumu 'o e ngaahi misi ko ia.
- Ki'i paa hake ki he kau kalisitiane 'oku nau malava noa pee 'o
tanaki/fakatupu koloa lahi 'i he ngaahi mala'e kehekehe.
Ko e palopalema ne fokotu'u mai ko e 'ikai lahi 'a e ngaahi
faingamalie ki he tamaiki 'osi mai mei he ngaahi kolisi. Ko e haa e
fokotu'utu'u ki heni 'a e Pule'anga. Ko e haa e ngaue ki heni 'a e
Siasi?
Hangee kiate au 'oku fai 'ehe Pule'anga hono lelei taha 'aki hono
fakalahi pee 'a e options ki he technical & further education,
vocational training, adult re-training. 'A ia ko e fokasi 'oku 'i he
ako'i fakangaue mo tuteu'i fakatekinikale.
Ko e 'uhinga na'a ku 'ohake ai 'a Tiger & kau helo kehee, he ko e
intention 'o e formal education & vocational training ke successful e
tamasi'i/ta'ahine he ngaue pe 'i hono taleniti/mala'e. 'Oku fai ai e
partnerships kehekehe ki he ngaahi Uni 'i muli mo e link mo e ngaahi
fonua takitaha.
Ko e Siasi 'oku ne fai e me'a tatau. Tautefito 'o lahi taha 'ene fou
he'ene ngaahi ako. When it comes down to these type of works, 'oku
faingofua fau, pea 'e lava he ngaahi fotunga kehekehe 'o hangee ko e
tu'uaki 'o e Sioeli Nau Mission, pea mo e ngaahi projects kehekehe
pee. Kapau te mou fili au ki Falealea, pea toe sai ange kapau temou
loto fiemalie keu Prime Minister ... piece of cake a ngaue ia!
Ko e fehu'i 'oku ou fangatua mo ia pe 'oku tokolahi mo 'alu ke
tokolahi e hia mo e maumaulao fai 'e he to'utupu 'i Tonga, ko e haa
hono solova'anga! Fakangaue'i? mahalo pe! Ako'i? mahalo pe! 'Oku ou
tui ko e "siasi" 'oku si'i hili ai e 'amanaki (hope) 'a e to'utupu. Ko
e kalanga ni telia na'a to'o e faingamalie ko ia 'o hangee ko e ngaahi
fonua muli.
Daphne Taukolonga
Seni
'Oku ou fakamaloo atu 'ihe ngaahi talanoa maalie mo'oni kuo ke 'omai 'ihe tepile ni pea 'oku fakalotolahi 'aupito 'aupito.
'Oku lava 'o mahino mei ho'o fakamatala, 'e malava ke ngaaue ha fo'i system fo'ou (founga ngaaue), ka kuopau ke kamata meihe kalusefai 'a e fo'i tokotaha (some one has to start it!). 'Oku hoko leva ia koe levani 'oku totolo pea ko 'ene kamata meia 'Ofa 'a e founga fo'ou ko ia, he'ikai ke 'iai ha tangata tene lava ke ta'ofi 'ene totolo.
Koe to'utupu 'o Tonga 'oku nau need 'e kinautolu 'a e fa'ahinga leadership tene hanga 'o 'awaken' kinautolu pea fakalotolahi'i (empowerment) kenau ngaue'i 'a e nima 'a ua 'oku nau ma'u. 'Oku 'ikai ke fiema'u ke hifo mai 'a e pule'anga 'o kamata 'a e process ko 'eni, koe fiema'u ha fo'i tokotaha tene lava 'o 'demonstrate' kihe to'utupu that they don't have to work in an office in order to be somebody. 'Oku 'ikai kenau fiema'u (need) ha taha ke ha'u 'o tu'u mei mu'a 'o akonaki'i kinautolu, 'oku nau fiema'u ha taha 'e ha'u 'o nau fonongo fakataha, at least for a start.
daphne |
|
|
tv
"siasi" v pule'anga 'oku lahi ange 'a e "siasi". Pea koe attitude 'oku
kehekehe pee: siasi - 'ai pee he ko e ngaue kihe church: pule'anga -
sai pee he ko e pule'anga malohi!
It doesn't take a genius to figure out where the public power lies!
Kapau ko ia, pea ko e haa 'oku faingata'a ai ke hanga 'e he ngaahi
Siasi 'o tali, ko kinautolu 'oku 'i ai e hope 'a e si'i fanau tupu 'o
e fonua. Ko e haa 'oku ngalingali 'oku 'ai ai ke teketeke'i 'e he
Siasi 'ene ngaahi ako ke fai kotoa pee 'ehe Pule'anga? Ko e 'uhinga
fakapa'anga? not in Tonga, I suspect. Ka uki ha tanaki pa'anga faka-
fonua, he'ikai tatau ia mo ha uki ha misinale.
'I he ngaahi fonua muli, kuo holo lahi e kau ki he ngaahi Siasi
(formal members of established churches or churches in general). So,
policing (and making local govt & govt policies) rely on govt
elections. 'i hono 'ai 'e taha, ko e mafai ki he anga e nofo 'oku
fokotu'utu'u 'ehe ngaahi paati fkpolitikale.
'I he tafa'aki 'e taha, ko e mafai 'oku ne tataki e to'utupu ki he
ngaahi 'ulungaangaa 'oku nau fai 'oku 'i he Siasi. Why, he ko e
fa'unga fakasivilaise (civil community) tokolahi taha eni 'oku ne
taanaki 'a e Tonga.
Famili
ko 'etau ta'etokanga ki he family values 'i Tonga 'oku tupunga ai aake
'a e ngaahi palopalema socially he fonua.
Libertarian Denial: hangee kiate au ko e term eni 'oku ngaue'aki ki he
tuku pee kau paipa ke nau fa'iteliha pee kinautolu he'enau me'a 'oku
fai kau ai moe fanau ki he ngaahi fa'ee kehekehe. 'oku fakatokanga'i
nai 'a e committment hopping - hopo mei he one relationships to
another! koloa pee ke lava 'o tauhi mo totongi e me'a 'a e fanau 'oku
fiema'u, 'oku 'ikai fu'u fiema'u ha tamai ia. kohono pango he ko e
alasi pee fa'ahinga issue ko eni pea tala ia 'oku judgemental, 'oku
fiema'oni'oni ... etc. hangee kiate au 'oku tabuu e lea'i e kau paipa
'oku nau fanau tu'utamaki (hufanga he fakatapu). In practical terms,
alot of problems stem mei he broken homes & broken relationships. it's
proven 'i mamani lahi.
kapau 'e fai ha fakatotolo ki he maumaulao 'a e fanau to'utupu, it'ld
come down ki he'etau hangakehe mei he family values. ko e
responsibilities 'o hai, ke tuki mo nonofo eni?
Christian Realism: mahalo te ta toki fetaulaki heni Seni, he 'oku
hangee kiate au, ko e excuse 'oku ngaue'aki 'e he tokolahi - ko e
tu'utu'uni pe foki eni 'a e siasi; pea ni'ihi - it's a tongan thing!
'a ia ko e me'a 'oku hoko koe faai atu pe masiva mo e tukuhausia pea
tau tali 'a e fakakaukau - ko 'ene toki liliu pee system, pea follow
mai e positive behaviours. Ko e me'a eni 'oku ne faka'ai'ai e "my
rights" rather than "my responsibilites". Ko e me'a eni 'oku hangee
nai 'oku pihia ai e teolosia 'a e tokolahi - ko e anga pe ia 'eku
fakatonulea ki he folofola, pea 'ai pe koe, 'ai pe au! koloa pee ke
'oua te tau vaakovi. that's what happen everywhere today. But it leads
to moral dead-ends.
Kaikehe, 'oku toki a'u mai eni e potalanoa ki he me'a 'oku ke 'uhinga
ki ai - ha teolosia fkpisinisi within or by the church ke tokoni. And
for me, ke tokoni kihe "hope" 'a e to'utupu first and foremost, pea ko
e create wealth is a by-product 'o e ngaue ko ia! Pe 'oku make sense
pe 'ikai, ka 'oku faingata'a ke hanga kihe create wealth without moral
courage ke fakamalohi'i 'a e ngahi me'a mahu'inga. top ai ('i he'eku
tui fakapolitikale): family.
Daphne Taukolonga
Ko Tonga 'ihe vaha'a taimi nounou kuou toutou folau atu ki ai 'ihe ta'uni, 'oku lava 'o mahino lelei 'a e si'i fakahoko 'ehe Pule'anga honau lelei taha 'ihe tapa kotoa moe fekumi kiha faingamalie ma'ae fonua. 'Oku poupoui'i lahi 'ehe puleanga 'a e ngaue kuo kamata 'ehe Sioeli Nau Mission 'i Tonga pea tatau pe mo hono poupoui'i 'ehe Siasi neongo koe malimali moe fakalotolahi pee 'oku 'omai. 'Oku ou hanga 'o to'o mai pee 'ae sample ko ia 'o fakaata'i 'aki 'a e vaa 'o e pule'anga moe siasi mo kinautolu 'oku nau fai ha ngaaue ko hono 'elito koe 'ofa ma'ae fonua.
Na'e 'osi lea 'aki 'e Pilinisi Tupouto'a 'ihe konga kimu'a 'o e ta'u ni, he'ikai ke lava 'ehe pule'anga 'a e ngaahi ngaue lahi 'e lava ia 'ehe ngaahi kautaha kehee. Koe fakakaukau tatau pe 'oku hoko kihe siasi, 'oku fakangatangata pe si'ena ngaahi ngauee 'o tatau moe pule'anga.
Hange koe lau 'a T Vaikona, koe vocational education 'a e 'solution' kihe palopalema 'oe to'utu'u 'a Tonga. 'Oku 'iai 'a e ngaahi appropriate programs 'a e vocational education 'oku totonu ke fakahoko 'i Tonga. Ko 'ene 'alu ua 'a e 'train' 'o e fanau mo honau 'background' 'oku ohi 'aki kinautolu 'i falelotu mo 'api pea 'e malava kene 'make the difference', mo build up 'enau 'hope' 'o hange koe fakatalanoa 'ihe tepile ni.
daphne |
|
|
|
Daphne Taukolonga
Malie 'a e talanoa TV.
'Oku too 'a e fakamamafa kiha pa'anga ke fakahoko 'aki 'a e ngaue ma'ae to'utupu. Koe founga 'eni kuo fuoloa pe hono fakahoko mai 'e Tonga kae fakakulupu mo fakafonua ka 'oku tupulekina pe 'a e faingata'a'ia 'a e fanau.
Koe vocational education tene hanga 'o 'omai 'a e pa'anga ki Tonga pea mo fakangaue'i 'a e to'utupu. 'Oku malava ke tufi pe 'a e faingamalie 'i Tonga ka kuopau ke kamata 'iha feitu'u 'a hono keli ki 'olunga 'a e faingamalie 'oku tonumia 'i Tonga.
'Oku lava lelei pe 'a e fatongia 'oe Siasi moe Pule'anga koe toe 'eni 'a e kakai, someone has to start moving it from the people's side. 'Oku kau leva 'a e Sioeli Nau Mission, koe charity 'a Tonga ma'a Tonga 'ihe feinga ke kau fakataha atu moe ngaahi NGO's/Private Sector meihe tafa'aki 'a e kakai.
Mo'oni foki 'a e lau 'a Seni, 'e tokoni pe 'a e traditional politics moe structurial system ko 'eni 'oku too kiai 'a e fakamamafa 'a Tonga. ka koe solutions 'e ma'u 'i hano develop meihe Vocational Educaton . |
|
daphne
|
|
|
Ben Mysterymann
Subject: Re: [tasilisili] Re: TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
Ben Mysterymann
From: tv <ti.va...@gmail.com>
To: Tasilisili-he-ngaluope <tasil...@googlegroups.com>
Sent: Sun, December 27, 2009 10:12:13 AM
Subject: [tasilisili] Re: TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
1) Pe 'oku accurate 'eku fakamahalo: ko e volume 'o e work force 'a e
"siasi" v pule'anga 'oku lahi ange 'a e "siasi". Pea koe attitude 'ok
sai pee he ko e pule'anga
Sam Pakofe
From: Sam Pakofe <pak...@yahoo.com.au>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Sun, 27 December, 2009 11:25:56 AM
Subject: [tasilisili] Teuteu-e-laka atu kihe 2010
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili
Sam Pakofe
See what's on at the movies in your area. Find out now..
Sione 'Atupuha Koloti
sami vakai atu mo e lelue ko 'ena na'a tokoni.!!!koloti
Himi : 460, 502:1, 236:5
Veesi : Same 90:12. “Ako mai ke mau fakafuofua pehe homau ngaahi ‘aho kamau utu mai ha loto poto.”
Paaki ‘a Uesi : “K e pehe ho’o akonaki’I akimautolu ke mau lau homau ngahi ‘aho, koe’uhi ke mau fakatokanga’I homau loto ki he poto.”
Koheleti 3:9 ”Ko e ha ‘aonga kiate ia ‘o e fai ‘o e me’a kuo ne ngangau ai?
Kaveinga : KO E POTO ‘Aē ‘OKU NE LAU HONO ‘AHO
KA TONU ‘A E KUMI NOFO’ANGA PEA TONU LEVA ‘A E LAU ‘AHO (TAIMI)
TALATEU.
Ko e AHO ko e taha’I tapuaki ki ha’a tangata. Ko e mafoa ko ē ‘a e ata ‘o e pongipongi pea tau ‘inasi ‘I hono mo’ui ko e fungani mata’I koloa. He koho tau lea ia pea ko e lea ia ‘o e lotu ‘oku pehe, TUKU KE ‘ALU ‘A E ‘AHO ‘I HONO ‘ALUNGA, KATAU KUMUNI ‘A HONO KOLOA; ‘Oku ‘uhinga ia ‘oku kei tu’u ma’u aipe ‘a e la’ā pea fe-tafokifoki aipe ‘a e fo’I mamani ‘o fai pehe aipe hono ‘alunga ‘I he to’utangata mo e to’utangata. Pea ‘oku vilo aipe ‘a e mamani ‘o tu’o 365 mo 366 ki he la’ā ‘I he fo’I takai ‘e taha pea lau kuo kakato hotau ta’u pea ko e kei fema’uma’utaki hono ngaahi pou ‘a e ngaahi pou ‘oku ne puke ‘a ‘ene ‘alunga tonu ko hono fakamatala leva ko ‘ete kei ongo’I ‘oku kei ‘alunga tonu ‘a e ki’I havilivili ‘I hoto mu’a ihu (hange ko e fakatapu). Pea ko ki’I havilivili ko ia ‘oku out ala ko e LAU ‘AHO PE KO E FAKAFUOFUA ‘AHO. Pea ko Ia ’a e talaloto kuo fai ‘e Mosese ‘I he ‘ene lotu ko ‘eni. ‘O hange ko hotau veesi malanga …..
FAKAMA’OPO’OPO.
KUMI NOFO’ANGA POTO
‘Oku tonu ‘a e fakafuofua ‘aho pea tonu mo e utu ‘o ka tonu pe faipoto ‘a e kumi nofo’anga ‘a ha’a tangata. Na’e ‘I ai ‘a e lea tuku ‘a e tangata ko e Filosefa ko Siasomo Kasanova na’a ne pehe “NA’A KU MO’UI NI KO E FILOSEFA KA KUO U MATE NI KO E KALISITIANE.” Na’e ‘ikai ko e filosefa hono nofo’anga ko e KALISITIANE ko ia ‘o ‘ene tui ten e utu ai ‘a e loto poto.
Ko e me’a ia na’e kole ‘e Mosese pea ko hotau akonaki ia; ‘a ia ‘oku ne kamata’aki ‘I he veesi ko ‘eni AKO MAI. Pea ko e kamata ia ‘o e talaloto ko ‘eni ‘EIKI KO KO KOE HOMAU NOFO’ANGA ‘I HE TO’UTANGATA MO E TO’UTANGATA. Ko e kumi nofo’anga poto ia …..
Talakai Finau
takafi
ps. pehee 'e au 'oku ke kei 'i Kolovai...
Date: Mon, 28 Dec 2009 19:16:28 +1300
Subject: Re: [tasilisili] Teuteu-e-laka atu kihe 2010
From: sako...@gmail.com
To: tasil...@googlegroups.com
sami vakai atu mo e lelue ko 'ena na'a tokoni.!!!koloti
Himi : 460, 502:1, 236:5
Veesi : Same 90:12. "Ako mai ke mau fakafuofua pehe homau ngaahi 'aho kamau utu mai ha loto poto."
Paaki 'a Uesi : "K e pehe ho'o akonaki'I akimautolu ke mau lau homau ngahi 'aho, koe'uhi ke mau fakatokanga'I homau loto ki he poto."
Koheleti 3:9 "Ko e ha 'aonga kiate ia 'o e fai 'o e me'a kuo ne ngangau ai?
Kaveinga : KO E POTO 'AīŋŊ 'OKU NE LAU HONO 'AHO
KA TONU 'A E KUMI NOFO'ANGA PEA TONU LEVA 'A E LAU 'AHO (TAIMI)
TALATEU.
Ko e AHO ko e taha'I tapuaki ki ha'a tangata. Ko e mafoa ko īŋŊ 'a e ata 'o e pongipongi pea tau 'inasi 'I hono mo'ui ko e fungani mata'I koloa. He koho tau lea ia pea ko e lea ia 'o e lotu 'oku pehe, TUKU KE 'ALU 'A E 'AHO 'I HONO 'ALUNGA, KATAU KUMUNI 'A HONO KOLOA; 'Oku 'uhinga ia 'oku kei tu'u ma'u aipe 'a e la'īŋŊ pea fe-tafokifoki aipe 'a e fo'I mamani 'o fai pehe aipe hono 'alunga 'I he to'utangata mo e to'utangata. Pea 'oku vilo aipe 'a e mamani 'o tu'o 365 mo 366 ki he la'īŋŊ 'I he fo'I takai 'e taha pea lau kuo kakato hotau ta'u pea ko e kei fema'uma'utaki hono ngaahi pou 'a e ngaahi pou 'oku ne puke 'a 'ene 'alunga tonu ko hono fakamatala leva ko 'ete kei ongo'I 'oku kei 'alunga tonu 'a e ki'I havilivili 'I hoto mu'a ihu (hange ko e fakatapu). Pea ko ki'I havilivili ko ia 'oku out ala ko e LAU 'AHO PE KO E FAKAFUOFUA 'AHO. Pea ko Ia 'a e talaloto kuo fai 'e Mosese 'I he 'ene lotu ko 'eni. 'O hange ko hotau veesi malanga ...
FAKAMA'OPO'OPO.
KUMI NOFO'ANGA POTO
'Oku tonu 'a e fakafuofua 'aho pea tonu mo e utu 'o ka tonu pe faipoto 'a e kumi nofo'anga 'a ha'a tangata. Na'e 'I ai 'a e lea tuku 'a e tangata ko e Filosefa ko Siasomo Kasanova na'a ne pehe "NA'A KU MO'UI NI KO E FILOSEFA KA KUO U MATE NI KO E KALISITIANE." Na'e 'ikai ko e filosefa hono nofo'anga ko e KALISITIANE ko ia 'o 'ene tui ten e utu ai 'a e loto poto.
Ko e me'a ia na'e kole 'e Mosese pea ko hotau akonaki ia; 'a ia 'oku ne kamata'aki 'I he veesi ko 'eni AKO MAI. Pea ko e kamata ia 'o e talaloto ko 'eni 'EIKI KO KO KOE HOMAU NOFO'ANGA 'I HE TO'UTANGATA MO E TO'UTANGATA. Ko e kumi nofo'anga poto ia ...
--
'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope"
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili
Daphne Taukolonga
Misiteli mo Seni
Koe taha foki 'a e 'uhinga 'oku si'i faingata'a'ia ai 'a e fanau to'utupu koe me'a koe taa mali 'oku fakalilifu atu. Koe fu'u kau malanga tokolahi koe lotu pe moe taamali. 'Oku mo pehee 'e sio 'a e fanau 'i 'api 'ihe taa pehe'i 'a 'enau ngaahi fa'ee 'e kei lelei 'enau fakakaukau? Koe fa'ahinga tokolahi 'oku uesia ai pe si'enau fakakaukau 'anautolu pea hoani atu moe ngaahi palopalema kehekehe fakasosaieti pea 'iku ai 'a e ni'ihi 'o kaiha'a mo maumau lao 'i Tonga. Ko muli ni foki ko 'ene maahino mai pe na'e taamali ha taha 'oku falealea pe koha taha ngaaue fakapule'anga, koe vave atu hono fekau ke fakafisi 'a e tokotaha ko ia. Koe taha ia 'o e ngaahi founga ke ta'ofi ai 'a e palopalema ko ia he 'oku ne uesia 'a e to'utupu, indirect and directly.
Koe 'uhinga ia 'oku lelei ai 'a e vocational education he 'oku huumai leva ha kau community workers 'e ako'i 'ihe vocational education 'o tokoni ki hono 'heal' faka'imosinolo 'a kinautolu 'oku uesia 'i 'api 'ihe fo'i angahala ko ia koe taamali moe physical & emotional abuse.
'Iai foki 'a e fanau kuo nau matu'aki fakatoupiikoi 'ihe ngaaue, hange koe 'alu ki 'uta moe ngaahi ngaue pehee ka kuo uesia foki si'enau fakakaukau 'ihe feke'ike'i 'a 'api. Koe pehee ai kenau poto 'ihe budget 'o hange koe lau 'a Seni, koe matua mai 'a e kalasi pehee ki muli ni koe tuai pe kenau 'ilo 'a e hala kihe fale gamble.
daphne
|
Bill Haunga
From: Talakai Finau <talaka...@hotmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Sun, 27 December, 2009 9:22:09
Subject: RE: [tasilisili] Re: TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
seni taniela
Kapau ko ia, pea ko e haa 'oku faingata'a ai ke hanga 'e he ngaahi
Siasi 'o tali, ko kinautolu 'oku 'i ai e hope 'a e si'i fanau tupu 'o
e fonua. Ko e haa 'oku ngalingali 'oku 'ai ai ke teketeke'i 'e he
Siasi 'ene ngaahi ako ke fai kotoa pee 'ehe Pule'anga? Ko e 'uhinga
fakapa'anga? not in Tonga, I suspect. Ka uki ha tanaki pa'anga faka-
fonua, he'ikai tatau ia mo ha uki ha misinale.
Sione 'Atupuha Koloti
tkf ko e lelue 'ena kapau 'e tafu'aki ha haka!!! Ko e tiuta lahi malolo ia na'e 'i Kolovai ko si'ete tamai fakalaumalie(Rev. Siosifa Koloti Ma'u).
uiui atu pe tau kau tama na'a toe tau mai ha lelue model 2010...pe ko e fuufuu he ko ha li misinale.....ko ia Bill!!!hahahahahahaha!
'ofa mo e lotu
Roti
Veesi Malanga : Malakai 3:6.
Himi : 409 :4
“He ko Sihova au, ‘oku ‘ikai te u Liliu: Ko hono ‘uhinga ia ‘o e ‘ikai te mou ‘Auha (si’I hako ‘o Sekope).”
Kaveinga : KO E ‘OTUA ‘OKU TA’ELILIU /pe TU’UMA’U.
TALATEU.
Ko e kamata’anga ‘o Tohitapu ‘I he tohi ‘o e Fakatupu (Senesi) ‘oku kamata’aki ‘a e talanoa ia ki he lau kainga mai ‘a e ‘Otua ki he tangata. Pea ko e lau kainga ko ia ko hono uho ‘o’ona ko e ‘OFA. Ko e talanoa ki he tupu’anga ‘o e tangata ko e OFA ‘a e ‘Otua.‘Oku tatau mo e kamata ‘a e kosipeli ‘a Matiu ko e fakahohoko ‘o e kainga mo e tukufakaholo ‘o e hoko ‘a e ‘OFA ‘A E ‘OTUA ‘o kakano ‘ia Sisu.
Ko e faka’osinga ‘o e Tohitapu ‘oku talanoa leva ia ki he TU’UMA’U pe TA’ELILIU ‘a e ‘OTUA. Ko e tohi Fakaha ‘oku lea ia ki he ‘Otua ko ‘ALIFA MO ‘OMEKA. Ko ‘Oku’iai mo Na’e’iai mo Kaha’u. Ko e a’usia faka-Kalisitiane ‘I he halafononga ‘o e lotu mo e siasi ke fakamanatu ma’u pe. He meia Senesi kia Malakai pea mei a Matiu kia Fakaha ko hono talanoa pe fakakoloa ko e kei ‘Otua pe ‘a e ‘Otua te’eki ke liua ‘e ha me’a.
Pea ko Malakai ko ‘ene malanga’a’ana ‘a ‘eni hotau veesi malanga. “He ko Sihova au, ‘oku ‘ikai te u Liliu: Ko hono ‘uhinga ia ‘o e ‘ikai te mou ‘Auha (si’I hako ‘o Sekope).”
Kaveinga : KO E ‘OTUA ‘OKU TA’ELILIU .
FAKAMA’OPO’OPO.
‘OTUA ‘OKU TA’ELILIU.
Kapau ‘e ‘auha ‘a e palanite ko mamani (‘o hange ko e pau’u ‘oku tau fanongo ai), ‘Oku liliu ai ‘a e ‘Otua? Molekamama’o. Kapau ‘e liliu ‘a e fa’unga pule hotau pule’anga, ‘oku liliu ai ‘a e ‘Otua ? Ko hotau tala ia KO KO AU KOAU AIPE.
Mo’oni ‘a e lau ‘a Molitoni, KA PULE MAI KEU TUENIA FAKA’AUSINO KE PEKIA, ka to’o ‘eku ‘amanaki mole ‘a e me’a neu fie fai teu ‘ahi’ahi p eke talia ke fai ‘a e finangalo ‘o Ta’eliliu ‘a Sisu kuo ne hu kitu’a mei he ‘auha (Papilone, Fonualoto)ki he ta’e ‘auha (mo’ui ta’engata) ko ia ‘a e polopolo ki he fa’ahinga kuo mohe.
TAUANGE KE FAKA’OSI HOTAU TA’U 2006 MO E ‘OTUA TA’ELILIU pea tau kamata ‘aki ‘a e 2007 mo e ‘OFA ‘A E ‘OTUA.
Ko Sisu ‘a e ‘Ofa ‘a e ‘Otua pea ko ia hotau pasova ‘o tau hao ai mei he ‘auha mo e fakamaau ‘oku tu’unuku mai.
‘EMENI
fakamalo atu Faifekau,
takafi
ps. pehee 'e au 'oku ke kei 'i Kolovai...
Date: Mon, 28 Dec 2009 19:16:28 +1300
Subject: Re: [tasilisili] Teuteu-e-laka atu kihe 2010
From: sako...@gmail.com
To: tasil...@googlegroups.com
sami vakai atu mo e lelue ko 'ena na'a tokoni.!!!koloti
Himi : 460, 502:1, 236:5
Veesi : Same 90:12. "Ako mai ke mau fakafuofua pehe homau ngaahi 'aho kamau utu mai ha loto poto."
Paaki 'a Uesi : "K e pehe ho'o akonaki'I akimautolu ke mau lau homau ngahi 'aho, koe'uhi ke mau fakatokanga'I homau loto ki he poto."
Koheleti 3:9 "Ko e ha 'aonga kiate ia 'o e fai 'o e me'a kuo ne ngangau ai?
Kaveinga : KO E POTO 'Aē 'OKU NE LAU HONO 'AHO
KA TONU 'A E KUMI NOFO'ANGA PEA TONU LEVA 'A E LAU 'AHO (TAIMI)
TALATEU.
Ko e AHO ko e taha'I tapuaki ki ha'a tangata. Ko e mafoa ko ē 'a e ata 'o e pongipongi pea tau 'inasi 'I hono mo'ui ko e fungani mata'I koloa. He koho tau lea ia pea ko e lea ia 'o e lotu 'oku pehe, TUKU KE 'ALU 'A E 'AHO 'I HONO 'ALUNGA, KATAU KUMUNI 'A HONO KOLOA; 'Oku 'uhinga ia 'oku kei tu'u ma'u aipe 'a e la'ā pea fe-tafokifoki aipe 'a e fo'I mamani 'o fai pehe aipe hono 'alunga 'I he to'utangata mo e to'utangata. Pea 'oku vilo aipe 'a e mamani 'o tu'o 365 mo 366 ki he la'ā 'I he fo'I takai 'e taha pea lau kuo kakato hotau ta'u pea ko e kei fema'uma'utaki hono ngaahi pou 'a e ngaahi pou 'oku ne puke 'a 'ene 'alunga tonu ko hono fakamatala leva ko 'ete kei ongo'I 'oku kei 'alunga tonu 'a e ki'I havilivili 'I hoto mu'a ihu (hange ko e fakatapu). Pea ko ki'I havilivili ko ia 'oku out ala ko e LAU 'AHO PE KO E FAKAFUOFUA 'AHO. Pea ko Ia 'a e talaloto kuo fai 'e Mosese 'I he 'ene lotu ko 'eni. 'O hange ko hotau veesi malanga ...
FAKAMA'OPO'OPO.
KUMI NOFO'ANGA POTO
'Oku tonu 'a e fakafuofua 'aho pea tonu mo e utu 'o ka tonu pe faipoto 'a e kumi nofo'anga 'a ha'a tangata. Na'e 'I ai 'a e lea tuku 'a e tangata ko e Filosefa ko Siasomo Kasanova na'a ne pehe "NA'A KU MO'UI NI KO E FILOSEFA KA KUO U MATE NI KO E KALISITIANE." Na'e 'ikai ko e filosefa hono nofo'anga ko e KALISITIANE ko ia 'o 'ene tui ten e utu ai 'a e loto poto.
Ko e me'a ia na'e kole 'e Mosese pea ko hotau akonaki ia; 'a ia 'oku ne kamata'aki 'I he veesi ko 'eni AKO MAI. Pea ko e kamata ia 'o e talaloto ko 'eni 'EIKI KO KO KOE HOMAU NOFO'ANGA 'I HE TO'UTANGATA MO E TO'UTANGATA. Ko e kumi nofo'anga poto ia ...
--
'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope"
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili
Hotmail: Trusted email with powerful SPAM protection. Sign up now.
Daphne Taukolonga
Malie 'a e talanoa ongo tangata.
Ko Sene ni talu meihe kamata'anga 'o e ta'uni mo hono tukumai 'ehe ngaahi polokalama letioo hotau community 'a e miniti 'e 15 koe konga 'enau polokalama ke fakahoko 'ehe Sioeli Nau Mission, pea 'oku 'iloa kotoa koe polokalama ako. 'Oku lele 'ihe po Tusite, Puleluu, Tu'apulelu pea toki kamata meihe uike kuo 'osi koe polokalama 'e taha 'oku lele 'ihe pongipongi Monite kihe Falaite, pea koe ngaahi polokalama letio 'ae ngaahi kulupu kehekehe.
'Oku hanga leva 'ehe Sioeli Nau Mission 'o 'define' 'a e poverty pe masiva 'o fakatatau kihe 'ene ngaahi experiences 'i hotau kakai Tonga 'i Sene ni, 'o base pe fakatefito 'ihe ngaahi information pe fakamatala meihe kakai Tonga kuo 'ova hake 'ihe toko 300 'a e ngaahi hingoa kehekehe kuo nau 'osi fetu'utaki mai felave'i moe ngaahi fiema'u fakaako moe ngaahi palopalema 'oku ne hanga 'o uesia 'a e mo'ui 'a e Tonga 'i muli ni, 'ihe ta'uni 'ata'ataa pee
Koe poverty pe masiva 'oku tupu meihe si'isi'i 'ae 'ilo 'a e kakai kihe ngaahi fakamatala felave'i moe mainstream services, 'o kau atu ai moe 'ikai kenau lava 'o 'ilo, pe 'ataa kihe ngaahi services.
Ko hono to'o mai 'a e definition ko ia 'o e poverty 'o faka'ata'i 'aki 'a Tonga moe ngaahi palopalema 'oku mo'ua ai 'a e to'utupu pea 'e faingofua ange hono fa'ufa'u mei ai ha ngaahi strategies pe founga 'e malava ke tokoni'i 'aki kinautolu.
'Oku malava ke mahino lelei ia 'i muli ni, neongo ha highly qualified ha taha 'iha fa'ahinga mala'e ako pe ngaaue'anga, ka kuopau pe ke toe foki 'a e tokotaha ko ia 'o ngaaue fakataha moe kakai 'ihe frontline ke malava ke fakafuofua'i ai 'a e ngaahi tokoni tene lava ke fakahoko kihe kakai 'okapau ko 'ene kaveinga ia ke ngaue 'aki hono poto mo 'ene 'ilo.
Kuo 'osi lava 'a e fatongia 'o e ngaahi siasi ko hono teuteui'i 'enau kau faifekau, mo 'enau kau ngaue pea nau maatuku mai 'o malanga'i 'a e kosipeli. 'Osi lava moe fatongia 'o e pule'anga ko 'enau kumi 'ihe taimi kotoa ha ngaahi faingamalie ma'ae fonua. Fakatatau kihe fakamatala kuoke 'omai 'e TV mo Seni 'oku hangee ia 'oku 'iai ha 'cap' 'ihe mission 'a e Siasi moe mission 'a e pule'anga 'i Tonga.
Koe fehu'i, 'e anga fefe?, pe koe haa 'a e hingoa 'o e hala fakakavakava, pea 'e ma'u mei fee 'a e hala fakakavakava ke fakahokoo 'aki 'a e pule'anga kihe kakai, moe siasi kihe pule'anga, 'or vise versa? Fiema'u foki ke fakataha?
Talu mei tuai moe operate pe 'a e Siasi 'ihe process 'o e learning (ako), 'ikai ke toe kehekehe moe pule'anga. Ko hono fakalea 'e taha ke mahino ange, 'oku hanga pe 'ehe ngaahi palopalema 'o e siasi moe pule'anga 'ihe taimi kotoa 'o 'oange 'a e ngaahi founga ke fakalelei'i 'aki 'a e ngaahi palopalema 'oku na fetaulaki mo ia, in accordance kihe 'ena own space and time. 'Oku 'iloa 'i he mala'e 'o e ako (Education) natural pe untouchable process ko ia, koe 'on-going longlife learning'
'Oku pulia 'a e halafakakavakava (bridge) tene hanga 'o fakafehokotaki 'a Tonga meihe Pule'anga moe Siasi kihe International Community (mamani).
Na'e lelei pe 'a Tonga ia 'ihe kuohili, ka kuo 'ova hake 'ihe 80 miliona 'ihe kuata kotoa 'a e mahu'inga 'o e koloa meihe International Community 'oku ngaue 'aki 'ehe kakai 'o e fonua. 'Oku fiema'u ke tau faitotonu 'o totongi 'pay back' 'a e ngaahi koloa ko ia kuo 'omai 'e Tonga mei tu'apule'anga 'o ngaaue 'aki.
'Oku fiema'u ha 'bridge' pe hala fakakavakava ke 'ave 'aki kitautolu mei Tonga ki tu'apule'anga neongo 'etau kei nofo pe 'i Tonga koe 'uhinga ke lava ketau ngaue'i 'a e pa'anga ke totongi fakafoki 'aki 'a e ngaahi koloa 'oku ngaue 'aki 'e hotau fanga tokoua, fakatuonga'ane, mo hotau ngaahi famili 'i Tonga . 'Oku fiema'u ke luelue atu 'a Tu'apule'anga mo luelue mai ki Tonga 'ihe hala fakakavakava ko ia, pea ko hotau fatongia leva kitautolu ko 'eni 'oku 'ofa 'i Tonga ketau tokoni atu kihe Siasi moe Pule'anga hono fa'u 'a e hala fakakavakava. Neongo 'oku tau 'ilo'i 'a e founga hono fa'u 'a e hala fakakavakava (bridge) ka kuopau ketau toe hanga 'o fakamafola pe faka'ilo 'a e kakai 'o Tonga kihe ngaahi founga ko ia tetau langa 'aki 'a e hala fakakavakava. Kuopau ketau fakakau mai 'a Tonga kotoa, he koe ala 'a e fonua 'aki 'enau tui mo 'enau loto'aki ke ngaaue fakataha moe kinautolu tenau 'ave 'a Tonga ke
fe'alu'aki mo mamani (international community) pea koe taimi pe ia 'e kamata ke tafee mai 'a e ngaahi matavai kuo tonumia na'e keli 'e 'Epalahame mo 'Aisake pea faka'osi 'e Sisu 'ihe Kolosi ma'ae kalisitiane kotoa 'oku tui kihe taumama'o atu 'a e 'Otua.
Koe me'a ngaaue effective taha 'i hano langa 'a e hala fakakavakava mei Tonga ki Tu'apule'anga koe ako (learning) pea koe taimi 'eni 'oku huumai ai 'a e Vocational Education. 'Oku malava ke ako'i 'a e tui 'Otua moe mo'ui fakapotopoto moe mo'ui fifili 'ihe vocational education. 'Oku malava ke hanga 'ehe Vocational Education 'o fakaaaki 'a e loto 'o e tangata kene 'uluaki 'ilo'i hono mahu'inga pea mo hono 'potential' pea hanga 'ehe ngaahi quality ko ia 'o 'enlighten' 'a e tangata 'oku develop 'ehe vocational education kene hanga 'o kumi hakili 'a e ngaahi koloa fakatupu 'e malava ke 'omai 'e he 'ene 'ilo fakangaaue. 'E fiu hono fifili'i 'e mamani pe na'e anga fefe 'a e kake ki 'olunga ha ki'i fonua na'e taku 'oku 'ikai ke 'iai ha'ane natural resources 'ihe lau 'a e kau poto fakapisinisi 'o maamani.
'Oku lolotonga sai pe 'a Tonga ia, ka 'oku mahu'inga ke fakamamafa'i 'a e nofo 'a kainga, he koe matavai ia tene hanga 'o 'omai 'a e kakai 'o Tonga kenau ngaaue fakataha 'i hono langa 'a e hala fakakavakava na'e 'osi hake ange pe moe lotu ki Tonga. Koe founga ia tetau lava ai 'o luelue atu ki Tu'apule'anga 'o taki mai kinautolu kenau huumai ki Tonga 'o fakatupu koloa ai, hehehehe.
lepa atu heee kae fai ha pelekifasi. |
|
|
|
|
Sam Pakofe
From: Sione 'Atupuha Koloti <sako...@gmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Mon, 28 December, 2009 5:16:28 PM
Subject: Re: [tasilisili] Teuteu-e-laka atu kihe 2010
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili
sfaupula
tv
Ko e palopalema 'o e create wealth 'i he'eku tui fakaha'apai
- Kapau Seni & Daphne te mo toe lava atu ki Tonga pea mo lele atu ki
he Small Industries 'i Ma'ufanga. Ne langa eni ko e feinga ke develop
locally 'a e ngahai ngaue'anga iiki ... etc. 'Oku kei lele pee mo
mo'ui e fu'u konga 'apii ia mo e ngaahi fale ngaue ka 'oku meimei ko e
ngaahi fu'u fale 'oku ngaue'aki ko e warehouse (tuku'anga koloa 'a e
ngaahi pisinisi imports pee!)
Vakai ki he Nobel Prize Winner 'o e 2006, ko e tangata Bangladesh
(Muhammad Yunus), na'a ne kamata 'a e micro-credit/micro-lending pea
koe plokalama ko ia neu sio hifo 'oku ofe'i ki Tonga he ngaahi mahina
mai koee(mei he Polokalama Filipaine 'apee 'a e Asian Development
Bank). Ko e polokalama an (economic inovation) 'oku copy ki he ngaahi
third world countries 'i Asia & Africa pea ko e 'uhinga ia 'ene ma'u e
Nobel Prize 'o e 2006!
This programme will not work in Tonga! 'Uluaki pee he 'oku fu'u
si'isi'i 'a Tonga ('oku hangee kiate au ko e 'uhinga ia 'a Sfaupula).
Ne anga fefee ha lava 'e Tonga 'o export ha fa'ahinga product
(physical products) ke compete mo e ngaahi fonua Asia & Africa. 'Oku
faufaua ange productivity (economies of scale) 'a Siana, Pakistan,
India ... ('a ia Daphne ko e labour & materials 'oku ma'ama'a fau ange
he ngaahi fonua ko ia, pea koe logictical costs 'oku fiema'u e volume
of production ke hangee ha neveneve ka e sai e margin).
Ko e koto kulanoa e talanoa export 'a Tonga, unless we develop
technologies & services (tourism), and even those 'oku tau compete
tautolu mo Fisi & Hawaii, Rarotonga .. etc, pea mo e ngaahi fonua 'oku
nau ki'i sai ange mo 'osi ki'i toomu'a atu he ngaahi industries ko ia.
Kapau ko 'etau talanoa self-sustain pee mo feinga'i e ngaahi kavenga
faka'aho ke lava, tau hoko atu. Ka ko e me'a ki he ngaahi vivili ki he
'uuni me'a fakapisinisi, vocational training, mo e create wealth ...
etc, 'oku ou kei tui ko e Siasi is our main export only kapau 'e ue'i
'etau teolosia ke lelei 'etau faka'utumauku he lotu pea 'oku ou
confident 'i he kosipeli te ne langa 'a Tonga.
Taimi ni koe best export 'a Tonga e kakai. Alot of them are sports
people. Ka 'o kapau 'e fai 'e ha taha ha ki'i fakatotolo (proper
research) kihe tukunga 'o e export ko eni 'a Tonga ki Tu'apule'anga 'e
interesting 'a e results of the standard of living in comparison ki he
kakai 'oku nau 'i Tonga pe!
Pea ko e talu eni mei he 2004 mo e fakaene 'a e motu'a ni ki Tonga ko
e fie 'alu koaa 'o fai ha ngaue 'aonga. 'Oku ou kei nofo ni ko 'eku
ilifia na'a toe fakakavenga ange 'eku 'alu ki Tonga koe fie 'aonga, pe
'oku sai ange 'eku liilii taula holo pee 'i muli. Mo'oni 'a Hunuhunu
ia, ko e Falealea koe na da da mo ia. Hala ke lava ha fo'i me'a ia 'e
taha ai, ko e vahe pee mo e fakapaipa. Seni, mahalo 'oku sai ke ta afe
kemipeini Palesiteni Siasi. 'E 'aonga ange ia!
I wish ko e liliu fakapolitikale ko e fakama'u hifo e ngaahi me'a
motu'a pee ne tau piki ai, tautefito ki he malu'i 'etau motu'i lotu
(remembering e talanoa ki he keli lolo ...etc). Faka'anaua 'a 'Elanoa,
mo e talaloto 'a Fakapulia ki ha kakai 'oku 'osi proven with spiritual
authority. Ko fee kinautolu? Tuku atu e vokasio, mo e ngaahi fu'u poto
faka'ekatemika ki ha mataatahi kenau fakamokomoko ai 'o tali pee, he
ko Tonga ia 'e folo 'e mamani lahi ka feinga ke compete mo nautolu he
ako, mo e fakapisinisi. Vakai ki he 'ekonomika 'o NZ & Aussie compare
ki he 'ekonomika 'o UK (ki'i fonua valevale), & Japan (ki'i fonua
kitikiti).
... ueh .. kuo fu'u loloa. kovi ia hono 'ikai vahe mai ha malanga
faka'osita'u, te mou hanganoa he fakaha'ele ta'uu kau nafu e tasilisili
Daphne Taukolonga
Koe liliu (change) kuopau ke kamata meihe ako (learning).
T Vaikona, koe 'uhinga 'oku tu'u 'ata'ataa ai 'a e small industries 'o hangee ko ho'o fakamatala koe si'isi'i 'a e 'ilo faka-vocational education. Ko hono ua, kuopau ke toe re-structure 'a e curriculum 'oe ako 'a Tonga ke 'gear up' 'a e 'attitude' pe 'ulungaanga 'o e to'utupu kihe fa'ahinga 'ulungaanga pe fakakaukau (mentality) fifili tene hanga 'o teke'i 'aki 'a e 'atamaii ke faka'aonga'i moe sino ki hono lelei taha 'e ala lava.
Koe ki'i vahevahe 'eni, na'e faka'eke'eke 'ehe Sioeli Nau Misson 'ae Australian High Commission 'ihe ta'u ni, pe koe haa 'oku 'ikai ai ke 'iai ha scholarship 'ihe mala'e ako vocational education 'e haa 'ihe statistics 'i 'Aositelelia ni mei Tonga. Koe tali na'e 'omai 'ehe AHC, 'oku 'ave 'a e ngaahi scholarship 'ihe mala'e ako faka-vocational education ki Fisi, Solomone, Ha'amoa etc., 'o fakatatau kihe fa'ahinga ako 'oku fiema'u ke ako'i. Na'e 'confront' fakaanga'i leva 'ehe Sioeli Nau Mission 'a e AHC 'o pehee ni.
''E anga fefee ke fakalakalaka 'a Tonga kimu'a pea 'e lava fefee ke 'iai ha'ane fa'ahinga koloa fakatupu 'aki 'ae 'ilo fakavokasinale 'okapau 'oku nau oo 'o ako mei Fisi mo Ha'amoa mo Solomone? 'Ihe lolotonga 'a e masiva tatau 'a Tonga moe ngaahi fonua ko ia pea nau ooatu kinautolu 'o ako 'a e haa? He'e 'iai ha fonua tene ako'i ha fa'ahinga kakai kenau lelei ange kinautolu 'i honau fonua 'i ha'anau foki?
Taukolonga |
|
|
|
Daphne Taukolonga
'Oku 'iai foki 'a e mo'oni 'a kinautolu 'oku fakaikai'i pe 'ikai taukapo'i 'a e vocational education 'okapau 'oku 'ikai kenau mahino'i pe koe haa 'a e fa'ahinga system faka-ako ko ia. 'Oku tau manatu'i koaa 'oku toki 'catch up' 'a Tonga ki Nu'usila mo 'Amelika etc. 'ihe ta'u 'e 20 kihe 30?
He'ikai lava ha 'alu ki 'olunga, kuopau ketau 'uluaki foki kihe basics, pea 'oku malava ke ako kotoa ia 'ihe vocational education.
Na'e 'iai 'a e lave kimu'a atu 'a Seni kihe fa'ahinga 'oku 'gamble' 'oku ne 'uesia 'enau mo'ui fakafo'ituitui pea kanoni'aki 'ene uesia 'a e mo'ui fakafaamili. Kapau na'e huumai 'a e vocational education 'ihe lolotonga 'a e kei high schools 'a e fa'ahinga ko ia, 'e 'awaken' kinautolu kihe fakatu'utaamaki 'o e gambling moe taimi 'oku kamata kene uesia 'a e mo'ui.
Koe 'uhinga ia 'oku lele ai 'a China ki 'olunga 'ihe manufacturing ko hono ako'i honau kakai 'ihe 'ilo fakangaaue kehekehe (vocational education). 'Oku te'eki ke lava 'eni ia 'i Tonga.
Taukolonga |
|
Daphne Taukolonga
'Oku 'ikai koe lahi ange pe 'a 'Aositelelia pe Nu'usila pea totonu ke hoko ia koe excuses kiate kitautolu ketau fakakaukau he'ikai ke lava ke 'iai ha'atau export.
Koe ako koe export fika fa ia 'a 'Aositeleelia ni pea 'oku lau piliona 'ihe ta'u kotoa 'a e revenue mei ai. Koe fehu'i, koe haa 'oku 'ikai ke hoko ai 'a e ako koe 'export' 'a Tonga?
'Oku mou sio ange kuo mei toko 200 'a e fa'ahinga na'e sivi 'ihe International - IELTS 'i Tonga 'ihe ta'u ni kotoa, koe tokotaha kotoa 'oku hao 'a 'ene pa'anga 'o 'ikai toe si'i hifo 'ihe uaafe tupu 'i hono fakahoko 'a e ako Engish moe sivi 'i Tonga. Fefe kapau na'e 'ikai ke 'oatu 'ehe Sioeli Nau Mission ki Tonga pea 'ikai ke lava ke ngaaue fakataha moe Ma'a Fafine moe Famili 'oku talekita ai 'a Betty Blake?
Taukolonga |
Daphne Taukolonga
T Vaikona mo Seni mo Tasilisili mo ha toe taha pe 'e Campagne kihe falealea 'o e ta'u fo'ou,
Kapau na'e malava 'eha accommodation 'i Tonga kene handle ha toko 200 'ihe ta'u mei 'Esia, 'aia he'ikai toe si'i hifo 'ihe $4000 'a e tokotaha 'ihe toko 200 ko ia tene tuku ma'a Tonga 'ihe ta'u, 'e fuoloa hano maketi'i 'ehe Sioeli Nau Mission 'a e ako 'i 'Esia. Ko ia ai kainga Tonga 'oku lau 'a e fakamatala ni, 'oku 'ikai koha puhi veve 'eni, koe practical 'eni 'oku tau talanoa ai. Kapau leva na'e te'eki kete fakahoko 'e kita ha fa'ahinga ngaue 'o beyond 'ihe ordinary conduct 'i Tonga,'e saiange kete hanga 'e kita 'o poupoui'i 'a e fa'ahinga tenau lava 'o fakahoko directly ha fa'ahinga ngauee tene lava ke tokoni'i 'aki 'etau tu'unga faka'ikonomika 'o hange koe Sioeli Nau Mission 'oku ne ma'u 'a e fa'ahinga 'ilo moe taukei fakangaaue.
We should never make excuses!
Kapau kuote 'osi kakau 'iha 'oseni 'o fakatupu ha pa'anga 'o 'ikai toe si'i hifo 'ihe tolu miliona, 'e toe lava kete toe kakau ke loolooa atu 'o fakatupu ha 100 miliona ma'ae fonua?
Ko ha fa'ahinga Teolosia pe, he'ikai ke practically ngaaue 'okapau 'oku' ikai kete tui kihe 'Otua pea 'ikai kete hanga 'o ngaue'i 'a e 'atamai moe ivi kuone 'osi 'omai kiate kita. Koe me'a ia 'oku ui koe Teolosia taufua, pea 'oku tau fiema'u 'a e Teolosia taufua ke fakamahino'i kihe to'utupu 'o Tonga koe 'Otua 'oku bigger than our brains!
T Vaikona, Seni, Lapai, Semisi, Koloti mo kimoutolu kotoa 'oku lau 'a e fakamatala ni, mou poupou mai kihe Sioeli Nau Mission pea mou lotu mai ke lahi he'e hanga 'ehe 'Otua 'o 'omai 'a e ngaahi practical 'ilo kehekehe ke ngaue'i 'aki 'ene ngaahi taumu'a kihe 'etau mo'ui. Koe tu'umaalie faka'Otua 'a e mo'ui 'oku ne hanga pe 'e ia 'o tohoaki mai 'a e faingamalie.
Our God is Bigger than this Universe! hehehehe, tuku 'a e lotosi'i, koe ifo ia 'a e mo'ui kete tui'i 'aki hoto fo'i 'ulu 'a e brick wall.
Semisi Ta'ai mo Lapai mo Koloti, 'ai pe mo ki'i kemo,hehehehe.
Na'e liliu 'e Sisu 'a e vai koe uaine, fefe ketau tukuange kia Sisu Kalusefai kene liliu 'a e vaivai'anga koe malohinga 'ihe 'etau mo'ui.
Koe Teolosia mo'onia ia! |
tv
tv
tv
falealea 'o e ta'u fo'ou,
Kapau na'e malava 'eha accommodation 'i Tonga kene handle ha toko 200
'ihe ta'u mei 'Esia, 'aia he'ikai toe si'i hifo 'ihe $4000 'a e
tokotaha 'ihe toko 200 ko ia tene tuku ma'a Tonga 'ihe ta'u, 'e fuoloa
hano maketi'i 'ehe Sioeli Nau Mission 'a e ako 'i 'Esia. Ko ia ai
kainga Tonga 'oku lau 'a e fakamatala ni, 'oku 'ikai koha puhi veve
'eni, koe practical 'eni 'oku tau talanoa ai. Kapau leva na'e te'eki
kete fakahoko 'e kita ha fa'ahinga ngaue 'o beyond 'ihe ordinary
conduct 'i Tonga,'e saiange kete hanga 'e kita 'o poupoui'i 'a e
fa'ahinga tenau lava 'o fakahoko directly ha fa'ahinga ngauee tene
lava ke tokoni'i 'aki 'etau tu'unga faka'ikonomika 'o hange koe Sioeli
Nau Mission 'oku ne ma'u 'a e fa'ahinga 'ilo moe taukei fakangaaue
----------------
Daphne, kuo toe withdraw 'eku kemipeini Falealea. 'ita e hoa he
si'isi'i 'a e vahe 'ae kau Falealea. Kaikehe, hoko atu 'eta polave.
Ko e haa ha 'uhinga malohi 'oku fieha'u ai e toko 200 he ta'u mei
'Esia ki Tonga? 'Oua teke fakamahamahalo? Pea koe haa 'oku toko 200 ai
pe? Vakai na'a ko e kau folau pee ena 'a Dr Wong 'oku ke 'uhinga ki
ai?
Fokotu'u atu Daphne: Fefee ke langa 'ehe Sione Nau Mission ha'ane
ngaue fakapisinisi 'i Tonga ke ni'i ngaue ai ha kau vokasio? i) Langa
ha hotele 'o e SNM (ke justify ho'o fokotu'u 'i 'olunga), or fefee keu
fokotu'u atu 'e au ii) Project SNMDV - Sioeli Nau Mission & Daphne
Vai. Ko e vai ko e fusimo'omo atu 'i Tonga, tautefito ki he taimi
pehee ni (Tisema), 'a e 'afuu mo e vela.
Kaikehe hoko atu.
Kevin Roberts tama CEO 'o e Saatchi & Saatchi (one of the leading PR
company in the world), ko kinautolu 'oku lalahi taha 'enau clients.
Example ke tokoni na'a mahino:
Na'e 'ave 'ehe tama ni 'a e brand All Blacks kihe tu'unga 'oku 'i ai
he taimi ni. Neongo e ta'e ma'u 'e he All Blacks e world cup, fakahoa
mo e toutou ma'u 'e he Wallabies & Springboks e world cup 'akapulu, ka
'oku 'ikai ofi e brand Wallabies or Springboks, ki he brand All
Blacks.
Na'e 'osi fakaafe'i e tama ni ki Tonga ke fai ha'ane fale'i ki ha me'a
ke langa'i ai hotau ki'i 'otu motu ni. Ko 'ene fale'i - Tourism! Kevin
Roberts is one of/if not the best in brand creation. (ko ia 'oku
Palesiteni he USA Rugby).
'Oku 'ikai ha koloa 9enough resources) 'a Tonga ke vokasio'i e fanau
ke nau ngaue'i .. na da ..da... It has to be the tourism industry! Ko
e 'uhinga ia Daphne Sokoleti 'eku pehee - kapau ko e vokasio'i e fanau
mo e Tonga kihe self-sustain! faka'ofo'ofa. Kapau ko e vokasio'i ke
ngaue fakatupu tu'umalie! I am worried, kapau ko e kau faiako 'oku
hangee ko koe (fakaoli pee na'a ke hot mai).
Ka 'oku hangee kiate au 'oku te'eki ha mate fiekaia 'i Tonga? Ke fai
ha vokasio'i e fanau ke nau kumi ngaue ke ma'u ai ha meakai ke nau
si'i kai?
Ka 'oku mou mea'i, kapau ko e Tourism ee 'oku fale'i mai 'ehe best
brain faka-'ekatemika, 'oku fu'u fiema'u ke mateuteu 'a Tonga ke tali
'e hanga 'e he industry ko eni 'o liliu 'a Tonga! Kuo 'ikai ketau lava
e tekinolosia (we missed out on Tongasat & .to) he 'oku fa'iteliha pe
ai 'a ha'a ma'olunga. Pea ko e tailiili na'a 'ikai fakapotopoto hono
fatu e ngaahi lao ki he takimamata ka e folo 'e mamani hotau 'otu motu
anga'ofa. Ko e fee kau paipa helohelo teolosia he taimi fa'u economic
policy 'a e ki'i motu si'isi'i ko Tonga? Ko e tama haa 'oku minisita
he potungaue ko eni?
Ta'ahine Daphne, fokotu'u atu ke ke fokotu'u mai ha ngaahi fale'i
ma'olunga 'a e SNM ki he Potungaue Takimamata.
'Ulukilupetea Finau
Daphne Taukolonga
T Vaikona
Koe ha tamasi'i 'oku ke futefute pehee ai, koe me'a 'ena ia 'a e kauleka.
'Oku 'iai 'a e pa'anga 'e 22 miliona 'a e pule'anga 'Aositelelia 'oku fakafouatu 'ihe Ausaid ki Tonga, ka kuopau ke fakahuu mai 'a e proposal mei Tonga kihe fund ko ia 'o fakatefito 'ihe vocational education.
T Vaikona, 'oku ke pehee 'oku totonu ke overlook 'e Tonga 'a e fu'u faingamalie ko 'ena? 'Oua leva he 'oku te'eki ketau pongipongi.
Talanoa mai, tuku 'a e chocalate ia he 'oku mahino mai meihe context 'oku ke talanoa mai koe ai 'oku ke 'ita. 'Oku ke fu'u mahu'inga koe 'okapau teke talanoa lelei pe? 'Omai ha vai 'oku melie kae tuku 'a e 'omai 'o e vaikona he'ikai ke mo'ui lelei ai 'a e sino ia. |
|
Taukolonga
|
|
|
Daphne Taukolonga
T Vaikona
'Oku totonu keke kole fakamolemole mai koe kiate au he 'oku ke 'ulungaanga ta'efaka'apa'apa pea 'oku ke ta'etoka'i pea 'oku 'ikai keke anga fakatangata ho'o ui 'aki ha taha ha hingoa 'oku 'ikai ke loto ki ai, hehehehe. Sai ia kapau 'oku ma'u ai ho'o fiefia.
'Oku mo'oni ho'o fakatalanoa, kuo tau fo'i 'ihe mo'ui faingata'a'ia pea kuo a'u kiha tu'unga 'oku 'ikai ketau fakatokanga'i 'e kitautolu 'oku hangee ia 'oku tau nofo 'o tali vakaa, pea iku mo 'etau 'alu ki tanekinanga mo 'etau kei tali pee. Ko 'etau tali pea tali mo 'etau faanau pea tali mo hotau fanga makapuna, ko hai 'e ha'u 'o fai 'a e ngaaue?
'Oku 'ova hake 'ihe toko 30 'a e fanau kehekehe tenau oomai ki 'Aositelelia ni 'ihe 2010 'o ako 'ihe vocational education 'ihe ngaahi mala'e ako kehekehe mei Tonga. Koe fa'ahinga 'e 'oomai 'o ako 'oku sponsor pe 'e honau ngaahi kainga 'oku nofo 'i 'Aositelelia ni. Me'apango he 'oku 'ikai ke 'iai ha fa'ahinga 'e oomai 'o ako kihe fa'u vaka pe repair 'oe vaka.
'Oku ou tui koe 'alu ange ke taukei fakangaaue 'a e SNM 'e lava kene tu'uaki 'a e fa'ahinga ako ko ia kihe kakai 'o Tonga. Ko 'ene lava mai ha tokotaha pe tokoua 'o ako 'i 'Aositelelia ni 'ihe fa'u vakaa pe ko hono 'repair' pea 'e faingofua ke foki 'a e tokoua ko ia 'o ako'i 'a kinautolu 'i Tonga kihe fa'ahinga taukei ngauee fa'u vakaa.
Koe konga 'o e polokalama ako fakavocational education 'i 'Aositelelia ni kuopau kenau 'alu 'o work experience 'ihe ngaahi mala'e ako 'oku nau ako ki ai, pea 'oku fakahoko 'a e ngaahi arrangement kihe work experiences 'ehe ngaahi ako'anga. 'E 'alu 'a e fa'ahinga ko ia 'e ako fa'u pe repair vaka 'ihe industry fa'u vaka, pea 'ikai ke ngata 'i ha'anau maheni moe kakai 'oe fa'ahinga industry ko ia ka koe 'ilo ngauee 'e malava ke foki mo ia ki Tonga.
Koe founga 'ena 'e taha 'e malava ke 'recognise' ai ha ako'i 'o e vocational education 'i Tonga 'e 'Aositelelia, koe ako'i ngaue 'ehe fa'ahinga na'anau ako pe 'i 'Aositelelia ni 'a e fa'ahinga 'i Tonga pe koha toe fonua kehee pe.
He'ikai ke toe fakamole 'a e lau kilu 'ihe ta'u kotoa 'ehe kakai Tonga, koe 'uhinga ia 'e taha 'oku lahi ai 'a e import 'a Tonga 'oku kau ai moe services.
Vaikona, 'Oku 'ikai ke tunu hake pe 'a e 'unga pea kula. |
|
Taukolonga --- On Wed, 30/12/09, tv <ti.va...@gmail.com> wrote: |
|
|
Daphne Taukolonga
T Vaikona mo Tasilisili |
|
'Oku 'ikai ke tunu hake pe 'a e 'unga pea kula.
|
He'ikai 'aupito ke 'alu 'a Tonga ki 'olunga kae 'oua leva ke focus 'ihe vocational education. Kapau 'e langa pisinisi ha taha 'i Tonga ka 'oku 'ikai ke ma'u 'ehe tokotaha ko ia 'a e skills pe 'ilongaue kihe fakalele pisinisi, pea kapau 'e 'ikai ke 'ilo fakangaaue totonu ( appropriate skills) kihe fa'ahinga ngaue ko ia, kuopau ke 'bankrupt' 'a e ngaaue pe pisinisi ko ia.
'E lau ia koe ta'onakita fakapisinisi 'okapau 'e tu'u hake ha taha 'o langa pisinisi 'i Tonga te'eki ke ako'i 'a e kau ngaaue. 'E a'u pe 'o fe'unga moe ta'u 'e 2 ha ako'i ha taha kihe 'customer services' kene ma'u 'ae skills 'okapau 'oku fiema'u ke mo'ui 'a e pisinisi pea lava 'o toe 'extend' kiha pisinisi kehe pe ko hano fakalahi.
Kuopau ke approriate moe environments 'o e pisinisi ko ia. 'Oku 'ikai ke straightforward 'a e process kiha fokotu'u pisinisi. Koe 'uhinga ia 'oku 'ikai ke lava 'o survive ai 'a e ngaahi pisinisi lahi 'i Tonga.
Koe tu'u 'a 'Aositelelia ni 'oku a'u 'eni kihe kau 'cleaners' kuopau kenau 'alu kinautolu 'o ako ki ai 'ihe vocational education. Koe ngaue fakaneesi 'ihe ngaahi nursing homes, kuopau ke 'alu 'a e tokotaha ngaaue 'o ako 'ihe fo'i ta'u 'e taha ki ai pea toki lava 'o ngaaue. 'Ihe taimi tatau ha'ane ngauee fakaneesi neongo na'e 'osi ako ki ai 'ihe ta'u 'e taha, kuopau pe ke update ma'u pe 'enau skills 'ihe lolotonga pe 'enau ngaaue, pea 'oku founga tatau 'eni kiha fa'ahinga ngaue'anga pe 'i 'Aositelelia ni. 'Ihe kuohili na'e huu ta'eako neesi pe 'a e tokolahi, 'oku 'ikai ke toe lava ia 'ihe taimi ni, kuopau kenau 'alu 'o ako ki ai. |
|
Taukolonga
|
|
Daphne Taukolonga
Ulukilupetea mo Vaikona mo Tasilisili
Na'e 'iai 'a e tokotaha na'e 'alu 'o ako 'ihe ta'u 'e 4, 'aho 'e 4 pea 'aho 'e tolu atu 'ihe uike 'e ni'ihi, 'ikai toe si'i hifo 'ihe houa 'e 4 'ihe 'aho kihe floristry. Na'e hanga atu 'a hono kaingaa moe kainga hono mali 'o fakaanga'i pea koe faingata'a atu 'ene ako ko hono faka'aluma'i ia. Fakakaukau 'a e kakai Tonga na'e fakaanga ko si'ene ako kihe fakatau mala'i 'akau 'ata'ataa pe. 'Ikai kenau fakakaukau mu'a he'ikai ke fakavalevale 'a e kau palangi moe kakai ako 'o e fonua ni ke fa'u ha polokalama ako kihe floristry ke fe'unga moe ta'u 'e 4 kihe fakatau mala'i'akau 'ata'ataa.
Kuo 'osi 'a e ako 'ae tokotaha ni pea koe taha ia ha successful experiences, 'oku ne 'amanaki ke fa'u tohi felave'i moe ngaahi matala'i 'akau 'o Tonga moe anga hono ngaahi 'a e ngaahi teunga ta'olunga. Koe fakamatala 'a e tokotaha ni 'oku lahi 'a e kakai 'i mamani 'oku nau tu'umaalie 'ihe fa'u tohi felave'i moe fa'ahinga 'product ' ko 'ena. Koe tu'umalie 'a e tokotaha Tonga 'oku tu'umalie ai pe mo hono kainga moe kakai 'oku 'ngaaue ki ai.
Vaikona, 'oku ke 'osi 'ilo lelei he'ikai ke tu'uhake pe 'a Pilitaania 'o fili ha'anau faiako 'akapulu mei Tonga meihe kau ta'eva'inga 'akapulu, 'o hangee ko 'enau fili koe keke faiako 'akapulu. Kuopau kenau fili 'e kinautolu 'a e tokotaha 'oku ne ma'u 'a e abilities moe 'ilo kihe va'inga 'akapulu pea ne toe ma'u moe appropriate leadership skills etc.. Koe tokotaha ko ia na'ane fononga'i 'e ia 'a e fu'u taimi lahi 'ihe training moe experiences 'ihe 'akapulu, 'oku lahi 'a e ngaahi components 'o e vocational education 'ihe fo'i process ko ia.
Taukolonga
|
tv
<sioelinau_miss...@yahoo.com.au> wrote:
> T Vaikona
>
> 'Oku totonu keke kole fakamolemole mai koe kiate au he 'oku ke 'ulungaanga ta'efaka'apa'apa pea 'oku ke ta'etoka'i pea 'oku 'ikai keke anga fakatangata ho'o ui 'aki ha taha ha hingoa 'oku 'ikai ke loto ki ai, hehehehe. Sai ia kapau 'oku ma'u ai ho'o fiefia.
Kataki kau kole fakamolemole atu, he ko e anga pee fiehua. Ka 'oka
'oku ngali ta'efaka'apa'apa pea 'oatu e kole fakamolemole kiate koe
Daphne pea pehee ki he kau laukonga.
tv
On Dec 30, 4:42 pm, "'Ulukilupetea Finau" <lpteafi...@gmail.com>
wrote:
> tv
>
> fefe ke 'uluaki feinga'i 'e he sioeli nau mission ke fakatau ha'anau domain
> kae 'oua 'e ngaue'aki ta'etotongi e yahoo
-----------
'Ouaaaa .... 'ai e kataki ke lahi. Sai pee he ko eni 'e langa'i ai
leva 'emau "pisinisi vai" ke tu'u ke ngaue'i 'e he kau vokasio.
Action Plan:
Capital Investments:
- land ke tu'u ai (Kolomotu'a, Houma pe Tatakamotonga - Daphne),
- sima tanaki vai - Daphne & vocational students,
- misini fo'u hina (plastic bottles) - tv (search on Alibaba.com to
get a machine from China or secondhand machine I have in Fiji)
- labourers - Daphne & qualified SNM vocational students
- market & market research - Daphne, tv (collaborate (tkf ideal) na'a
'oku lahi pee vai Asussie ia kau vakai 'e au 'ae market Ha'apai)
- logistic arrangement for exporting ... etc - Daphne, tv (collaborate
using e kau vocational & pea mo 'eku taukei folau tahi mei motu)
Kole fkmolemole atu Talakai Finau kae ngaue'aki mu'a 'e he'ema kautaha
vai e model collaboration 'a e Mcdonald Tonga teke introduce he na'a
lahi e tupu pea toe lahi e share ia 'o e partner koee pea ne 'ave 'e
ia kihe SNM, ka e hala 'emau ki'i kautaha langa fonua ma'a ta'angata
'i motu.
Ko e tu'unga e maketi, neu ki'i kamata research ki ai, 'oku fu'u hulu
'aanoa e vai 'i Australia, pea sai pee ke push 'e Daphne e market ko
ia na'a 'oku kei fiema'u 'emau vai ai. (Aussie ... fu'u lahi tama
ho'omou vai ee)
Kau tasilisili ko ho'omou tokoni 'e 'aonga lahi 'aupito ki he langa
ngaue ko eni. 'E fakahaa 'aki ho'omou tokoni lahi ha'amou omi 'o 'ave
atu e vai. Pea 'oku anga pehe ni; ko ho'omou toe sio hifo pee ki homa
hingoa 'oku 'asi atu he tasilisili pea mou 'omai kane pee ('oku ui he
computer terms ko e Recycle Bin) - taanaki 'aki he lahi taha e vai
'ema kautaha. Ko ho'omou tokoni ia!
Talamonuu atu kihe 2010.
tv
> 'Oku 'ova hake 'ihe toko 30 'a e fanau kehekehe tenau oomai ki 'Aositelelia ni 'ihe 2010 'o ako 'ihe vocational education 'ihe ngaahi mala'e ako kehekehe mei Tonga. Koe fa'ahinga 'e 'oomai 'o ako 'oku sponsor pe 'e honau ngaahi kainga 'oku nofo 'i 'Aositelelia ni. Me'apango he 'oku 'ikai ke 'iai ha fa'ahinga 'e oomai 'o ako kihe fa'u vaka pe repair 'oe vaka.
>
> 'Oku ou tui koe 'alu ange ke taukei fakangaaue 'a e SNM 'e lava kene tu'uaki 'a e fa'ahinga ako ko ia kihe kakai 'o Tonga. Ko 'ene lava mai ha tokotaha pe tokoua 'o ako 'i 'Aositelelia ni 'ihe fa'u vakaa pe ko hono 'repair' pea 'e faingofua ke foki 'a e tokoua ko ia 'o ako'i 'a kinautolu 'i Tonga kihe fa'ahinga taukei ngauee fa'u vakaa.
>
Daphne, kau koe he ta'ahine fakahela mo'oni. Fai ho'o tangi ngaue kae
'ikai ke sio mai 'oku si'i hoku taimi pea lahi 'eku mo'ua,ka ke vivili
pee. Ko e toko 30-tupu ko ena 'oku teu oo atu ki Aussie he polokalama
vocational 'oku nau kamata tau atu he mahina fee? Ke 'ilo pee ko e
taimi femou'ekina eni, ka e 'ikai fai mo sinaki talamai e kau folau ko
ena kei taimi. Sai pee he ko eni teu tuku taimi ki hano fakasio ha
ngaahi siasi ke connect e fanau ko ena ki ai. 'Oua te ke kumi 'e koe
hanau siasi ... na'a me'a ...
Ko e polokalama "seasonal work exchange" ko eni na'e lele mai he ta'u
kuo 'osi & ta'u ni 'apee neu meimei heka atu ki NZ 'o taa'i e motu'a
na'a ne organize ai (ko e tama ko Sef 'Alofi 'apee?). Ko e ngaahi
palopalema neu sio ki ai he polokalama ko eni koe 'ikai ha spiritual
help within the arrangement. (meimei ki he fakakaukau 'o e marriage
counselling), kimu'a pea mavahe 'a e kau ngaue mei Tonga (pea hokohoko
atu ai pee 'i honau taimi 'i muli). Tukukehe kapau na'e 'i ai pe ia,
pea mahalo ko e me'a ia 'oku totonhu ai ke vakai'i e teolosia Tonga
(sisu haua, sisu tonga, sisu .. etc). Ka 'oku ke faingamalie Daphne
pea ke vakai ki ha report 'a e polokalama "seasonal labour exchange"
'a Tonga & NZ & Aussie, he 'e tokoni ia ki he fetuku ko ena 'o e fanau
vocational 'oku ke fai.
Ko e $22m 'oku ke lave ki ai 'oku maloo fau, ka e 'omai hono ngaahi
puipuitu'a ke me'a ki ai 'a hou'eki mo e kakai. He 'oku pehee 'a e
tokoni 'a e ngaahi fonua ki Tonga. 'Oatu hee ka e tanaki hee.
Fakataataa; ko e ngahi vakale'o (navy ships - Voea Pangai, Voea
Neiafu .. etc), na'e donate atu 'e Aussie, pea kapau ko e tama alea
Aussie au teu hiki he alea foaki that servicing of these boats are to
be done in Aussie. Si'isi'i ha'aku tui 'oku service ki NZ pe ha fonau
kehe e ngaahi vaka ko eni. Ka 'oku ke 'ilo Daphne, ko e toenga order
vakatau ena ia mahalo mei he Middle East na'e kau ai e ngaahi fo'i
vaka donation ko ena ki Tonga (either that or it was economies of
scale that cost Aussie na da daa .. to make them). Ka 'o kapau ne 'i
ai hata taimi (mei he fakalele 'etau pisinisi vai), ka e vakai e
budget Army 'a Tonga ko e servicing charge 'oku malimali atu ai 'a
Aussie.
Tatau pee mo e polokalama 'ave kau ngaue na'a ku lau ki ai 'i 'olunga.
'I hota masiva 'oku tau tu'u 'o si'i lele ke ma'u ai ha seniti. But NZ
needed to be politically correct to the UN (I see Helen Clark is now
the Pres of the UN Development Prog ... ???), pea 'ikai ngata ai NZ
probably needed help he'enau harvesting he ko e fa'ahinga ngaue 'oku
pule taimi. Immigrants is a huge part of any countries economy. Kapau
na ko e fiema'u 'e NZ ia ha kau nague productive & efficient - te nau
'alu nautolu ki China & Asia (Indians & Asians are known for their
hard working). Why go Pacific when they know ko e kau Islanders 'oku
'ikai ofi 'enau efficiency ki he Chinese & Indians?
Ko 'eku tokonga atu ia ki ho'o lii mai e $22m 'oku tautau mai 'e
Aussie. Taa ne'ine'i ke ke tu'uaki ta'emamotu e vocational ee.
On that, tau afe hake ki ho'o lave ki Siana ...
In history (ko e ta'ahine 'ilo foki koe), ko e kau Asian are known for
their trademanship. Ko e iron na'e discover 'e he kau Chinese te'eki
fusi 'e Maui 'a Tonga ki 'olunga. That's history! African, are
generally known for their work ethics (or lack of it). Ko e 'uhinga ia
'e fe'ao ai pee 'a 'Afilika ia mo e poverty ki he paa 'a ngangalu!
What are we known for in Tonga?
I beleive koe kamata 'o e "insurance", ko e langa he fakakaukau 'o e
fefua'aki. Communion life 'o tokoni e sosaiete ki ha taha 'e too ki ha
fakatamaki. Insurance as an idea was born out of this ethos. Now it is
a huge money making business. I suppose ko e church life is very much
in the root of how insurance started. Ko e 'uhinga 'eku fakamanatu eni
he 'oku hangee kiate au that Tongan are known he fieha'amotaha. Hoko
ha'o ki'i kavenga 'oku fata mai eee ha'u ee, to'oto'o mai mo taha
kotoa ...etc. Sai mu'a ke ngata hee kae toki fokotu'u atu ha business
theology ke ta polave ai ('o kapau 'oku 'ikai ke ke toe afeafe ka ke
tali mai e talanoa hangatonu)
Daphne Taukolonga
Vaikona kuo 'ikai pe keke toe lava koe ke 'omai ha me'i vai melie?
Ko fe 'a 'eta mother-man 'oku 'ikai keke 'alu ai 'o fokotu'u ki ai kene fakahoko ho'o ngaahi fokotu'utu'u?
Koe me'a ia 'e hoko, 'e si'i 'osi ho vavale kitu'a pea koe me'a kehekehee 'eni 'oku si'i ha'u kitu'a.
Fakamolemole atu 'oku ikai ke mahino kiate au ho'o fakahua 'a koe 'oku fai, pea 'oku 'ikai keu 'ita ka 'oku ou manatu ai kihe fa'ahinga mahaki koe sczophenia ko hono symtoms 'eni 'oku 'asi mai ho'o ngaahi fakamatala.
Tuku pe 'e koe si'eku fakatalanoa 'i Tasilisili ni he 'oku lau pe ia 'ehe kakai tokolahi.
ofa atu kiate koe pea 'ofa pe keke ma'u ha loto melino 'ihe 'ahoni. kuoke fakatomala koe 'i ho'o kole fakamolemole kimu'a? koe tangata ia 'oku pehee! hehehehe.
'Oku 'ikai ko ho'o faiako pe palesiteni 'akapulu pe 'a'au pea ke ma'u 'e koe 'a e tau'ataaina keke pu'i mo fokotu'u ta'e'uhinga, mahalo pe 'oku ke si'i hu'akava'ia.
Ko Ulukilupetea 'oku a'u kihe taimi ni 'oku 'ikai teu 'ilo 'e au pe koe haa 'ae 'uhinga 'oku nofo ai 'o taunga lea mai.
daphne |
|
tv
auction leva ia na'a fie partner ha taha. Ka koe kau Asussie pe 'oku
ngofua ke nau talamahu'inga mai kihe business vai for sale ko eni. Ko
Aussie pe 'oku nau vai lahi!
> __________________________________________________________________________________
> See what's on at the movies in your area. Find out now:
> http://au.movies.yahoo.com/session-times/
>
> --
> 'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he
> "Tasilisili-he-ngaluope"
> Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e
> tasil...@googlegroups.com
> Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he
> tasilisili-...@googlegroups.com
> Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e
> http://groups.google.com/group/tasilisili
--
Sent from my mobile device
"Pea u fie fai 'alaa, He sipinga na'a ke taa" - Tongan Hymn
Daphne Taukolonga
Tevita
Na'e totonu foki keke offlist mai koe 'i tu'a ke mahino ko ha'o fakamaatoato. Kapau 'oku ou toonounou pea 'oku ou kole fakamolemole atu.
Kapau koha faingamalie 'ena kihe to'utupu, 'oku totonu keke overlook 'e koe 'eku toonounou, kake fakahuu atu ha proposal ketau partnership, 'e 'oatu leva 'a e konga kelekele 'i loto Kolomotu'a 'oku 'ova hake hono mahu'inga 'ihe pa'anga 'e taha miliona tonga ke fakalele ai 'a e pisinisi vai, 'o lisi ta'etotongi 'ihe 'uluaki ta'u 'e 10, ka kuopau keke fakangaaue'i ha ni'ihi 'o e to'utupu 'oku 'ikai 'iai ha'anau ngaaue 'i Nuku'alofa, that is a deal!
'E malava ke ako'i 'ehe SNM 'a e kau ngaaue ta'etotongi, another deal! take it or leave it....hehehehehe. |
See what's on at the movies in your area. Find out now.
'Ulukilupetea Finau
tv
(Tau'olunga moe fakahoha'a taapuni 2009, moe misi 'oe 2010: Fakafofonga Ha'apai Hahake - Mui Hakau)
* Fakatapu
* 'Eikisea, pehee ki he matanga. Happy New Year atu pea tauange ne 'i ai ha pola faka'osita'u ne mou 'inasi hono ngaahi lelei tautefito ki he ngaahi momona 'o 'oseni.
Ko e ngaahi poini ee kuo laku mei hema mo mata'u, pea kole ki'i faingamalie miniti 'e 15 ko eni keu tala ai hoku fononga; fk'ikonomika & fkpolitikale pea mo hano hapai 'e he fklaumalie 'a e ongome'a ni. Fai ha vakai ki he fononga kuo fai mei he ngaahi ta'u kuo hili, pea mo e misi ki he ta'u fo'ou ni, 2010.
* Kakano, pea mo ha teolosia pisinisi ma'a Tonga (I have a dream ... and I also have a nightmare)
i) 'Ikonomika -
Kaveinga: Ikonomika 'o e topono - (economics of enough)
(Sione 6:12)
ii) Polikale -
Kaveinga - Folauvaka Tonga, fohe mei taumuli (to be first, must be slave of all)
(Mark 10:42-45)
iii) Siasi mo e Lotu -
Kaveinga - Sila ki vai pea 'uli ngaholo he kuo to mai 'a e mui hakau (the gospel as public truth)
(Ngaue 4:7-10)
--
Tevita Langi
Poupou atu ki he fakama'opo'opo kuo fai.
assssstalavissssssta 2009 and hello 2010.
'ofa atu mo e lotu
tlangi
seni taniela
From: tv <ti.va...@gmail.com>
To: tasil...@googlegroups.com
Sent: Fri, 1 January, 2010 11:54:43 AM
Subject: Re: [tasilisili] Re: TEVITA VAIKONA - TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
'Oku tufa atu e email ni koe'uhi 'oku kau ho tu'asila he memipa 'i he "Tasilisili-he-ngaluope"
Ko e tu'asila ke 'ave ki ai ha'o email ki he Tasilisili ko e tasil...@googlegroups.com
Ke to'o ho tu'asila mei he memipa ki he Tasilisili, email ki he tasilisili-...@googlegroups.com
Pea ko e website 'a e Tasilisili ko e http://groups.google.com/group/tasilisili
tv
seni, kataki ko e talateu pe ena ka e toki hoko atu. ka kuo lele hake manasi'i he ko ee kuo pusi'i mai kita ee.mahalo lahi e longoa'aa. ka ko e sai ange foki e longolongoa'aa ke mahino pee feitu'u 'oku te totolo holo aii .. ka 'e toki hoko atu e fkmalanga he 'oku kei toe lahi 'eku miniti.
Daphne Taukolonga
Vaikona
Ko ho'o fakakata 'aki 'a e Sioeli Nau Mission he 'oku lea atu 'a Dr Mohenoa Puloka mo Rev Salesi Finau kia koe? Fakafuofua 'a e fakataau,'e malava pe ke 'oatu ho matasio'ataa, hehehehehehe. toe foki pe kia Hisitolia, kane 'ikai 'a Hisitolia he'ikai ha Taimi Lolotonga, pea koe 'uhinga ia 'oku si'i tangi ai 'a e to'utupu 'ihe 'aho ni fakataha mo Lasalosi koe kai fakaafe moe fakaongoongotuli' 'ihe kuohili. 'ai masi'i ke 'ilo 'oku ke fu'u lahi, 'ikai keke manini'ia ho'o lea kihe charity 'a Tonga ma'a Tonga? hehehehehehe.
Saiange ha'o focus 'i hano kalofi 'ae fo'i pulu 'akapulu, tuku 'a e tohitapu ia ke fai ia 'e Sisitaufa mo Misiteli moe kalasi ko ia, hehehehehehe, pea toe tuku moe pisinisi moe politikale ke fai ia 'e Salote Tupou moe kau taukeei. Feinga keke fakamama'o meihe 'ita fakamokokau T Vaikona, koe 'alu atu 'a e 2009 'oku totonu ke 'alu atu moe futefute koe me'a ia 'a e fa'ahi na'e fo'i 'iha tesi 'akapulu. hehehhehehehehehe
daphne |
|
|
|
|
tv
> kaikehe, 'ai ke toe repackage pee 'etau me'a, 'ai mo ha brand name fo'ou kae toe tuku atu ki he maketii, pea fakamaatoato mu'a 'etau pisinisi vaii!! kae tuku e va'inga lolotonga e fakamaatoatoo!!'e kau 'a e vahe mu'omu'aa(Nomuka, Nomukeiki, Mango, Fonoi, Tonumea mo Kelefesia) ho'omo kau key customers he 'oku si'i e vaii homau feitu'uu!!!
Seni, koe takitaha 'ai 'ene pisinisi ee. Pisinisi Ha'apai eni ia:
ko hono fakama'a e vai 'o fakahina (purification system & bottling
machine) 'oku vave pea faingofua fau. Vakai hake ki he Fiji Water mo
'ene 'ave 'a Fisi 'i mamani mo Hollywood ... pe koe toe haa ha toe ifo
kehe vai Fiji ia ee. koe vai ko e vai! Ka e huanoa ka 'ai mo 'etau vai-
tonga ('ikai ko e vai nonu). 'I Tofua, 'oku 'i ai e fu'u ano lahi
faka'ulia ai, pea mahalo koe ki'i toolalo ko eni hono fktaputapui 2kg
pee kava ki muli, sai ke fekau e kau too kava 'i Tofua ke nau ngaahi
vai ee.
'Oku 'i ai mo e me'a ko e "reverse osmosis watermakers", 'oku ngaahi
ai e tahi ke vai inu. Ko e toe pe eni 'etau pisinisi ke vakai e tax
allowance 'ae Pule'anga fk-tu'i lolotonga pe 'e afford 'e he 'etau
pisinisi pe 'e ma'ama'a ange pee import mei Siaina.
National Marine Park:
Tu'unga he 'ikai 'omai 'e he pule'anga fk-tu'i ha vaka lelei ke si'i
'ave ai 'etau mata'i ika 'o fktau. mahalo 'e sai ke tuku pee ika 'i
tahi ka e uki e kakai ke nau 'eva ange ki Ha'apai 'o sio he ngaahi
naaunaau faka'ofo'ofa 'o 'Oseni.
Seni, te ke fekau 'a Mango ke nau faama'i e feke, pea ko 'ene tau atu
pee kau folau, kuo maau e fanga ki'i fale-tonga he mataatahi ke nau
maloloo ai, pea ke fekau leva e tamaiki ke nau fakahino & faka'ali'ali
e toutai'i & ngaahi e feke. Koe maka hinehina ko ena 'i tu'aliku 'o
Mango ke 'oua 'e ta'aki noa'ia.
Manatu'i kuo 'osi tali 'e he Palesiteni Ako ke ako'i 'e he SNM e tauhi
kakai fk-tonga 'i Taufa'ahau & Pilolevu, pea tatau pee mo Ha'apai
High, kuo tali 'e he Pule'anga e course ko eni, ka e fakatatali atu
atu e physics & Chemistry. Pea kuo loto fiemalie 'a Sailosi &
potungaue Toutai ke nau tokoni ki he ngaahi faama ki tahi.
Fonoi, mou tokanga ki he uloa, pea mo e anga e toutai tokolahi. Ako
'etau ngaahi hiva fk-tonga pea manatu'i ke toho e ngaahi popao ee.
Nomuka, 'e langa ai e ngaahi hutt fale-tonga ke fai mai pee ki ai e
maloloo moe ngaahicultural show. Ko e me'aa pee ke lahi e tainamu he
kuo holo e 'ava ki hono fakasi'isi'i e namu na'a nau si'i nafu e kau
folau. Pea manatu'i ke toe fakamanatu ki he maatu'a e toutai'i e 'ava.
'e fai mo e fe'auhi lova popao he va'a 'o Nomuka mo Nomukeiki, pea mo
e fanga ki'i me'a pehee pee ke ke toki fokotu'utu'u atu, pea kau ai mo
ngahi day out ki he fanga ki'i motu.
'O'ua; ko e tukumisi mo e hulihuli, te nau faama'i ke tau sio ai.
Ko Tungua mo Kotu 'e teuteu e kau fakatele ke nau 'ave kau fie toutai
ika loloto. Pea 'e kole kia Fisimoha'amoa ke nau toe fkmanatu e
feihaka'aki e polata'i fusi momoaa mo e mo'ui he nofo lingolingoa. Sai
'a Kotu ke nau 'ave kau fie kaka mo'unga ki Tofua (mo fetuku mai ai
pee 'etau vai mei ai). Ha'afeva, Mo'unga'one 'e toki tuku atu e
me'atahi ke na tokanga'i. Mahino pe mautolu mei Tokomea te mau tokanga
ki he vasuva & kukuu ke mo'ui he ngaahi laumamaha. Ko Felemea 'e
ta'ofi hono toe tata e kaloa'aa mo e fua e limu.
Ka e talisi'i angee. 'Oku fefee koaa e polokalama vakapuna ange ki'i
Tonga na'a fu'u malie 'eta fokotu'utu'u pisinisi ka e 'ikai lava ange
kau folau ia. Pea koe haa e landing costs 'a e Pule'anga 'oku charge,
na'a koe me'a ia 'oku 'ikai too mo hopo ai e ngaahi vaka. Pea mou toki
fokotu'u mai mu'a ha me'atahi ke tokanga'i 'e Sailosi mohono motu.
kolo...@bigpond.com
'i Niniva
ne langa ia he'e kau Siaina.pea nau toe fuaika foki 'o totongi koloa e
ni'ihi.
Ko Tokomea kuo 'osi ngaahi he'e kau Siapani 'o tasilo angakehe fe'unga
ki ho'o palani
pea ko hono faka'osi neu 'i motu he 2004 koe to atu 'ae tupu 'ae
tapaka,fefe ke tau noo 'ihe
Siasi 'o Nau 'Ahosivi ke fokotu'u ha misini ngaahi tapaka 'i Niniva ke
hohoa tatau moe lele 'ae
'otu falekoloa 'oe kau Siaina he koe mo'ui lelei
atu,Ha'afeva,Fotuha'a,Mo'unga'one,Kotu, pea na'a mo Tungua
'oku nau fakatau mai kiai fu'u mama'o 'a Lifuka ia.
Ka koe fokotu'u atu pe kae 'oleva keu feinga he lotto moe power Ball
na'a fuluka kae fkhoko ho'o fokotu'utu'u
ma'ae to'utupu 'oe Kolopeaua.
Malo, lotu moe 'ofa,
Kolo..
tv
Ko ha 'e lava ai 'e he Siasi 'o tokonia e ngahi palopalema 'o e ta'ema'ungauee mo e kaha'u 'o e to'utupu ('o hangee ko e taalanga 'i he poverty).
Mahalo ko e' uluaki me'aa ke tali 'e he Siasi 'a e claim 'a Sisu; ko au ko e hala, mo'oni & mo'ui, pea mo 'ene hoko 'a e Siasi ko e witness ki he claim ko eni. Hangee kiateau kuo tu'olahi e tasilisili mai 'a Seni heni.
Me'a mahu'inga he fakalakalaka 'o e ikonomika ko e fiema'u ha infrastructure, 'o 'ikai ngata pee he'ene mahino ka e 'osi proved 'oku lele lelei. Ko e fehu'i leva; fefee fokotu'utu'u 'a e Siasi (fk-kolo, fkvahe, ... 'alu ki he konifelenisi). Ko e fee heni mo e infrastructure of local govt 'oku maau, proven & most effective. Most effective ange infrastructure fk-siasi he me'a lalahi 'e 2: i) ko e tokoni ke a'u ki he individuals 'oku nau fiema'uu. the church has advantage in reaching individuals! meimei tokotaha kotoa 'oku kau ki he siasi ii) ko e laumalie tokoni (charitable works) is in the heart of church life.
Me'a mahu'inga 'e taha koe business leadership. Fefee ke tau vakaimu'a 'a kinautolu kuo mahino 'oku nau lava 'a e fokotu'u mo e fakalele pisinisi pea 'oku nau fefeka he tui. Tokolahi fau e kakai ni 'i mamani. Ne fakamanatu 'e 'Elaona 'a e mahu'inga e kumi e kakai lelei he ngaahi mala'ee ka 'oku proven spiritually (spiritual authority). Mei he Deus Caritas Est 'a e Tu'itapu Lolotonga (Pope Benedict):
In today’s complex situation, not least because of the growth of a globalized economy, the Church’s social doctrine has become a set of fundamental guidelines offering approaches that are valid even beyond the confines of the Church. Ko e ngaahi tokateline fksosiale 'a e Siasi 'oku 'ikai ma'a e "siasi" pe!
Fokotu'u Ngaue (Call to action)
Kelekekele: Fokotu'u atu ki he konifelenisi ke nau tali mu'a ke hanga 'ehe pule pisinisi 'oe fakatau e ngaahi kelekele 'oku tu'uaki atu. Fakangofua, (ka e fale'i) mo faka'ai'ai e ngaahi talasiti fk-kolo ke nau fakatau e ngaahi 'api 'oku tu'uaki fakatau atu 'i honau ngaahi kolo. 'Uluaki pee, he 'oku tupu e me'a kotoa, ka 'oku 'ikai toe tupu e fonua!
Ua, ko e teu liliu politikale 'a Tonga 'oku 'ikai tau 'ilo e 'amui. Ka 'ata 'a Tonga ki mamani ko hono fakatau ia 'e he kau muli (and wealthy businesses) 'a e ngaahi kelekele pea nau fa'iteliha pee he business practice te nau fai honau kelekele. Me'a 'e taha, 'oku 'i ai si'i kakai ko e fu'u fiema'u seniti pee. 'E sai ke 'oange 'e he talasiti/siasi ha faingamalie ke toe fakafoki ange kelekele ki he famili 'o ka lava ha taa fakafoki ange 'o e pa'anga fakatau.
Tuku aa e uki ke ue'i 'etau teolosia! Tau 'ai aa e practical na'a 'oku ngali ifo ange ia ki he talanoa.
'Oku 'i ai model 'oku ngaue'aki he taimi ni tautefito ki he ngaahi faith-base business org. Ko e "Social Venture Capital". Manatu ko e fokotu'u pisinisi ko e bottom line fakalahi mo fakatupu e shareholders value. Fakanounou - profit!
Ko e me'a ia 'oku fihi ai e talanoa'i pee fakatupu ngaue 'i he fakalele pisinisi he 'oku fokasi pee he "tupu".'A ia ko 'eku manavasi'i he vokasio 'oku tu'uaki na'a koe ako'i e tamasi'i/ta'ahine ki he fakatupu koloa (make a profit business), he koe fu'u 'oseni ia 'oe kau ika fekai. Maximising profits and shareholder rewards as a priority above all other
concerns is within the law of business but it's against the spirit of Christian
values in business, so this is one obvious grey area where it is going to be
difficult to reconcile the pressures of the market economy and the teachings of
the Gospel, and there are many others.
Social Venture Capitalists 'oku nau talamai ... talisi'i angee; fefee ke pehe ni; financial (tupu/profit), social, spiritual and environmental returns!
Kole fakamolemole atu Daphne na'a 'oku ngali lahi e ma'ungalea atu mo e va'inga (Seni ee ....). Ko e anga pee talanoa fakafiepoto atu ki he ngaue 'oku fai!
vilimo fakalolo
mokohunu, ika........mo ha faahinga me'a tahi pe he fo'i oneone he kuo
mateuteu 'ae va'a Toutai kiai. Kuo osi teu'i 'a Sailosi & Tongaonevai pea
oku na ngaue pe i Pangai mo fakaongoongo atu. Sai pe 'e a'u atu pe a hono
deliver oe me'a tahi ki muli na he e scan'i atu pe mo e mail atu kapau e
ikai a'u mai ha kau takimamata ki he otumuomu'a mo lulunga. Vilimo
Sailosi Alofi
hu ia ki he falealea ia 'o 'amelika ke nau fakapa'anga mai,tukukehe kapau ko ha kemipeini falealea.
Losi
> From: vil...@tongafish.gov.to
> To: tasil...@googlegroups.com
> Subject: Re: [tasilisili] Re: TEVITA VAIKONA - TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
Windows Live: Make it easier for your friends to see what you’re up to on Facebook.
Nau
ngaahi fakamaketi me'atahi, kau atu 'a e safety ho'omou fokotu'utu'u.
Ne fakafolau atu e ki'i me'afaka'eiki ki Tonga ko e konaa he me'atahi,
pea 'ave moe ni'ihi ki falemahaki ko e konaa he me'atahi. 'Oatu 'a e
fiekaungaamamahi ki he famili 'o e pekia ko e 'uhi ko e fakamasiva kuo
hoko. 'Ofa atu ki he kau tasilisili kotoa pe 'i he vahaope.
On Jan 6, 12:08 pm, "vilimo fakalolo" <vili...@tongafish.gov.to>
wrote:
tevita mafileo
Sailosi Alofi
Date: Thu, 7 Jan 2010 15:30:14 +1300
Subject: Re: [tasilisili] Re: TEVITA VAIKONA - TANGI MEI TONGA 'A E TO'UTUPU
Windows Live: Keep your friends up to date with what you do online.
tv
On Jan 6, 8:42 pm, Sailosi Alofi <sailosi.al...@hotmail.com> wrote:
> Vili, mahalo na'a 'oku pau ange 'a e ki'i ngaue ko 'eni 'a Lupe ia he ngaahi fokotu'utu'u faama ko 'ena.Oku 'aonga ia ke faka
> hu ia ki he falealea ia 'o 'amelika ke nau fakapa'anga mai,tukukehe kapau ko ha kemipeini falealea.
> Losi
---------
Ko e tavi eni 'o e Social Venture Capitalists ke nau pick up e ngaahi
poloseki pehe ni. Ko e ngaahi fonua kei langa fakalakalaka hangee ko
Tonga ‘oku fiema’u pa’anga huu mei tu’a (foreign development
investment). Ka ‘oku felovolovai e kau investor ki Tonga kapau ‘oku
faka’ataa mo faka’ai’ai ‘e he ngaahi policy ‘a e fonua ‘a e kakai
pisinisi muli kenau fakahuu silini mai. Ko e GDP 'o Tonga 'oku 'ikai
ko ha fu'u me'a lahi. Toko 400 tu'umalie 'o USA only, kuo pau ke ke
worth 1.3 billion ka ke toki kau he toko 400 ko ia! Ko e haa hake
fanga ki'i poloseki kitikiti ni?
Ka kuo pau koe confidence ‘ae kau investor fakaikonomika ‘oku
mahu’inga, pea ‘oku depend he macro-policies & stability 'oe fonua.
‘Ikai keu fu’u ma’u lelei ki he ngaahi macro-policy ‘a Tonga. Ko e
me’a pee ‘oku ou ‘ilopau ko e stability ‘oku hala’ataa! Tautautefito
ki ha effective legal system. Ko e fee structure ‘oku confident ange
kakai ai – Siasi pe Pule’anga? Kimautolu ne ki’i fepaki mo e might of
the current Tongan govt ‘osi mole mo’oni e falala. Kimoutolu ‘oku
manako ‘akapulu, mou vakai atu pee ki he me’a ‘oku hoko kihe maa’imoa
ni. Ala mai e Palemia & Pule’anga ‘o flex honau muscle fkpule a’u
kihono sisina e legal system.
Lipooti ‘a e World Bank (Doing Business in 2006): procedure ‘e 17,
‘aho ‘e 165 pea toki lava fokotu’u ha’ate pisinisi ‘i Congo. Fakahoa
ki Aussie – procedure ‘e 2, ‘aho pe ‘e 2! Fakamo’oni ‘e 25, 16
documents & ‘aho ‘e 60 ka e toki lava ha’ate export ‘o ‘alu mei
Zambia. Fakahoa ki Denmark, 3 documents & 6 days. Tonga ‘oku depend
pee hoto maheni, pe ta’emaheni, pe ‘oku te fa’ahi mo e Pule’anga, pe
kau he kau Temo.
Koe fifili – ‘e lelei ange nai mo failelei’i ‘ehe siasi e ngaahi ngaue
ko eni? Mahalo pe ‘ikai mahalo pe 'io. Ka koe fee ‘oku mo’ui ai e
laumalie ‘o e ‘Eiki? Hangee kiate au koe fakalakalaka mo’oni (real
development) ko hono empower e kau fiema’u vivili 'aki e fa’ahinga
loto mo e ivi ‘oku talanoa ki ai e kosipeli. Koe fo'i lea tekinikale
"empowerment". 'Oku mahino 'a e faikehekehe 'o e:
* fe'unga (topono) v too-kitu'a (enough with excess)
* ko e taanaki koloa mo hono iku'anga (materialism had no purpose
beyond hedonism)
* mamani movete ni v teuteu ki 'itaniti (a creature of time with no
understanding of eternity)
('Oku 'i ai e talanoa fakataataa 'a Sisu (Luke 12) ki he tama na'e
'ikai ke ne 'ilo e faikehekehe 'o e ngaahi me'a ni)
Ko e huu ko aa ki Falealea ko e haa 'ete me'a 'e lava ai? Ko e
fakalanga talanoa pee na'a toe 'alu atu ha tama tufa topai pea tau toe
fili ai 'i Hp. Pea mo tali ki ha ngaahi fo'i fokotu'utu'u ngaue malie
'ae kau kemipeini kuo mei kamata laku mai. Mahalo 'oku sai ange ke tau
tasilisili pee he taimi momoko, he ko 'ene 'osi pee snow pea break e
tasilsili ...
tv
plan for the church)
‘Uluaki fokotu’u “kelekele”, he ‘oku tau maheni mo e mafai ko ia ‘ene
nofo he Nopele. Koe fo'i nga'unu fo'ou eni he 'oku 'ikai ngofua e
fktau kelekele 'a Tonga! Ka kuo kamata ke totolo mai e me'a kehekehe
pea ko ia ai he'ikai ke tau kei hangakehe mei he fo'i mo'oni koe -
wealth transform people! Kapau ‘e taanaki ‘e he Siasi e “kelekele”, ko
‘ene lava ai pee ‘ehe Siasi ‘o pule’i ‘a e business practice ke fai ‘i
he kelekele.
Hoko atu ki he fokotu’u hono ua;
ii) Talafi Pa’anga (Money Transfer)
‘Oku ‘ikai puli ‘iate kitautolu ‘a e lahi taha ‘o e pa’anga huumai ‘a
Tonga koe talafi pa’anga (remittances). ‘Osi fai e lave ki he
infrastructure ‘o e Siasi ‘oku ‘ikai hano tatau. ‘Oku tu’u e siasi ‘i
he potu ligolingoa taha ‘o Tonga.
Start-up capitals; (mainly cashflows), ‘ofisi & office equipments ‘oku
‘osi maau pee ngaahi siasi ‘ikai toe fakahela noo pe raise ha capital.
Faka’aonga’i e ngaahi fale potungaue talavou ... etc. ‘E si’i ‘aupito
e service charge (commission) he ‘e pule ‘a e market force.
Tau faka’uta ange; Money Transfer ‘ae SUTT, Money Transfer ‘a e SOT,
Money Transfer ‘a e Katolika ... etc. Ko e fe’au’auhi ‘o e market
economy te ne keep rate down, pea tokoni lahi ki si’i ki’i seniti ‘oku
taa’i. ‘Ikai ngata ai, ka tene ta’ofi e Western Union & Moneygram, pea
mo e ngaahi me’a ‘oku poupou’i ‘e he ongo pisinisi ko eni (eg, Miss
Glaxy). Vakai ai pee ki he work force, pea mo e ngaahi ngaue ‘e
taanaki mai ‘e he Siasi.
Ko e me'a 'oku malie he ngaahi talanoa ikonomika 'o e 'aho ni ko e
"growth" - fakatupu e ikonomika, fakalakalaka e ikonomika, ... etc. Ko
e me'atau ke fai'aki e tu'uaki (ha political party, ha project, ha
taha) ko e "maximization". Fefe economics of thrift & contraction? Ke
'ohake "ikonomika 'o e fakasi'isi'i" 'oku 'ikai fie fanongo atu ha
taha ki ai! He 'oku hangee ia 'oku ongo recession, toolalo e
ikonomika, pe holomui e fakalakalaka ... etc.
Ne toki fai ni 'i Copenhagen 'a e summit 'a e kau taki lalahi 'o
mamani pea topic fika'uluaki e environment tautefito ki he fuel
ommission. Talanoa'i e maumau 'oku hoko ki he 'aatakai ... etc. Kau
me'a, kapau te ta lele holo 'i Tonga mo e tau 'a e ngaahi me'alele
maumau, vevea 'a e nappies, mo e ngaahi veve undisposable ... pea 'oku
hu'u leva ki fee 'etau economics of maxization he nima koee, ka e
discuss e ikonomika 'o e fakasi'isi'i he tafa'aki ko ee. Reality tells
us ke tau ckeck angee 'a e fefusiaki 'a e ongo ikonomika!
Daphne Taukolonga
Nausori mo Tasilisili Malo mu'a 'a e faka'a'a mai 'ihe tepile ni.
Na'e 'iai 'a e motu'a Tonga na'e ngauee ihe 1970's kihe early 1980's 'i falemahaki vaiola, as a qualified radiologist (faka'ata).
Koe 'uluaki ta'u na'ama talanoa ai na'ane talamai 'e ako ki hono establish & develop 'o e me'akai tahii 'ihe TAFE ke 'alu 'o fakalele 'i Tonga. Koe ta'u hoko kuo toe 'asi mai 'o talamai 'a e me'a tatau, peau pehee atu 'kou pehee 'e au kuo ke 'osi ako ki ai meihe ta'u kuo'osi, talamai na'e 'iai 'a e ki'i palopalema na'e hoko pea 'ikai lava ai ke huu 'o ako.
Na'aku pehee kuo 'alu 'o ako 'ihe TAFE 'ihe ta'u ko ia (fika ua). Koe ta'u tolu kuo toe 'asi mai koe talanoa tatau ai pe, na'e 'ikai ke lava 'o huu 'o ako na'e 'iai 'a e palopalema. Kou pehee atu, 'mahalo 'e au 'e lelei ange keke 'alu 'o fakalelei'i ho'o ako kihe radiology koe 'uhi 'oku ke taukei ange ai. Na'ane fakamatala mai leva kuo peseti 'e 100 'ene mateuteu ke huu 'o ako 'ihe ta'u ko ia.
Koe ta'u fika faa, 'aia koe ta'u kuo 'osi, toe 'asi mai 'o talamai 'a e me'a tatau, kou pehee atu, 'oku ke 'ilo 'a e me'a koe 'misi moe visone' 'oku poto 'a e tokotaha kotoa ai, koe fu'u poto hoto ngutu hono malanga'i 'ete visone, totonu kete 'uluaki 'put into practice' ka kuopau leva kete fuofua 'alu 'o ako kihe fa'ahinga 'ilo ngaue ko ia ke fakamo'oni'i 'oku malava ke ngaue'i 'ete visione.
Nausori, kuo hangee ha simipale tatangi 'a e taukapo 'o e tepile ni ka koe vocational education 'oku ako'i ai 'a e 'ilo ngaue kotoa pe 'ihe TAFE 'a 'Aositelelia pea koe fo'i lesoni pau 'aupito ia 'ihe koosi kotoa 'a e TAFE koe 'occupational health and safety' 'o fakatatau ki hono talanoa'i 'o e me'akai taha mo hano fakatolonga ke 'safe' kihe health 'a e kau 'customers' pea moe kau ngaueee 'o e ngaahi industries ko ia 'o hange koe fakamatala ko 'ena na'ake 'omai, koe 'uhi ke oua na'a iku 'a e kau kai me'akai tahi ki falemahaki. Koe mahino leva ia 'oku te'eki ke kakato hono ma'u 'a e ngaahi 'ilo ngaue fakavokasinale kihe me'akai tahi.
daphne
|
|
Received: Thursday, 7 January, 2010, 2:18 AM |
Daphne Taukolonga
Koe taha 'o e faka'amu 'a e to'utupu kotoa 'o Tonga 'oku nau tatau ai ko 'enau fie folau ki muli. 'Oku kau foki moe kakai lalahi tokolahi 'ihe faka'amu tatau.
Koe tokolahi taha 'o e fanau to'utupu ko 'eni kapau 'e faka'eke'eke fakalelei kinautolu ke 'ilo pe koe haa 'a e 'uhinga 'oku nau fie folau ai ki muli. Koe ngaahi 'uhinga pau 'o 'enau fie folau ki muli he 'oku nau fakakaukau kinautolu 'oku faingofua ange 'a e mo'ui 'i muli 'ihe mo'ui 'i Tonga. 'Oku 'iai moe fa'ahinga 'oku nau fakakaukau kinautolu 'oku tufi pe 'a e pa'anga 'i muli ka 'oku 'ikai ke ngaaue'i.
'Oku totonu leva ke foki 'a e fakalelei ki faleako he koe feitu'u ia 'e taha 'oku malava ke 'liliu' (change) ai 'a e attitude ('ulungaanga moe fakakaukau) 'a e to'utupu. 'Oku mahu'inga foki moe huumai 'a e life experiences 'a e kakai Tonga 'oku nofo muli kenau hanga 'o fakamatala'i kihe to'utupu 'o Tonga kuopau ke ngaue'i 'a e fo'i pateta 'i muli moe haafua 'a e ngaahi ouau ko ia hono ngaue'i 'a e mo'ui 'i muli.
Ko hono to'o atu a e 'life experiences' 'o fakasystem 'i hono fakafou mai 'i faleako 'ihe tupu 'a e faanau, koe taa ia 'o e lango kei mama'o, meihe tupulekina 'o e ngaahi palopalema kehekehe 'oku haa mai 'ihe taimi 'oku 'osi mai ai 'a e faanau mei he high schools.
Koe taha 'a e ngaahi akonaki na'aku ma'u 'ihe 'eku tupu hakee 'i Tonga, ko hono ngaahi 'a 'api kete lata ange ai 'iha toe feitu'u kehe 'i mamani. Neongo 'ete tupu hake 'ihe falepolaa moe kaihamuu moe fusimo'omo ka koe basic 'oku totonu ke hoko ma'u pe 'a 'api koe lata anga iha toe feitu'u pe 'i mamani. Koe taha 'eni 'a e 'elito 'o e palopalema 'o e fanau to'utupu 'o Tonga 'oku tokolahi atu 'ae fanau 'oku 'ikai kenau lata 'i 'api, pea 'oku tupu ai moe ngaahi palopalema kehekehe 'ihe 'ikai kenau lata 'i 'api. Ko ha'anau toonounou? pe koe toonounou 'a e matu'a? pe ke toonounou 'a e ako mo system?
daphne |