Na'a tau 'osi fa'a lave mai ko Sisuu 'i he fa'a fakamamafa 'a Ma'akee ko e Sevaniti (Gk diakonos), 'ikai ko ha tamaio'eiki (doulos) ia ke ne fai pau ki ha'atau fiema'u, 'ikai ko ha popula (desmios) ia ke ne maumau'i ha lao pea tau pu'i tavale ai 'i 'Ataa, 'ikai ko ha hopoate ia ke popula pea tau toe laiki, 'ikai, ka ko ha sevaniti pe ia, ko ha taha tau'ataina ia 'oku 'alu holo 'o tokoni'i e kakaii, 'i ai 'ene asenita pe ia 'a'ana, 'ikai te tau ala puke ia ke ne fai ma'upe hato loto, pea 'ikai fa'a ma'u ha'ane me'a 'a'ana ai. 'Oku 'ikai fa'a fakaongoongo mai ia ki he'etau fiema'uu, ka ke tau fakaongoongo atu ma'upee kitautolu ki ha'anaa. Mo'oni ia na'e fai 'e Sisu ha ngaahi ngaue fakatamaio'eiki, 'a e ngaue 'na'e fa'a fai 'e he kau tamaio'eikii, ka 'oku hala fakatokaateline ia ke talangofua ma'u pe 'a e sevanitii kia kitautolu ki ha me'a te tau tala atu ke ne fai 'o hangee ko ia 'oku fai 'e he kau tamaio'eikii. Ko hono mo'onii, 'oku 'ikai ko ha tangata'eiki heka miuli ia mo fakaongoongo ke fai fakatatau ki ha lau 'a ha kakai. Sino e me'a, 'oku 'ikai ko ha'ane ta'efiefai hotau lotoo ko ha'ane siokita, 'ikai, he 'e 'ikai toe sevaaniti ia ai, ka koe'uhi he 'oku maa'olunga ange 'ene 'aasenita ki hotau fakamo'uii 'i he me'a 'oku tau fa'a koleaa.
Tau fanongo he pongipongi ni ki he hokohoko atu 'ene ngaue fakasevanitii lolotonga 'a e Sapatee: huu ki he fale 'o Saimoe mo 'Aniteluu, "..pea nau fkalea leva kia Sisu 'i he fefinee..", fa'ee 'a e uaifi 'o Pitaa, tu'u atu ia 'o puke hono nimaa 'o fokotu'u, pea mahu'i leva 'a e mofii meiate ia ta'etoe lau ki ha'ane tui vaivai pe malohi, koloaa ko 'ene finangalo lelei ke fakamo'uii, manatu'i ko e "sevaniti" foki eni. 'I he too 'a e la'aa ('osi ia 'a e Sapate fakaSiuu), 'ataa ai 'a e kakai 'o Kapaneumee 'o nau 'omai 'a e kakai kotoa pe na'e puke mo 'aavea, tefua mai 'a e kakaii kotoa ki he matapaa, ka ne hanga pe 'e ia 'o fakamo'ui ha ni'ihi, pea kapusi e tevolo 'e ni'ihi, ko e haa? 'ikai te ne malava ke fakamo'ui kotoa? filifilimaanako? hala ia!! manatu'i ko e Sevaniti eni, fai pe me'a 'oku ne finangalo ki aii he 'oku ma'olunga ange ia 'i he me'a 'oku tau holi ki aii.('Oku lea mo Matiu ki he fakamo'ui ko enii Mtt 8:16 ka na'e fakamo'ui kotoa ia ai 'a e kau mahaki'iaa he 'oku kehe foki 'ene faamaafaa 'a'ana mei he Sevaniti tau'ataina ko eni 'a Mk).
Kumi ai 'a Pita mo kinautolu na'e 'iate iaa ki ha lilo na'e lotu ai 'a Sisu 'o nau lea atu - "'Oku fiema'u koe 'e he kakaii kotoa." Tatau nai ia mo e pehee atu - Na'e 'ikai kakato ho'o ngauee, foki mai 'o fakamo'ui ke 'osi, pea ke nofoma'u aipe heni. Ka ne ko Sisu ko ha'anau tamaio'eiki pe popula pe hopoate, na'e pau ia ke ne foki mo kinautolu, kaa ko e Sevaniti tau'ataina foki eni, 'o 'i ai 'ene 'aasenita fakamo'ui maa'olunga ange 'a'ana pe, pea ne fai ai 'a e lea ni - "Tau oo ki ha potu kehe, ki ha ngaahi vilisi ofi mai, koe'uhi keu malanga ki ai foki." Tatau nai ia mo e 'ene pehee - Kuo 'osi kakato 'eku ngaue henii, pea 'oku 'ikai ko Kapaneume pe neu ha'u ki aii, pea 'oku 'ikai ko e faiako pe mo e fakamo'ui mahaki 'ata'ataa pe mo kapusi tevolo 'eku ngauee, ka ke toe malanga foki, pea tuku Saimone e 'ai keu hangee ha taha ta'eloto heka miulii!!
Fakataataa (Neu 'osi lave heni 'i he Malanga Faka'osita'uu)
Na'a talanoa 'a Paula 'i he 1Kol:12 ki ha Kalisitiani ('a ia 'oku tau tui ko 'ene talanoa pee kiate ia pe), ne punakaki ki he langi/Palataisi tu'otolu, pea telia na'a ne polepole ai mo angahiki, na'e tuku mai 'e he 'Otuaa ha foto (mahaki moaa) ke nofo 'i hono kakanoo, ke ne tuki mo nonofoa ia telia na'a ne angahiki. Na'e tu'otolu 'ene kole ki he 'Eikii ke ne to'o 'a e fokoutuaa meiate ia kaa na'a ne folofola mai - "'Oku fu'u lahi 'eku kelesii ki ho'o me'aa; he 'oku toki haa hono ivii kotoa he tu'u 'i he vaivaii" (v.9). Talu ai 'ene talaloto - Ko hono 'uhinga ia 'oku ou hohoo'ia ai 'i hoku ngaahi vaivai'angaa, 'i he fa'a pa'usia, 'i he fa'a faingata'a'ia, 'i he fa'a fakatanga'i, 'i he fa'a 'efitu'ua, koe'uhi ko Kalaisi: he kau ka vaivai ko 'eku toki maalohii ia. Seuke!! 'Anefee ha taha ke tau talanoa he'etau ngaahi lavame'aa pea kei talanoa pe ia mo pole 'i hono ngaahi vaivai. Ko e haa, faasi'a? 'Ikai!! He kau ka haa 'oku ou ngali vaivai, ko 'eku toki maalohii ia mu'a me'a. Malanga Kosipeli aipe koe Paula mo mahamahaki, 'ikai tonu ia ki he Sevaniti ni ke fakamo'ui koe!!
Ko e haa ha lea na'e mei fai 'e he kau te'eki fakamo'uii kia Sisu? Siana fieme'a!! Taa ko ee he'ikai te tau Sapatee kau ha'u 'o faka'amanaki!!? Hala lahi ia!! Na'e mei totonu ke nau pehee ange - "Sisu, fakafeta'i ho'o afe mai, fe'unga aipe mautolu ia ho'o faiakoo, ho'o kapusi tevoloo, ho'o fakamo'ui e kau mahaki mo kapusi e ngaahi faha'ikehe ko ee, sai pe ia, he ka ne ke loto ki ai, pehee kuo ke fakamo'ui mo mautolu, tui pe mautolu ia ko e leleitaha eni kuo ke tuku ma'a mautoluu, mau fakafeta'i aipe, 'alu koe 'o hoko atu ki he ngaahi vilisi ko enaa 'o malanga, he ko e Sevaniti koe, 'ikai ala pule'i 'e ha mau taha, talamonuu atu, 'ofa atu Sisu...ka te mau kei talaki aipe ho'o Kosipelii neongo e mahamahaki mo e uluisino!!!
Fakahoko/Uki
Ko e haa ha'o vakai ki he 'ikai foki 'a Sisu 'o hoko ko ha falemahaki 'i Kapaneumee? Ko 'ene hola eni 'o kumi faingofua? Kuo 'ikai te ne malava ke fakamo'ui kotoa e kakaii? 'Oku takataka palafu 'ene me'a lahi? Manatu'i, kainga ko e Sevaniti ia, pule pe ia ki hono taimi mo 'ene ministry, fakafeta'i pe tautolu 'i he'ene fa'a 'a'ahi mai, he ka ne 'alu 'o 'ikai toe 'a'ahi mai, tonuhekina pe 'ene 'alu, hotau fo'ui pe ia 'o tautolu, Kapaneume kuo fai. Feefee lotu liloo? Kapau kuo lotulilo e 'Alo 'o e 'Otuaa, ta ta'elotu lilo pe ta au ia? 'Aaa!! Kehe pe lotu fakataha mo e Siasi, kehe pe lotu fakafamili, 'o 'ikai ala fakakakato 'e ee 'a ee, ka ko e lotu lilo eni 'oku te talanoa tokotaha fakahangatonu ai ki hoto 'Otua. Pea ka kumi 'a Saimone kia kitautolu, 'e ma'u kitautolu ki fee he 'aho ni? Ki he lotuu, pe ki he bar mo e kalapuu? 'Ikai ko e kalapu ko ee 'oku faitokoni ki ha tahaa, ka ko e kalapu ko ee 'oku fai ai e lo'aa mo 'ete faka'au ke te talaakulaa.
Feefee hotau tu'unga malangaa? Me'a noa pe ia kiate koe? Tokua 'oku 'ikai hano ngaahi tapu 'ona ka 'oku tau malanga pe tautolu mo fe'auaki? mo kaiha'a, mo fakasootoma? 'Aaa!! Si'i lakanga ne 'ofa ai 'a Sisu!! Pea ne fakama'uma'u e kovi 'o e mo'ui kakanoo ka ne huufia ia na'a ne hinga!! Malo pe faiako, malo pe kapusi tevolo, malo pe fakamo'ui mahaki, ka tau oo ki ha ngaahi vilisi ofi mai, "keu malanga ai foki."